SKKN kinh nghiệm sử dụng powerpoint và một số phần mềm hỗ trợ để thiết kế bài giảng điện tử

Và đặc biệt là ngành Giáo dục- Đào tạo Hà Nội đã tổ chức "Wgày hội CNTT" hết sức quy mô và hoành tráng nhằm thúc đẩy mức độ ứng dụng CNTT vào trong giảng dạy của giáo viên và học tập của

PHÒNG GD&ĐT THANH OAI CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TRUONG THCS THANH CAO Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

DE TAI SANG KIEN KINH NGHIEM

Nam hoc 2009 - 2010

A SO YEU LY LICH

- Ho va tén: Nguyén Thanh Tang

- Ngay, thang, nam sinh: 17/4/1974

- Năm vào ngành: 1995

- Chức vụ: Phó hiệu trưởng - Chủ tịch Công đoàn trường

- Don vị công tác : Irường THCS Thanh Cao - Thanh Oai - Hà Tây

- Trinh độ chuyên môn: CĐSP Toán (chính quy); Đại học Toán - Tin (tai

chức); Đại học Quản lý giáo dục (từ xa)

- Bộ môn giảng dạy: Tin học

- Trình độ ngoại ngữ: C

- Trình độ chính trị: Sơ cấp

- Khen thưởng: Nhiều năm liền là CSTĐ cơ sở

- Các đề tài đã được công nhận:

+ Cấp tỉnh, thành phố:

"Kinh nghiệm triển khai môn Tin học trong trường THCS";

"Phương trình nghiệm nguyên";

" Kinh nghiệm xây dựng bài giảng điện tử";

+ Cấp huyện:

"Ứng dụng Công nghệ thông tin trong công tác Quản lý ở

trường phổ thông";

"Kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh yếu, kém môn Toán":

"Các phương pháp chứng mỉnh bất đẳng thức trong Đại số lớp 8";

"Bồi dưỡng HSG lớp 9",

B NỘI DUNG ĐỀ TÀI

I TÊN ĐỀ TÀI:

"KINH NGHIỆM SỬ DỤNG POWERPOINT VÀ MỘT SỐ

PHẦN MỀM HỖ TRỢ ĐỀ THIẾT KẾ BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ"

II LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Sự phát triển của xã hội được thể hiện ở tất cả các lĩnh vực trong cuộc sống Từ lĩnh vực Kinh tế - Chính trị - Văn hoá, Khảo cổ học, và đặc biệt là

linh vực Công nghệ thông tin - Một lĩnh vực mà hiện nay đang thâm nhập và

có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển của hầu hết các lĩnh vực khác

Cụm từ "Công nghệ Thông fin" xuất hiện trong lịch sử cách đây không lâu nhưng nó đã nhanh chóng quen thuộc và cần thiết đối với mọi người

Đánh giá được tầm quan trọng của lĩnh vực Công nghệ Thông tin trong

công cuộc công nghiệp hoá - Hiện đại hoá đất nước, Đảng và Nhà nước ta đã

đặt ra mục tiêu cho sự phát triển về chính trị là "Xáảy dựng một chính phú điện tử" Trong chế độ của chính phủ điện tử, người ta có thể ngồi ở nhà mà

vẫn gửi (hoặc nhận) được công văn, báo cáo, quyết định lên cấp trên hoặc xuống cấp dưới, có thể tham gia một lớp học hoặc một cuộc họp, thậm chí có

thể phát biểu, tranh luận trong cuộc họp mà mỗi đại biểu ở cách xa nhau hàng

trăm, hàng ngàn cây số

Chỉ thị số 58-CT/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh ứng dụng và phát triển CNTT trong sự nghiệp công nghiệp hoá và hiện đại hoá đã chỉ rõ: "Ung dụng và phát triển CNTT là một nhiệm vụ ưu tiên trong chiến lược phát

triển kinh tế - xã hội, là phương tiện chủ lực để đi tắt, đón đầu, rút ngắn khoảng cách phát triển so với các nước đi trước '"

Quyết định 331/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chương

trình phát triển nguồn nhân lực về CNTT đến năm 2010 đã đề ra: "Phổ cáp

các kiến thức và kỹ năng sử dụng rmáy tính và Internet đến 100% cán bộ,

công chức và viên chức, 100% sinh viên đại học và cao đẳng, 100% học sinh trung học chuyên nghiệp, trung học nghề và THPT, 50% HS THCS va

một bộ phận dán cư có nhu cầu "

Với tỉnh thần đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chọn năm học 2008 - 2009

là năm học "Đẩy mạnh ứng dụng CNTT" Ngành Giáo dục Việt Nam nói

chung, ngành Giáo dục - Đào tạo Hà Nội nói riêng, đã có nhiều lớp bồi dưỡng

giáo viên về xây dựng bài giảng điện tử, sử đụng các phần mềm hỗ trợ để thiết

kế bài giảng điện tử Và đặc biệt là ngành Giáo dục- Đào tạo Hà Nội đã tổ chức "Wgày hội CNTT" hết sức quy mô và hoành tráng nhằm thúc đẩy mức

độ ứng dụng CNTT vào trong giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh, trong đó đặc biệt lưu ý việc tổ chức thi "Xây dựng Bài giảng điện tử và phần mém gido duc"

Mặc dù chủ đề của năm học 2009 - 2010 1a "Doi méi céng tác quan lý

và nâng cao chất lượng giáo dục ”' nhưng Bộ giáo dục và Đào tạo vẫn hết sức chú trọng đến việc tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào trong

trường học Tháng 3/2009 Bộ đã phát động cuộc thi ”T7ết kế bài giảng điện

tứ E-learning” và ngày 14-15 tháng 4/2010 vừa qua Cục Công nghệ Thông

tin đã tổ chức tập huấn cho hơn 400 giáo viên cốt cán thuộc tất cả các quận

huyện trong toàn thành phố về hai phần mềm để thiết kế bài giảng E-learning

d6 la: Adobe Presenter va Lecture Maker

Được đào tạo chuyên ngành Toán - Tin ứng dụng, đã nhiều năm sử dụng Bài giảng điện tử Năm học 2008 - 2009 tôi đã viết một sáng kiến kinh nghiệm về sử dụng PowerPoiní( để xây dựng bài giảng điện tử và được xếp loại ở cấp thành phố Trong năm học 2009 - 2010, tôi vẫn tiếp tục nghiên cứu

sâu thêm về đề tài đã viết đồng thời bổ sung thêm những kinh nghiệm mới về

cách sử dụng hai phần mềm đã được Cục Công nghệ thông tin tập huấn là

Adobe Presenter va Lecture Maker véi mong muốn chia sẻ những kinh

nghiệm nhỏ trong quá trình giảng dạy với những đồng nghiệp của mình, nhất

là những đồng chí chưa có điều kiện thiết kế và sử dụng bài giảng điện tử Vì vậy tôi quyết định chọn đề tài:

"KINH NGHIEM SU DUNG POWERPOINT VA MOT SO

PHAN MEM HO TRO DE THIET KE BAI GIANG ĐIỆN TỬ"

II PHẠM VI, THỜI GIAN THỰC HIỆN DE TÀI

Trên cơ sở những kinh nghiệm đã tích luỹ được viết trong bản sáng kiến

kinh nghiệm năm học 2008 - 20009, đề tài của tôi tiếp tục nghiên cứu cách sử

dụng một số phần mềm có thể hỗ tro PowerPoint trong quá trình thiết kế bài

giảng đồng thời nghiên cứu cách sử dụng hai phân mềm Adobe Presenfer và

Lecture Maker để thấy rõ ưu, nhược điểm của hai phần mềm này và cách phối

hợp chúng với PowerPoin để có hiệu quả cao trong giảng dạy

Đề tài được thực hiện với tại trường THCS Thanh Cao - huyện Thanh

Oai - TP Hà Nội trong thời gian 1 nam hoc (Nam hoc 2009 - 2010)

C NỘI DUNG CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI

I KHẢO SÁT THỰC TẾ

Trường THCS Thanh Cao có 16 lớp với hơn 50 cán bộ giáo viên, nhân viên và đã được công nhận là trường chuẩn quốc gia từ năm học 2001-2002

Có thể nói độ tuổi trung bình của đội ngũ giáo viên vào loại trẻ so với mặt

bằng chung của huyện Thanh Oai Từ năm học 2001-2002, được sự nhất trí cua Phong GD&DT Thanh Oai và Sở GD&ĐÐT Hà Tây (cũ), trường đã đưa môn Tin học vào giảng dạy với tư cách là môn học tự chọn Song song với việc dạy Tin học cho học sinh thì chúng tôi cũng thường xuyên tổ chức lớp học phổ cập Tin học cho đội ngũ cán bộ xã và giáo viên trong trường do chúng tôi trực tiếp giảng dạy Tuy nhiên với cơ sở vật chất còn khiêm tốn nên cũng gặp không ít khó khăn

Cho đến những năm học gần đây thì nhà trường hầu như đã hoàn thành việc phổ cập Tin học Văn phòng cho giáo viên, đang tiến tiếp tục triển khai tổ

chức các lớp học thiết kế bài giảng điện tử và sử dụng máy chiếu cho giáo viên Bản thân tôi và một số giáo viên trong nhóm Tin của trường đã sử dụng

Bài giảng điện tử từ năm học 2004-2005 Khi đó, khái niệm Bài giảng điện tử đối với chúng tôi vẫn còn mới lạ, thường thường giáo viên chỉ biết sử dụng

máy chiếu hắt để nâng cao hiệu quả giờ dạy Chúng tôi chưa ý thức được rõ ràng và vì vậy chưa có kinh nghiệm trong việc thiết kế bài giảng điện tử, nhất

là việc ứng dụng các phần mềm hỗ trợ để tạo Bài giảng điện tử Những năm

học gần đây, việc ứng dụng Công nghệ Thông tin trong day va hoc duoc day

mạnh, Sở giáo dục và đào tạo Hà Nội đã tổ chức một số chuyên đề về việc sử dung PowerPoint va céc phan mém hỗ trợ thiết kế bài giảng điện tử như

Flash, Violet, ŒGSP, và năm học 2008-2009 đã được Bộ giáo dục chọn là năm học đẩy mạnh ứng dụng Công nghệ thông tin Chính điều đó đã thúc đầy

chúng tôi - Những người đã biết sử dụng thành thạo máy vi tính nỗ lực hơn

nữa trong việc thiết kế Bài giảng điện tử

Sau khi được tham dự ngày hội công nghệ thông tin do Sở giáo dục và

đào tạo Hà Nội tổ chức, chúng tôi như được mở rộng thêm tầm mắt, tôi càng thấy rõ hơn vai trò to lớn, sự cần thiết của việc ứng dụng công nghệ thông tin

trong giảng dạy và đặc biệt là sự nỗ lực tự học trong quá trình giảng dạy của

các đồng nghiệp mình trên toàn thành phố

Từ trước đến nay, giáo viên và học sinh đã quá quen với phương pháp giảng dạy truyền thống, tức là sử dụng bảng, phấn, đồ dùng trực quan, mô hình, vật thật, tranh vẽ, Hơn nữa, rất nhiều giáo viên chưa có kỹ năng và kinh nghiệm trong việc thiết kế bài giảng điện tử cho nên họ khó chấp nhận

ngay hình thức dạy học này như là một hình thức dạy học chủ yếu

Một lý do nữa cũng không kém phần quan trọng là phần lớn giáo viên

ở các vùng nông thôn chưa có điều kiện để mua máy vi tính, để hoà mạng

Internet, thậm chí một số giáo viên còn khó khăn không có đủ điều kiện thời

gian để học chương trình vi tính văn phòng một cách bài bản Do đó giáo viên

sẽ rất ngại thiết kế và sử dụng bài giảng điện tử

Qua thực tế đó, tôi mong muốn nêu lên được những kinh nghiệm thiết

kế bài giảng cơ bản, dễ hiểu, dễ làm để cho mọi giáo viên đọc xong đều có

khả năng độc lập làm được cho dù trình độ Tin học thực tế còn chưa đạt yêu

cầu thậm chí chỉ cần gõ được Tiếng Việt Bên cạnh đó tôi cũng nêu lên những

kinh nghiệm sử dụng các phần mềm hỗ trợ khác để tăng hiệu quả bài giảng nhằm chia sẻ với những đồng nghiệp đã thành thạo trong việc sử dụng PowerPoint

II SO LIEU DIEU TRA TRƯỚC KHI THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

Vào đầu năm học 2009-2010 trường THCS Thanh Cao có khoảng 20/46 giáo viên có thể thiết kế được Bài giảng điện tử ở các môn học khác nhau và khoảng 36/46 giáo viên có thể sử dụng bài giảng điện tử trong các tiết dạy

Tôi là phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, trực tiếp giảng dạy môn Tin học ở lớp 9A3, khảo sát chất lượng (trường ra đề) môn Tin đầu năm học

2009 - 2010 ở lớp 9A3 có kết quả cụ thể như sau:

Lớp 9A3 - sĩ số: 34

Qua việc phát phiếu thăm dò phiếu thăm dò và qua các tiết dạy thực tế

trên lớp, tôi thâý có nhiều em học yếu và không mấy hứng thú với bộ môn Tin

- một trong những môn khoa học tự nhiên đòi hỏi khả năng tư duy cao

Trước thực trạng đó, tôi đã chỉ đạo cho các tổ trưởng chuyên môn triển

khai rộng rãi ở cả hai tổ chuyên đề sử dụng Bài giảng điện tử, yêu cầu tất cả

các giáo viên đều phải tham gia, Ngoài các giờ thao giảng (GV bắt buộc phải

sử dụng bài giảng điện tử) phải thiết kế và giảng dạy ít nhất là 2 giờ bằng Bài

giảng điện tử trong một tháng Đó là một chuyên đề mới, có thể nói là hiện

vẫn còn rất nhiều ý kiến chưa đồng nhất về việc sử dụng Bài giảng điện tử

trong giảng dạy như thế nào là phù hợp Bản thân tôi thường xuyên thiết kế và

sử dụng Bài giảng điện tử ở lớp 9A3

HI CÁC BIỆN PHAP THUC HIEN (Noi dung chủ yếu của Đề tài)

Tương tự như giáo án điện tử, bài giảng điện tử là bài giảng của giáo viên được đưa vào máy tính - Bài giảng được lưu trữ ở dạng điện tử

Nếu coi giáo án như là kịch bản thì bài giảng được coi như vở kịch đã

được công diễn Như vậy, bài giảng là việc giáo viên thực hiện giáo án trên lớp cùng với học sinh, phương tiện, thiết bị dạy học Bài giảng điện tử thường đi cùng với việc phát huy những thế mạnh, ưu điểm của công nghệ thông tin trong việc thực hiện giáo án trên lớp của giáo viên

Bài giảng điện tử cũng có thể chia làm hai loại: Bài giảng điện tử thiết

kế trên PowerPoim (phải có giáo viên trực tiếp sử dụng dạy học) và Bài giảng E-leaning (hoc sinh có thể học ma không cần có thầy cô trực tiếp giảng bài)

Trước hết người viết xin đề cập đến bài giảng điện tử được thiết kế bằng

PowerPoint

Với trình độ Tin học còn nhiều han chế và trình độ tiếng Anh cũng chưa đáp ứng được nhu cầu, đa số các giáo viên rất ngại thiết kế bài giảng điện tử vì

cứ cho rằng không giỏi Tin học và ngoại ngữ thì rất khó có thể làm được

Thực tế không phải như vậy, mặc dù trình độ và tốc thiết kế bài giảng phụ

thuộc hai yếu tố đó song nếu biết cách học theo kiểu "ì ăn liên" thì đẫu có

những hạn chế nhất định, họ vẫn có thể độc lập làm được Những kinh nghiệm của tôi chia sẻ ở đây mong muốn đáp ứng được điều đó

Quy trình thiết kế một bài giảng điện tử nói chung có thể tóm tắt những bước như sau:

* Xác định mục tiêu bài học (kiến thức, kỹ năng, thái độ)

* Xác định trọng tâm và kiến thức cơ bản của bài

* Xây dựng kịch bản dạy học (chương trình hoá tiến trình dạy học)

Đây là phần quan trọng nhất, người thiết kế phải xây dựng câú trúc của

kịch bản, chi tiết hoá cấu trúc đó; xác định các bước của quá trình dạy học;

xác định quá trình tương tác giữa thầy, trò và các đối tượng khác(phim, ảnh,

văn bản, .) hoạt động của thầy, trò và công cụ hỗ trợ; xác định câu hỏi và

phán đoán các thông tin phản hồi

* Xác định các tư liệu sẽ sử dụng cho từng hoạt động

Trong đó, giáo viên phải tìm kiếm tư liệu, xử lý tư liệu, phân phối tư liệu cho mỗi hoạt động

* Lựa chọn phần mềm hỗ trợ, nếu máy tính chưa các phần mềm đó thì

giáo viên phải cài đặt chúng

* Tạo các hiệu ứng tương tác

* Chạy thử, chỉnh sửa và hoàn thiện(chiếu thử, soát lỗi, chỉnh sửa, hoàn

thiện, đóng gói)

Việc thiết kế Bài giảng điện tử có thể ở rất nhiều mức độ khác nhau, tuỳ

thuộc vào mục tiêu bài học, đặc trưng của bộ môn và ý tưởng của kịch bản,

tuỳ thuộc vào phần mềm hỗ trợ mà người thiết kế sử dụng Ở đây, người viết xin nêu kinh nghiệm thiết kế bài giảng điện tử ở mức độ đơn giản đến phức

tạp với hy vọng và sẽ giúp cho những đồng nghiệp chưa có điều kiện tiếp xúc, thiết kế bài giảng điện tử với trình độ Tin học còn hạn chế cũng có thể tự thiết

kế được bài giảng điện tử cho mình sau khi đọc bài viết này

Để xây dựng được một bài giảng điện tử, nhất thiết giáo viên phải biết

soạn thảo văn bản và sử dụng một số công cụ đơn giản của phần mềm

Microsoft Office (phan mém vi tinh van phong) Trong Microsoft Office có một trình ứng dụng để thiết kế và trình chiếu bài giảng điện tử, đó là Microsoft PowerPoint Ngoài ra, tuỳ theo đặc điểm của bộ môn giảng dạy, tùy theo ý tưởng của người thiếtg kế, tuỳ theo yêu cầu của về kỹ năng, kỹ xảo

trong thiết kế giáo viên cần biết sử dụng một số phần mềm ứng dụng khác

như: phần mềm soạn thảo công thức Todn - Ly - Hod (MathTypet), phan mém

thi nghiệm ảo Vật lý, hoá học, phần mềm cắt nối File, phần mềm tách hoặc

ghép âm thanh và hình ảnh, và để nâng cao hiệu quả của bài giảng, giáo

viên có thể sử dụng một số phần mềm ứng dụng hỗ trợ thiết kế bài giảng như:

Flash, Violet, Geometer’s Sketchpad (GSP), 6 day ngudi viét xin trình

bày một số kỹ năng cần thiết với các thao tác cụ thể, dễ hiểu, dễ nhớ để có thể thiết kế một Bài giảng điện tử

1) Tạo bố cục bài giảng dién tu trong PowerPoint

Ban than ngudi stt dung PowerPoint, trudéc khi bắt đầu xây dựng một bài giảng điện tử phải xây dựng bố cục của nó, có thể coi đây như là kịch bản của một bộ phim Trong bố cục, ta phải hình dung cụ thể là Bài giảng điện tử này gồm bao nhiéu Slides (trang trinh chiếu), trên mỗi Sfides bao gồm những đối tượng nào Mỗi đối tượng ở đây có thể là một đơn vị kiến thức ở dạng văn bản, ở dạng hình vẽ, ở dạng phim, ảnh,

Hiện nay có hai phiên ban ctta PowerPoint duoc sử dụng phổ biến là

2003 và 2007 Phiên bản 2007 được hỗ trợ đồ hoạ và âm thanh tốt hơn 2003 rất nhiều nhưng chưa được sử dụng rộng rãi nhất là với những giáo viên mới

sử dụng máy tính nên ở đây tôi xin trình bày những kinh nghiệm của mình

trên nén PowerPoint 2003

Trên mỗi Slides c6 thể có cách bố trí các đối tượng khác nhau Thông

thường người sử dụng nên chọn một trong các bố cục Slides duoc thiét lap san của PowerPoinf để tiết kiệm thời gian Muốn thực hiện việc đó, từ màn hình

"-

nền của PowerPoiní ta nháy chuột vào nú nằm trên thanh định dạng của PowerPoint, sé xuat hién m6t bang chon cdc Slides mau (Text layouts, ngudi su dung chi việc chọn một trong các bố cục phù hợp với các đối tượng trên Slides mình định tạo (hình 1) Lưu ý rằng ta có thể áp dụng bố cục cua Slides mau cho mét Slides hién tai hoac cho tat ca cdc Slides cua bai giảng đó

Text Layouts

Wy 2.5 #:72|Ìz7?

Text and Content Layouts

du6éi Slides hién tai, chon New Slides Néu chon nhém Slides m4u hoac chén

nhầm mot Slides vao sai vi tri can chén ngudi st dung cé thể xoá bỏ bằng

cách chọn Slides đó rồi thực hiện lénh Edit/Delete Slides hoac nha&p chudt

phai vao Slides d6, chon Delete Slides

Tiếp đó người sử dụng lần lượt tao các d6i tuong trén Slides Cac doi

tượng có thể là đoạn văn bản, hình vẽ, tranh, hình ảnh, âm thanh, phim,

2 Tạo các đối tượng trên một Slides

Như trên đã nói, nỗi đối tượng trên một Slides c6 thé là một đoạn văn

bản, một hình vẽ, một hình ảnh hoặc một đoạn phim, Mục tiêu chung khi

trình chiếu các đối tượng này là để truyền tải những thông tin, những đơn vị

kiến thức đã được chia nhỏ đến học sinh

a) Đối tượng là ruột đoạn văn bản

Khi khởi động Powerpoint, trên Slides đầu tiên xuất hiện hai khung có thể nhập văn bản:

Khung c6 dong chit Click to add Title (kich vao day để nhập tiêu để) có

thể nhập tiêu đề của phần văn bản sẽ nhập phía dưới, chẳng hạn tên đề bài, để mục,

Khung c6 dong chit Click to add Subtitle (kich vao day để nhập tiêu đề phụ) có thể nhập tiêu đề phụ hoặc nội dung đoạn văn bản

Như vậy, trên méi Slides mac dinh c6 2 khung 6 dang Text box dé có

thể nhập nội dung Tuy nhiên người sử dụng có thể tạo thêm một hoặc nhiều

Text box như vật bằng cách coppy những Text box đó

Thông thường các máy tính của giáo viên đều sử dụng bộ font chữ Vietkey và gõ ở chế độ bảng mã TCVN3 để gõ font chit VnTime Do dé khi ta nhấp chuột vào khung Cfick to add Title hoac Click to add Subtitle để gõ

đoạn văn bản thì sẽ không gõ được tiếng việt có dấu mà phải chọn lại Font chữ

Times New Roman Ca bang ma TCVN3 va chuén Unicode déu c6 thể sử

dung cach g6 Telex nhu nhau Chi có điểm khác biệt là trong chuẩn Unicode

thì muốn gõ chữ in hoa có dấu ta chỉ việc bật phím Caps Lock và gõ như gõ chữ 1n thường

Người sử dụng phải lưu ý rằng, hai chuẩn nói trên đều có thể gõ được

chữ tiếng Việt có dấu nhưng chỉ có chuẩn Ứnicođe là chuẩn được quy định

dùng chung và đã được Việt Nam đăng ký làm chuẩn giao dịch quốc tế Trên

thực tế thì giáo viên đã nhiều năm quen với bảng mã TCVN3, nhất là giáo viên ở các tỉnh miền Bắc nước ta Chính vì vậy mà trong đợt thi xây dựng Bài

giảng điện tử năm học 2008 - 2009, ở cấp cụm và cấp phòng, rất nhiều bài giảng thiết kế khá công phu nhưng không được chấm vì không phù hợp với

tiêu chuẩn quy định

Sửa dẫu nhanh

[VÌ Ehn phép of tắt

Bắn lỗi trả lại tiếng &nh

Bảng mã NI Bảng mã II

thì có cách nào để chuyển sang chuẩn Umicode hay không ? Câu hỏi này đã làm đau đầu rất nhiều giáo viên và nhân viên văn phòng trong các trường học Xin thưa rằng có ! Chính người viết cũng đã từng chuyển rất nhiều văn bản giữa hai định dạng chuẩn nói trên Chỉ cần sử dụng một phần mềm mã nguồn

mở (miễn phí- không bản quyền) là Unikey

Sau khi cài đặt bộ gõ Unikey, người sử dụng nhấn tổ hợp phím Cứữi + Shift + F6 lam xuất hiện cửa số chuyển mã của Ứnikey (hình 3) Trong cửa số này toàn là tiếng Việt nên các đồng nghiệp cứ thoải mái lựa chọn các thông số sau đó nhấp vào mục "chuyển rã" để kết thúc Nếu chỉ chuyển mã một đoạn

văn bản trong một tệp nào đó thì trước hết người sử dụng phải bôi đen đoạn

văn bản đó

kiều chữ in thường là phù hợp, các đề mục của bài nên sử dụng kiểu chữ in

hoa đậm với cỡ chữ từ 22-26, riêng đầu bài cĩ thể sử dụng chữ in hoa cỡ lớn hoặc dùng chữ nghệ thuật (WordAr?)

Ở đây người viết cũng xin nêu một kinh nghiệm đã rút ra được trong quá trình dự giờ và giúp đỡ, chia sẻ với đồng nghiệp Tình huống mà tơi rút ra

kinh nghiệm này cĩ lẽ đã rất nhiều đồng nghiệp gặp phải, đĩ là khi thiết kế(hoặc nhờ thiết kế) bài giảng điện tử đã kiểm tra, chạy thử đều ổn về font chữ nhưng khi cắm vào máy khác để thi hoặc dạy thử thì rất nhiều đoạn văn

bản khơng thể hiện đúng Font chữ cho nên bản thân giáo viên, học sinh và

người đự đều khơng thể đọc được Vậy lỗi đĩ do đâu, cách khắc phục thế nào? Xin thưa! Lỗi đĩ là do bộ font chữ mà hai máy tính sử dụng khơng giống nhau Để khắc phục tình huống này, hay nĩi cách khác để bài trình chiếu của

mình cĩ thể chạy ở tất cả các máy tính khác (tất nhiên là phải cĩ phiên bản của PowerPòinf khơng thấp hơn máy đã thiết kế bài giảng) thì ta khi kết thúc việc thiết kế bài giảng ta cần thực hiện một thao tác gọi là : ”iw font chữ" Khi soạn thảo xong, trên menu File cua PowerPoint chon Save as, tai hop

thoai Save as, chon Tool, chon Save option H6p thoai méi mở ra và phía duéi cing cé lua chon Embed Truetype fonts, sau khi lựa chon 6 nay ta tiếp tục lựa chọn một trong hai ô phía dưới:

Embeb characters in use only : Lưu các font cần thiết để hiển thị Slide cho bạn nhưng người dùng không soạn thảo, thay đổi các chữ có sử dụng các font đặc biệt này được, lựa chọn này cho kích thước file nhỏ gọn

Embeb All characters : Luu các font cần thiết để hiển thị Slide cho bạn

và người dùng có thể soạn thảo, thay đổi các chữ có sử dụng các font đặc biệt

này, lựa chọn này làm cho kích thước file lớn lên khá nhiều

b) Đối tượng là hình vẽ

Trong bài giảng, rất ít khi ta sử dụng một hình vẽ đơn nhất như một

đoạn thẳng, một hình tròn, mà thường là phải sử dụng một hình vẽ bao gồm

nhiều hình vẽ khác Do đó khi thiết kế ta phải tạo từng hình vẽ chỉ tiết

Ngay trên màn hình giao diện của PowerPoir đã có một thanh đồ hoạ với các nút công cụ sử dụng hoàn toàn tương tự như trong Word và Excel (hình 3)

j pyan x [Ly ||autashapeex `, `», —] =1 4Í Œ¡ l3] j| »- 4: À- =zzzÍủ øÊ

Hình 4 Muốn vẽ đối tượng nào, người sử dụng chỉ việc dùng chuột lựa chọn nút công cụ tương ứng trên thanh Drzw rồi vẽ tương tự như trong Word Có một

lưu ý nhỏ là nếu muốn vẽ hình Vuông hoặc hình tròn thì ta lựa chọn công cụ

vẽ hình chữ nhật hoặc hình elip rồi nhấn phim Shift trong khi vẽ

Hình vẽ có thể gồm nhiều nhóm chỉ tiết mà người thiết kế muốn chúng

xuất hiện từng nhóm một khi trình chiếu Chẳng hạn, tôi muốn một tam giác xuất hiện trước, sau đó cả ba đường cao của chúng cùng xuất hiện Trong

trường hợp đó người thiết kế phải nhóm các đối tượng muốn cùng xuất hiện (trong trường hợp này là ba đường cao) với nhau bằng cách:

- Chọn (nháy chuột trong khi giit phim Shift) các đối tượng cần nhóm

- Chọn Draw/Group (hình 4)

- Khi các đối tượng đã được nhóm với nhau thì không thé hiệu chỉnh

được một đối tượng nào trong nhóm Muốn hiệu chỉnh một đối tượng nào trong nhóm, ta phải r nhóm bằng cách chọn nhóm đó rồi thực hiện lệnh Draw/Ungroup

Trong các phiên bản của PowerPoint hién nay thi chi c6 phién ban

2007 là hỗ trợ rất cao đối với đồ hoạ, giúp cho người sử dụng có thể vẽ tương đối chính xác các chi tiết nhỏ Nhưng phiên bản này lại chưa phổ biến, khó sử

dụng và yêu cầu cấu hình máy tính phải cao Trong các phiên bản còn lại, đôi

khi ta muốn vẽ các chi tiết nhỏ, ở gần nhau thì độ chính xác không cao Chẳng hạn như vẽ các ký hiệu góc vuông trong tam giác hoặc đánh dấu các góc bằng

nhau, Khó khăn đó có thể giải quyết một cách dễ dàng nếu giáo viên nào biết sử dụng chương trình đồ hoạ Corel Draw hoặc các phần mềm hỗ trợ vẽ

hinh khéc nhu Macromedia Flash Ta có thể vẽ các đối tượng đó rồi copy sang PowerPoint

Néu su dung Corel Draw thi c6 thé vẽ tam giác bằng cách chọn công

cụ vẽ đường gấp khúc (Hình 4) sau đó người sử dụng chỉ cần nhấp chuột vào

những điểm định đặt đỉnh của tam giác, sau khi đã chọn 3 đỉnh của tam giác

Độ đậm hay mảnh của nét vẽ cũng là một điểm cần lưu ý, thường thì

máy tính mặc định nét vẽ rất mảnh, chỉ 0,75p nên khi chiếu lên học sinh nhìn

sẽ không rõ Tuỳ từng trường hợp mà giáo viên có thể chỉnh độ mảnh của nét

từ 1,5 đến 2,5pí là vừa Nếu hình vẽ được thực hiện trong Coreli Draw_ thì người sử dụng nên hiệu chỉnh luôn nét vẽ trong môi trường này trước khi nhóm các đối tượng với nhau Muốn nhóm các đối tượng thành một khối, sau

khi chọn các đối tượng chỉ cần nhấn tổ hợp phím Cirl + G

Trong PowerPoin( Muốn hiệu chỉnh độ đậm mảnh của nét ta nhấp

chuột phải vào đối tượng sau đó chọn lệnh Forrmaf Aufo Shape và nhập độ rộng của nét vào mục Wøighí rồi chọn ÓK

c) Đối tượng là hình anh

Trong các bài giảng điện tử, nhất là các môn khoa học xã hội, thường là giáo viên muốn đưa một số hình ảnh vào để cho bài giảng thêm sinh động, thu hút sự chú ý của học sinh và và hỗ trợ tư duy trừu tượng của trẻ Nguồn hình

ảnh ở đây rất nhiều, có thể là hình ảnh trong sách giáo khoa, trong tài liệu

tham khảo, trong thư viện tư liệu điện tử được bán bản quyền, trên mạng

Iniernet hoặc có thể là ảnh giáo viên tự chụp bằng máy ảnh, ở đây tôi chỉ nêu một số trường hợp thường gặp

* Nếu là hình ảnh trong sách giáo khoa hoặc tài liệu tham khảo mà giáo viên muốn đưa vào bài giảng thì việc đầu tiên là phải dùng máy Scan (máy quét ảnh) dé Scan các ảnh đó đưới dạng file ảnh sau đó copy trực tiếp hoặc tạo

duong link dén bai giảng

* Néu 1a hinh anh 6 trén mang Internet thi ta có thể vào trang

http/www/google.com.vn dé tim va Download xuong Khi lấy hình ảnh trên

mạng xuống ta cần xem kích thước của ảnh, nếu kích thước của ảnh quá nhỏ,

khi đưa vào bài ta điều chỉnh kích thước lên thì có thể ảnh bị vỡ, không sắc nét

Điểm lưu ý chung khi đưa ảnh vào bài giảng là các ảnh nên để ở định

đạng *./pg đảm bảo cho các ảnh vẫn có độ nét mà dung lượng file lại không

lớn Trong trường hợp ảnh muốn dùng nằm trong một ảnh lơn hơn bao gồm nhiều đối tượng, giáo viên chỉ muốn đưa ảnh của một đối tượng lên thì có thể dùng chương trình Paint dé cat phan thiva (néu phan cần lấy có dạng hình chữ nhật), có thể dùng chương trình photosop hoac Corel để cắt nếu đường cắt có dạng đường gấp khúc hoặc zic zắc

Thao tác để chèn một ảnh vào Slides là: Để chỏ chuột vào nơi cần chèn

Thuc hién lénh(nhay chuot trai): Insert/Piture/From Flie

Xuất hiện một hộp thoại, người sử dụng tìm, chọn tranh, ảnh cần chèn

rồi nháy chuột vao nut Insert.(hinh 5)

| Picture » |G) clip art

tai | Diagram ig) rom File |

(all) Chart =33) Organization Chart

Ảnh sau khi chèn có thể thay đổi kích thước nhờ vào 8 nút điều khiển

bao quanh ảnh khi ta nhấp chọn ảnh đó, có thể thay đổi độ sáng, độ tương

d) Đối tượng là âm thanh hoặc video

Thực tế, đã có một số giáo viên khi đi dự thi Bài giảng điện tử đã gặp phải tình huống dở khóc dở cười Đó là, khi đồng nghiệp thiết kế hộ bài giảng xong, trình chiếu thử ở nhà, thậm chí dạy thử thì không mắc lỗi gì nhưng khi

vào thi thì những đối tượng là âm thanh và video đều không chạy Giáo viên

chỉ còn biết xin lỗi Ban giám khảo

Sở dĩ gặp phải tình huống trên là người thiết kế và dự thi đã không lường trước các tình huống xem bài giảng của mình có tương thích (chạy) với máy tính khác không

Cụ thể, việc đầu tiên là người thiết kế phải xét xem đối tượng âm thanh

hoặc hình ảnh mình muốn sử dụng trong bài giảng thuộc định dạng nào (nhấp

chuột phải vào đối tượng, chọn Properfies để xem định dạng của đối tượng) Nếu đối tượng là một đoạn âm thanh thì cũng có thể ở nhiều định dạng khác nhau như: MP3, AMR, Audio, .Nếu đối tượng là một đoạn video thì cũng có

thể ở các định dạng như: Media, MPEG-4, 3GP, ASF, AVI,

Ở các máy tính thông thường chỉ sử dụng Windows Media Piayer, đó là một trình ứng dụng của Windows XP, nó chỉ đọc được một số định dạng như: MP3, Media, MPEG, *.Dat, Muốn máy tính đọc được các định dạng khác thì ta phải cài bổ sung các phần mềm tương ứng Tốt nhất là người sử dụng

nên cài một trong những phần mềm đa dụng, có thể đọc được hầu hết các định

dạng(chẳng hạn nhu Media Player Classic) hoặc cài một phần mềm

Converter có thể chuyển đổi các định dạng như: Cheefah Audio Trong

trường hợp phải chạy Bài giảng đó trên máy khác thì người thiết kế, khi đóng

gói bài giảng phải gói cả các phần mềm cần thiết để có thé đọc đây đủ được

bài giảng đó

Trong một số trường hợp, người sử dụng muốn tạo ra một số tư liệu ở

dạng từ những tư liệu đã có để phù hợp với mục đích và thời lượng của bài giảng Muốn vậy, cần sử dụng một số phần mềm xử lý phim ảnh như:

GŒoldwve (Chính sửa tách nhạc và lời)

Filesplit (Cắt - nối file)

Ulead VideoStudio (phan mém cat dựng cảnh)

Tiếp đó, người sử dụng cần lưu ý đến cách đưa đối tượng vào Bài giảng Thông thường, các hình ảnh được đưa vào bài giảng bằng cách copy, các đoạn video được đưa vào bằng cách tạo các đường link (đường dẫn) đến đối tượng Tại Slides muốn chèn đoạn video ta thực hién lén Insert/Movies and sounds/Movie From File (nếu la File hình), Inser/Movies and soundsiSound Frorn File (nếu là file tiếng) Xuất hiện một hộp thoại, người

sử dụng chọn tệp muốn đưa vao bai va chon OK (hinh 8) Khi đó trên Slides sẽ

xuất hiện biểu tượng hoặc hình ảnh tượng trưng của tệp đó Cũng có thể tạo

một siêu liên kết (Hyperiink) đến các đối tượng bằng cách thực chọn: Insert/Hyperlink Nếu sử dụng cách tạo siêu liên kết thì ta có thể đưa các tư liệu trên một trang Web nào đó vào bài giảng mà không cần phải copy hay

Download xuống Cần chú ý rằng, khi ta đưa bài giảng đó sang một máy

khác, nếu không được đóng gói đúng cách thì đường fink đó có thể không cồn đúng nữa, do đó vẫn còn hình ảnh, biểu tượng của đối tượng trên Slides, nhưng khi trình chiếu thì không có nội dung Chính vì vậy cần phải đóng gói bài giảng sau khi hoàn thành

‘J New Slide Ctrl+M i f | wt ~ : oil Eo Lh

Date and Time

23) Diagram

Ady) Text Box

| Movies and Sounds k | Movie from Clip Organizer

CHỈ: Table Sound from Clip Organizer

Hình § Hiện nay, trên thị trường đã có những phần mềm có khả năng đóng gói

và xuất bài giảng (thực hiện trong PowerPoint) đã hoàn thành trở thành một Eile có định dạng *.exe tức là có thể chạy độc lập trên các máy khác mà

không cần máy tính đó phải có phần mềm này Tuy nhiên, những phần mềm

đó hầu như đều sử dụng tư liệu điện tử đi kèm, nằm luôn bên trong phần mềm

do đó dù có phong phú thì vẫn không đủ cho giáo viên sử dụng Mặt khác, các

phân mềm đó đều là những phần mềm có bản quyền, rẻ nhất thì cũng 650.000

- 700.000đ, không phải giáo viên nào cũng có thể mua

Hầu như tất cả các giáo trình dạy PowerPoint hiện nay đều đưa ra cách

chèn một File video vào bài giảng như tôi đã nêu ở trên nhưng qua kinh nghiệm thực tế thì ở rất nhiều máy tính, cách làm đó không cho kết quả Sở đĩ

như vậy vì ở mỗi máy tính phần mềm hỗ trợ đọc File video trong PowerPoint

có thể khác nhau Tôi đã giải quyết tình huống này bằng một cách khác, đảm bao tat ca cdc file da doc duoc 6 Windows Media Player cia may tinh dé déu

có thể chạy được khi đưa vào bài giảng Cách làm như sau

Từ cửa số của PowerPoint , chọn Slide cần chèn file video, vào menu

Insert chon Object xudt hién ctta s6 Insert Object, chon Windows Media Player / OK, xuất hiện cửa số của Windows Media Player ngay trên Slide đó

Tiếp theo, nháy chuột phải vào cửa số của Windows Media Player , chon Properties, xudt hién cửa số Properfies, nháy vào Cusform rồi nháy vào

= i

biểu tượng :“ làm xuất hiện cửa số Windows Media Player Properties

Nháy vào Browse để chọn file cần chèn, kết thúc nháy vào OK

Cách làm này còn có ưu điểm là người sử dụng bài giảng có thể điều khiển bài giảng khi chạy File video như điều khiển chương trình Windows

Media Player khi chay độc lập Có thể đừng, tắt hoặc nhảy đến điểm bất kỳ

của file

* Cách cắt một đoạn từ file âm thanh hoặc video để sử dụng

Như trên đã nói, có thể dùng nhiều phần mềm để cắt một đoạn từ file

âm thanh hoặc video, ở đây tôi chỉ đưa ra một hai công cụ rất thông dụng để thực hiện thao tác đó

Công cụ thứ nhất la phan mém Herosoft (c6 thé ding phién ban 2000,

2001 hoac 3000)

Từ cửa số cua Herosoft, ta mo File can cắt lấy một đoạn Khi chương trình đang đọc Eile đó, ta nhấp chuột trái vào nút công cụ để bắt đầu thực hiện

việc cắt Khi đó chương trình vẫn tiếp tục đọc File, ta nháy chuột vào nút công

cụ để chọn điểm bắt đầu và kết thúc của đoạn cần lấy Lưu đoạn đã cắt vào

máy để sử dụng trong bài (hình vẽ 9)

Bật công cụ cắt file

Nếu chỉ là File tiếng, ví dụ dang MP3 thi chi can khdi dong HeroAudio

và thực hiện công việc cắt tương tự, giao điện sẽ có dạng như hình đưới đây (hình 10)

Bật công cụ cắt file

Chọn điểm bắt đầu Chọn điểm kết thúc

Công cụ thứ hai là Windows Movie Maker

Thực chất đây là một công cụ có sẵn của Windows chứ không phải là một phần mềm riêng biệt nhưng rất ít người thường xuyên sử dụng Trước tiên

ta khởi déng Windows Movie Maker (Start/programs/ Windows Movie Maker) va mé File can cat lady mét doan (Nhdy chuét yao muc Import video

để chọn File cần mở rồi nhấn nút ©) dé chay File)

Giao diện sẽ có dạng như hình vẽ dưới đây (hình 11) Trong ví dụ này

tôi đang cắt một đoạn trong bài hát "Chiếc khăn gió ấm

%` Untitled - Windows Movie Maker Slee

“

1 Capture Video (A)

Capture from video device

Import video

Import pictures

Import audio or music

File) Giao diện sẽ có dạng như hình dưới đây (hình 12) File "chiếc khăn gió

ấm 1" là File cũ chưa cắt (còn nguyên File gốc); File "Chiếc khăn gió ấm" chính là đoạn vừa được cắt ra

Sử dụng công cụ cắt có sẵn trong Wimdows này tương đối đơn giản nhưng nếu muốn lấy một đoạn ở giữa của File gốc thì cần phải thực hiện hai

lần (nhiều thao tác hơn so với Herosft)

%` Untitled - Windows Movie Maker

Capture from video device

d) Su dung mau sac va font nén cho cdc Slides

Sau khi tạo được các đối tượng theo kịch bản đã định thì việc chọn màu

sắc cho các đối tượng và phông nền cho các Siiđes cũng là một việc hết sức

quan trọng, nó góp phần quyết định hiệu quả của việc trình chiếu Bài giảng

* Nén cua Slides

Trong PowerPoint da lap sẵn rất nhiều phông nền mẫu, người sử dụng

có thể tuỳ ý lựa chọn phông nền phù hợp với đặc thù bộ môn, phù hợp với các đối tượng trên Slides, phù hợp với kịch bản của mình

Từ vùng trống của Slides hiện thời, người sử dụng nhấn chuột phải,

chon Slides Design, xuat hién một danh sách các phông nền có sắn, chỉ cần dùng chuột trái để chọn mẫu phù hợp Máy tính sẽ mặc định ở chế d6 Apply to All Slides (&p dụng cho tất cả các Slides) nhưng người sử dụng có thể chon lai các chế độ khác như : Áppiy ío All Master (chỉ áp dụng cho trang chi); Apply

to All Selected Slide (chi áp dụng cho Slides đã chọn), trong Menu chuột phải khi nhấp vào mẫu đã chọn (Hình 13)