Hiện trạng xây dựng và kiến trúc các phố chính hướng phát triển và đề xuất biện pháp quản lý xây dựng và kiến trúc TP. Cần Thơ

Việc cải tạo và xây dựng mới nhà ở trong nhân dân phát triển nhanh chóng, phần nhiều mang tính tự phát .Nhiều ngôi nhà khang trang với phong cách đa dạng đã góp phần làm cho phong phú ,

GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI

1 Sự Cần Thiết Phải Nghiên Cứu

Việc cải tạo và xây dựng mới nhà ở trong nhân dân phát triển nhanh chóng, phần nhiều mang tính tự phát Nhiều ngôi nhà khang trang với phong cách đa dạng

đã góp phần làm cho phong phú , sinh động bộ mặt kiến trúc thành phố và bổ xung thêm cho qũy nhà ở Tuy nhiên xét về tổng thể ,kiến trúc cảnh quan từng đoạn phố ,lô phố vẫn còn chắp vá, lộn xộn Nhu cầu và tốc độ xây dựng của các công trình công cộng và tư nhân ngày càng tăng ,trong khi cơ sở lý luận của công tác quản lý kiến trúc quy hoạch chưa theo kịp tình hình mới, thiếu hẳn ý đồ về tổ chức không gian kiến trúc quy hoạch Với tình hình này, nếu cứ để cho đô thị phát triển một cách gần như tự phát thì không bao lâu nữa không gian kiến trúc và cảnh quan đô thị của TP- Cần Thơ sẽ trở nên hỗn tạp , mất mỹ quan , mất đi những đặc thù của đô thị sông nước đồng bằng sông Cửu Long Do đó , việc nghiên cứu đề tài :

“ Hiện trạng xây dựng và kiến trúc các phố chính hướng phát triển và đề xuất

biện pháp quản lý xây dựng và kiến trúc TP Cần Thơ “ là rất cần thiết và cấp bách

2 Mục Tiêu Của Đề Tài

2.1 Mục tiêu tổng quát : Trên cơ sở nghiên cứu 4 trục phố tiêu biểu để đề xuất những

nguyên tắc xây dựng chung cho các trục phố còn lại

2.2 Mục tiêu 1: Hệ thống hóa quá trình phát triển không gian kiến trúc đường phố

thành phố Cần Thơ

2.3 Mục tiêu 2: Đề xuất hướng phát triển phố tại thành phố Cần Thơ, cụ thể hóa

bằng 4 trục đường tiêu biểu

2.4 Mục tiêu 3: Làm cơ sở thiết lập điều lệ quản lý kiến trúc quy hoạch cho việc

xây dựng nhà phố trong TP- Cần Thơ

3 Đối Tượng Và Phạm Vi Nghiên Cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu : Kiến trúc cảnh quan dọc tuyến

3.2 Phạm vi nghiên cứu :Giới hạn trong phạm vi một số đường tiêu biểu, cụ thể là :

+Đường phố có công trình cổ : đường Hai Bà Trưng

+ Đường phố thương mại : đường Phan Đình Phùng

+ Đường mới mở rông lộ giới : đường 30-Tháng 4

+ Đường xây dựng mới hoàn toàn : đường Nguyễn Văn Cừ nối dài

4 Phương Pháp Ap Dụng Vào Thực Tiển

Sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp ,kế thừa các kết qủa nghiên cứu và các đồ án quy hoạch đã được duyệt

Chương I

KHÁI QUÁT LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN ĐƯỜNG PHỐ CỦA

THÀNH PHỐ CẦN THƠ

1 Lịch sử hình thành và phát triển nhà ở trên các tuyến đường chính:

Từ bờ sông Cần Thơ , thành phố phát triển mạnh theo các trục đường Hai Bà Trưng , Ngô Quyền , Phan Đình Phùng ,… vào những năm 1954 bến sông Cần Thơ đã xây dựng rất đẹp Dọc đường Hai Bà Trưng phía trên bờ là các dãy phố xây dựng 1 trệt , 1 lầu mái lợp ngói đỏ , dọc bờ sông là rặng Dương xanh thẳng tắp với những nhánh lá xanh rì lao xao trong gío , xen lẫn là các kiosque bán sách báo , văn phòng phẩm ,… Từ bến phà đến nhà lồng chợ là khoảng sân gạch rộng chỉ buôn bán về đêm

Thời đó , từ bến sông đến ngã tư Ngô Quyền ,Phan Đình Phùng có bến xe đò Sài Gòn lục tỉnh , về phía Đường Tân Trào có bến xe Ngựa Trên trục đường Ngô Quyền có nhiều cửa hàng sang trọng được mở ra đã tạo bộ mặt khang trang cho đường phố như quán nước Hải Nam , tiệm giày Vạn Lý , nhà sách Văn Nhiều , văn phòng phẩm Hồng Phát ,…

Đường Phan Đình Phùng đoạn từ đường Hòa Bình dài đến Nguyễn An Ninh là đoạn đường rất tấp nập với đa phần là công sở và các công trình dịch vụ như : Bót

Cò , Bưu Điện , Tòa Bố Chánh , Tòa Xã Trưởng , nhà Bảo sanh , Khách sạn , rạp hát ,… Đoạn từ Nguyễn An Ninh đến Cầu Xéo là các dãy phố chính mái ngói ( nguồn : Cuộc họp mặt các lão thành ạti Thành Phố Cần Thơ ngày 0 tháng 0 năm 2003)

Đặc điểm nhà phố trên các tuyến chính :

Thành phố Cần Thơ trước đây xây dựng nhà ở dựa trên chức năng của từng con đường mà có kiến trúc khác nhau

Dọc đường Hai Bà Trưng , Ngô Quyền là trục đường với chức năng thương mại được xây dựng giống nhau 1 trệt , 1 lầu , mái ngói Diện tích tầng dưới để kinh doanh , tầng trên để ở

Dọc đường Phan Đình Phùng là nhà ở với dãy phố trệt mái ngói ( phố 18 căn )

Nhìn chung kiến trúc nhà phố trước đây phát triển theo chức năng riêng của từng con đường , mỗi trục đường nhà xây dựng giống nhau xen lẫn một số kiến trúc đơn lập dạng biệt thự 1 trệt , 1 lầu , mái ngói nằm rãi rác và tồn tại đến nay như nhà Bác Sĩ Hoạch đường Võ Văn Tần , nhà Bác Sĩ Thuấn đường Phan Đình Phùng , nhà nha sĩ Phạm Thành Nam đường Hòa Bình ,…Hai bên đường trồng nhiều cây xanh , mỗi tuyến đường trồng riêng 1 loại cây như :

+ Đường Hàng Xoài ( Hoà Bình )

+ Đường Hàng Dương (Hai Bà Trưng )

+ Đường Hàng Bả Đậu (Nguyễn An Ninh )

+ Đường Hàng Dừa (Phan Bội Châu )

+ Đường Hàng Sao ( Nguyễn Trãi )

Do nhu cầu phát triển của thành phố , nhiều đường phố mới dần được mở ra , nối liền các trục phố chính với nhau tạo nên mang lưới giao thông khép kín , đi lại

dễ dàng ,đường Lý Tự Trọng , Trần Hưng Đạo , Ba Mươi Tháng Tư , Ba Tháng Hai , Mậu Thân …, lòng đường cũng được mở rộng , nhiều con đường cây xanh trước đây đã phải lần lượt bị đốn bỏ,trồng mới do mở rộng đường , do cây đã già cổi Cần Thơ vẫn đang phát triển đi lên , công trình kiến trúc mọc lên ngày càng nhiều điểm tô cho thành phố mới … ( nguồn : Cuộc họp mặt các lão thành tại Thành Phố Cần Thơ ngày 0 tháng 0 năm 2003)

2 Lịch sử hình thành và phát triển Bến Ninh Kiều Thành Phố Cần Thơ (Đường Hai Bà Trưng)

Bờ sông Cần Thơ xưa vẫn thường dập dìu khách lãng du Những đêm trăng , trên sông ngân vang tiếng hò đối đáp của khách thương hồ ,tiếng đàn hát của khách cầm ca Do đó tương truyền khi chúa Nguyễn Ánh náu mình ở Cần Thơ , đặt tên cho con sông là “ Cầm Thi Giang “ nghĩa là con sông của thi ca đàn hát Lâu ngày đọc trại đi hai chữ “ Cầm Thi “ biến thành “ Cần Thơ “

Khoảng năm 1876 bến được cẩn đá xây gạch , đồng bào địa phương thường họp nhóm mua bán theo bờ sông rất phồn thịnh kêu là bến Hàng Dương Thực dân Pháp đặt tên cho bến là Quai de Commerce

Khoảng năm 1954 , Xóa bỏ tàn tích thực dân , tấm bảng mang tên Quai de commerce đổi lại là “Bến Lê Lợi” rồi dần dần chỉnh trang thành phố , sửa đổi bến sông

Ngày 4-8-1958 làm lễ khánh thành đặt tên là bến Ninh Kiều Vì con đường nằm dọc theo bến mang tên là Lê Lợi ,nên đặt tên bến là “ Ninh Kiều “ để kỷ niệm một chiến tích oai hùng của Bình ĐịnhVương Lê Lợi tại Bến Ninh Kiều ở đất bắc thuở xưa

Mang tên một kỷ niệm một chiến tích oai hùng cũng như những tên Bến Bạch Đằng , Chương Dương , Hàm Tử nhưng Bến Ninh Kiều có sắc thái riêng , vẽ đẹp riêng ( nguồn : Cần Thơ xưa –Huỳnh Minh)

Chương II KHẢO SÁT VÀ PHÂN TÍCH HIỆN TRẠNG

I KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG:

Đánh giá tổng kết chung các ý kiến đóng góp của người dân ở những khu vựa khảo sát điều tra (xã An Bình, phường An Phú, phường Tân An, phường Hưng Lợi và phường An Lạc)

Đa số ý kiến của nhân dân, học gồm đủ các thành phần: buôn bán, sản xuất, cán bộ giảng dạy đại học, công nhân viên chức Nhà nước, cán bộ hưu trí, hớt tóc, thợ may, sinh viên… đều hiểu biết và thấy được lợi ích của việc cải tạo chỉnh trang đô thị, họ sẵn sàng nhảy vào cuộc khi được phát động Tuy nhiên, đa số họ (80%) băn khoăn về vấn đề kinh tế, về định hướng qui hoạch của TP Cần Thơ, về các thủ tục của Nhà nước Đa phần người dân mong muốn được sống trong một khu phố văn minh, sạch sẽ, ổn định lâu dài để yên tâm làm việc và phát triển cá nhân ngày càng hoàn thiện hơn

Hệ thống hạ tầng kỹ thuật: Đường phố, vỉa hè, cây xanh, điện, cấp thoát nước cũng được quan tâm đúng mức và yêu cầu có các chính sách của Nhà nước để nghiên cứu và thực thi một các có đồng bộ, tránh gây phiền hà cho nhân dân và lãng phí tiền của xã hội

Đa số ý kiến đồng tình việc cải tạo chỉnh trang mặt tiền nhà phố để làm đẹp hơn cho khu phố, đường phố; nhưng ngôi nhà của họ vẫn thể hiện được cái “Tôi” của

họ, phù hợp với túi tiền của họ, họ muốn tự quyết định về vật liệu, màu sơn, số tầng lầu và tầng trệt có gác lửng hay không? Đa số ý kiến là sẽ thuê người thiết kế (KTS) theo ý riêng của họ, đa số cũng cho rằng không cần thiết phải sửa chữa nhà theo cùng một mẫu thống nhất và nếu có thì cũng cần có sự thỏa thuận với Nhà nước về các mẫu nhà được chọn

Một số ý kiến băn khoăn về tính khả thi của việc cải tạo chỉnh trang mặt tiền nhà phố và yêu cầu Nhà nước tiến hành nghiên cứu và áp dụng cho một vài đoạn đường chính, sau đó mới nhân rộng mô hình áp dụng cho toàn

II PHÂN TÍCH HIỆN TRẠNG :

1.Đường phố có công trình cổ ( đường Hai Bà Trưng )

Đặc điểm hiện trạng :

Đường Hai Bà Trưng nằm dọc bờ sông Cần Thơ , kéo dài từ Bến Ninh Kiều đến ngã 3 giao lộ với đường Phan Đình Phùng và đường Nguyễn Thị Minh Khai thuộc phường Tân An thành phố Cần Thơ Để tiện trong việc nghiên cứu , tạm thời chia tuyến đường này thành 3 đoạn :

- Đoạn Bến Ninh Kiều :

(Tính từ nhà hàng Ninh Kiều đến ngã ba đường Ngô Quyền )

+Một bên là các công trình dịch vụ , công cộng : Khách sạn Gol 4, Ngân Hàng Nhà Nước, khách sạn Quốc Tế và các dãy nhà phố theo dạng kiến trúc cũ

+ Một bên là công viên Ninh Kiều nằm ven sông Cần Thơ

-Đoạn từ ngã ba Ngô Quyền đến phà Xóm Chài :

+ Một bên là các dãy nhà ở dạng kiến trúc cũ , nhà đã được cải tạo Các công trình thương mại dịch vụ : Cửa hàng điện máy

+ Một bên là phần mở rộng công viên Ninh Kiều, nhà lồng Cổ chợ Cần Thơ , bến phà xóm Chài

- Đoạn từ phà Xóm Chài đến giao lộ với đường Phan Đình Phùng :

- Một bên là dãy nhà ở lô phố , kiên cố do nhân dân tự xây dựng

ăn , uống giải khát,…) chưa có cây xanh đường phố

- Hệ thống cấp thoát nước : tuy vẫn hoạt động bình thường , nhưng vẫn có nhiều đoạn xuống cấp

- Hệ thống điện : chằng chịt và phức tạp , ảnh hưởng rất lớn đến mỹ quan đô thị

Về mặt kiến trúc cảnh quan :

Đoạn Bến Ninh Kiều : đây là đoạn có bộ mặt kiến trúc cảnh quan tương đối đẹp Một bên là các công trình dịch vụ , công cộng : khách sạn , Ngân Hàng , chùa Ông, dãy nhà cổ được dùng để kinh doanh buôn bán Một bên là công viên Ninh Kiều nằm ven sông ,có bến du thuyền ; đường phố thoáng rộng , có góc nhìn rộng , các hoạt động ban đêm tấp nập Tuy nhiên yếu tố cảnh quan của đoạn này cần được nghiên cứu khai thác nhiều hơn , nhất là hệ thống chiếu sáng mỹ thuật làm đẹp bộ mặt TP Cần Thơ về đêm , vì Bến Ninh Kiều có thể được xem như một trong những biểu tượng của TP Cần Thơ

Đoạn từ ngã ba Ngô quyền đến phà Xóm Chài : Là phần mở rộng công viên Ninh Kiều

Đoạn từ phà Xóm Chài đến giao lộ đường Phan Đình Phùng: Họat dộng mua bán là chủ yếu ( Chợ Tân An vừ được xây dựng)

3 Đường phố thương mại ( đường Phan Đình Phùng )

a.Công trình kiến trúc

Đường Phan Đình Phùng là tuyến đường quan trọng của thành phố Cần Thơ, tập trung nhiều công trình hành chánh – văn hoá – dịch vụ thương mại, tấp nập cả ban ngày lẫn ban đêm, bắt đầu từ giao lộ đại lộ Hoà Bình đến giao lộ đường Nguyễn Thị Minh Khai thuộc hai phường Tân An và An Lạc thành phố Cần Thơ Trên tuyến đường này có các công trình cổ, các công trình cải tạo và xây dựng mới xây dựng đan xen

Công trình cổ: Bưu điện, Nhà trẻ Sơn Ca, Biệt thự Bác sĩ Thuấn, UBND thành phố Cần Thơ, phố 18 căn

Công trình cải tạo: Ngân hàng phát triển nhà ĐBSCL, khách sạn Sài Gòn Cần Thơ, Ngân hàng nông nghiệp

Công trình mới: Viện bảo tàng, Ngân hàng công thương

-Đoạn từ đại lộ Hoà Bình đến ngã ba Ngô Văn Sở

Tập trung các công trình trụ sở cơ quan: Viện bảo tàng, ngân hàng phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long, bưu điện, ngân hàng Eximbank (chuẩn bị xây dựng), ngân hàng công thương, nhà trẻ Sơn Ca, toà án tỉnh, ngân hàng Cái Sắn Trên đoạn này không có nhà dân, các công trình trụ sở cơ quan cũ mới xen lẫn chưa tạo được sự hài hoà, thẩm mỹ cho đoạn phố

-Đoạn từ ngã ba Ngô Văn Sở đến Ngô Đức Kế

Nhà ở kết hợp kinh doanh, hình thành khu phố thương mại rất sôi động Xen lẫn trên tuyến phố có các công trình phục vụ công cộng và hành chánh:

Khách sạn, nhà hàng, UBND thành phố Cần Thơ Trên tuyến này, nhà ở tự cải tạo

và xây mới theo ý thích riêng của chủ nhà và mang đặc điểm kiến trúc của nhiều thời

kỳ nên kiến trúc chắp vá và lộn xộn

- Đoạn từ Ngô Đức Kế đến Nguyễn thị Minh Khai

Đa phần là nhà để ở, một số kinh doanh, không có công trình khối lớn Khu phố cũ 18 căn có một số căn vẫn còn sót lại, đang xuống cấp trầm trọng, Một số ít nhà có khoảng lùi làm sân nhỏ phía trước nhà Hoạt đông thương mại trên đoạn phố này không mấy nhộn nhịp

Phố ở đoạn này đang có khuynh hướng biến thành phố thương mại

b.Hạ tầng kỹ thuật

Hệ thống cấp điện: chằng chịt và phức tạp gây ảnh hưởng rất lớn đến mỹ quan đường phố

Hệ thống cấp nước: hoạt động bình thường nhưng khá cũ

Hệ thống thoát nước: hoạt động tốt không bị ngập khi mưa to và khi cường triều cao

Hệ thống vĩa hè: chưa đồng bộ sau nhiều đợt cải tạo, bố trí các gam dốc chưa hợp lý,lề đường đa phần bị lấn chiếm làm nơi để xe, mua bán

Hệ thống cây xanh: chưa đồng bộ và chưa được người dân quan tâm.Đoạn từ Ngô Đức Kế đến Nguyễn Thị Minh Khai còn hàng sao hai bên đường

c Đánh giá chung

Đường Phan Đình Phùng là tuyến giao thông quan trọng cũa thành phố Cần Thơ, đây là tuyến chuyển tiếp giữa khu chợ cũ - đường Hai Bà Trưng với tuyến trung tâm Đại Lộ Hòa Bình Trên tuyến đường này diễn ra các hoạt động dịch vụ, thương mại, mua bán tấp nập suốt ngày đêm với các cửa hàng điện máy, thời trang, dịch vụ ảnh, sách báo văn phòng phẩm, thuốc tây, tạp hóa, ăn uống, nhà hàng khách sạn Tuy nhiên, bộ mặt kiến trúc cảnh quan trên tuyến đường này chưa được quan tâm đúng mức còn mang tính cục bộ Nhà đa số từ 2-3 tầng, hình thức kiến trúc còn đơn điệu, màu sắc cũ kỹ Người dân khu vực này chủ yếu khai thác diện tích tầng trệt để kinh doanh sinh lợi, ít quan tâm đến mặt tiền ngôi nhà cũng như mỹ quan đô thị Một số công trình được cải tạo và xây mới gần đây đã góp phần cải tạo vẽ mỹ quan chung cho mặt tiền tuyến phố,nhưng đó cũng chỉ là những mãng chấm phá rời rạc trên một nền chung lộn xộn.Do đó cần thiết phải có sự định hướng và quản lý xây dựng một cách hữu hiệu

3 Đường mở rộng lộ giới (đường 30 Tháng 4 )

Đường 30 tháng 4 có vị trí quan trọng,giải quyết giao thông tiếp cận từ trung tâm thành phố Cần Thơ ra QL1A về hướng Sóc Trăng,Bạc Liêu

Trên đường này đa phần là nhà ở với các hoạt động dịch vụ công cộng,mua bán nhỏ : Quán cà phê,quán nhậu bình dân,tiệm tạp hoá Hoạt động thương mại còn thưa thớt,cục bộ

Nhìn chung mặt tiền dãy phố tuyến đường 30/4 có kênh nhìn rộng.Nhưng với tình trạng đường mới mở rộng mà nhà ở của dân và một số công trình công cộng,thương mại dịch vụ được xây dựng mới hoặc cải tạo với hình thức kiến trúc mới lạ,màu sắc phong phú nhưng vẫn còn mang tính tự phát,chưa có sự quản lý chặt chẽ.Vì vậy,sự hài hoà,vẽ mỹ quan chung của tuyến đường chưa được đảm bảo

Trục đường 30-4 là tuyến giao thông nội thị chính yếu nối trung tâm Thành phố Cần Thơ đến ngã ba Đầu Sấu ,giao lộ với QL1A.Chiều rộng mặt đường 30m , vỉa hè hai bên 3m , có dãy cây xanh cách ly ở giữa, kiến trúc hai bên đường chủ yếu là nhà phố phần lớn đã được cải tạo xây dựng mới sau quá trình mở rộng lộ giới Rãi rác trên tuyến có một số công trình công cộng như Đài truyền hình , UBND phường Hưng Lợi, nhà máy nước , bệnh viện Đa Khoa , bệnh viện 121 , Đại Học Cần Thơ khu 3 , ….trụ sở tỉnh Đội Cần Thơ Mặc dù đường mới mở rộng lộ giới , nhà mới xây, mới cải tạo, nhưng cảm nhận về cảnh quan phố vẫn là một thực thể chắp vá, lộn xộn do các phần tử kiến trúc trong dãy phố hoàn toàn không có tính liên kết về hình khối kiến trúc , phong cách kiến trúc , vật liệu kiến trúc , màu sắc kiến trúc , thêm vào đó, sự bố trí của hệ thống bảng quảng cáo , hệ thống dây điện trung thế càng làm cho trật tự mỹ quan phố thêm rối rắm hơn Thể lọai công trình kiến trúc chủ yếu trên tuyến này là nhà ở ,có một số đọan đã xây dựng hoàn chỉnh còn một số đọan còn đất trống Đối với những đọan đã xây dựng hoàn chỉnh, chiều cao giữa các công trình

còn nhấp nhô với khoảng dao động lớn , chiều cao sàn không thống nhất , phong cách kiến trúc không rõ ràng

Nhìn chung mặt tiền dãy phố tuyến đường 30/4 có kênh nhìn rộng.Nhưng với tình trạng đường mới mở rộng mà nhà ở của dân và một số công trình công cộng,thương mại dịch vụ được xây dựng mới hoặc cải tạo với hình thức kiến trúc mới lạ,màu sắc phong phú nhưng vẫn còn mang tính tự phát,chưa có sự quản lý chặt chẽ.Vì vậy,sự hài hoà,vẽ mỹ quan chung của tuyến đường chưa được đảm bảo

Đánh giá chung :

Trong quá trình đô thị hoá,các đô thị của thành phố Cần Thơ đã không ngừng phát triển và mở rộng,diện mạo kiến trúc đô thị có nhiều đổi mới.Một số công trình cải tạo và xây mới gần đây đã góp phần tạo vẻ mỹ quan chung cho không gian kiến trúc đô thị

Cơ chế thị trường đang tích cực phá vỡ những trói buộc tiêu cực cản trở sự phát triển của đô thị và tạo điều kiện kích thích những xung lực mới làm cho cấu trúc

đô thị thay đổi hàng ngày,hàng giờ

Bộ mặt cũng như sức sống của đô thị thay đổi nhanh chóng.Đô thị bước đầu có những nét khởi sắc mà ai cũng dễ dàng cảm nhận được.Chỉ đáng tiếc là chính sách quản lý đô thị không theo kịp thay đổi đó,làm cho nhiều biểu hiện tiêu cực mới phát sinh như lấn chiếm vỉa hè ăn ở trái phép,mất trật tự xã hội ,cờ bạc,tệ nạn xã hội

*Những đặc điểm nổi bật về hiện trạng cảnh quan kiến trúc xây dựng:

+Sự phát triển của nhà phố liền kề đi đôi với hoạt động kinh tế nhỏ gia đình là chính

+Nhà dân xây dựng tự phát lấn chiếm kênh rạch,gây ô nhiễm

Những năm gần đây,trong công tác quy hoạch xây dựng ,những người làm công tác chuyên môn của thành phố rất chú trọng đến vấn đế cảnh quan và môi trường sinh thái của đô thị Với địa hình tự nhiên thấp,muốn xây dựng đô thị cần phải cân bằng sự đào đắp,đào nhiều hồ điều hoà nước để chống ngập nước trong đô thị.Với hệ thống kênh rạch hiện có,thành phố Cần Thơ có đủ các điều kiện để kiến tạo sự cân bằng sinh thái cho đô thị ,các khu nhà ở hoà quyện với cây xanh,mặt nước tạo nên một không gian cư trú xanh êm đềm

Bên cạnh việc quy hoạch xây dựng mới,cũng cần chú trọng nghiên cứu đề xuất biện pháp chỉnh trang đô thị và quản lý đường phố sao cho cái mới và cái cũ cùng tồn tại và phát triển bền vững

Chương III

CƠ SỞ VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU

1 Sự tồn tại và phát triển của nhà phố

Cảnh quan đô thị trong đó nhà phố là một bộ phận trong cảnh quan xây dựng,

có quá trình hình thành và phát triển liên tục Tuỳ thuộc vào trình độ phát triển kinh

tế - xã hội của mỗi nước mức độ phạm vi và tính chất quan hệ các mặt sẽ khác nhau

Do đó cần thiết phải có sự phân tích đánh giá để từ đó rút ra những giá trị truyền thống về khai thác và tổ chức nhà phố trong quy hoạch đô thị

-Dân số trong khu đất xây dựng cao

-Ồn ào, bụi bậm, ô nhiểm

Với những ưu khuyết điểm nêu trên nhà phố trong các đô thị Việt Nam hiện nay vẫn chưa là lạc hậu Nhà phố vẫn còn là không gian sống thích hợp cho mọi đối tượng

Theo đà phát triển của nền kinh tế thị trường cùng với chính sách đổi mới của nhà nước ta, cuộc sống của người dân ngày càng nâng cao;cảnh quan đô thị cũng luôn vận động và phát triển.Trong quá trình phát triển của đô thị việc cải tạo cảnh quan là biện pháp hữu hiệu để có được một môi trường đô thị phát triển phù hợp với nhu cầu của con người và điều kiện sinh thái mới của đô thị Do đó, đối với các kiến trúc khu phố cũ cần có sự chỉnh trang cải tạo, đối với nhà phố xây dựng mới cần có

sự đánh giá và dự báo sự phát triển của cảnh quan đô thị trong quá trình đô thị hoá nhằm bảo vệ cảnh quan đô thị một cách có hiệu quả nhất Đặc biệt giữ gìn cảnh quan

di tích như bộ phận hữu cơ của cảnh quan đô thị và tránh làm cho cảnh quan di tích này khỏi sự thoái hoá của môi trường

2 Cơ sở bố cục

a Điểm nhìn: Là vị trí đứng nhìn trong không gian cảnh quan : vị trí đứng nhìn trên

vĩa hè và vị trí đứng nhìn bao cảnh xung quanh từ các ban công của các công trình

b Tầm nhìn: Là khoảng cách từ điểm nhìn đến tiêu điểm nhìn, có mối quan hệ gắn

bó với đặc tính quang học của mắt, chiều cao, chiều ngang của vật thể và các chi tiết chất liệu của bề mặt vật thể

- Mắt người bình thường nhìn rõ trong góc hình nón 280 Tương quan giữa khoảng cách nhìn (D) và chiều cao (H), chiều ngang (L) của vật thể là 2 (D/2L (2H)), khi muốn quan sát những không gian rộng lớn thì góc nhìn rõ là 180, (D/3L (3H)), trong

đó tỷ lệ D/L (H) là một tương quan quan trọng để xác định chất lượng của không gian

+ Nếu tỷ lệ D/L (H) < 1 thì tác động nội tại của các thành phần bao quanh không gian rất mạnh mẽ, không gian trở nên nhỏ hẹp, con người cảm thấy kín, khó thở và

sợ hãi

+ Nếu tỷ lệ D/L (H) = 1 thì con người có cảm giác cân bằng tạo một ấn tượng thân mật và gần gũi

+ Nếu tỷ lệ D/L (H) = 1÷2 con người còn cảm giác cân xứng

+ Nếu tỷ lệ D/L (H) > 2 không gian trở nên trống chếnh, kém lực hút và mối quan hệ giữa các thành phần không gian trở nên lỏng lẽo

- Trong các nghiên cứu về thiết kế cảnh quan D ≤ 25m là khoảng cách nhìn rõ, theo kinh nghiệm của các nhà nghiên cứu cảnh quan Nhật Bản thì khoảng cách D = 21÷24m là khoảng nhìn rõ Khi khoảng cách D > 25 thì mắt thường không thấy rõ các chi tiết chất liệu trang trí bề mặt vật thể

c Góc nhìn

Là hướng nhìn vật thể, có liên quan đến việc di chuyển điểm nhìn Vì vậy cần lưu ý các kênh thị giác của tuyến đi bộ và tuyến dành cho xe cơ giới

d Xác định kích thước phạm vi cần cải tạo trong không gian đường phố

- Căn cứ trên cơ sở độ nhìn rõ của mắt người bình thường trong góc hình nón là 28`

- Căn cứ trên tầm nhìn và góc nhìn của luồng người đi bộ ở phần vĩa hè hai bên đường, và luồng người tham gia giao thông ở phần lòng đường Điểm nhìn được chọn là vị trí mắt người quan sát cao trung bình là 1m so với mặt đất Phạm vi xác định cần thiết cải tạo trên mặt đứng kiến trúc từ cao độ là: 5m

3-Các kỹ xảo tạo hình - trang trí không gian

Trong định hướng cải tạo chỉnh trang và quản lý cải tạo xây dựng không gian kiến trúc cảnh quang đường cần lưu ý các điểm sau:

a.Yếu tố tạo hình không gian

Đó là các điểm dừng và thuật phối cảnh trong không gian

i) Các điểm dừng hoặc chuyển hướng trong không gian dồn nén ngoại lực của thị giác trong phạm vi của không gian, làm người ta chú ý hơn đến xung quanh, khi điểm dừng hay chuyển hướng là những công trình độc đáo, chúng nổi bật rõ là những mốc (landmarks) Những điểm nhấn thị giác quan trọng và là đặc trưng ngữ nghĩa cho đô thị Theo Yoshinobu Ashinara “không có điểm dừng chất lượng không gian

bị nhạt dần về cuối trục, nó phân tán và hấp lực bị tan biến đi”

ii) Thuật phối cảnh không gian là thuật biến đổi làm tăng hay giảm cảm giác về chiều sâu không gian bằng cách thay đổi các yêu tố về màu sắc (màu nóng dần hoặc lạnh dần) các yếu tố hình khối tạo không gian

+ Cuối trục màu thuộc tông lạnh cho cảm giác không gian sâu hơn

+ Cuối trục màu thuộc tông nóng cho cảm giác không gian nông hơn, Điểm đầu trục chọn màu chủ đạo thuộc tông nóng và cuối trục màu chủ đạo thuộc tông lạnh để khi

ở vị trí cuối trục tiến về phía trung tâm thành phố không gian nông hơn và khi từ trung tâm thành phố tiến ra vùng xung quanh không gian sâu hơn

b Các yếu tố thành phần tạo không gian

i) Nền: là thành phần cơ bản của không gian, sự lồi lõm của nó tạo nên những cảm

giác và những chức năng của không gian

+ Lòng đường là không gian của các phương tiện giao thông

+ Vỉa hè là không gian đi bộ

+ Nền là không gian bên trong nhà

+ Sàn nhà là không gian bên trong nhà ở những cao độ khác nhau (các tầng lững và tầng lầu) Vì vậy quản lý tốt không gian nền (sự chênh lệch giữa các cao độ) làm tăng tính hài hoà, thống nhất cho bộ mặt kiến trúc cảnh quan của đô thị

ii) Tường: là mặt đứng của các công trình kiến trúc Trong đó có phần mặt đứng

công trình và mặt đứng của cổng, tường rào mặt hướng ra đường Sự lồi lõm của bề mặt đứng công trình là yếu tố ảnh hưởng lớn đên không gian kiến trúc cảnh quan của tuyến phố

iii) Tạo cảnh và trang trí không gian

Đó là các yếu tố về đường nét, hoạ tiết, chất liệu và màu sắc

+ Đường nét hình khối cây xanh

+ Màu sắc hài hoà, cân bằng độ sáng và diện tích chiếm của các mảng màu bố cục mặt đứng

4 phương pháp luận:

-Giữ các giá trị kiến trúc cổ của Thành Phố Cần Thơ

-Dựa theo nền hiên trạng và quy hoạch chung của thành phố Cần Thơ

- Phương pháp luận chỉ đạo việc khảo sát, phân tích và đề xuất các biện pháp khả thi trong đề tài là quan điểm giải quyết các mối quan hệ qua lại giữa cơ cấu

xã hội đô thị và cơ cấu không gian vật thể của đô thị để nhằm cải tạo chất

lượng môi trường sống , không gian kiến trúc cảnh quan đô thị TP- Cần Thơ

đạt yêu cầu thẩm mỹ phù hợp với quá trình phát triển hiện nay

Mời sự tham gia của cộng đồng dân cư chịu tác động trực tiếp vào dự án :

Khi được mời tham gia, người dân tại cộng đồng sẽ cung cấp nhiều thông tin cho các Kiến trúc sư, các nhà chuyên môn, từ đó sẽ có quyết định tốt hơn, vì người dân là người có hiểu biết tường tận về nơi ở của họ, họ biết cái gì có thể được và cái

gì không thể, cái gì tốt nhất cho cộng đồng

Tham gia vào giai đoạn của dự án có thể giúp xây dựng sự quan tâm của những thành phần bị ảnh hưởng trong dự án Mặt khác, việc giúp đỡ người dân hiểu biết tốt hơn về vấn đề và giải pháp sẽ tạo ra phản ứng thông cảm hơn của người dân

Hợp tác với cộng đồng sẽ làm giảm bớt chi phí khi người dân được tham gia

và nhất trí những gì sẽ được thực hiện để mang lại lợi ích cho mình, họ sẽ sẵn sàng tham gia vào dự án Trong quá trình thực hiện, sự hợp tác sẽ sản xuất năng lực và kỹ thuật và tổ chức cộng đồng Quá trình này làm tăng sự tin tưởng của người dân và họ

sẽ tiếp tục các hoạt động cải tạo khi không có sự trợ giúp tư bên ngoài

Tham khảo từ các thành phố bạn

Trong quá trình tham gia nghiên cứu đè tài “hiện trậng xây dựng và kiến trúc các phố chính Hướng phát triển và đề xuất biện pháp quản lý xây dựng và kiến trúc Thành Phố Cần Thơ” Tổ nghiên cứu đã xem xét các vấn đề về xu hướng phát triển của ngành kiến trúc xây dựng trong nước, hiên trạng Thành Phố Cần Thơ, trực tiếp đi

dự hội thảo và học tập kinh nghiệm từ các thành phố bạn như: TP Thượng Hải, TP Hàng Châu, TP Thâm Quyến, TP Quảng Châu,TP Hồ Chí Minh,TP Đà Nẳng, TP Buôn Ma Thuộc và các tư liệu nước ngoài Để tìm một hướng đi đúng đắn và cơ sở thiết thực xây dựng đề tài

Chúng tôi đã tìm hiểu, phân tích đánh giá hiện trạng và so sánh với các thành tựu, các bài học kinh nghiệm từ các tỉnh bạn, thành phố bạn và các lý thuyết, nguyên tắc tổ hợp không gian kiến trúc cảnh quan Các vấn đề về xã hội học đô thị để định hướng các giá trị thực tiển của đề tài

Quá trình tìm kiếm giải pháp cho việc cải tạo chỉnh trang đô thị, ngoài các nhà

kỹ thuật, cần phải có sự hiện diện của các nhà khoa học thuộc các ngành khác như:

xã hội học, dân số học, tâm lý học… nhằm làm hạn chế những vấn đề xã hội không mong muốn của các giải pháp

Chương IV

ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP I.GIẢI PHÁP CHUNG

1- Các không gian kiến trúc nhà phố cần được cải tạo

-Xác định điểm nhìn và góc nhìn khống chế cảnh quan để đưa ra giải pháp quy hoạch

và cải tạo Phạm vi nhìn rỏ được thể hiện trong bản vẽ kèm theo

-Điều chỉnh, sắp xếp lại trật tự tuyến phố:

+Cây xanh lề đường

+Cây xanh cho căn hộ

+Biển tên đường, biển số nhà, biển tín hiệu

+Bãi xe

+Trạm đổ và dừng xe

+Cột điện thoại

+Hệ thống kỹ thuật

2- Các không gian kiến trúc nhà phố xây dựng mới

Đô thị thời kỳ sau này, ngoài sự kế thừa các mối quan hệ trên, do thời gian rảnh thích hợp, phương tiện thông tin rộng rãi, nhanh chóng, nhu cầu thẩm mỹ đa dạng đòi hỏi sản phẩm nghệ thuật đô thị không đơn điệu, khô cứng (như công nghiệp chế tạo) mà cần có nhiều sắc thái riêng, đa dạng, phong phú

Mặt tiền nhà phố và công trình công cộng kết hợp hệ thống không gian trống

là cơ sở để hình thành cảnh quan đô thị Không gian kiến trúc nhà phố xây dựng mới là:

Mặt tiền nhà đa dạng, phong phú kết hợp các công trình công cộng hiện đại, không gian trống hợp lý sẽ tạo nên một dáng vấp đô thị sinh động, tạo sự mới mẽ, phá bỏ sự đồng nhất của mặt đứng công trình

II GIẢI PHÁP CỤ THỂ

A ĐƯỜNG HAI BÀ TRƯNG

Trên toàn trục có nhiều thể loại công trình kiến trúc cổ và kiến trúc mới đa dạng phong phú (tạm chia các nhóm công trình để tiện trong việc nghiên cứu)

a) Nhóm các công trình dịch vụ công cộng

i)khách sạn Golf 4:

Công trình mới được xây dựng, mặt đứng kiến trúc khang trang đóng góp cho cảnh quan của khu vực cả ban ngày và ban đêm

ii) Ngân hàng Nhà nước:

Công trình có giá trị về mặt kiến trúc Tuy nhiên cần phải chỉnh trang phần tường rào, hệ thống chiếu sáng mỹ thuật để làm tăng vẽ đẹp công trình vào ban đêm vừa kết hợp chiếu sáng bảo vệ

iii) Khách sạn quốc tế:

Công trình tương đối cũ kỹ, chưa tương xứng với quy mô và chưa khai thác hết yêu cầu sử dụng Hiện đang có dự án thiết kế mới công trình khách sạn quốc tế trên nền đất cũ, hứa hẹn một công trình kiến trúc đẹp, góp phần nâng cao giá trị cảnh quan của khu vực

iv) Cửa hàng bách hoá tổng hợp:

Công trình còn có giá trị sử dụng, tuy nhiên cần cải tạo chỉnh trang lại nhất là phần đế của công trình, mái hiên, hệ thống chiếu sáng mặt ngoài để tăng tính hấp dẫn của công trình

vi) Cụm công trình nhà khách số 2:

Cụm công trình dịch vụ công cộng tương đối đạt yêu cầu về sử dụng và thẩm mỹ đóng góp quan trong cho cảnh quan chung của toàn tuyến có vị trí quan trọng trong tầm nhìn của toàn tuyến

b) Nhóm công trình tôn giáo

Trên tuyến đường Hai Bà Trưng có một công trình kiến trúc tôn giáo là chùa Ông (Quảng triệu hội quán) là một công trình có lối kiến trúc độc đáo đước giữ gìn gần như nguyên vẹn từ thuở ban đầu Công trình được xây dựng năm 1894-1896 trên khu đất rộng 532m2 Các chi tiết trang trí tinh xảo, có giá trị nghệ thuật cao Trong chùa thờ Quang Công, các vị Quang Âm Nam Hải, Thái Bạch Tinh Quân, Thổ Đia Đổng Vĩnh

Chùa Ông là nơi sinh hoạt tính ngưỡng và văn hoá của người Hoa tại Thành Phố Cần Thơ Chùa được bộ văn hoá thông tin công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia 1993 (non nước Việt Nam-NXB văn hoá thông tin-1998)

c) Nhóm công trình nhà ở dạng lô phố

i) Nhóm công trình kiến trúc cổ loại 1:

Là các công trinh nhà ở lô phố chủ yếu từ khách sạn Quốc Tế đến đường Ngô Quyền mang dáng dấp, đường nét kiến trúc của người Hoa từ buổi đầu xây dựng của khu chợ Cần Thơ, có giá trị về mặt lịch sử, tương đối đạt yêu cầu về mặt thẩm mỹ, hài hoà về mặt cảnh quan Hiện nay chủ yếu kinh doanh các mặt hàng ăn uống giải khát, quà lưu niệm phục vụ cả ban ngày lẫn ban đêm Tuy nhiên có một số công trình

đã xuống cấp cần cải tạo chỉnh trang lại Những khu nhà ở vị trí góc đường như góc Hai Bà Trưng- Ngô Quyền, có thể được thay thế bằng các công trình phục vụ có quy

mô lớn hơn từ 4-6 tầng, nhưng vẫn dựa trên đường nét kiến trúc cũ, hài hoà cảnh quan chung của khu vực

ii) Nhóm công trình kiến trúc cổ loại 2:

Là các công trình nhà ở lô phố ở xung quanh khu vực nhà lồng chợ Cần Thơ

cũ chủ yếu từ đường Võ Văn Tần đến đường Nguyễn An Ninh Đây là loại công trình mang dáng dấp đường nét kiến trúc Phục Hưng được xây dựng thời Pháp thuộc tại Thành Phố Cần Thơ Hiện trạng sử dụng còn khá tốt, đường nét chi tiết trang trang trí tinh xảo, cầu kỳ có giá trị về mặt thẩm mỹ và lịch sử Vì vậy cần có biện pháp quản lý chặt chẽ trong việc sữa chữa, cải tạo, xây dựng mới, trong khu vực phải theo đường nét kiến trúc cũ không làm phá vỡ cảnh quan của khu vực

iii) Khu nhà từ 2-3 tầng

Chủ yếu từ đường Ngô Quyền Đến đường Võ Văn Tần và đoạn từ đường Ngô Đức Kế đến gần cuối trục : là thể loại nhà ở lô phố được xây dựng kiểu thông thường mặt tiền hình ống, chiều ngang từ 3-5m phần dưới là các mái hiên được che chắn thêm để làm nơi mua bán, kết hợp các bảng hiệu Phần phía trên là các ban công xây nhô ra khỏi chỉ giới đường đỏ từ 1-1,5m với các chi tiết trang trí lan can, bồn hoa xây dựng khá điều đặng và đơn điệu Với thể loại công trình này cần cải tạo lại phần đế bao gồm phần mái hiên hệ thống bảng hiệu Khuyến khích các hộ dân tự cải tạo phần phía trên theo đường nét và màu sắc quy định của cơ quan quản lý để cải tạo cảnh quan và thay đổi diện mạo cho tuyến phố phù hợp với tình hình phát triển của đô thị trong giai đoạn mới hiện nay

iv) Nhà lô phố một tầng và nhà cấp 4