Tài liệu tập huấn dạy học khuyết tật trẻ phổ tự kỷ Sở GDĐT Quảng Ninh Bài 4

Hành vi không phù hợp là gì?• Là những hành vi khiến cá nhân không đáp ứng được với chuẩn mực chung của một xã hội qui định cho một nhóm tuổi cụ thể... MỘT SỐ DẠNG HÀNH VI THƯỜNG GẶP• H

BỒI DƯỠNG TẬP HUẤN GIÁO VIÊN CẤP TIỂU HỌC VỀ GIÁO DỤC HÒA NHẬP TRẺ RỐI LOẠN PHỔ TỰ KỈ

BÀI 4:

QUẢN LÍ HÀNH VI CHO HS RLPTK TRONG LỚP HÒA NHẬP

TS Nguyễn Nữ Tâm An – ThS Hoàng Thị Lệ Quyên

Tháng 11 năm 2016

QUẢN LÍ HÀNH VI CHO HS RLPTK TRONG LỚP

Hành vi không phù hợp là gì?

• Là những hành vi khiến cá nhân không đáp ứng

được với chuẩn mực chung của một xã hội qui định cho một nhóm tuổi cụ thể

MỘT SỐ DẠNG HÀNH VI THƯỜNG GẶP

• Hành vi tự kích thích, tự xâm hại: là hành vi hướng

trực tiếp vào bản thân, bao gồm cả việc tự xâm hại và thường không gây ảnh hưởng đến người khác.

5

Một số hành vi tự kích thích thường gặp

Giác quan Các hành vi

Thị Giác Nhìn chằm chằm vào bóng đèn hay các vật phát sáng,

nheo mắt liên hồi, giơ ngón tay trước mặt, vỗ tay

Thính giác Đập vào tai, bật các ngón tay cho tạo ra âm thanh, phát ra

các âm thanh từ miệng

Xúc giác Hay dùng tay, các vật tự chà vào da mình, có thể dùng

ngón tay tự cấu vào da

Tiền đình Hay đu đưa thân mình ra trước, ra sau, hai bên, đứng nhìn

quạt quay hàng giờ

Vị giác Hay nếm, liếm các đồ vật- đôi khi ăn những thức ăn cát

hoặc đinh, giấy

Khứu giác Ngửi bất kỳ đồ vật hay người

Hành vi xâm hại người khác

• Là những hành vi hướng trực tiếp và gây ảnh hướng đến người khác Hành vi xâm hại có thể gồm xâm hại thể chất và tinh thần.

Hành vi tăng động

Một số hành vi thường gắn liền với tăng động ở trẻ

 Liên tục ra khỏi chỗ ngồi

 Chạy nhảy, leo trèo liên tục

 Làm ồn ào

 Chuyển hoạt động liên tục

 Nghịch phá đồ

 Ngọ nguậy

 Khó duy trì hội thoại

 Ít nhìn vào người giao tiếp

 Nói lắp

 Nói liên tục

 ….

 Hành vi phá rối: là những hành vi thể hiện sự đối nghịch, đi

ngược lại với những mong muốn, quy định, nề nếp chung

- Nói mà không được cho phép

- Gây ồn, la hét

- Chơi với đồ vật không được phép

- Ném đồ vật, phá đồ vật

- Chạy nhảy, leo trèo

- Không thực hiện yêu cầu

- Trêu, đánh bạn

- Tự đánh mình, đập đầu, dứt tóc…

- ….

 Sự giận dữ bùng phát có đặc tính như sự đa dạng ở hành vi thể hiện ra bên ngoài bao gồm khóc lóc, giậm chân, vùng vằng, đấm

đá, nhảy lên nhảy xuống và khó chịu với người khác

 Hành vi cáu giận bùng phát thường bao gồm những đặc điểm

tính cách hung hăng, gây gổ và/hoặc hành vi bất hợp tác

Hoạt động

Thảo luận theo nhóm nhỏ:

1 Liệt kê hành vi không phù hợp của HS RLPTK và HSBT?

2 So sánh hành vi của hai đối tượng học sinh?

3 Hãy chỉ ra những hành vi thực sự gây ảnh hướng đến

bản thân HS RLPTK và lớp học (gạch chân)

Hoạt động

Thảo luận theo nhóm nhỏ: Lý do trẻ RLPTK có hành vi không phù hợp?

• Kỹ năng giao tiếp hạn chế

– Có thể trẻ không hiểu tình huống đang xảy ra hay hiểu người lớn đang nói gì– nếu người lớn sử dụng rất nhiều từ ngữ mà trẻ không hiểu, điều này có thể khiến trẻ bị quá tải Trẻ

sẽ muốn bỏ chạy hoặc khiến bạn ngừng nói

– Cũng có thể trẻ không thể bộc lộ bản thân –

có thể trẻ có kỹ năng giao tiếp hạn chế và

giao tiếp thông qua những “hành vi có vấn

đề”

◦ Quá tải về cảm giác

 Trẻ RLPTK đôi khi có thể có những cảm giác quá ngưỡng Kết hợp với những khó khăn trong giao tiếp, trẻ không thể bộc lộ cảm xúc thông qua

ngôn từ, thay vào đó, trẻ có những “hành vi bất thường”

QUÁ TẢI VỀ GIÁC QUAN

Trẻ RLPTK có thể vô cùng nhạy cảm với tiếng động, màu sắc tươi sáng, động chạm, mùi và

vị

Điều này có thể khiến trẻ

hoảng sợ Não của trẻ bị quá tải và trẻ phải tìm cách giải

quyết bằng những “hành vi

bất thường”

18

* Bị thay đổi trong thói quen hàng ngày

• Trẻ RLPTK thường thích làm những việc giống nhau mỗi ngày bởi điều đó giúp trẻ thấy dễ hiểu hơn cũng như dự đoán được hoàn cảnh xung quanh mình

• Khi có thay đổi gì trong thói quen hàng ngày, trẻ có thể cảm thấy vô cùng lo lắng, bồn chồn Cảm xúc

này có thể thể hiện ra ngoài dưới dạng “hành vi bất thường"

Chức năng cơ bản của hành vi

• Gây chú ý: trẻ gây ra hành vi ấy là để thu hút sự chú ý của

người khác.

• Trốn chạy: nhờ có hành vi ấy mà đứa trẻ sẽ thoát khỏi một tình huống mà trẻ không thích (ví dụ như trẻ Tự kỷ cố gắng thoát ra khỏi một tình huống xã hội nào đó bằng cách nổi cơn giận dữ, khiến người giáo viên phải phạt trẻ bằng thời gian tách biệt).

• Đạt được một cái gì đó rất cụ thể: hành vi của trẻ dẫn đến

việc giáo viên sẽ đưa cho trẻ một đồ vật hay hoạt động nào đó (ví dụ đứa trẻ bắt đầu la hét lên cho đến lúc nó lấy được cái đồ dùng giảng dạy của giáo viên mà nó muốn).

• Phản hồi bằng các giác quan: hành vi tạo ra những kích thích

về thính giác, thị giác, hoặc xúc giác

Thảo luận về chức năng của các loại hành vi cơ bản

Gây chú ý Trốn chạy Đạt điều gì đó Kích thích giác quan

NỘI DUNG QUẢN LÍ HÀNH VI

Khắc

Xây Ngăn

• Luôn giữ vai trò tham gia của trẻ (không để trẻ ngồi không)

• Thể hiện sự nhất quán trong tổ chức lớp học, quản lí hành

vi và giao tiếp

• Mở rộng cơ hội thực hành ngoài sân trường

• Đảm bảo HS RLPTK không là đối tượng trêu trọc của các học sinh khác

Hoạt động Phân tích hành vi cụ thể của HS RLPTK

Là những sự kiện hoặc những thay đổi về môi trường theo muc tiêu hành vi.

không duy băng)

+ Trẻ vẫn ngôi trong phòng nhưng không được tham gia hoạt động

+ Trẻ bị tách hẳn ra khỏi lớp

Một số kỹ thuật khắc phục hành vi

• Thời gian cách li

- Việc cách li chỉ có ý nghĩa nếu như đó là hoạt động mà trẻ thực sự thích

- Chú ý thời gian cách lí đủ để trẻ nhận thấy mình đang bị

“trả giá” hành vi, không quá nhanh hoặc quá lâu Sử

không được làm điều trẻ muốn

- Cụ thể số lượng, thời gian không được làm

điều trẻ thích.

Một số kỹ thuật khắc phục hành vi

• Nhắc nhở hành vi

- Yêu cầu trẻ dừng hành vi một cách rõ ràng:

ngôn ngữ ngắn gọn, dễ hiểu và có thể hỗ trợ hình ảnh

Chúng ta hãy cùng suy nghĩ về một số những hành vi sau đây của trẻ và cách giải quyết

Giải pháp

Cắn

• Đưa cho trẻ một món đồ chơi mà trẻ có thể dùng để cắn thay vì tự cắn mình Ta có thể dạy trẻ cách sử

dụng nó và giữ nó luôn bên cạnh trẻ.

• Khi trẻ đã bình tĩnh lại, ta có thể chỉ cho trẻ thẻ quản lí hành vi “không được cắn”

Hành vi

Hành vi Giải pháp

La hét

• Vấn đề về tiếng ồn – cần có một căn phòng yên tĩnh hoặc tai nghe

• Đưa trẻ ra khỏi lớp học và sau khi trẻ bình tĩnh lại có thể cho trẻ quay lại lớp học

Chạy nhảy lung

tung

• Cần một không gian yên bình

• Áp dụng các nội quy lớp học (ngồi ngoan ngoãn)

• Bảng hoạt động: bây giờ, tiếp theo

• Các hoạt động ngắn, liên tiếp

• Giải lao giữa các hoạt động

• Đánh dấu chỗ ngồi của trẻ

• Nếu hành vi thường xuyên xảy

ra, tách biệt trẻ với những bạn khác trong lớp

• Chỉ cho trẻ thẻ tranh không được có hành vi cào, cấu sau khi trẻ đã bình tĩnh lại

• Thầy, cô giáo cần bình tĩnh, cẩn thận tìm ra động cơ, nguyên nhân tại sao trẻ lại làm vậy

• Đưa cho trẻ quả bóng mềm để trẻ cầm nắm, bóp

Đập phá • Tìm một vật giống như

cái trống để trẻ chơi

Nếu trẻ hứng thú trẻ sẽ tập trung chơi và quên

đi hành vi.

• Bắt chước trẻ (tương tác sâu)

Xây dựng hành vi tích cực

Lưu ý khi quản lí hành vi của trẻ RLPTK

không?

hành vi khác không?

như viêm tai ở trẻ nhỏ, tác dụng phụ của thuốc, di truyền)