SKKN một số biện pháp dạy trẻ mẫu giáo 5 6 tuổi kể lại chuyện diễn cảm

Thực tế việc dạy trẻ mẫu giáo kể lại truyện diễn cảm hiện nay, do chưa hiểu thật đầy đủ cơ sở khoa học của môn học, do chương trình còn chưa hướng dẫn một cách cụ thể nên giáo viên thực

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM I HÀ NỘI KHOA: GIÁO DỤC MẦM NON

BÀI TẬP TỐT NGHIỆP

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY TRE MẪU GIÁO 5-6 TUỔI

KE LAI CHUYEN DIEN CAM

GIANG VIEN HUGNG DAN: TS DINH HONG THAI GIAO SINH NGHIEN CUU : PHAM THI HAI

Quảng Ninh 3- 2005

MỤC LỤC PHẦNI: PHẦN MỞ ĐẦU:

I Ly do chon dé tai

II Lịch sử vấn đề

I Pham vi nghiên cứu

IV Mục đích nghiên cứu

V, _ Nhiệm vụ nghiên cứu

VỊ Phương pháp nghiên cứu

VII Giả thuyết khoa học

PHẨN II: NỘI DUNG:

Chương I: Thực trạng dạy trẻ 5-6 tuổi kể lại chuyện

L Khái quát quá trình điều tra thực trạng dạy trẻ kể lại chuyện

diễn cảm

II Phan tich két qua diéu tra

HI Kết quả điều tra

Chương II: cơ sở lý luận của đề tài:

I Đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mẫu giáo liên quan đến việc

tiếp nhận truyện và kể lại chuyện diễn cảm

II Cơsở giáo dục

TI Cơ sở ngữ văn

Chương III: Một số biện pháp dạy trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi kể lại chuyện diễn cảm

L Những vấn đề lưu ý trong việc dạy trẻ kẻ lại chuyện diễn cảm

I Một số biện pháp đạy trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi kể lại chuyện

diễn cảm

II Thực nghiệm và phân tích kết quả thực nghiệm

Phần II: Kết luận

PHẦN I PHẦN MỞ ĐẦU

I/ LY DO CHON DE TAI:

Là loại hình nghệ thuật , văn học giữ vai trò to lớn trong việc hình thành

và phát triển toàn điện nhân cách cho trẻ Dẫn dắt trẻ vào thế giới văn học

là nhiệm vụ quan trọng của trường mầm non

Đó là sự mở cửa cho trẻ những bước đi chập chững đầu tiên vào thế giới những giá trị phong phú chứa đựng trong tác phẩm văn học Sự tiếp xúc đầu tiên của trẻ mẫu giáo với tác phẩm văn học được chọn lọc, nhất là những câu chuyện kể sẽ kích thích ở trẻ sự nhạy cảm thẩm mỹ, sự phát triển ngôn ngữ, trí tuệ Văn học góp phần hình thành tình cảm đạo đức cho trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo việc hình thành và phát triển hoạt động văn học là một hình thức quan trọng để phát triển tính tích cực cá nhân, tính

độc lập, sáng tạo của trẻ

Trẻ thơ lứa tuổi bắt đầu của sự nhận thức và những tình cảm mãnh liệt, giữa các em và những câu chuyện, các nhân vật trong truyện có sự đồng điệu về tâm hồn về tính cách, các em thích nghe kể chuyện và thích kể lại chuyện Các em đến với những câu chuyện, những nhân vật trong truyện với tất cả những tình cảm, những rung động ngọt ngào nhất, say mê nhất, đồng cảm nhất Chính vì thế những câu chuyện có vai trò rất lớn góp phần hình thành và phát triển nhân cách trẻ Những câu chuyện là một phần của cuộc sống gợi lên cho trẻ những xúc cảm lành mạnh, giúp trẻ nhận biết thế giới xung quanh, những mối quan hệ giữa con người với con người

góp phần giáo dục thẩm mỹ và phát triển ngôn ngữ nghệ thuật cho trẻ

Nhờ đó trẻ này sinh năng lực tự hoạt động nghệ thuật khi tiếp xúc với những câu chuyện

Dạy trẻ kể lại chuyện là một dạng thức tiết học tổ chức cho trẻ tự hoạt động văn học nghệ thuật Tổ chức cho trẻ hoạt động trong đó có tự hoạt động văn học nghệ thuật sẽ làm giàu nhân cách trẻ Chỉ có để trẻ hoạt động thì mới phát triển được tính tích cực của cá nhân, giúp trẻ cảm thụ văn học đặc biệt là những câu chuyện một cách rõ nét và có cảm xúc Thực tế việc dạy trẻ mẫu giáo kể lại truyện diễn cảm hiện nay, do chưa hiểu thật đầy đủ cơ sở khoa học của môn học, do chương trình còn chưa hướng dẫn một cách cụ thể nên giáo viên thực hiện dạng thức tiết học này còn tùy tiện, dẫn đến hiệu quả chưa cao Chưa đáp ứng được yêu cầu và mục đích giáo dục

Vấn đề nắm vững phương pháp , biện pháp thực hiện có cơ sở khoa học trở nên là một vấn đề quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục

Không có gì tham vọng lớn ở đề tài này, dựa trên thành tựu của những người đi trước, người viết đưa ra và hệ thống hóa một số biện pháp xây dựng cơ sở lý luận cho dạng thức tiết học này ( cụ thể là tiết dạy trẻ kể lại

chuyện) và ứng dụng vào một vài tiết cụ thể, hy vọng góp một vài ý kiến nhỏ vào hệ thống lý luận và trực tiễn vào phương pháp dạy học mới

*“ cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học” nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

II LỊCH SỬVẤN ĐỀ:

Bước đầu tìm hiểu vấn đề này tôi đã được tiếp xúc với một số công trình nghiên cứu và thấy rằng một số tác giả ( trong và gnoài nước) đã quan tâm đến vấn đề này:

1 “ Văn học và phương pháp giúp trẻ làm quen với tác phẩm văn học”

Do tác giả : Cao Đức Tiến ( chủ biên)cùng với Nguyễn Đắc Diệu Lam, lê Thị ánh Tuyết- Hà nội 1992

2 Cuốn “đọc và kể chuyện văn học ở vườn trẻ” Tác giả : M-K

Bogoliupxkaia VV SðptenKô- Lê Đức Mẫn dịch- NXBGD1992

3.“ Giáo dục trẻ mẫu giáo qua truyện và thơ” Tác giả Nguyễn Thu Thủy- NXBGD- 1986

4 “ Tiếng Việt- văn học và phương pháp giáo dục” Tác giả : Lương Kim Nga, Nguyễn Thị Thuận , Nguyễn Thu Thủy- 1988

5 “ Chương trình chăm sóc giáo dục mẫu giáo và hướng dẫn thực hiện” Tác giả - Trần Đình Trọng, Phạm Thị Sửu- NXBGD - 1994

6 Cuốn “ Phát triển ngôn ngữ cho trẻ em dưới tuổi học đường” của E.I

TiKieva (NXBGD-1917)

7 Cuốn “ Phát triển ngôn ngữ của XôKhina-Phamoskva do Nguyễn ánh Tuyết và Lê Thị Ninh dịch

8 Cuốn “ Phát triến tiếng cho trẻ mẫu giáo” của Nguyễn Xuân Khoa

9 Gần đây nhất là cuốn “ Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học — một số vấn đề lý luận và thực tiễn” Của Hà Nguyễn Kim Giang

Các công trình này đã đề cập đến một số vấn dé: Vi tri van hoc trong việc giáo dục , các phương pháp đọc thơ, kể chuyện, các thủ thuật đọc diễn cảm, kể chuyện diễn cảm, các tác phẩm chọn làm mẫu

Đồng thời các tác giả chỉ mới định hướng và đưa ra một số phương pháp chung cơ bản, cụ thể hơn chúng ta có thể nhìn lại các tác phẩm nghiên cứu về vấn đề này:

1- “ Cuốn phát triển ngôn ngữ cho trẻ em lứa tuổi học đường” của

E.IiKhiêva (NXBGD- 1917) Tác giả đã nhấn mạnh đến vai trò của việc thực hiện nhiệm vụ kể chuyện, đạy trẻ kể lại chuyện

Đối với sự phát triển ngôn ngữ của trẻ- Hình thức dạy trẻ kể lại chuyện chính là con đường đúng đắn nhất để dạy ngôn ngữ cho trẻ

2- “ Cuốn đọc và kể chuyện văn học ỏ vườn trẻ” của tác giả M-

Kbogolaupskaia- V.VseptenKo do Lê Đức Mẫn dich (NXBGD 1976)Tac giả nhẫn mạnh: “ Kể chuyện văn học là một loại hình nghệ thuật phức tạp, để có thể kể chuyện hay đòi hỏi người kể phải nắm thành thạo các thủ thuật đọc, kể văn học : ngắt giọng, cử chỉ, điệu bộ, nét mặt ”

3 “ Giáo dục trẻ mẫu giáo qua truyện và thơ” Tác giả Nguyễn Thu Thủy (NXBGD- 1976)

- Sách được cấu tạo theo 3 chương:

Trong chương]I: Kể và đọc truyện cho trẻ mẫu giáo tác giả đã để cập đến một số vấn đề:

+ Tìm hiểu tác phẩm văn học đó là các tác phẩm văn xuôi:

- _ Tác phẩm văn học dân gian Việt Nam

- _ Truyện do các nhà văn trong và ngoài nước viết cho trẻ, truyện dân gian các nước

+ Kể và đọc truyện cho trẻ nghe:(chú ý đến cường độ dân vang của

giọng Ngắt giọng, cử chỉ, điệu bộ, nét mặt )

+ Dạy trẻ kể lại truyện : được tiến hành qua các bước: giáo viên giới thiệu tác phẩm ,giúp trẻ hiểu tác phẩm

Các phương pháp thể hiện khi kể chuyện cho trẻ là trực quan( ảnh, tranh

vẽ, mô hình, rối, và những khung cách thiện nhiên gần gũi xung quanh trẻ) và đàm thoại giới thiệu tác phẩm, đàm thoại để hiểu tác phẩm ,ở đây chúng ta thấy tác giả đã đưa ra một số phương pháp chung Tuy vậy đã đưa ra một số phương pháp chung Tuy vậy vấn đề chúng tôi quan tâm là hoạt động của trẻ chỉ được nhắc tới rất ít

4- “Văn học và phương pháp giúp trẻ làm quen với tác phẩm văn học “ của Cao Đức Tiến , Nguyễn Đắc Diệu Lam, Lê Thị ánh Tuyết- Hà Nội

1993

Ở phần thứ VI: Phương pháp giúp trẻ làm quen với tác phẩm văn học tác giả đã đề cập đến:

- Các thủ thuật đọc và kể điễn cảm

- Các phương pháp cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

- Các hình thức tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn

đó cô kể diễn cảm truyện 2-3 lần- tóm tắt nộ đung câu chuyện sau đó đặt

hệ thống câu hỏi theo nội dung câu chuyện

Kết thúc giờ học có thể cho trẻ vẽ các nhân vật trong truyện

Điều đáng chú ý là tác giả đã đề cập đến một vài thủ thuật đọc và kể diễn cảm

Tuy nhiên vấn đề mà chúng tôi quan tâm là dạng thức tiết học dạy trẻ kể lại chuyện và đề ra một số biện pháp hữu hiệu cho dạng thức tiết học này thì hầu như chỉ thoáng qua trong tác phẩm

5- “Tiếng Việt- Văn học và phương pháp giáo dục” của tác giả Lương Kim Nga, Nguyễn Thị Thuận, Nguyễn Thu Thủy ( NXBGD-1988)

Ở chương thứ IV tác giả đã đề cập đến cách dạy trẻ đọc thuộc thơ, kể lại chuyện và tiến hành các loại bài thơ cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

Chương này tác giả đã nêu ra một số vấn đề:

- Tác dụng: Khi dạy trẻ đọc thuộc thơ , kể lại chuyện chúng ta đã dạy trẻ cách thể hiện những xúc cảm về tác phẩm văn học

Điều kiện cần có để trẻ đọc thuộc thơ, kể lại chuyện: Những câu chuyện, bài thơ mà trẻ có thể kể lại và đọc thuộc phải phù hợp với trình độ của trẻ Trẻ phải được nghe hoặc đọc diễn cảm nhiều lần giúp trẻ nhớ và bắt chước cách đọc hoặc kể của cô giáo

- _ Yêu cầu đối với cô giáo khi sử dụng phương pháp dạy trẻ kể lại

chuyện và đọc thuộc thơ:

+ Dạy trẻ kể lại chuyện: phải được tiến hành thường xuyên, có thể cho trẻ kể lại theo các đọan, cô kể các đoạn dẫn, cô cho trẻ kể lại các đoạn đối thoại

+ Khi dạy trẻ kể lại chuyện giáo viên cần: có nhận xét, uốn nắn, thể

hiện đúng tính cách của các nhân vật điều chủ yếu là trẻ phải biết sử dụng

ngôn ngữ văn học kết hợp với ngôn ngữ của trẻ để kể lại

Chương V: nghệ thuật đọc diễn cảm tác phẩm văn học

- khái niệm đọc, kể diễn cảm : đọc và kể diễn cảm tác phẩm văn học là sự tái tạo lại tác phẩm một cách sáng tạo

- nghệ thuật diễn cảm chia làm hai giai đoạn

* Giai đoạn một: chuẩn bị cho việc kể diễn cảm bao gồm : lựa chon tác phẩm tìm hiểu tác phẩm, để xác định giọng kể cho phù hợp

* Giai đoạn hai: kể diễn cảm tác phẩm : người kể phải nắm được phương tiện chủ yếu để thể hiện tác phẩm( giọng điệu, cử chỉ, điệu bộ, nét mặt )

Ở đây chúng ta thấy nhà nghiên cứu đã chú ý tới việc dạy trẻ kể lại chuyện Tuy chưa nhiều những nhà nghiên cứu đã chú ý tới những hoạt động của trẻ Tuy nhiên chúng tôi coi đây là ý kiến đóng góp cho đề tài

6- Tập để cương bài giảng: “ Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo” của tác giả Lê Thị Kim Anh đã đề cập đến việc cần phải phát triển ngôn ngữ cho trẻ theo một hệ thống ngay từ lứa tuổi nhà trẻ qua dạy trẻ phát âm, qua dạy trẻ kể lại chuyện

Ngoài ra tác giả còn đề cập đến việc phát triển văn hóa giao tiếp cho trẻ một cách thường xuyên

7- “ Chương trình chăm sóc giáo dục mẫu giáo và hướng dẫn thực hiện” Tác giả Trần Thị Trọng- Phạm thị Sửu

Sau đó cô giới thiệu tên câu chuyện

Cô kể diễn cảm bằng lời 1 lần Sau đó kể kết hợp bằng rối hoặc mô hình- tóm tắt nội dung truyện

Khuyến khích trẻ trả lời đủ câu, theo ngs điệu của các nhân vật, tính cách của các nhân vật

Cuối tiết học cô có thể kể lại chuyện một lần nữa hỏi lại tên câu chuyện

cô vừa kể

+ Tiết 2: Cô trích dẫn lời của nhân vật tên chuyện, sau đó kể lại chuyện Đàm thoại với trẻ theo trình tự nội dung câu chuyện sau đó cô gợi ý để trẻ kể lại đoạn đối thoại giữa các nhân vật trong chuyện

+ Tiết 3: Khi trẻ đã nắm được lời thoại thì có thể cho trẻ đóng vai- mỗi trẻ một nhân vật

Cô giáo dẫn truyện để cùng kể lại truyện

Cuối cùng dạy trẻ đóng kịch theo kịch bản

8- Gần đây nhất là cuốn “ Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học — một

số vấn đề lý luận và thực tiễn” của Hà Nguyễn Kim Giang, tác giả đã nhấn mạnh đến việc phát huy tính tích cực của chủ thể tiếp nhận và đặc biệt chú ý đến phương pháp đọc và kể chuyện có nghệ thuật, coi đó là phương pháp rất cơ bản và chủ đạo trong quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học Khi nói đến nội dung của phương pháp kể chuyện tác giả đã đưa ra quan niệm về việc kể chuyện cho trẻ một cách rất rõ ràng cụ thể và có tính chất quyết định cho việc dạy trẻ kể lại chuyện

Ở các công trình này chúng tôi nhận thấy các tác giả đã quan tâm đến

việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ qua hình thức kể chuyện nhưng chưa có công trình cụ thể nghiên cứu về việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5-6 tuổi qua hình thức kể lại chuyện Tuy nhiên các công trình nghiên cứu cũng

đã góp phần rất lớn trong việc định hướng cho đề tài Vì vậy tôi mạnh dạn bước đầu nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp dạy trẻ mẫu giáo kể lại truyện diễn cảm

II/ GIÓI HẠN PHẠM VI NGHIÊN CÚU :

Kết cấu tiết dạy kể chuyện cho trẻ mẫu giáo gồm hai quá trình

+ Kể chuyện cho trẻ nghe

+ Dạy trẻ kể lại chuyện

Ở đề tài này chúng tôi chỉ giới hạn phạm vi nghiên cứu một số biện pháp dạy trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi kể lại chuyện điễn cảm

IV/ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CÚU :

Xuất phát từ một số cơ sở lý luận khoa học, xuất phát từ thực trạng trẻ ở trường mầm non Hạ Long đề tài này nhằm hệ thống hóa, đưa ra một số biện pháp giảng dạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm và ứng dụng vào một vài tiết học cụ thể dựa trên những phương pháp chung cơ bản cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

V/ NHIỆM VỤ NGHIÊN CÚU:

1- Điều tra thực trạng để thấy được việc thực hiện dạng thức tiết học này đạt kết quả như thế nào

2- Nghiên cứu lý luận: Trên cơ sở tổng hợp những tư liệu về lý thuyết có liên quan đến đề tài, xây dựng cơ sở lý luận cho việc hệ thống hóa, đưa ra

một ssó biện pháp dạy trẻ kể lại chuyện điễn cảm và ứng dụng vào một vài tiết học cụ thể

3- Thực nghiệm

VI/ Phương pháp nghiên cứu :

1- Tap hợp tư liệu, phân tích chọnlọc, rút ra những cơ sở lý luận cần thiết liên quan đến đề tài

2- Thực nghiệm :

- Điều tra thực trạng

- Thực nghiệmđối chứng

- Thực nghiệm hình thành

VII/ GIA THUYET KHOA HOC

Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi có nhu cầu và có những biện pháp thiết thực trong quá trình đạy trẻ kể lại chuyện điễn cảm thì sẽ kích thích được tính độc lập sáng tạo, tính tích cực cá nhân, phát huy khả năng tự hoạt động nghệ thuật ở các em

1- Mục đích điều tra: Chúng tôi tiến hành điều tra thực trạng nhằm đánh giá tình hình chung của việc đạy trẻ kể lại chuyện diễn cam ở lớp mẫu giáo 5-6 tuổi đề làm cơ sở nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp tổ chức dạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm

2- Địa bàn điều tra :

* Tai thành phố Hạ Long- Tỉnh Quảng Ninh

- Trường mầm non Hạ Long

+ Lớp mẫu giáo 5-6 tuổi A

+ Lớp mẫu giáo 5-6 tuổi B

+ Lớp mẫu giáo 5-6 tuổi C

Thời gian điều tra từ 15/3/2005 đến3/4/2005

3- Nôi dung và phương pháp điều tra:

* Chúng tôi điều tra các nội dung sau:

3.1 Điều tra bằng phiếu Ankét (29 phiếu)

Chúng tôi đã sử dụng một số câu hỏi :

1/ Chị gặp thuận lợi ( hoặc khó khăn gì) khi tổ chức tiết dạy trẻ kể lại

chuyện diễn cảm ?

2/ Chi gặp khó khăn gì trong việc soạn giáo án?

3/ Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi coa hứng thú với loại tiết học này không?

4/ Chị đã sử dụng phương pháp , biện pháp gì khi tổ chức cho trẻ kể

tên các biện pháp ?

5/ Cơ sở lý luận về dạng thức tiết học đạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm

đã được cung cấp đầy đủ hay chưa?

6/ Khi dạy tiết học này chị sẽ vận dụng những cơ sở lý luận nào? 3.2 Việc soạn giáo án của giáo viên = 6 giáo án

3.3 Tiết dạy trẻ kể lại chuyện dién cam : 6 tiết

Chúng tôi điều tra bằng phương pháp sau:

* Điều tra bằng phiếu Ankét trên các cô giáo mẫu giáo ở 3 lớp mẫu giáo lớn tại trường mầm non Hạ long- Tỉnh Quảng Ninh

* Sử dụng biện pháp quan sát để điều tra Chúng tôi đến từng lớp quan sát, dự giờ tiết dạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm để xem xét cách thức, biện pháp tổ chức của giáo viên ra sao

IƯ/ Phân tích kết quả điều tra:

1- Trả lời phiếu AnKét của giáo viên :

Qua điều tra một số câu hỏi liên quan đén vấn đề dạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm chúng tôi thấy như sau:

+ nói chung về nhận thức và đánh giá của giáo viên mầm non về vấn đề này tương đối đồng nhất- Tuy nhiên cũng dừng lại ở mức độ nhất định + Đối với câu hỏi!:

- Thuận lợi: 23/29 đa ssó các cháu được học từ mẫu giáo bé

29/29 Trẻ rất thích kể lại câu chuyện

+ Đối với câu hỏi 3:

29/29 Giáo viên đều trả lời là trẻ rất hứng thú với loại tiết học này

+ Câu hỏi 4:

7/29 Phương pháp truyền khẩu đàm thoại

27/29 Phương pháp trực quan

Như vậy hầu hết các giáo viên được thăm đò đều lúng túng khi nêu lên

những phương pháp và biện pháp tổ chức cho trẻ dạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm Chỉ có 7/29 giáo viên nêu được cần phải sử dụng phương pháp đàm thoại Phần lớn giáo viên được điều tra đều đã có từ 6-20 năm công tác do vậy các cô giáo trong tiết dạy vẫn sử dụng các phương pháp như: dùng lời gợi mở, tranh ảnh, mô hình, rối nhưng không nhớ đố là

phương pháp gì

Qua đó, chúng tôi thấy rằng đa phần giáo viên điều tra chưa nắm được tên các phương pháp và biện pháp khi tổ chức đạy trẻ kể lại chuyện điễn cảm

+ Đối với câu hỏi 5:

23/29 Đây đủ

0/29 ít

9/29 Quá nghèo nàn Như vậy 18/29 giáo viên cho rằng cơ sở lý luận về dạng thức tiết học dạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm còn ít, quá nghèo nàn, vì giáo viên không có điều kiện để trang bị thêm

+ Câu6: 7/29 Vận dụng cơ sở ngữ văn

23/29 Giáo viên không nắm rõ đã vận dụng cơ sở lý luận vào tiết dạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm

2 Về việc soạn giáo án của giáo viên :

Qua điều tra chúng tôi thấy: Mục đích yêu cầu đặt ra trong giáo án còn rat chung chung, hầu hết các giáo viên đặt ra mục đích yêu cầu còn dập khuôn theo mẫu như trong cuốn chương trình chăm sóc giáo dục

- Chủ yếu các giáo viên xác định được mục đích yêu cầu sau:

+ Trẻ kể lại chuyện còn đều chưa thể hiện rõ nét tính cách các nhân

Giáo án : dạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm

Câu chuyện: “ Chú dê đen”

- _ Giúp trẻ hiểu nội dung truyện

- _ Biết đánh giá các nhân vật trong chuyện ( Dê đen dũng

cảm, dé trang nhút nhát, chó sói độc ác, nhát gan)

- _ Thuộc các lời thoại trong câu chuyện

có giáo án nào nói đến việc đưa trẻ vòa hoạt động nghệ thuật , trẻ cảm thụ được ngôn ngữ văn xuôi giàu chất nhạc và từ đó phát triển ngôn ngữ nghệ thuật cho trẻ

3 Điều tra một số tiết dạy trẻ kể lại chuyện ( chúng tôi đã dự giờ và ghi chép lại)

3.1 ở trường mầm non Hạ long chúng tôi dự được 6 tiết

+ tiết 1: dạy trẻ kể lại chuyện “ Hai chú dê đen” lớp mẫu giáo

- Về phía giáo viên : giọng kể của giáo viên chưa gây hứng thú và thu hút trẻ, giọng kể còn đều chưa làm rõ nét tính cách các nhân vật trong chuyện Vì vậy trẻ cũng chỉ kể được giống cô chứ chưa kể được diễn cảm câu chuyện

Cố xác định sai chất giọng: các nhân vật trong chuyện có tính cách đối lập nhau: giọng dê trắng run sợ, yếu ớt và nói ngắt quãng, giọng dê đen bình nh, đanh thép, giọng chó sói quát nạt khi nói với dê trắng, giọng chó sói với dê đen đầu tiên quát nạt, sau chuyển sang lo lắng, ngần ngừ Nhưng cô lại kể với giọng điệu đều đều Do vậy trẻ chưa thể hiện điễn cảm , chưa bộc lộ tính cách các nhân vật một cách rõ nét đã thuộc được chuyện xong chưa thể hiện được cường độ giọng, cử chỉ, nét mặt

có cháu kể rất to, có cháu kể lí nhí

Nhìn chung tiết học này cô giáo tiến hành một cách cứng nhắc, trầm, giọng cô không truyền cảm do đó không sây được chú ý cho trẻ Trong tiết học cô có sử dụng câu hỏi đàm thoại: ( trong chuyện có những nhân vật nào? Dê trắng đi vào rừng làm gì? dê đen đã gặp con gì? vì sao chó sói sợ hãi chạy thắng vào rừng? ( những câu hỏi này còn chưa phù hợp với dạng thức tiết học dạy trẻ kể lại chuyện )

Trong quá trình trẻ bắt chước những lời thoại của nhân vật cô chưa chú ý sửa sai cho trẻ

Cụ thể ở tiết này, giáo viên tiến hành như sau: Vào đầu tiết học cô dùng

rối và giới tiệu câu chuyện sau đó cất rối đi và kể bằng lời- không sử dụng

thêm trực quan nào khác

Cô kể lần 2: và đặt một số câu hỏi đàm thoại như trên: Sau đó cô cho trẻ

kể lại từng lời đối thoại của các nhân vật ( bằng hình thức cả lớp đến cá

* Tiết 2 : “ Cô bé quàng khăn đỏ” lớp 5 tuổi A

* Tiết 3 : “Ba cô gái” lớp mẫu giáo 5-6 tuổi C

* Tiết 4: “ Ai đáng khen hơn nhiều” lớp mẫu giáo 5 tuổi D

So với tiết học của lớp mẫu giáo 5 tuổi B, 3 lớp này trẻ hứng thú nghe cô

kể chuyện và thích kể lại chuyện diễn cảm hơn

Cả ba cô đều có cách vào bài như nhau “ Đọclời nói của một nhân vật trong chuyện” sau đó đoán đó là câu nói của ai trong câu chuyện nào? Sau đó giáo viên kể chuyện một lần bằng lời

Lần hai kết hợp cho trẻ xem tranh

Như vậy lần nào cô giáo đã thu hút được trẻ, tiếp theo đó cô cũng có một

hệ thống câu hỏi theo trình tự câu chuyện- cô cho cả lớp các lời thoại

truyền khẩu theo cô.

Các cô đều không có biện pháp gì để khuyến khích động viên trẻ hay cho trẻ thi đua giữa tổ này và tổ khác

Điều khác là cả ba cô giáo đều soạn giáo án với cấu trúc như nhau nên

cả ba tiết đều giống nhau ở cách thể hiện Số trẻ kể lại chuyện diễn cảm

ở cả 3 lớp này rất ít ( 10 cháu)

Ở 3 lớp này cô còn để các cháu nói sai nhiều, có cháu còn nói ngọng Cô không có hình thức nào khuyến khích động viên trẻ Bản thân trẻ rất hứng thú được kể lại chuyện nhưng giáo viên chưa khai thác hết khả năng mà trẻ có

Nhiều cháu có giọng kể rất hay, rất truyền cảm nhưng các cô lại chưa chú ý đến những trẻ đó

Ở các 3 tiết học này lúc đầu trẻ còn hứng thú, tiết học cồn sôi nổi

Nhưng cuối tiết các cháu uể oải không tập trung Cả 3 tiết học các cô đều thực hiện máy móc, rập khuôn như trong chương trình hướng dẫn Cả 3 tiết học các cô không sử dụng thêm mô hình ( rối) có sử dụng phương pháp đàm thoại xong số cháu được trả lời câu hỏi được ít quá

Ở 3 lớp này có ưu điểm là các cháu được kể lại từng đoạn chuyện nhiều nhưng cũng như tiết của lớp 5 tuổi B trẻ không được diễn cảm và cô giáo không biết thu hút trẻ cô sử dụng phương pháp đàm thoại nhưng câu hỏi còn đơn giản và số các cháu được trả lời còn quá ít

* Tiết 5 : “ Chàng Rùa” Lớp mẫu giáo 5 tuổi G

* Tiết 6 : “ Cây tre trăm đốt” lớp mẫu giáo 5tuổi E

Thực trạng của việc kể chuyện dién cam cuả 2 lớp trên: hầu hết trẻ chỉ thuộc chuyện chứ chưa kể được diễn cảm cả 2 lớp đều sử dụng phương pháp đàm thoại và sử dụng mô hình minh họa, nhưng hiệu quả sử dụng những phương pháp này chưa cao Câu hỏi của cô đơn giản, cụ thể cô hỏi trẻ như sau:

- _ Cô vừa kể cho các con nghe câu chuyện gì?

- - Các con thấy anh nông dân là người thế nào?

Nhìn chung hai tiết học này cả hai giáo viên đã phần nào thể hiện được

cá tính của các nhân vật đã phần nào trình bày được ngữ điệu, nhịp điệu của lời nói, Trình bày được xúc cảm của các nhân vật ở cả hai tiết học cô giáo đều sử dụng mô hình minh họa nhưng mới chỉ lướt qua, không khắc sâu được trí tưởng tượng cho trẻ, vì vậy phương pháp của cô không gây được hứng thú cho trẻ

Cụ thể cô: Nguyễn Thị Thơm đã thực hiện như sau:

- Vào đầu tiết học cô đưa cho một bó tre và hỏi trẻ đay là cái gì?(những đốt tre ) các cháu có biết để những đốt tre này dính lại với nháu thành cây tre trăm đốt thì anh nông dân đã được ai giúp đỡ và giúp như thế nào chúng mình hãy chú ý nghe cô kể chuyện “ cây tre trăm đốt nhé”

- Tiếp theo đó cô kể chuyện bằng lời cho trẻ nghe

- Kể lần 2 : bằng mô hình

- Dat cau hoi đàm thoại ( Nhưng hệ thống câu hỏi còn roi rac, không theo trình tự nội dung câu chuyện)

Vì vậy nên trẻ sắp xếp trình tự câu chuyện lô gic rất khó khăn Hết giờ trẻ chỉ mới thuộc được các lời đối thoại của các nhân vật, còn kể diễn cảm thì chỉ có 11/ 33 cháu Lớp học rất lộn xộn Cô giáo không bao quát được trẻ và không sửa sai ngay cho trẻ khi trẻ chưa nói đúng

Vì vậy ở hai tiết học trên các cháu chưa hứng thú học, tiết học còn buồn

tẻ, lớp rất trầm lặng-> trẻ thấy nhàm chán, mệt mỗi

Câu chuyện “ Chàng Rùa” lớp 5 tuổi E

Cô giáo : Nguyến Thị Quyên thể hiện:

Trong tiết học này cô giáo đã sử dụng biện pháp thi đua, biện pháp dùng tranh, mô hình minh họa kết hợp với biện pháp đàm thoại

Thực tế lớp này đã có nhiều cháu kể lại được câu chuyện một cách diễn cảm : 15/35 cháu

Khi vào bài cô giáo đã gây được hứng thú cho trẻ đồng thời khi kể

chuyện cô đã kết hợp được ngữ điệu, cử chỉ, nhịp điệu, nét mặt một cách sáng tạo và cô sử dụng các đồ dùng trực quan hiệu quả đưa ra đúng lúc nên khắc sâu được nội dung truyện cho trẻ

Phần tập kể cô cho các tổ, các cá nhân thi đua với nhau Cho mỗi tổ nhận một nhân vật và kể nối tiếp nhau

Như vậy ở tiết học này các cháu học có phần hứng thú hơn Có những cháu đã thuộc truyện và điễn tả tính cách, nội tâm của nhân vật đạt tuy nhiên phần đông các cháu mới chỉ dừng lại ở vấn đề thuộc truyện Cô giáo

đã chú ý bao quát lớp, sửa sai cho trẻ, động viên trẻ kịp thời nên lớp học

có phần sôi nổi, các cháu hứng thú hơn

IIU/ Kết quả điều tra:

việc giáo dục cá biệt do vậy có những trẻ rất thiệt thòi chỉ biết ngồi lắng nghe bạn kể Trong cả tiết trẻ không được tham gia lần nào

+ Trong tiết học các cô chưa xác định được tiết học này thì phải đưa

phương pháp , biện pháp gì, tiết học khác phải sử dụng ra sao để phù

hợp Đây là tiết dạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm những biện pháp và

phương pháp các cô đưa ra giống như tiết kể chuyện cho trẻ nghe Vì vậy các phương pháp này không tạo hứng thú cho trẻ

+ Khi sử dụng phương pháp đàm thoại thì hầu hết các giáo viên đều sử dụng câu hỏi đơn giản, không theo trình tự nội dung câu chuyện- các câu hỏi còn mang ngôn ngữ nói: ơi, à, nhé, số lượng các cháu được trả lời câu hỏi ít Các câu hỏi chưa mang tính mở nên chưa phát huy được tính tích cực hoạt động của trẻ

+ Nhìn chung các cô chưa đưa ra được các biện pháp , thủ thuật để khơi gợi hứng thú, khuyến khích trẻ tham gia vào hoạt động văn hóa nghệ thuật ( kể chuyện diễn cảm ) do đó tiêthọc trở nên nhàm chán và buồn tẻ

+ Có nhiều cô giáo chưa chú tâm vào tiết dạy vì vậy cô thực hiện rất máy móc, rập khuôn dẫn đến sự nhàm chán cho trẻ

+ Việc xác định giọng điệu cơ bản cho câu chuyện là rất quan trọng, tuy vậy phần đông các cô chưa xác định được đúng giọng điệu của câu chuyện dẫn đến việc kể chuyện còn tùy tiện chưa diễn cảm

- Về phía trẻ: Đa số trẻ chưa chú ý trong tiết học, đa số trẻ chưa kể lại chuyện được diễn cảm

* Nguyên nhân dẫn đến tình trang trên

- Trong quá trình điều hào thực trạng kể chuyện diễn cảm của trẻ chúng tôi đã dự một số tiết kể chuyện cho trẻ nghe Qua các tiết học này chúng tôi đều nhận thấy các cô đều rơi vào tình trạng kể chuyện một cách tự nhiên, truyện nào cũng sử dụng giọng điệu như vậy Trong khi kể cô không gây được hứng thú cho trẻ cả về trang phục, quang cảnh, giọng điệu, cử chỉ, nét mặt điệu bộ minh họa

Gần như các cô không có cảm xúc khi kể chuyện cho trẻ nghe Hỗu hết các cô kể với giọng đều đều, tính cách các nhân vật không rõ ràng, không chú ý đến những chỗ ngắt giọng, nhấn giọng Tóm lại là cô chưa chú tâm

kể chuyện một cách nghệ thuật và sáng tạo , kể chưa hay, chưa diễn cảm

- Khi trẻ kể lại chuyện cô không sử dụng biện pháp gì để khuyến khích động viên trẻ cố gắng

- Giáo viên chưa nhìn thấy được tầm quan trọng, vị trí, vai trò của hoạt động văn học nghệ thuật trong công tác giáo dục trẻ mẫu giáo

- Giáo viên chưa nắm vững được phương pháp biện pháp dạy trẻ kể lại chuyện theo một hệ thống không có sự sáng tạo , tìm tòi trong tiết học nên khi tổ chức còn lúng túng

- Giáo viên chưa tạo điều kiện cho trẻ tham gia vào hoạt động, chưa có những biện pháp gây hứng thú cho trẻ trên tiết học

- Các biện pháp được sử dụng chưa khai thác triệt để nên hiệu quả không cao

= > có thể nói rằng: trường mầm non là môi trừơng tạo điều kiện cho trẻ phát triển toàn điện vì trẻ có khả năng tự hoạt động nghệ thuật sáng tạo Cách thức tổ chức tiết học ở trường mầm non cũng có vai trò rất lớn trong quá trình giáo dục trẻ Tổ chức làm sao để phát huy được ở trẻ tính tích

cực trong mọi hoạt động nhất là trong hoạt động văn học nghệ thuật Qua sơ bộ điều tra thực trạng tổ chức dạy trẻ kể chuyện diễn cảm ở trương mầm non Hạ long, kết hợp với khả năng phát triển của trẻ, chúng tôi thấy rằng cần có một số hệ thống các biện pháp dạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm

CHƯƠNG II

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỂ TÀI

Ư Đặc điểm tâm sinh ly của trẻ mẫu giáo lớn liên quan đến việc tiếp nhận truyện và kể lại chuyện diễn cảm

1 Cơ sở sinh học:

Ở trẻ 5-6 tuổi hệ thân kinh phát triển tương đối hoàn thiện, bộ não của trẻ không khác người trưởng thành là bao nhiêu Với trên1 tỷ rưỡi tế bào thần kinh và hàng vạn tế bào phụ trợ khác trong bán cầu đại não Trẻ

đã thể hiện năng lực qua hoạt động tổng hợp lời nói, quan sát, chú ý, ghi nhớ, tưởng tượng, tư duy Ở lứa tuổi này trẻ đã nắm vững ngôn ngữ và sử dụng như một hệ thống tín hiệu, điều này giúp cho trẻ hình thành nhiều hình thức thích nghi phong phú với môi trường, làm giàu kinh nghiệm sống và làm cho trí tuệ của trẻ phát triển hơn

Khi có những kích thích tác động vào cơ thể ( những cảm xúc vui buồn giận dữ ) thì có quá trình thần kinh tương ứng xuất hiện ở náo và tạo nên những biến đổi tương ứng trong toàn bộ cơ thể đặc biệt là sự thay đổi của nhịp tim Nhịp tim của lứa tuổi này là 120 lần/ 1 phút

+ Đặc biệt là cơ quan phát âm cũng đã hoàn thiện, khả năng thính giác phát triển mạnh, trẻ nghe rất tỉnh đó chính là tiền đề dạy trẻ nghe và nói

Sự trưởng thành của hệ thần kinh và sự hoàn thiện của các cơ quan trong

cơ thể ( Tuần hoàn, hô hấp, vận động ) Cả về lượng lẫn về chất là điều kiện thuận lợi cho sự tổ chức hoạt động cho trẻ

2 Đặc điểm tâm lý:

2.1 Tư duy :

-_ Tư duy là một quá trình phản ánh những thuộc tính bản chất, những mối liên hệ, quan hệ bên trong, có tính qui luật giữa sự vật và hiện tượng trong thế giới khách quan mà trước đó ta chưa biết

Ở lứa tuổi mẫu giáo lớn, tư đuy trực quan hình tượng phát triển mạnh

đó là điều kiện thuận lợi nhất để gíup trẻ cảm thụ tốt những hình tượng

nghệ thuật được xây dựng trong các tác phẩm văn học Những câu

chuyện với những tình tiết ly kỳ, hấp dẫn, những nhân vật với đầy đủ những tính cách khác nhau đã có sức hấp dẫn, lôi cuốn trẻ làm trẻ say mê, hứng thú Qua việc cảm thụ các tác phẩm văn học vốn biểu tượng của trẻ mẫu giáo có thêm, nhiều Lồng ham hiểu biết và nhận thức tăng lên rõ

rệt Vì vậy đề ra một số biện pháp dạy trẻ kể lại chuyện điễn cảm xuất phát từ vấn đề này

Các câu chuyện là một bộ phận của văn học mà văn học lại phản ánh cuộc sống thông qua các hình tượng , các hình tượng văn học đã góp phần kích thích sự phát triển tư duy của trẻ

Tuy nhiên không thể bỗng dưng mà hình tượng văn học lại trở nên phù hợp với đặc điểm tư duy của trẻ điều đó phụ thuộc rất nhiều vào người đem văn học đến cho các em ( đó là cô giáo ) ở đây cô giáo phải làm cho những hình tượng ấy trở nên sống động trước mặt trẻ Trê có thể hình dung được cảm nhậ được toàn bộ nội dung câu chuyện , cảm nhận được

những khung cảnh, những sự kiện, những phẩm chất, tính cách của các nhân vật trong truyện Điều này phụ thuộc rất nhiều vào quá trình sư phạm Thứ nhất tức là phải thông qua quá trình sư phạm thứ nhất ( kể

chuyện cho trẻ nghe) giúp trẻ thâm nhập vào tác phẩm một cách sâu sắc qua sự thể hiện của cô giáo : Cách sử dụng ngữ điệu , độ âm vang của giọng, ngưng nghỉ, nét mặt, cử chỉ

Việc kể chuyện diễn cảm của cô góp phần quan trọng đặc biệt giúp trẻ cảm thụ, hiểu câu chuyện tốt hơn và tiến tới quá trình sư phạm thứ hai- cho trẻ tự hoạt động nghệ thuật

Sự phát triển mạnh mẽ của tư đuy trực quan hình tượng thuận lợi cho trẻ

tự hoạt động nghệ thuật

Tâm lý học đã khẳng định rằng: Sự phát triển năng khiếu nghệ thuật của trẻ trong quá trình học tập thường sảy ra khi chính đứa trẻ nắm được những qui luật cơ bản của văn học Việc tổ chức dạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm là điều kiện tốt để phát huy tính tích cực, tính độc lập sáng tạo Của trẻ

Để tư duy hình tượng phát triển mạnh mẽ hơn, suy luận được nhiều vấn

đề mới hơn, phụ thuộc vào quá tình tổ chức cho trẻ tự hoạt động vì chỉ có trong hoạt động các phẩm chất tâm lý của trẻ mới được hình thành và phát triển

Đặc điểm tưởng tượng của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi là tưởng tượng tái hiện

và tưởng tượng sáng tạo

Tưởng tượng sáng tạo : là quá trình xây dựng nên những hình ảnh mới chưa có trong kinh nghiệm cá nhân, cũng như chưa có trong xã hội và nó

là thành phần không thể thiếu được trong hoạt động sáng tạo nói chung và sáng tạo văn học nghệ thuật của con người

Đối với đặc điểm sáng tạo của trẻ thì ta phải coi “ sáng tạo” là một sự biến đổi, tạo ra một cái gì mới trên cơ sở những cái mà trẻ đã lĩnh hội

được trong quá trình hoạt động chứ không phải chỉ bó hẹp trong những phát minh sáng tạo ra những tác phẩm vĩ đại của những vĩ nhân Tức là thông qua việc kể chuyện diễn cảm của cô mà trẻ có thể kể lại theo trí tưởng tượng riêng của trẻ chủ yếu là tưởng tượng tái hiện, trẻ tưởng tượng dựa trên những ấn tượng đã có trước

Tưởng tượng con là nguyện nhân và kết quả, là phương tiện của sự lao động của con người và chỉ ở con người mới có Với trí tưởng tượng đã đưa trẻ bay cao, bay xa đưa trẻ tới ước mơ sự khát vọng và là thứ qúi giá nó

thúc đẩy khả năng sáng tạo của trẻ

Vd “ Mơ ước có một tấm thảm biết bay để bay đi khắp quê hương, đất nước ”

Những hình ảnh mà trẻ hình dung, tưởng tượng đều được thể hiện trong cách thể hiện cử chỉ, điệu bộ của trẻ khi kể lại chuyện- đó là trẻ đã thể hiện được cách kể diễn cảm, sáng tạo qua lời kể của cô

Sự tưởng tượng đã giúp con người vượt lên trên thực tại và đạt tới những điều kỳ điệu và nó trở thành động lực của sự phát triển văn hóa và khoa học Vì vậy giáo viên cần nhận thấy vị trí vai trò của tưởng tượng và phải dựa vào thế mạnh của các câu chuyện cùng với biện pháp kể diễn cảm của cô để khi đó cô biết khơi dậy ở trong lòng trẻ những cảm xúc, những

mơ ước, những hoài bão và tưởng tượng làm sinh động và hấp dẫn, kích thích trí tưởng tượng của trẻ, kích thích khả năng tự tham gia hoạt động nghệ thuật và sáng tạo của trẻ

Căn cứ vào đặc điểm tưởng tượng của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi chủ yếu là tưởng tượng tái hiện vì vậy mà việc kể dién cam của giáo viên cũng là một

yếu tố rất quan trọng để đưa trẻ làm chất liệu xây dựng nên những hình tượng mới, những chi tiết hấp dẫn muôn màu, muôn vẻ

Bởi vì trẻ có kinh nghiệm về kể chuyện, có biểu tượng , hình ảnhvề câu chuyện thì trẻ mới kể lại chuyện diễn cảm bằng trí tưởng tượng sáng tạo của mình được

Kinh nghiệm của trẻ càng nhiều, hình ảnh biểu tượng của trẻ càng

phong phú thì tưởng tượng của trẻ càng đa dạng một số biện pháp dạy trẻ

kể lại chuyện diễn cảm nhằm bồi đưỡng tính tích cực tư duy, tính độc lập sáng tạo của trẻ

2.3 Ngôn ngữ :

Ở trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi là thời kỳ trẻ có khả năng nắm vững và lĩnh hội

2 hình thức cơ bản của ngôn ngữ đó là ngôn ngữ nói và ngôn ngữ bên trong việc nắm ngôn ngữ trong thực hành và thông hiểu được nhiều điều người lớn nói Đây là một đặc điểm vô cùng thuận lợi để đưa trẻ nghe kể chuyện, trẻ lĩnh hội được ngôn ngữ trong câu chuyện Từ đó trẻ có thể kể lại truyện bằng ngôn ngỡ của mình

Những câu chuyện cổ tích, thần thoại dân gian, đồng thoại đã lôi cuốn

sự yêu thích của trẻ Vì nó đem đến cho trẻ nhiều ước mơ, nhiều tấm sương tốt phù hợp với đặc điểm ngôn ngữ của trẻ và trẻ cũng rất muốn nghe truyện, nếu như lời kể của cô giáo hấp dẫn sinh động và lôi cuốn

được trẻ Bằng những biện pháp kể điễn cảm , cô lựa chọn lời kể ngắn gọn xúc tích tác động đến tình cảm thẩm mỹ sẽ giúp cho quá trình tiếp nhận của trẻ được tốt hơn, trẻ tiếp nhận cũng là sự cô đọng xúc tích hơn Trẻ có thể kể lại chuyện bằng ngôn ngữ của trẻ chứ không phụ thuộc hoàn toàn vào ngôn ngữ của câu chuyện Với lời kể chuyện diễn cảm và sinh động

cô đã làm cho câu chuyện như có hồn, cô làm sống động trước mắt trẻ những hình ảnh, những quang cảnh của câu chuyện như diễn ra trước mắt trẻ VD khi kể chuyện “ Sơn Tinh Thủy Tỉnh” với giọng kể diễn cảm lúc

dí dỏm, lúc hùng hồn trẻ như thấy được một chàng Son Tinh cao to luc lưỡng đầy nghi lực đang gọi gió gọi mây để nâng núi lên cao tránh được

sự trả thù của chàng Thủy Tĩnh- Trẻ thấy được cảnh nước dâng lên, những con baba, thuồng luồng chết nổi trên mặt nước Hình ảnh cô công chúa con Vua Hùng đẹp kiều diễm Theo các nhà tâm lý học “ một hình tượng ngôn ngữ càng giàu hình tượng bao nhiêu, càng g1úp trẻ gợi cảm bấy nhiêu và càng khơi mạnh sức tưởng tượng , hình dung và xúc cảm của con người bấy nhiêu Khô khan nhạt nheõ dễ gây sự thờ ơ Nếu chúng ta không thay những ngôn từ khô khan, những ngôn từ khô khan những ngôn

từ tạo nên sự gợn sóng suy tưởng bằng những ngôn từ lung linh màu sắc, hình ảnh thì chắc chắn người nghe sẽ nhìn thấy trước mắt những øì ta muốn miêu tả”

Tuy nhiên quá trình sư phạm thứ nhất ( cô kể diễn cảm )cũng phải xuất phát từ đặc điểm ngôn ngữ cũng như liên quan trực tiếp đến đặc điểm tư duy , tưởng tượng , chú ý tiếp nhận nghệ thuật của trẻ Vì thế mà phải thông qua quá trình sư phạm thứ nhất để tiến hành quá trình sư phạm thứ hai thì mới đạt kết quả tốt được

Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi không chỉ lĩnh hội dược 2 hình thức cơ bản của ngôn ngữ mà trẻ còn nắm được ngữ âm, ngữ điệu- Trẻ biết sử dụng ngữ điệu phù hợp với nội dung giao tiếp hay nội dung câu chuyện mà trẻ kể

Do đó khi cô kể chuyện cho trẻ nghe thì việc kể đúng giọng điệu, ngữ điệu của tác phẩm là rất quan trọng Từ việc cô kể đúng sẽ giúp trẻ khi kể

lại đúng giọng điệu tác phẩm và sẽ giúp khả năng tưởng tượng của trẻ

thêm phong phú , góp phần hình thành nên những phẩm chất đạo đức tốt đẹp của trẻ lòng yêu thương con người, tính dũng cảm, lòng hiếu thảo

Cô sáng tạo trong ngôn ngữ giúp trẻ phát triển óc tưởng tượng Một yếu

tố quan trọng đóng vai trò không nhỏ trong quá trình tư duy sáng tạo ở nhiều lĩnh vực như âm nhạc, hội họa, văn, toán Ngữ âm, ngỡ điệu trong các câu chuyện cũng dề hiểu, các sự việc, các nhân vật cũng gần gũi với trẻ và cũng dễ bắt chước do đó rất phù hợp với đặc điểm ngôn ngữ của trẻ Cùng với việc nắm ngôn ngữ trong thực hành và khả năng hiểu ngôn ngữ

từ vốn từ của trẻ tăng lên một cách đáng kể (khoảng 2000 -3000 từ) Trẻ biết sắp xếp các từ thành một câu, biết dùng các câu nói để diễn đạt

nguyện vọng, bày tỏ mong muốn của mình Hơn nữa trẻ không chỉ có khả năng nói được các câu, đủ thành phần, đúng ngữ pháp mà còn có khả

năng nói được những câu nói giàu sắc thái biểu cảm.

Tất cả những đặc điểm đó gợi cho ta những liên tưởng tới khả năng kể chuyện dién cảm của trẻ, đặc biệt là kể lại chuyện diễn cam

2.4.Chú ý- trí nhớ:

Chú ý của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi chủ yếu là chú ý không chủ định Trẻ thường chú ý đến một đối tượng khi đối tượng gây kích thích mạnh hoặc gây những ấn tượng, xúc cảm mới lạ nhất là tạo cho trẻ một sự hứng thú

Vì vậy tổ chức dạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm phải căn cứ vào đặc điểm này

Một trong những đặc điểm của truyện viết cho thiếu nhỉ là các câu

truyện có nội dung đơn giản, dễ hiểu, những chỉ tiết, sự kiện gần gũi với đời sống của trẻ chú ý giáo dục những hành vi văn hóa đơn giản Đôi khi những câu chuyện chỉ là những lời giải thích đơn giản, đễ hiểu nhưng hết sức chính xác

Việc kể cho trẻ nghe những câu chuyện một cách diễn cảm cho việc phân tích và cảm nhận tác phẩm văn học một cách sinh động hơn, rõ nét

và truyền cảm hơn Khi cho trẻ kể lại chuyện diễn cảm là để trẻ tự thể hiện mình trước tác phẩm điều đó lôi cuốn sự chú ý —- ghi nhớ của trẻ Trẻ phai nhớ tên các nhân vật trong truyện, nhớ tính cách của các nhân vật Trong thực tế chúng ta thấy rằng trẻ ghi nhớ một câu chuyện một bài thơ nào đó mà ghi nhớ đó đi sâu vào hứng thú của trẻ thì trẻ nhớ rất lâu,

ngược lại những điều mô tả khô khan về các sự vật, hiện tượng trẻ sẽ quên ngay

Do vậy căn cứ vào đặc điểm ghi nhớ, chú ý của trẻ thì cô giáo phải là người tạo ra cho trẻ những hứng thú nhất là trong quá trình dạy trẻ kể lại

chuyện diễn cảm Bằng sắc thái biểu cảm, bằng ngôn ngữ biểu cảm , cảm

xúc của nhân vật trong tác phẩm cô giáo sẽ tác động đến nhu cầu tình cảm của trẻ để kích thích khả năng chú ý - ghi nhớ của trẻ

Muốn thu hút được sự chú ý — ghi nhớ của trẻ thì trong quá trình tổ chức

cho trẻ tự hoạt động nghệ thuật cô phải có những biện pháp, phương pháp thủ thuật để lôi cuốn sự chú ý của trẻ Từ chú ý thì trẻ mới ghi nhớ được nội dung và các câu chuyện mà trẻ kể mới có “hồn”

Ngoài ra ở trẻ mẫu giáo lớn đã xuất hiện ghi nhớ có chủ định Nhưng những sì ấn tượng thì trẻ ghi nhớ rất lâu Những câu truyện nội dung gan gũi trẻ, những tấm gương trong sáng, những tính dũng cảm, tinh thần đoàn kết dễ lôi cuốn trẻ và trẻ yêu thích, ghi nhớ và thể hiện được những câu truyện, bài thơ một cách sáng tạo

2.5 Xúc cảm - tình cảm :

Trẻ mẫu giáo rất giàu xúc cảm- tình cảm, mọi họat động và tư duy của trẻ đều chi phối bởi tình cảm Trẻ mẫu giáo luôn có nhu cầu đòi hỏi mọi người xung quanh thể hiện tình cảm tốt đẹp đối với trẻ Ngược lại trẻ cũng muôn thể hiện tình cảm tốt đẹp của mình với mọi người xung quanh Trẻ rất xúc cảm với những cái mới của những sự vật- hiện tượng xung quanh trẻ, nhất là đối với những nhân vật trong truyện Trẻ rất yêu thương anh nông dân hiền lành thật thà trong câu chuyện “ Cây tre trăm đốt” Trẻ