giáo trình quản lýmôi trường khu công nghiệp

giáo trình quản lý sản xuất công nghiệp×quản lý môi trường khu công nghiệp×giáo trình quản lý kinh tế công nghiệp×các biện pháp quản lý môi trường khu công nghiệp×luận văn quản lý môi trường khu công nghiệp×thực trạng quản lý môi trường khu công nghiệp×

Đại học Đà Lạt Khoa Môi trường

Bài giảng tóm tắt

QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG

KHU CÔNG NGHIỆP

CBGD: Nguyễn Thị Ngọc Anh

•   Quản lý môi trường đô thị

•   Quản lý môi trường KCN

Giải pháp quản lý

MT đô thị và KCN

Bài tập sinh viên

1.  Hiện trạng ô nhiễm môi trường một số đô thị ở Việt Nam trong giai

đoạn đô thị hóa và công nghiệp hóa (Hà Nội, HCM, Đà Năng,…) (Các vấn đề môi trường phát sinh tại một số đô thị của Việt Nam)

2.  Những bài học, kinh nghiệm về quản lý môi trường đô thị, khu công

nghiệp ở các nước trên thế giới hay Việt Nam

3.  Những vấn đề ô nhiễm môi trường trong sản xuất công nghiệp đang

được quan tâm (ví dụ điển hình)

4.  Những giải pháp quản lý đã và có thể được thực hiện nhằm cải thiện

chất lượng môi trường khu công nghiệp (lệ phí, chương trình hành động,….)

5.  Hiện trạng ô nhiễm làng nghề như thế nào

6.  Vai trò truyền thông – giáo dục trong quản lý Môi trường Một số

chương trình đã thực hiện ở địa phương ? Hiệu quả ?

7.  Khu Đô thị sinh thái?

8.  Khu công nghiệp sinh thái (xanh) ?

Nội dung các chuyên đề:

9.  Nhãn sinh thái và giải pháp quản lý môi trường cho ngành công nghiệp

xanh

10.  Chương trình và kế hoạch thu lệ phí xả thải quản lý mọi trường đô thị và

KCN

11.  Các giải pháp sản xuất sạch hơn có thế áp dụng cho các khu công

nghiệp trong công tác quản lý môi trường

12.  Những thuận lợi và khó khăn đối với khu công nghiệp áp dụng tiêu chuẩn

ISO 14001 trong quản lý chất lượng

13.  Chương trình 3R ? Đánh giá hiệu quả? Những bài học , kinh nghiệm có

thể rút ra từ chương trình này trong công tác quản lý môi trường

14.  Chương trình Khung phân hạng xanh là gì? Tình hình thực hiện

15.  Chương trình phát thải bằng không (zedro waste) ?

16.  Phân tích Phương cách pháp lý và phương cách kinh tế trong quản lý môi

trường đô thị và KCN

17.  …

BÀI TẬP MTK31

l   NHÓM 1: Quy hoạch trong khu công nghiệp

l   Tầm quan trọng của công tác quy hoạch môi trường trong khu công nghiệp

l   Nguyên tắc bố trí khu công nghiệp trong quy hoạch

l   Quy hoạch các nhà máy trong khu công nghiệp

l   Quy hoạch quản lý cơ sở hạ tầng khu công nghiệp (giao thông, kho bãi, thông tin, liên lạc, cấp thoát nước, thu gom vận chuyển chất thải rắn)

l   Quy hoạch quản lý chất thải (nước thải, chất thải rắn và khí thải)

l   Quản lý công trình dịch vụ

l   Quy hoạch cây xanh

l   Quy hoạch và phát triển vùng đệm

BÀI TẬP MTK31

l   NHÓM 2: Quản lý môi trường khu công nghiệp

l   Các loại hình khu công nghiệp

l   Hệ thống khu công nghiệp, khu chế xuất Việt Nam

l   Tổ chức bộ máy quản lý môi trường khu công nghiệp

l   Tiêu chí đánh giá môi trường khu công nghiệp

l   Các công cụ quản lý môi trường khu công nghiệp

l   Lập báo cáo hiện trạng môi trường công nghiệp và khu công nghiệp

l   Mô hình khu công nghiệp sinh thái, cụm công nghiệp sinh thái

BÀI TẬP MTK31

l   NHÓM 3: Vấn đề an toàn lao động và Các biện pháp quản lý môi trường lao động trong họat động công nghiệp

l   Những vấn đề chung về môi trường lao động

Thành phần môi trường lao động Thông số đặc trưng môi trường lao động Kiểm tra giám sát môi trường lao động Các thiết bị xử lý môi trường lao động

l   Kỹ thuật điều hoà không khí

l   Kỹ thuật thông gió

l   Kỹ thuật lọc bụi

l   Kiểm soát ô nhiễm tiếng ồn trong công nghiệp

BÀI TẬP MTK31

l   NHÓM 4: Quản lý thiết bị và hoá chất, an toàn trong lao động công nghiệp

l   Một số vấn đề chung kỹ thuật an toàn, vệ sinh lao động

l   Quản lý an toàn điện

l   Quản lý các thiết bị chịu áp lực

l   Quản lý thiết bị nâng

l   Quản lý hoá chất và chất nguy hại

l   Quản lý rủi ro trong sản xuất

l   Phòng cháy, chữa cháy trong sản xuất công nghiệp

l   Các thiết bị phòng hộ trong sản xuất công nghiệp

l   Phát triển khung và lập kế họach quy hoạch quản lý môi trường đô thị

l   Các bước thực hiện qui họach quản lý môi trường đô thị

l   Các phương thức đánh giá công tác qui họach quản lý môi trường đô thị

l   Phân tích và đánh giá các qui họach quản lý môi trường trên thế giới và ở Việt Nam

l   Qui họach không gian phát triển đô thị và qui hoạch cải tạo xây dựng hạ tầng kỹ thuật đô thị

l   Qui hoạch xây dựng các khu chức năng trong đô thị (Qui hoạch phát triển công nghiệp, qui họach các họat động xây dựng dân dụng, qui họach hệ thống dịch vụ công cộng của đô thị, qui hoạch hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý rác, hệ thống giao thông, cây xanh, các khu đất đặc biệt )

l   Định hướng qui họach quản lý môi trường đối với các dự án đầu tư vào khu đô thị

BÀI TẬP MTK31

l   NHÓM 6: Quản lý các thành phần môi trường trong khu đô thị

Khái niệm về các thành phần môi trường trọng tâm tại các khu đô thị.

l   Giới thiệu về các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quản lý chất lượng các thành phần môi trường đô thị tại Việt Nam

l   Quản lý chất lượng môi trường không khí đô thị

l   Quản lý môi trường giao thông đô thị

l   Quản lý tiếng ồn đô thị

l   Quản lý chất lượng nước đô thị

l   Quản lý chất thải rắn sinh hoạt đô thị

l   Các họat động tư vấn cộng đồng trong quản lý môi trường đô thị

l   Nâng cao năng lực quản lý môi trường đô thị

BÀI TẬP MTK31

l   NHÓM 7: Nâng cấp và cải tạo môi trường đô thị

l   Khái niệm về nâng cấp đô thị (urban upgrading) và hiện trạng áp dụng tại Việt Nam và trên thế giới Xây dựng các tiền đề phát triển đô thị

l   Các vấn đề môi trường trong quá trình nâng cấp và cải tạo đô thị

l   Qủan lý môi trường trong công tác cải thiện nguồn nước (ngầm, kênh rạch ) đô thị

l   Qủan lý môi trường trong quá trình xây dựng và phát triển mở rộng đô thị (đường xá, nhà cửa, công trình )

l   Qủan lý môi trường trong quá trình cải tạo các hạ tầng kỹ thuật môi trường đô thị (hệ thống thóat nước, thu gom rác, )

l   Định hướng cho công tác cải tạo và nâng cấp đô thị trong thời gian sắp tới

BÀI TẬP MTK31

l   NHÓM 8: Phát triển đô thị và các vấn đề môi trường

l   Mối quan hệ giữa đô thị và môi trường

l   Những vấn đề môi trường đô thị

l   Phân tích các áp lực môi trường khu đô thị

l   Nguyên nhân suy thoái môi trường khu đô thị

l   Tác động của tiến trình đô thị hóa, công nghiệp hóa lên môi trường đô thị

l   Xu hướng và mô hình đô thị bền vững

l   Các tiêu chí môi trường trong đánh gía phát triển của mô hình đô thị bền vững

l   Phân tích các ví dụ về mô hình quy họach và quản lý đô thị theo hướng bền vững

l   Khái quát về hiện trạng môi trường đô thị trên thế giới và các xu hướng quản lý môi trường liên quan

l   Khái qúat về hiện trạng môi trường đô thị ở Việt Nam (hiện trạng và xu hướng)

VẤN ĐỀ 1

KHU CÔNG NGHIỆP CÁC VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG

Khu công nghiệp

l   Khu công nghiệp : là khu tập trung các doanh nghiệp chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện các dịch

vụ cho sản xuất công nghiệp, có ranh giới địa lý xác định, không có dân cư sinh sống, do Chính phủ quyết định thành lập

l   Những khu công nghiệp có quy mô nhỏ thường được gọi là cụm công nghiệp

l   Trong khu công nghiệp có thể có doanh nghiệp chế xuất

Khu chế xuất

l   Khu chế xuất là khu tập trung các doanh nghiệp chế xuất chuyên sản xuất các hàng xuất khẩu, thực hiện các dịch vụ cho sản xuất hàng xuất khẩu và hoạt động xuất khẩu, có ranh giới, địa giới xác định, không có dân cư sinh sống, do Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính Phủ quyết định thành lập

KCX Linh trung 1, KCX Linh Trung 2, KCX Tân Thuận

Khu công nghệ cao

l   Khu công nghệ cao : là khu tập trung các doanh nghiệp công nghệ kỹ thuật cao và các đơn vị hoạt động phục vụ cho phát triển công nghệ cao gồm nghiên cứu, triển khai

có ranh giới, địa giới xác định, do Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập

l   Trong khu công nghệ cao có thể có doanh nghiệp chế xuất

ví dụ : KCNC Hòa Lạc, KCNC HCM

l   Xây dựng trên diện tích tương đối rộng, (S > 40 ha);

l   Một khu có các toà nhà, nhà máy, cũng như các dịch vụ: công trình công ích, phố xá, viễn thông, canh quan, hệ thống giao thông, công trình tiện ích

l   Những quy định có tích chất bắt buộc tuân thủ đối với các công

ty thường trú, liên quan về các vấn đề như kích thước tối thiểu của lô đất, các tỷ lệ diện tích đất sử dụng và loại hình xây dựng;

l   Quy hoạch tổng thể chi tiết, quy định các tiêu chuẩn, quy chuẩn

kỹ thuật phải thực hiện và các đặc điểm chi tiết đối với tất cả các khía cạnh của môi trường xây dựng;

l   Quy định về công tác quản lý để nâng cao hiệu lực thi hành các hợp đồng và các quy định bắt buộc, phê duyệt và tiếp nhận công ty mới vào KCN và cung cấp các chính sách, xúc tiến quy hoạch, nhằm thúc đẩy phát triển dài hạn KCN

Đặc trưng của các khu công nghiệp

l   Phù hợp với quy hoạch, kế hoạch và tình hình phát triển kinh tế – xã hội; quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất của từng địa phương

l   Có điều kiện thuận lợi hoặc có khả năng xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng và hạ tầng xã hội, triển khai đồng bộ và kết hợp chặt chẽ giữa quy hoạch phát triển KCN, KCX với quy hoạch phát triển đô thị, phân bố dân

cư, nhà ở và các công trình xã hội phục vụ cho công nhân trong KCN, KCX

l   Có quỹ đất dự trữ để phát triển và có điều kiện liên kết thành cụm các KCN; riêng đối với địa phương thuần tuý đất nông nghiệp, khi phát triển các KCN để thực hiện mục tiêu chuyển đổi cơ cấu kinh tế cần tiến hành phân kỳ đầu tư chặt chẽ nhằm đảm bảo sử dụng đất có hiệu quả

Các điều kiện, tiêu chí hình thành các KCN

l   Có khả năng thu hút vốn đầu tư của các nhà đầu tư trong nước và đầu tư nước ngoài

l   Có khả năng cung cấp và đáp ứng nhu cầu về lao động

l   Đảm bảo các yêu cầu về an ninh quốc phòng

l   Đối với các địa phương đã phát triển KCN, việc thành lập mới các KCN chỉ được thực hiện khi tổng diện tích đất công nghiệp của các KCN hiện có đã được cho thuê ít nhất 60%

l   Việc mở rộng các KCN hiện có chỉ được thực hiện khi tổng diện tích đất công nghiệp của KCN đó đã được cho thuê ít nhất là 60% và đã xây dựng xong công trình xử lý nước thải tập trung

Các điều kiện, tiêu chí hình thành các KCN

l   Đối với KCN có quy mô diện tích trên 50 ha và có nhiều chủ đầu

tư tham gia đầu tư xây dựng – kinh doanh kết cấu hạ tầng, phải tiến hành lập quy hoạch chung xây dựng KCN theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng trước khi lập quy hoạch chi tiết KCN để đảm bảo tính thống nhất và tính đồng bộ của hệ thống hạ tầng kỹ thuật KCN

l   Trong KCN, KCX không có khu dân cư Trong KCN có thể có KCX, doanh nghiệp chế xuất

Các điều kiện, tiêu chí hình thành các KCN

Tầm quan trọng của các khu công nghiệp

Đối với xã hội:

l   Giúp cho việc lập kế hoạch và nâng cao hiệu quả sử dụng đất

l   Đem lại sự cân bằng trong phân phối sản xuất và tuyển dụng lao động

l   Mang lại lợi ích kinh tế cho các khoản đầu tư phát triển cơ sở

hạ tầng công cộng

l   Tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình công nghiệp hóa

l  Rút dần khoảng cách giữa thành thị và nông thôn

l  Tăng cường bảo vệ hệ sinh thái thiên nhiên, sử dụng hiệu quả tài nguyên

l  Giảm bớt rủi ro đối với sức khỏe con người, an toàn do sự cố công nghiệp

l  Cải thiện sức khỏe công nhân, dân cư

Khu công nghiệp

Đối với doanh nghiệp

l   Các doanh nghiệp xây dựng trong hàng rào KCN sẽ thụ hưởng

hệ thống cơ sở hạ tầng, dịch vụ đồng bộ

l   Giảm chi phí vận hành, chi phí xử lý và vận chuyển chất thải

l   Thừa hưởng các chính sách ưu đãi phát triển KCN

l   Giảm bớt các chi phí trách nhiệm quản lý về môi trường

l   Những ưu thế của quá trình tập hợp doanh nghiệp mang lại mà

1 doanh nghiệp đơn lẻ không có cơ hội

l   Cải thiện hình ảnh doanh nghiệp

l   Thu nhập có tiềm tàng từ bán các phế liệu

Tầm quan trọng của các khu công nghiệp

Khu công nghiệp

l   Đối với công nghiệp:

l   Giảm chi phí xây dựng cơ sở hạ tầng

l   Giảm chi phí vận chuyển

l   Tiết kiệm chi phí sản xuất do tăng hiệu quả hoạt động

l   Giảm tổn thất và rủi ro về môi trường

l   Duy trì uy tín doanh nghiệp

l   Giảm chi phí xử lý chất thải

l   Xây dựng được các chiến lược thị trường mới mẻ

Tầm quan trọng của các khu công nghiệp

Khu công nghiệp

l   Đối với môi trường

l  Việc phân bổ một cách tối ưu các khu công nghiệp và doanh nghiệp riêng lẻ có thể làm giảm hoặc loại trừ hẳn những vấn

đề môi trường

l  Việc giảm thiểu số lượng nguyên liệu đầu vào và chất thải công nghiệp ở đầu ra

l   Gia tăng khả năng thu gom và xử lý chất thải

l  Gia tăng khả năng tái chế, tái sử dụng chất thải

l  Giảm chi phí xử lý chất thải

Tầm quan trọng của các khu công nghiệp

Khu công nghiệp

Đối với môi trường (2)

l   Những biện pháp chống ô nhiễm áp dụng cho các doanh nghiệp riêng lẻ sẽ trở nên có hiệu quả hơn khi được đem áp dụng trong các khu công nghiệp

l   Làm việc với một hệ thống được cơ cấu chặt chẽ của các ngành

sẽ đem lại hiệu quả cao so với làm việc với một nhóm đông các ngành riêng lẻ

l   Phối hợp những xem xét về môi trường ở tất cả các cấp trong khâu ra quyết định, lập kế hoạch và quản lý đối với khu công nghiệp sẽ tạo nên một nền tảng công nghiệp bền vững hơn

Tầm quan trọng của các khu công nghiệp

Khu công nghiệp

Đối với môi trường (3)

l   Cải thiện tính hiệu quả trong các hoạt động môi trường và phát triển công nghiệp

l   Tăng cường bảo vệ hệ sinh thái

l   Đảm bảo các nhà máy công nghiệp không được xây dựng tại những khu vực nhạy cảm (khu vực đông dân cư, khu bảo tồn động vật hoang dã, công viên…)

l   Đảm bảo các nhà máy công nghiệp được bố trí xây dựng hợp lý, nhờ đó có thể sử dụng chung hệ thống thu gom và xử lý nước thải, chất thải rắn, dễ dàng tái sử dụng rác thải công nghiệp và các phụ phế phẩm

Tầm quan trọng của các khu công nghiệp

Các vấn đề môi trường từ Khu công nghiệp

Nhiễn bẩn đất, mất sử dụng Chôn

lấp CTR

Tiếng

ồn, giao thông

Tiếp xúc hóa chất độc hại

Rủi ro

từ chất nguy hiểm

Ô nhiễm biển

Ô nhiễm thủy vực nước ngọt

Ô nhiễm không khí

Suy thoái nơi cư trú sinh vật

Khí nhà kính – tầng ozone

Xáo trộn cảnh quan

Các vấn đề môi trường từ Khu công nghiệp

l   Vấn đề môi trường then chốt đang được xem xét:

1   Sử dụng đất:

l   Hai khía cạnh đối với việc sử dụng đất đang được cân

nhắc trong giai đoạn quy hoạch

l   Kích cỡ của khu công nghiệp, phải có tính tương đối

với năng lực sinh thái, xã hội và kinh tế của khu vực

l   Hoạt động công nghiệp được xác định vị trí không tốt,

có thể hạn chế vấn đề sử dụng đất tiềm năng, can thiệp hoạt động đô thị, ảnh hưởng HST quan trọng – đa dạng sinh học

Các vấn đề môi trường từ Khu công nghiệp

1.  Sử dụng đất:

Các khu công nghiệp đã được xác định vị trí và đã được xây dựng , mà ít hoặc không quan tâm tới cảnh quan, HST, có thể gây ra:

l   Mất HST có giá trị, mất vùng sinh thái đất ngập nước

l   Mất diện tích đất nông nghiệp gần trung tâm đô thị

l   Ô nhiễm môi trường các vùng lân cận (khu vực dân

cư, vùng ven biển, hải cảng, bến sông…)

Các vấn đề môi trường từ Khu công nghiệp

2 Sử dụng nước

l   Các KCN tăng cường tiêu thụ nước có thể gây cạn

kiệt nguồn nước địa phương (nước ngầm) à giảm mực nước, xâm nhập mặn (WHO 1991)

l   Diện tích rộng lớn sử dụng làm bãi đỗ xe, đường sá,

xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông à gây ô nhiễm nguồn nước mặt, nước ngầm, ngập úng sau mưa

Các vấn đề môi trường từ Khu công nghiệp

l   thay đổi khí hậu toàn cầu do phát thải CO2,

l   cạn kiệt nguồn tài nguyên không tái tạo…

l   Gây xáo động sinh thái ở hạ lưu sông, hồ

Các vấn đề môi trường từ Khu công nghiệp

4 Chất thải công nghiệp : nước thải, khí thải, rác thải

l   sương mù, mưa acid, thủng tầng ozone, nóng toàn cầu…

l   ON nước mặt / nước ngầm , hệ sinh thái…

l   nhiễm bẩn đất , điểm nhiễm bẩn …

l   Phá hủy hệ thống xử lý …

l   …

Các vấn đề môi trường từ Khu công nghiệp

l   Rủi ro về sức khỏe của người lao động, cộng đồng xung quanh khi tiếp xúc với hóa chất : sử dụng sai hóa chất, thải hoá chất vào môi trường trong quá trình sản xuất, vận chuyển, lưu giữ, xử lý

l   Sự kết hợp của các chất à ON không khí trong công nghiệp, làm suy thoái chất lượng không khí, bệnh hô hấp

l   Sản xuất hóa chất : tính độc hại cao, gây ung thư, gây tổn thương tức thời cho công nhân, ảnh hưởng lâu dài tới sức khỏe – sinh thái

Các vấn đề môi trường từ Khu công nghiệp

l   Sinh sôi vật truyền bệnh, sâu hại:

l   Hệ thống thoát nước kém, nước tù đọng à môi trường thuận lợi cho côn trùng sinh sôi

l   Kho chứa ngũ cốc, lương thực và bãi đỗ chất thải – quản

lý sai quy cách à môi trường thuận lợi của côn trùng, loài gặm nhấm, chim phát triển

l   à nếu các vật truyền bệnh này mang mầm bệnh dịch thì nhanh chóng làm gia tăng bệnh dịch , tăng vấn đề nan giải đối với sức khỏe con người

Các vấn đề môi trường từ Khu công nghiệp

l   Tác động của các khu dân cư

l   Phát triển các khu công nghiệp à khuyến khích phát triển bừa bãi các công động dân cư của công nhân, người tìm kiếm công việc làm

l   Công đồng dân cư hình thành tự phát, không theo quy hoạch à gây nên : vấn đề rủi ro sức khỏe – môi trường , gây áp lực đối với các nơi cư trú, hệ sinh thái, công đồng dân cư lân cận

Các vấn đề môi trường từ Khu công nghiệp

l   Tổn thất đến hệ sinh thái, năng suất nông nghiệp và nuôi trồng thuỷ sản

l   Sông suối là nguồn tiếp nhận và vận chuyển chất ô nhiễm trong nước thải từ các KCN và các cơ sở sản xuất kinh doanh

l   Nước thải chứa chất hữu cơ vượt qua giới hạn cho phép sẽ gây hiện tượng phú dưỡng, làm giảm lượng oxy trong nước, các loài huỷ sinh bị thiếu oxy chết hàng loạt

l   Sự xuất hiện các chất độc như dầu mỡ, kim loại nặng, hoá chất trong nước sẽ tác động đến động vật thủy sinh, đi vào chuỗi thức ăn, ảnh hưởng đến sức khoẻ con người

Các vấn đề môi trường từ Khu công nghiệp

l   Ví dụ: lưu vực hệ thống sông Đồng Nai là khu vực tập trung nhiều nhất các KCN của cả nước Hoạt động sản xuất từ các KCN thải vào môi trường thải lượng nước thải lớn với nồng độ chất ô nhiễm cao, gây hiện tương “đoạn sông chết”

l   Ô nhiễm nước sông Thị Vải gây tổn thất nặng nề đối với hoạt động sản xuất nông nghiệp và thuỷ sản

l   Việc xả thải chất ô nhiễm có nồng độ cao và lưu lượng lớn vào môi trường nước sông, tại các khu vực trung lưu và hạ lưu sông không thể kiểm soát đã gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng

l   Điển hình là hậu quả do hoạt động xả thải trái pháp luật kéo dài của công ty VedanViệt Nam Cả đoạn sông dài 12km bị ô nhiễm nghiêm trọng Các loài tôm, cà, thuỷ sản hầu như không thể sống và phát triển

Hệ sinh thái tại khu vực này chỉ còn tồn tại một số ít loài động thực vật phù du Các loài tảo phát triển chủ yếu là những loài thích nghi với môi trường dinh dưỡng cao, gia tăng nguy cơ gây độc cho môi trường

Các vấn đề môi trường từ Khu công nghiệp

Các vấn đề môi trường từ Khu công nghiệp

l   Trên thế giới có khoảng 12.000 KCN được xây dựng