GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA NHÀ TRƯỜNG.

GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA NHÀ TRƯỜNG.GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA NHÀ TRƯỜNG.GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA NHÀ TRƯỜNG.GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA NHÀ TRƯỜNG.GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA NHÀ TRƯỜNG.GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA NHÀ TRƯỜNG.GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA NHÀ TRƯỜNG.GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA NHÀ TRƯỜNG.GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA NHÀ TRƯỜNG.GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA NHÀ TRƯỜNG.GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA NHÀ TRƯỜNG.GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA NHÀ TRƯỜNG.GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA NHÀ TRƯỜNG.GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA NHÀ TRƯỜNG.GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA NHÀ TRƯỜNG.GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA NHÀ TRƯỜNG.

MỤC LỤC

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài………

2 Mục đích thực hiện đề tài………

B PHẦN NỘI DUNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KHOA HỌC………

1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu………

a Các nghiên cứu ở nước ngoài………

b Các nghiên cứu ở trong nước………

2 Một số khái niệm liên quan……….

a Khái niệm về Giáo dục………

b Khái niệm về Đạo đức………

c Khái niệm về Tư tưởng………

d Khái niệm về Giáo dục đạo đức………

 Mục tiêu của Giáo dục đạo đức………

 Chức năng của Giáo dục đạo đức………

II GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG QUA NHÀ TRƯỜNG………

1 Ở bậc Tiểu học……….

a Mục tiêu của việc Giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh Tiểu học thông qua nhà trường………

b Vai trò của nhà trường trong việc Giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh bậc Tiểu học………

c Giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh Tiểu học thông qua quá trình dạy học………

d Giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh Tiểu học thông qua hoạt động

lớp………

2 Ở bậc Trung học cơ sở………

a Mục tiêu của việc Giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh Trung học cơ sở thông qua nhà trường………

b Vai trò của nhà trường trong việc Giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh bậc Trung học cơ sở………

c Giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh Trung học cơ sở thông qua quá trình dạy học………

3 Ở bậc Trung học phổ thông………

a Mục tiêu của việc Giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh Trung học phổ thông thông qua nhà trường………

b Vai trò của nhà trường trong việc Giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh bậc Trung học phổ thông………

c Giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh Trung học phổ thông thông qua quá trình dạy học………

C PHẦN KẾT LUẬN I ĐÁNH GIÁ PHẠM VI ĐỀ TÀI……….

II KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT……….

1 Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo………

2 Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo………

3 Đối với nhà trường………

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Trong những năm qua đất nước ta chuyển mình trong công cuộc đổi mới sâu sắc và toàn diện, từ một nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lí của nhà nước Với công cuộc đổi mới chúng ta có rất nhiều thành tựu to lớn rất đáng tự hào về phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa - giáo dục Tuy nhiên mặt trái của cơ chế cũng ảnh hưởng tiêu cực đến sự nghiệp giáo dục, trong

đó sự suy thoái về đạo đức và những giá trị nhân văn tác động đến một số bộ phận các em thanh niên, học sinh: Có lối sống thực dụng, thiếu ước mơ và hoài bão, lập thân, lập nghiệp, tiêu cực trong kiểm tra thi cử, … Thêm vào

đó là sự du nhập của văn hóa phẩm đồi trụy thông qua các phương tiện như: phim ảnh, games, mạng Internet, mạng xã hội,… đã làm ảnh hưởng đến quan điểm, tâm sinh lý, thái độ của học sinh về cuộc sống, các mối quan hệ, tình bạn, tình yêu,…

Trong những năm gần đây thực trạng đã cho thấy rằng nhiều gia đình, cha mẹ mải lo làm ăn, lo kiếm tiền, lo cuộc sống mà không lo đến sự giáo dục đạo đức, lối sống văn minh, học tập của con trẻ Hàng loạt các hàng quán mọc lên với đủ các loại hình như Games, Bida, Internet … và nhiều loại hình khác Ảnh hưởng của các loại hình đó là nhiều thanh niên xấu đã lôi kéo các em học sinh tham gia và dính vào các tệ nạn xã hội làm suy đồi

về nhận thức tư tưởng và lối sống đúng đắn của các em Các trang web

“đen” thì đa dạng, các loại hình tội phạm ngày càng phức tạp đã làm ảnh hưởng rất nhiều đến các emchưa có lập trường bền vững Do đó, sẽ tác động

ít nhiều khiến cho các emhọc sinh ngày càng có nhận thức sai lệch, đạo đức

đi xuống và kéo theo sự học tập và phát triển nhân cách không được tích cực.

Con người chúng ta luôn đóng một vai trò thiết yếu và cốt lõi trong sự nghiệp hình thành và phát triển đất nước ngày một đi lên trong công cuộc đổi mới và hiện đại hóa Xã hội có văn minh và tiến bộ hay không cũng là nhờ sự đóng góp tích cực không ngừng của từng cá nhân trong cộng đồng Là những tiềm năng tương lai của đất nước, mỗi cá nhân nên chú trọng trong việc bồi dưỡng giáo dục, cụ thể hơn là tích cực trao dồi và nâng cao tư tưởng, đạo đức, lối sống lành mạnh, đúng đắn, để trở thành người có đức có tài… mà nhà trường là một nền tảng quan trọng Đó chính là những lí do cho tôi chọn đề tài: “Giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh thông qua nhà trường”

2 Mục đích thực hiện đề tài:

Tuyên truyền, giáo dục cho học sinh về tư tưởng, chính trị, hành vi, lối sống theo các chuẩn mực đạo đức đúng đắn Giúp học sinh duy trì tốt nề nếp và thực hiện các nội quy của nhà trường

Giúp cho các em chủ động, tích cực tham gia vào các hoạt động giáo dục và

tự mình rèn luyện đạo đức Cho học sinh thấy được môi trường học tập, giáo lưu, trao đổi, chia sẽ thông tin an toàn và thân thiện Xây dựng môi trường tự nhiên, xã hội, công nghệ giúp các em hình thành và phát triển nhân cách Phát huy hơn nữa vai trò của giáo viên bộ môn thực hiện các công tác chủ nhiệm Phát huy tích cực vai trò của Đoàn thanh niên trong giáo dục đạo đức học sinh

B.PHẦNNỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KHOA HỌC

1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu:

a Các nghiên cứu ở nước ngoài

Ở phương Đông từ thời cổ đại, Khổng Tử (551 – 479 TCN ) trong các tác phẩm: “Dịch, Thi, Thư, Lễ, Nhạc Xuân Thu” rất xem trọng việc giáo dục đạo đức

Ở phương Tây, nhà triết học Socrat (470 – 399 TCN) đã cho rằng đạo đức

và sự hiểu biết quy định lẫn nhau Có được đạo đức là nhờ ở sự hiểu biết, do vậy chỉ sau khi có hiểu biết mới trở thành có đạo đức

Aristoste (384 – 322 TCN) cho rằng không phải hy vọng vào Thượng đế áp đặt để có người công dân hoàn thiện về đạo đức, mà việc phát hiện nhu cầu trên trái đất mới tạo nên được con người hoàn thiện trong quan hệ đạo đức

b Các nghiên cứu ở trong nước

Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Có tài mà không có đức thì là người vô dụng” Người coi trọng mục tiêu, nội dung giáo dục đạo đức trong các nhà trường như: “Đoàn kết tốt”, “Kỷ luật tốt”, “Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm”, “Con người cần có bốn đức: cần - kiệm - liêm - chính, mà nếu thiếu một đức thì không thành người”

Kế thừa tư tưởng của Người, có rất nhiều tác giả nước ta đã nghiên cứu về vấn đề này như: Phạm Minh Hạc, Hà Thế Ngữ, Nguyễn Đức Minh, Phạm Hoàng Gia, Phạm Tất Dong và nhiều tác giả khác

2 Một số khái niệm liên quan:

a Khái niệm về Giáo dục

Giáo dục là hoạt động hướng tới con người thông qua một hệ thống các biện pháp tác động nhằm truyền thụ những tri thức và kinh nghiệm, rèn luyện kỹ năng

và lối sống, bồi dưỡng tư tưởng và đạo đức cần thiết cho đối tượng, giúp hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất, nhân cách phù hợp với mục đích, mục tiêu chuẩn bị cho đối tượng tham gia lao động sản xuất và đời sống xã hội

b Khái niệm về Đạo đức

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội bao gồm những nguyên tắc và chuẩn mực xã hội, nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi cho phù hợp với lợi ích, hạnh phúc của mình và sự tiến bộ của xã hội trong mối quan hệ giữa con người với con người và con người với tự nhiên

c Khái niệm về Tư tưởng

Tư tưởng là một hệ thống những quan điểm, quan niệm, luận điểm được xây dựng trên một nền tảng triết học (thế giới quan và phương pháp luận) nhất quán, đại biểu cho ý chí, nguyện vọng của một giai cấp, một dân tộc, được hình thành trên cơ sở thực tiễn nhất định và trở lại chỉ đạo hoạt động thực tiễn, cải tạo hiện thực

d Khái niệm về Giáo dục đạo đức

Ngày nay giáo dục đạo đức cho học sinh là giáo dục lòng trung thành với Đảng, hiếu với dân, yêu quê hương đất nước, có lòng vị tha, nhân ái, cần cù, liêm

khiết và chính trực Đó là đạo đức Xã hội chủ nghĩa, là đạo đức của cá nhân, tập thể và chủ nghĩa nhân đạo mang tính tích cực, khác với đạo đức vị kỷ, cá nhân Giáo dục đạo đức cho học sinh gắn chặt với giáo dục tư tưởng – chính trị, giáo dục truyền thống và giáo dục bản sắc văn hóa dân tộc, giáo dục pháp luật nhà nước Xã hội chủ nghĩa, cung cấp cho học sinh những phương thức ứng xử đúng đắn trước những vấn đề của xã hội,… giúp cho các em có khả năng tự kiểm soát được hành

vi của bản thân một cách tự giác Có khả năng chống lại những biểu hiện lệch lạc

về lối sống, tránh các tệ nạn xã hội và các thế lực xấu làm ảnh hưởng

Giáo dục đạo đức là một mặt của hoạt động giáo dục nhằm xây dựng cho thế

hệ trẻ những tính cách nhất định và bồi dưỡng cho họ những quy tắc, hành vi thể hiện trong giao tiếp với mọi người, với công việc, với Tổ quốc Giáo dục đạo đức cần phải được coi trọng đặc biệt, nhất là trong sự nghiệp Cách mạng hiện nay của dân tộc khi mà nước ta gia nhập WTO Giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ là làm cho nhân cách của họ phát triển đúng về mặt đạo đức, tạo cơ sở để họ ứng xử đúng đắn trong các mối quan hệ của các nhân với người khác

 Mục tiêu của Giáo dục đạo đức

Chuyển hóa những nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức xã hội thành những phẩm chất đạo đức nhân cách cho học sinh, hình thành ở học sinh thái độ đúng đắn trong giao tiếp, ý thức tự giác thực hiện các chuẩn mực của xã hội, thói quen chấp hành các quy định của pháp luật

 Chức năng của Giáo dục đạo đức

Làm cho học sinh thấm nhuần sâu sắc thế giới quan Mác-Lênin, tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, chủ trương, chính sách của Đảng, sống và làm việc theo pháp luật, sống có kỷ cương, nề nếp, có văn hóa trong các mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, với xã hội và giữa con người với nhau

II GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THÔNG

QUA NHÀ TRƯỜNG

1 Ở bậc Tiểu học:

a Mục tiêu của việc Giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh Tiểu học thông qua nhà trường

- Trang bị cho học sinh tiểu học những hiểu biết nhất định về đạo đức của xã

hội đối với cá nhân, các yêu cầu biểu thị dưới dạng các chuẩn mực đạo đức, các quy tắc đạo đức, các khái niệm đạo đức, các nguyên tắc đạo đức, các lý tưởng đạo đức,… để giúp cho học sinh ý thức được ý nghĩa, tính đúng đắn, giá trị của các hành vi đạo đức phù hợp với các yêu cầu để ứng xử đúng đắn trong các tình huống đạo đức

- Hình thành cho học sinh kinh nghiệm đạo đức, thói quen đạo đức thông qua việc tổ chức cho các em tập dượt trong các hoạt động (học tập, lao động, công tác

xã hội, sinh hoạt tập thể,…) Thói quen hành vi đạo đức chỉ được hình thành và trở nên bền vững thông qua hoạt động, mối quan hệ đa dạng với những người khác, trẻ em tự khẳng định, tự tin đó là điều quan trọng trong việc ứng xử đạo đức

- Bồi dưỡng cho học sinh ý thức, thái độ, hành vi đối với phẩm giá của con người trong quan hệ đối với người khác

b Vai trò của nhà trường trong việc Giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh bậc Tiểu học

- Làm cho học sinh Tiểu học nhận thấy rằng cần làm cho hành vi ứngxử của mình phù hợp với lợi ích của xã hội, giúp cho các em lĩnh hội các lý tưởng đạo đức, các nguyên tắc đạo đức, các chuẩn mực đạo đức để đảm bảo sự phù hợp đó.

- Bồi dưỡng tình cảm đạo đức tích cực và bền vững các phẩm chất ý chí (thật thà, dũng cảm, kỷ luật, kiên trì…) để đảm bảo cho hành vi đạo đức luôn luôn nhất quán với yêu cầu đạo đức

- Rèn luyện thói quen hành vi đạo đức, làm cho chúng trở thành bản tính tự nhiên của

cá nhân và duy trì lâu bền các thói quen đó để ứng xử đúng đắn trong mọi hoàn cảnh

- Giáo dục văn hóa ứng xử thể hiện sự tôn trọng và quý trọng lẫn nhau của con người, bảo quản tính nhân đạo, trình độ thẩm mĩ cao của các quan hệ cá nhân trong cuộc sống

- Việc bồi dưỡng tình cảm đạo đức và rèn luyện thói quen hành vi đạo đức là nhằm hình thành bản lĩnh đạo đức vững vàng cho học sinh Song cần chú ý rằng nếu trình độ phát triển nhân cách về mặt đạo đức nhất là về mặt ý thức đạo đức không tương ứng với trình độ phát triển của tình cảm đạo đức, của thói quen hành

vi đạo đức thì sẽ gặp nhiều khó khăn, lúng túng, thậm chí mắc sai lầm trong ứng

xử đạo đức khi gặp các tình huống khó khăn; niềm tin đạo đức và tình cảm đạo đức được hình thành không chắc chắn, phiến diện Mặt khác nếu việc truyền thụ kiến thức đạo đức được tiếp thu một cách hình thức thì sẽ gặp tai họa là lời nói và việc làm không thống nhất với nhau, lý trí và tình cảm không thống nhất với nhau, nảy sinh hiện tượng phân đôi nhân cách, hiện tượng đạo đức giả

c Giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh Tiểu học thông qua quá trình

dạy học

Bản thân quá trình dạy học và ngay trong các nhiệm vụ dạy học là nhằm góp phần giáo dục tư tưởng đạo đức, nhân cách cho học sinh Tính chất giáo dục của việc dạy học đòi hỏi nhà giáo phải khai thác đúng đắn, sâu sắc nội dung các môn học, thông qua việc dạy học mà thực hiện các yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục nhằm phát triển các phẩm chất đạo đức, hoàn thiện nhân cách học sinh.

Trước hết phải nói tới quá trình dạy học môn Đạo đức ở trường Thông qua môn học này mà học sinh có được một hệ thống khái niệm, tri thức đạo đức Nhờ

đó học sinh có thể hiểu được mục đích hành động, biết được cần phải làm gì, phân

biệt được “cái tốt và cái xấu”, “cái đạo đức và cái vô đạo đức” v.v… Trên cơ sở

đó, các em định hướng đúng trong các hiện tượng phong phú và phức tạp ở quanh mình và có được tính tự giác trong quá trình học tập Ở bậc Tiểu học, việc dạy và học môn Đạo Đức với tư cách là môn học cũng có tác dụng đặc biệt, thông qua việc dạy học môn Đạo Đức nhằm thực hiện được các nhiệm vụ :

- Cung cấp cho học sinh các tri thức sơ đẳng về các chuẩn mực đạo đức gắn với kinh nghiệm sống, giúp học sinh hình thành, định hướng về giá trị đạo đức, biết các nghĩa vụ, trách nhiệm và phân biệt được cái đúng cái sai, cái thiện cái ác Từ

đó có nguyện vọng thông qua hoạt động mà đưa các chuẩn mực, các giá trị ấy vào mọi lĩnh vực của cuộc sống (phù hợp với trình độ nhận thức, tập quán hành vi đạo đức đang hình thành ở mỗi em)

- Trên cơ sở đó giúp các em tập luyện trong đời sống thực tế, hình thành các hành vi, tập quán hành vi lành mạnh, góp phần tạo nên lối sống phù hợp với các chuẩn mực đạo đức văn hóa

Nếu thực hiện tốt các nhiệm vụ trên chúng ta đã và sẽ đặt được những viên gạch hồng đầu tiên trong quá trình giáo dục, bồi dưỡng hình thành cơ sở ban đầu của tư

cách đạo đức người công dân, người chiến sĩ, những người chủ tương lai của đất nước, của dân tộc Các em cũng hiểu bổn phận, nghĩa vụ, trách nhiệm của mình trong các mối quan hệ xã hội, đòi hỏi trong giáo lưu, giao tiếp ứng xử phải tuân theo các chuẩn mực đạo đức, nhất là trong điều kiện xã hội phát triển nhanh chóng, mạnh mẽ và phức tạp trong cơ chế thị trường Cụ thể là:

+ Quan hệ với gia đình (cha mẹ, ông bà, anh chị em)

+ Quan hệ với nhà trường (thầy cô giáo, bạn bè)

+ Quan hệ với cộng đồng (làng xóm, đoàn thể, xã hội)

+ Thái độ và quan hệ với lao động, với công việc hàng ngày

+ Thái độ và quan hệ với tài sản công cộng, với môi trường, với các di sản văn hóa, với thiên nhiên…

+ Ý thức về nghĩa vụ đối với Tổ quốc, đối với dân tộc

+ Ý thức đối với trách nhiệm bổn phận, lợi ích chính đáng của bản thân…

Ngoài môn Đạo đức, tất cả các môn học khác ở Tiểu học, đặc biệt là môn Tiếng Việt, Tự nhiên và Xã hội, môn Toán đều có khả năng tiềm tàng, nếu được khai thác tốt, đúng hướng, nhằm vào việc giáo dục đạo đức Chẳng hạn ở môn Tiếng Việt qua các câu chuyện kể, các bài văn, bài thơ có nội dung phong phú, sinh động ca ngợi vẻ đẹp của đất nước, ca ngợi văn hóa, các tập quán truyền thống tốt đẹp của đất nước, của dân tộc nếu được khai thác, tiến hành đúng đắn sẽ mở rộng được kiến thức về đạo đức, về truyền thống văn hóa, về kinh nghiệm, lối sống mang tính dân gian, phản ánh bản sắc đạo đức của dân tộc Tất cả sẽ giáo dục, bồi dưỡng cho học sinh tình yêu quê hương đất nước, lòng tự hào dân tộc và kể cả các chuẩn mực sơ giản trong giao tiếp, ứng xử về đạo đức …