Sau khi nắm rõ tính khả thi và cơ hội của dự án, chủ đầu tư phải chọn vị trí cho công trình, soạn chương trình thực hiện, dự trù kinh phí, tìm nguồn tài trợ, quyết định quy trình thực hi
Trang 1Tài liệu của Trung tâm Dự báo và Nghiên cứu đô thị - PADDI
Trang 2Biên soạn: Charles Simon
Ngày in: / /2015
Ông Didier Subrin đã tham gia khóa tập huấn cũng như đã đóng góp rất lớn cho việc xuất bản cuốn tài liệu này.
Trang 3Mục tiêu tổng quát của các khóa học là chuyển giao tri thức: các khóa học của PADDI nhằm
bổ sung cho chương trình đào tạo công chức của Thành phố bằng cách hướng đến các khái niệm, kỹ thuật và phương pháp mới (toàn diện, đa ngành) trong quản lý đô thị, trong bối cảnh đặc thù của Thành phố Hồ Chí Minh Phương pháp tổ chức khóa học được hình thành với sự phối hợp của các đối tác Việt Nam và được các đối tác phê duyệt
Ý tưởng chủ đạo là xem ở Pháp, người ta sử dụng phương pháp nào và giải quyết như thế nào những vấn đề tương tự mà giới chuyên môn Việt Nam đang gặp phải trong công việc của mình Để thực hiện được ý tưởng này, nội dung của mỗi khóa học xoay quanh một nghiên cứu trường hợp rất cụ thể của Việt Nam Các kiến thức tổng hợp từ khóa học có thể giúp hình thành những cách làm mới, chính sách mới và được phổ biến rộng rãi đến mọi người
Tài liệu này được xuất bản nhằm mục đích phổ biến rộng rãi những kiến thức tổng hợp được
từ khóa học
Ghi chú: PADDI và các chuyên gia không chịu trách nhiệm về ý kiến phát biểu trong
khóa học được ghi lại trong tài liệu này Các phát biểu được ghi lại ở đây là ý kiến riêng của học viên và giảng viên
3
Trang 4lỜI NÓI ĐẦU
THUẬT NGỮ
03 06
10
I MẠNG lƯỚI ĐƯỜNG SẮT ĐÔ THỊ TRONG TƯƠNG lAI Ở TP.HcM 10
II TUYẾN METRO SỐ 1 BẾN THÀNH - SUỐI TIÊN 12
III TUYẾN METRO SỐ 2 BẾN XE TÂY NINH - THỦ THIÊM 13
IV TUYẾN METRO SỐ 5 BẾN XE cẦN GIUỘc MỚI - cẦU SÀI GÒN 14
PHẦN I – TRÌNH BÀY cÁc DỰ ÁN METRO Ở TP.HcM PHẦN 2 – ĐẶc TRƯNG cỦA cÁc cÔNG TRÌNH NGẦM I HỢP ĐỒNG 15
1 Các chủ thể chính trong một dự án xây dựng công trình ngầm 2 Trách nhiệm và vai trò của các chủ thể chính 3 Vai trò của các đơn vị hỗ trợ cho chủ đầu tư: ví dụ dự án kéo dài tuyến tàu điện ngầm B ở Lyon II cHÚ Ý ĐẾN cÁc RỦI RO TRONG HỢP ĐỒNG VÀ TRONG SUỐT GIAI ĐOẠN THI cÔNG 19
1 Giai đoạn nghiên cứu ban đầu
2 Giai đoạn tiền dự án
3 Giai đoạn dự án
4 Hồ sơ địa chất, địa chất thủy văn và địa kỹ thuật
5 Kế hoạch quản lý rủi ro
6 Ví dụ đường hầm ở Viroflay
15
08 07
GIỚI THIỆU
TỪ VIẾT TẮT
09 DANH SÁcH HỌc VIÊN THAM GIA KHÓA TẬP HUẤN
Trang 5PHụ lục – PHÂN TÍcH ĐA TIÊU cHÍ ĐỂ XÁc ĐỊNH PHƯƠNG THỨc XÂY DỰNG TUYẾN
METRO SỐ 2
I cÁc ĐIỀU KIỆN ĐỂ DỰ ÁN THÀNH cÔNG 39
1 Tăng cường công tác quản lý dự án của Chủ đầu tư
2 Chuẩn bị đầu tư - Các nghiên cứu để lập dự án
3 Chuẩn bị đầu tư - Thiết kế nền tảng
II cÁc KHÍA cẠNH KỸ THUẬT cỦA MỘT DỰ ÁN METRO NGẦM 39
1 Bối cảnh địa chất và rủi ro liên quan
2 Kiểm soát yếu tố kinh tế của dự án
41
43 DANH SÁcH cÁc KHÓA TẬP HUẤN
I GIA cƯỜNG VÀ XỬ lÝ ĐẤT TẠI cHỖ 24
1 Tác động của việc đào đường hầm đối với các công trình xây dựng xung quanh
2 Xử lý đất
3 Ví dụ đường hầm ở Toulon (Pháp)
II XÂY DỰNG ĐƯỜNG HẦM 29
1 Đào đường hầm bằng máy đào hầm
2 Chi phí và tốc độ đào đường hầm
III NHÀ GA VÀ GIAO DIỆN GIỮA NHÀ GA VỚI ĐƯỜNG HẦM 35
1 Các giai đoạn xây dựng nhà ga: ví dụ nhà ga Viroflay
2 Đưa máy đào đường hầm vào và ra
IV TẦM QUAN TRỌNG cỦA cÔNG TÁc TRUYỀN THÔNG .37
Trang 6Áp lực nước thủy tĩnh: là áp lực của nước tác dụng lên bề
mặt của một vật thể chìm trong nước
Bentonite: một loại bột khoáng sét dùng để tạo thành bùn
bentonite, được sử dụng để xây dựng móng cọc hoặc tường
vây bên trong lòng đất Vai trò của nó là bịt kín đất và chống
lại sạt lở đất nhờ vào khả năng tạo màng keo
Biện pháp bảo vệ ổn định gương hầm (confinement):
Biện pháp này có thể bằng cơ khí (theo cấu tạo máy đào) và/
hoặc kết hợp thêm áp lực giữ ổn định cân bằng áp lực của
dung dịch khoan
Bơm: thuật ngữ chung để chỉ các kỹ thuật thay thế và lấp
đầy các khoang rỗng trong lòng đất bằng những khối cứng
Các chất bơm vào có hai công dụng: gia cường đất và/hoặc
chống thấm
cát kết: cát cứng có thể làm mòn lưỡi cắt gắn ở đầu bánh cắt.
Đốt vỏ hầm (được lắp sau một bước tiến gương đào):
sau một lần khoan được khoảng trên 2m người ta lại lắp một
vòng vỏ hầm có cùng chiều dài để “chống sập vào trong” Mỗi
đoạn 2m như vậy là một “đốt hầm”, trong một đốt có thể có
nhiều mảnh có tiết diện dạng cung tròn (tấm vành khuyên),
tất cả ghép lại thành một đường tròn Toàn bộ các đốt theo
chiều dài đường hầm sẽ tạo thành vỏ hầm
Khiên: hệ thống bảo vệ và chống đỡ máy đào hầm, thường
gắn với một ống kim loại dày có đường kính gần bằng đường
kính mặt cắt
Máy đào hầm: máy dùng để đào đường hầm, vừa đào vừa
xây đường hầm Người ta còn gọi là TBM (Tunnel Boring
Ma-chine)
Mặt cắt địa kỹ thuật theo chiều dọc: thể hiện mặt cắt theo
chiều dọc của từng đoạn có tính đồng nhất về địa kỹ thuật
trong suốt đoạn đó
Quan trắc: theo dõi để hiểu và kiểm soát những thay đổi của
công trình và tác động của nó đối với môi trường xung quanh
Tấm dalle dưới cùng: là tấm dalle dày tạo thành đáy của
công trình, của một hố, một dòng kênh
Tấm vành khuyên: làm bằng bê tông cốt thép tiền chế Nhiều
tấm vành khuyên được ráp lại để tạo thành một đốt vỏ hầm
Tường vây: tường bằng bê tông cốt thép được đúc trong
lòng đất Nguyên tắc: đào rãnh liên tục được lắp đầy bằng bùn bentonite trong suốt quá trình đào, sau đó đổ bê tông vào
Xu hướng co hẹp của tiết diện lõi đất đào (convergence):
Lõi đất đào được (tiết diện thường là hình tròn) luôn có xu hướng biến dạng thắt hẹp hướng tâm dẫn đến sập đổ đoạn hầm vừa khoan xong nếu không có các “đốt vỏ hầm” (xem tiếp đoạn dưới) được lắp vào kịp thời
Trang 7
: Ngân hàng Đầu tư châu Âu : Hợp đồng thiết kế - cung cấp thiết bị công nghệ và thi công xây dựng công trình (Engineering, Procurement andConstruction contract)
: Thiết kế kỹ thuật tổng thể (Front End Engineering Design): Hợp đồng do Hiệp hội quốc tế các kỹ sư tư vấn (Fédération Internationale des Ingénieurs - Conseils) biên soạn và phát hành
: Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản : Ngân hàng Tái thiết Đức
: Ban quản lý đường sắt đô thị TP.HCM: Cơ quan tổ chức giao thông tỉnh Rhône và Cộng đồng đô thị Lyon: Máy đào hầm (Tunnel Boring Machines)
: Thành phố Hồ Chí Minh: Ủy ban nhân dân
Trang 8Ban Quản lý dự án chuẩn bị đầu tư
Trần Vương Nam Thành
Vũ Minh TuấnNghiêm Vũ Hồng LĩnhThái Hạ Hòa
Trần Minh TrườngTrần Ngọc Minh HằngTrần Minh ThanhTrần Đăng KhoaNguyễn Ngọc Hiếu
Phòng Kế hoạch và Đầu tư
Ngô Thoại Long
Tô Văn Lợi
Vũ Phan Minh TríTrương Chí HùngNguyễn Thanh Sơn
Phòng Tổ chức và Đào tạo
Nguyễn Bình Phương BíchBùi Thái Đăng Khoa
PADDI
Fanny QuertampNguyễn Hồng VânCharles Simon
Đỗ Phương Thúy
Sở Giao thông vận tải
Trần Thanh LộcTrần Quyết ThắngNguyễn Quang BáPhạm Đàm Sơn Tùng
Ban Quản lý Đường sắt đô thị Ban Quản lý dự án 1 (tuyến Bến Thành – Suối Tiên)
Phạm Ngọc QuangNguyễn Hòa HiệpTrần Anh TuấnBùi Nhật NamTrần Thanh CầnNguyễn Văn TânNguyễn Thị Thu Hương
Ban Quản lý dự án 2 (tuyến Bến Thành – Tham lương)
Hoàng Ngọc TuânNguyễn Sơn HàHuỳnh Minh HiếuTrần Thiện Phúc
Võ Đại NghĩaNguyễn Hùng Phi
Vũ Tiên TiếnPhan Văn Hưng
Lê Dương Trung
Ban Quản lý dự án 5 (tuyến Bến xe cần Giuộc mới – cầu Sài Gòn)
Nguyễn Văn HiếuNguyễn Ngọc LễNguyễn Thái Minh Nhật
Lê Tuấn ThànhNguyễn Xuân NhuậnTrần Minh Nguyên HàTrần Hồng Dương
chuyên gia Pháp: Ông Gilles HAMAIDE và Ông Didier SUBRIN, Trung tâm Nghiên cứu đường hầm (CETU)
chuyên gia Việt Nam: Ông Nguyễn Quang Khanh, Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM Phiên dịch: Huỳnh Hồng Đức
Trang 91Nguồn số liệu dân số: Cục thống kê TP.HCM, 2013
2 Sở Giao thông vận tải, 2014
3 Quyết định 568/QĐ-TTg, phê duyệt Điều chỉnh quy hoạch giao thông vận tải TP.HCM đến năm 2020 - ngày 8 tháng 4 năm 2013
4Từ hơn 30 năm nay, CETU là một cơ quan của Bộ Cơ sở hạ tầng Pháp, chuyên về các vấn đề kỹ thuật liên quan đến đường hầm CETU thường xuyên hỗ trợ chủ đầu tư các công trình hầm đường bộ, đường sắt và đường thủy
TP.HCM, trung tâm kinh tế của Việt Nam, đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ Là thành phố lớn nhất cả nước với dân
số khoảng 8 triệu người và vùng đô thị với gần 18 triệu dân, thành phố Hồ Chí Minh có tỷ lệ tăng trưởng đô thị hàng năm trên3%1 Sự phát triển kinh tế mạnh mẽ cùng với sự gia tăng liên tục của dân số có xu hướng gây áp lực lên mạng lưới đô thị củaThành phố và đặc biệt là mạng lưới giao thông
Với hơn 6 triệu phương tiện giao thông cơ giới trong đó có 5.938.421 xe hai bánh gắn máy (Sở Giao thông vận tải TP.HCM,2014), việc đi lại ở TP.HCM chủ yếu được thực hiện bằng loại phương tiện này Chỉ trong bảy năm, từ năm 2006 đến năm
2013, số lượng xe hai bánh gắn máy đã tăng gấp đôi Song song đó, cùng với sự phát triển kinh tế của TP.HCM, số lượng xe
ô tô cá nhân, biểu tượng của sự thành công trong xã hội ở Việt Nam, cũng tăng mạnh, tăng hơn 120% từ 2003 đến 2013 (ibid,2014) Sự gia tăng số lượng xe ô tô cá nhân đã dẫn đến việc phân chia lại làn đường giao thông và làm tăng thêm các tác độngtiêu cực vốn trước kia chỉ do xe hai bánh gắn máy gây ra: ùn tắc giao thông, ô nhiễm, tai nạn giao thông đường bộ Bên cạnh
đó, tuy mạng lưới vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt ngày càng thu hút nhiều hành khách, nhưng vẫn chưa thật sựthay thế cho phương tiện giao thông cá nhân (xe buýt hiện chỉ đáp ứng được khoảng 7% nhu cầu2)
Để đáp ứng nhu cầu này, chính quyền Thành phố đã đề ra kế hoạch triển khai xây dựng mạng lưới giao thông công cộng Theo đồ án điều chỉnh quy hoạch giao thông vận tải được phê duyệt năm 20133, Thành phố dự kiến có 8 tuyến tàu điện ngầm (metro), 3 tuyến xe điện (tramway) và monorail, 6 tuyến xe buýt nhanh chạy trên làn đường dành riêng (BRT) Để triển khai xây dựng mạng lưới này, năm 2007, TP.HCM đã thành lập Ban quản lý đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR)
Hiện nay, 3 tuyến tàu điện ngầm đã có nguồn vốn thực hiện (tuyến số 1, 2 và 5) Tuyến số 1 Bến Thành - Suối Tiên đang được triển khai xây dựng Tuy nhiên, việc xây dựng các công trình này rất phức tạp, có nhiều khó khăn về hành chính, tài chính,
kỹ thuật và hợp đồng, đặc biệt là ở hạng mục thiết kế và thi công công trình ngầm Yếu tố kỹ thuật và rủi ro trong các dự án metro ngầm là những thách thức lớn cho chủ đầu tư
Ở Pháp và đặc biệt ở Lyon, nhiều dự án metro đã được xây dựng và kinh nghiệm chuyên môn của Pháp trong lĩnh vực này
đã được thế giới công nhận Theo đề nghị của MAUR, PADDI đã tổ chức một khóa tập huấn từ ngày 24 đến 28 tháng 3 năm
2014 về chủ đề thiết kế và thi công công trình giao thông ngầm với sự hướng dẫn của hai chuyên gia của Trung tâm Nghiên cứu Đường hầm (CETU)4 Khóa tập huấn đã diễn ra trong thời gian nói trên với hơn 41 học viên đến từ MAUR và Sở Giao thông vận tải
IỚI THIỆU
G
Trang 10THÀNH PHỐ HỒ cHÍ MINH
Quy hoạch giao thông TP.HCM tầm nhìn đến năm 2020 đã
đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2007 và điều
chỉnh vào năm 2013 Được Sở Giao thông vận tải chủ trì lập,
Quy hoạch này đề cập đến tất cả các loại hình giao thông:
đường bộ, đường sông, đường sắt và đường hàng không
Mạng lưới đô thị là yếu tố quan trọng trong quy hoạch này
Ngoài số lượng các dự án đường sắt đô thị (8 tuyến tàu điện
ngầm và 3 tuyến tramway), còn có nhiều thánh thức liên quan
đến kỹ thuật xây dựng Đây là lần đầu tiên Việt Nam5 xây
dựng các công trình giao thông này Do đó, các thách thức
tài chính, kỹ thuật, hợp đồng thể chế trong quá trình thực hiện
là rất lớn
I MẠNG lƯỚI ĐƯỜNG SẮT ĐÔ THỊ
TRONG TƯƠNG lAI Ở TP.HcM
Mạng lưới này được mô tả chi tiết trong Quy hoạch giao thông
vận tải Quy hoạch này do sở GTVT lập, tuy nhiên ban quản
lý đường sắt đô thị TP.HCM là chủ đầu tư tất cả các dự án
metro
Dù đang duy trì tốc độ phát triển kinh tế rất năng động,
TP.HCM vẫn chưa thể tự xây dựng mạng lưới metro quy mô
lớn như vậy bằng nguồn vốn ngân sách Để bù đắp nguồn
vốn thiếu hụt, chính quyền TP đã kêu gọi sự tham gia của
các nhà tài trợ quốc tế, đặc biệt là: Cơ quan Hợp tác Quốc tế
Nhật Bản (JICA), Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Ngân
hàng tái thiết Đức (KFW) Hiện nay, trên tổng số 8 tuyến dự
kiến đầu tư, 3 tuyến đã có nguồn tài trợ với mức tài trợ đến
hơn 80% tổng kinh phí Tuy nhiên, sự tham gia của các nhà
tài trợ cũng ảnh hưởng đến vai trò của MAUR Nhà tài trợ có
vị trí quan trọng trong suốt quá trình thực hiện dự án Nhà tài
trợ cho ý kiến, tham gia vào quy trình ra quyết định và có thể
áp đặt một số quy chuẩn trong thi công hoặc các tiêu chí lựa
chọn nhà thầu xây dựng, ví dụ trong dự án tuyến metro số 1
5Nhiều dự án tương tự cũng đang được triển khai ở Hà Nội
Ban quản lý đường sắt đô thị TP.HcM
Ngày 13 tháng 9 năm 2007, UBND Thành phố đã ra Quyết định 119/2007/QĐ-UBND thành lập Ban quản lý đường sắt đô thị (MAUR) MAUR có tư cách pháp nhân
và ngân sách riêng, đặt dưới sự chỉ đạo của Chủ tịch UBND Thành phố MAUR có nhiệm vụ làm chủ đầu tư tất cả các dự án metro, nghĩa là:
•Quản lý đầu tư xây dựng, vận hành khai thác mạng lưới metro
•Là đầu mối làm việc với các đối tác nước ngoài •Tham mưu cho UBND Thành phố trong đàm phán hợp đồng và các thỏa thuận với các nhà tài trợ •Lập kế hoạch triển khai thực hiện các dự án và chịu trách nhiệm quản lý dự án
•Đảm bảo sự phù hợp giữa yêu cầu của các đối tác
ở nước ngoài với các tài liệu đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt
•Thực hiện và theo dõi các thỏa thuận tài chính, kế toán và phân bổ kinh phí, các thỏa thuận với các đối tác
•Lập kế hoạch đầu tư hàng năm trên cơ sở vốn trong nước, vốn vay và cơ chế tài chính của các đối tác nước ngoài để đảm bảo tiến độ thực hiện các dự án
MAUR là chủ đầu tư các dự án metro, nhưng dưới sự chỉ đạo của UBND Thành phố
Trang 11Biên Hòa
Bình Dương Thủ Dầu Một
Tân An
Tuyến tàu điện ngầm
M1 : Bến Thành – Suối Tiên / Mở rộng
M2 : Thủ Thiêm - Nút giao thông Tây Ninh / Mở rộng
M3A : Bên Thành - Tân Kiên / Mở rộng
M3B : Ngã tư Cộng Hòa - Hiệp Bình Phước / Thay thế
M4 : Thạnh Xuân- Cảng Hiệp Phước / Thay thế
M4b : Ga Gia Định - Ga Lăng Cha Cả
M5 : Nút giao thông Cần Giuộc – Cầu Sài Gòn
M6 : Bà Queo - Vòng xoay Phú Lâm
Các tuyến đường sắt
Hiện hữu
Dự án Nhà ga trung tâm ở TP.HCM Nhà ga đang lập dự án
Bến xe
Bến xe hiện hữu (xe buýt và xe khách liên tỉnh)
Các điểm trung chuyển đa phương thức đang được lập dự án
Ga Thủ Thiêm
Cầu Sài Gòn
Ga cuối Hiệp Bình
Ngã tư Cộng Hòa
Vòng xoay Phú Lâm
Bà Queo
Ga Vĩnh Phú
Ga
Nhà ga trung tâm
Ga Bến Thành
Tham Lương
Long Bình
Ga cuối Suối Tiên Ga/Depot
Tân Chánh Hiệp
Cần Giuộc
Miền Tây
Bến xe Miền Đông
Bến xe Miền Đông mới
Củ Chi
Cảng Hiệp Phước
Trang 12II TUYẾN METRO SỐ 1 BẾN THÀNH - SUỐI TIÊN
Bắt đầu triển khai từ năm 2007, tuyến số 1 Bến Thành - Suối Tiên hiện nay là tuyến đầu tiên đang thi cơng xây dựng JICA tài trợ
90 % vốn của dự án Tuyến số 1 cĩ tổng chiều dài là 19,7 km trong đĩ 17,1 km đi trên cao và 2,6 km đi ngầm với 14 nhà ga (11 nhà ga trên cao và 3 nhà ga ngầm) Tổng chi phí của dự án vào khoảng 1,8 tỷ euro Việc JICA tài trợ vốn cho tuyến số 1 đã dẫn đến một số ràng buộc đối với MAUR, đặc biệt là trong việc lựa chọn nhà thầu thi cơng Hỗ trợ tài chính của Nhật là hỗ trợ cĩ điều kiện, nghĩa là việc sử dụng vốn vay ưu đãi phải gắn với sử dụng cơng nghệ và chuyên mơn cĩ nguồn gốc Nhật Bản6
Tuyến số 1 7:
Chiều dài: 19,7 km (trong đĩ 2,6 km đi ngầm)
Nhà ga: 14 ga (3 ga ngầm và 11 ga trên cao)
Khởi cơng: tháng 4/2013
Đưa vào sử dụng: 2020
Tiến độ tính đến quý II năm 2014: đã hồn thành 15% khối
lượng cơng việc
Các chủ thể của dự án:
Chủ đầu tư: MAUR
Tư vấn chung: NJPT Association (Liên danh: gồm 6 nhà thầu
Nhật Bản và 2 nhà thầu Việt Nam)
Nhà thầu: Liên danh Sumitomo - Cienco 6
Thiết kế nhà ga: NJPT
Thiết kế đoạn trên cao: SYSTRA
Thiết kế đoạn ngầm: NJPT
Mức đầu tư:
Ước tính mức đầu tư:
Tổng mức đầu tư dự kiến ban đầu: 1,09 tỉ USD
Tổng mức đầu tư điều chỉnh: 2,49 tỉ USD
Cơ cấu nguồn vốn:
JICA: 2,2 tỉ USD
Vốn Ngân sách: 289 triệu USD
Các gĩi thầu của dự án :
Gĩi thầu 1a: Xây đoạn gầm từ nhà ga Nhà hát TP đến nhà
ga Bến Thành (khơng bao gồm nhà ga Nhà hát TP) Dự kiến mở
thầu đầu năm 2015
Gĩi thầu 1b: Xây đoạn gầm từ nhà ga Nhà hát TP đến nhà ga
Ba Son (bao gồm nhà ga Nhà hát TP) Khởi cơng tháng 8/2014
Gĩi thầu 2: Xây đoạn trên cao từ nhà ga Ba Son (khơng bao
gồm nhà ga Ba Son) đến Suối Tiên + depot Khởi cơng tháng
8/2012
Gĩi thầu 3: Cơ điện, cơng trình đường ray, đầu máy toa xe, duy tu bảo dưỡng Đang triển khai thực hiện
Gĩi thầu 4: Hệ thống vé và giao diện với các tuyến khác Gĩi
thầu này chưa được triển khai.
M3b M3b M4b
T1
MR2 MR3
2 km
Vũng Tàu et futur ắroport
Réalisation : Lọc BOISSEAU / Clément MUSIL / PADDI, 05/2014 Sources :
Décision 568/QD-TTg du 08/04/2013, amendement de la
Biên Hịa Bình
Dương Thủ Dầu Một
Tân An
Lignes de Métro
M1 : Bên Thành - Suơi Tiên / extension M2 : Thu Thiêm - Pơle d’échanges Tây Ninh / extension M3A : Bên Thành - Tân Kiên / extension M3B : Carrefour Cơng Hoa - Hiêp Binh Phuoc / alternative M4 : Thạnh Xuân- Port de Hiêp Phuoc / alternative M4b : Gare Gia Đình - Gare Lăng Cha Cả M5 : Pơle d’échanges de Cân Giuoc - Pont de Saigon M6 : Bà Queo - Vịng xoay Phú Lâm
Lignes ferroviaires
Existantes Projet Gare centrale de Hơ Chi Minh-Ville Gare en projet
Gares routières
Gare existante (bus urbains et inter-provinciaux) Projet de pơle d’échange multimodal
Station de métro Station de métro avec correspondance Dépơt de métro
Lignes de Tramway (T), Monorail (MR) et de Bus Rapid Transit (BRT)
Tramway 1 (T1) Monorail 2 (MR2) BRT
Gare Thu Thiêm
Gare/Pơle d’échanges Tân Kiên
Gare
An Bình
Gare Bình Triệu
Pont de Saigon Terminus
Carrefour
Vịng xoay Phú Lâm
Bà Queo
Gare Vĩnh Phú
Gare Vĩnh Lộc Lăng Cha Cả
Gare centrale
Station Bên Thành Tham Lương
Long Bình Terminus Gare/Dépơt
Nouvelle gare
de Miên Dơng
Củ Chi
Port de Hiêp Phuoc
6 C.Musil, C.Simon, Xây dựng mạng lưới giao thơng cơng cộng quy mơ lớn tại TP.HCM, Working Paper, PADDI, 2014.
7 MAUR, 2014
Nguồn: C Musil
Trang 13III TUYẾN METRO SỐ 2 BẾN XE TÂY NINH - THỦ THIÊM
Tuyến số 2 nhận tài trợ từ Ngân hàng Phát triển châu Á, Ngân hàng tái thiết Đức và Ngân hàng đầu tư châu Âu (EIB) Đối với tuyến
số 2 và tuyến số 5, vốn vay của ADB và EIB khác về bản chất so với vốn vay của Nhật cho tuyến số 1 Vốn vay của ADB và EIB
là vốn vay khơng kèm với điều kiện sử dụng cơng nghệ của một quốc gia nào Đối với những gĩi thầu sử dụng vốn của những nhà tài trợ này, phải tổ chức đấu thầu rộng rãi và phải tuân thủ các nguyên tắc về đạo đức, xã hội và mơi trường Các điều kiện của các nhà tài trợ Đức và Tây Ban Nha cũng giống như các điều kiện của Nhật8
Tuyến số 2 9:
Việc xây dựng tuyến 2 được chia làm 2 giai đoạn:
Giai đoạn 1: Bến Thành - Tham Lương
Chiều dài: 11,3km (trong đĩ 9,3 km đi ngầm)
Nhà ga: 11 nhà ga (10 nhà ga ngầm ; 1 nhà ga trên cao)
Khởi cơng: 2016
Đưa vào sử dụng: 2020
M3b M3b M4b
T1
MR2 MR3
2 km
Vũng Tàu et futur ắroport
Réalisation : Lọc BOISSEAU / Clément MUSIL / PADDI, 05/2014 Sources :
Décision 568/QD-TTg du 08/04/2013, amendement de la
Biên Hịa Bình
Dương Thủ Dầu Một
Tân An
Lignes de Métro
M1 : Bên Thành - Suơi Tiên / extension M2 : Thu Thiêm - Pơle d’échanges Tây Ninh / extension M3A : Bên Thành - Tân Kiên / extension M3B : Carrefour Cơng Hoa - Hiêp Binh Phuoc / alternative M4 : Thạnh Xuân- Port de Hiêp Phuoc / alternative M4b : Gare Gia Đình - Gare Lăng Cha Cả M5 : Pơle d’échanges de Cân Giuoc - Pont de Saigon M6 : Bà Queo - Vịng xoay Phú Lâm
Lignes ferroviaires
Existantes Projet Gare centrale de Hơ Chi Minh-Ville Gare en projet
Gares routières
Gare existante (bus urbains et inter-provinciaux) Projet de pơle d’échange multimodal
Station de métro Station de métro avec correspondance Dépơt de métro
Lignes de Tramway (T), Monorail (MR) et de Bus Rapid Transit (BRT)
Tramway 1 (T1) Monorail 2 (MR2) BRT
Gare Thu Thiêm
Gare/Pơle d’échanges Tân Kiên
Gare
An Bình
Gare Bình Triệu
Pont de Saigon Terminus
Carrefour
Vịng xoay Phú Lâm
Bà Queo
Gare Vĩnh Phú
Gare Vĩnh Lộc Lăng Cha Cả
Gare centrale
Station Bên Thành
Tham Lương
Long Bình Terminus Gare/Dépơt
Nouvelle gare
de Miên Dơng
Củ Chi
Port de Hiêp Phuoc
Các chủ thể của dự án:
Chủ đầu tư: MAUR
Tư vấn chung: IC Metro Team Line 2 (Liên danh: POYRY
- OBERMEYER - ILF Beratencde Ingenieure GmbH - TEDI
South)
Mức đầu tư:
Ước tính mức đầu tư:
Tổng mức đầu tư dự kiến ban đầu: 1,37 tỉ USD
Tổng mức đầu tư điều chỉnh: 2,15 tỉ USD
Cơ cấu nguồn vốn:
BAD: 450 triệu USD
Vốn Ngân sách : 326,5 triệu USD
KfW: 313 triệu USD
BEI: 195 triệu USD
Giai đoạn 2: Kéo dài tới Tây Ninh / Kéo dài tới Thủ Thiêm
Chiều dài: 8,7km Nhà ga: đang trong giai đoạn nghiên cứu Tổng mức đầu tư dự kiến: đang trong giai đoạn nghiên cứu
Cơ cấu nguồn vốn: / Khởi cơng: / Đưa vào sử dụng: /
Các gĩi thầu của dự án:
Dự án bao gồm 7 gĩi thầu (chưa cĩ thơng tin chi tiết).
8 C.Musil, C.Simon, Xây dựng mạng lưới giao thơng cơng cộng quy mơ lớn tại TP.HCM, Working Paper, PADDI, 2014.
9 MAUR, 2014
Nguồn: C Musil
Trang 14IV TUYẾN METRO SỐ 5 BẾN XE cẦN GIUỘc - cẦU SÀI GỊN
Tiến độ của tuyến số 5 chậm hơn tuyến số 1 và số 2 Tuy nhiên, vấn đề vốn của tuyến này đã được giải quyết gần đây (Vốn vay của ADB & chính phủ Tây Ban Nha)
M3b M3b M4b
T1
MR2 MR3
2 km
Vũng Tàu et futur ắroport
Réalisation : Lọc BOISSEAU / Clément MUSIL / PADDI, 05/2014 Sources :
Décision 568/QD-TTg du 08/04/2013, amendement de la
Biên Hịa Bình
Dương Thủ Dầu Một
Tân An
Lignes de Métro
M1 : Bên Thành - Suơi Tiên / extension M2 : Thu Thiêm - Pơle d’échanges Tây Ninh / extension M3A : Bên Thành - Tân Kiên / extension M3B : Carrefour Cơng Hoa - Hiêp Binh Phuoc / alternative M4 : Thạnh Xuân- Port de Hiêp Phuoc / alternative M4b : Gare Gia Đình - Gare Lăng Cha Cả M5 : Pơle d’échanges de Cân Giuoc - Pont de Saigon M6 : Bà Queo - Vịng xoay Phú Lâm
Lignes ferroviaires
Existantes Projet Gare centrale de Hơ Chi Minh-Ville Gare en projet
Gares routières
Gare existante (bus urbains et inter-provinciaux) Projet de pơle d’échange multimodal
Station de métro Station de métro avec correspondance Dépơt de métro
Lignes de Tramway (T), Monorail (MR) et de Bus Rapid Transit (BRT)
Tramway 1 (T1) Monorail 2 (MR2) BRT
Gare Thu Thiêm
Gare/Pơle d’échanges Tân Kiên
Gare
An Bình
Gare Bình Triệu
Pont de Saigon Terminus
Carrefour
Vịng xoay Phú Lâm
Bà Queo
Gare Vĩnh Phú
Gare Vĩnh Lộc Lăng Cha Cả
Gare centrale
Station Bên Thành
Tham Lương
Long Bình Terminus Gare/Dépơt
Nouvelle gare
de Miên Dơng
Củ Chi
Port de Hiêp Phuoc
Tuyến số 5 10:
Chiều dài: 23,39 km (trong đĩ 13,9 km đi ngầm)
Nhà ga: 20 nhà ga (15 nhà ga ngầm; 5 nhà ga trên cao)
Khởi cơng: /
Đưa vào sử dụng: /
Tổng mức đầu tư dự kiến: 2.3 tỉ USD
Chủ đầu tư: MAUR
Giai đoạn 1: Cầu Sài Gịn - Ngã Tư Bảy Hiền
Chiều dài: 8,9 km (trong đĩ 6,6 km đi ngầm)
Nhà ga: 8 nhà ga (7 nhà ga ngầm; 1 nhà ga trên cao)
Tổng mức đầu tư dự kiến: 1,18 tỉ USD
Giai đoạn 2 : Ngã Tư Bảy Hiền - Bến xe Cần Giuộc mới
Chiều dài: 14,5 km (trong đĩ 7,3 km đi ngầm)
Nhà ga: 12 nhà ga (8 snhà ga ngầm; 4 nhà ga trên khơng)
Tổng mức đầu tư dự kiến: 1,12 tỉ USD
10 MAUR, 2014
Nguồn: C Musil
Trang 15I HỢP ĐỒNG
“Rủi ro khi xây dựng công trình ngầm nhiều hơn so với khi
xây dựng các công trình khác và rủi ro có mặt ở khắp nơi Để
vượt qua khó khăn này, cần có tinh thần hợp tác thông minh
trong quan hệ hợp đồng cân bằng giữa các bên Mô hình tổ
chức quản lý của chủ đầu tư cũng là một yếu tố quyết định
Mô hình này phải cho phép xử lý nhanh những biến cố ngoài
dự kiến khi nó xảy ra, bắt buộc tất cả các chủ thể phải ứng
phó và ra quyết định nhanh chóng”11
1 các chủ thể chính trong một dự án xây dựng công
trình ngầm
chủ đầu tư
Chủ đầu tư là pháp nhân làm chủ sở hữu công trình được xây
dựng Là người chịu trách nhiệm chính về công trình, chủ đầu
tư đóng vai trò đảm bảo lợi ích chung Sau khi nắm rõ tính
khả thi và cơ hội của dự án, chủ đầu tư phải chọn vị trí cho công trình, soạn chương trình thực hiện, dự trù kinh phí, tìm nguồn tài trợ, quyết định quy trình thực hiện công trình, và tiến hành ký hợp đồng với đơn vị tư vấn và các nhà thầu thi công do chính mình chọn để nghiên cứu và xây dựng công trình
Chủ đầu tư yêu cầu đơn vị tư vấn chung và nhà thầu thi công: •Tuân thủ ngân sách của dự án
•Đảm bảo chất lượng công trình •Tuân thủ thời hạn
Đơn vị tư vấn chung (tư vấn thiết kế)
Đơn vị tư vấn có thể là một thể nhân hoặc một pháp nhân nhà nước hoặc tư nhân, có khả năng về mặt kỹ thuật nên được chủ đầu tư giao nhiệm vụ đảm bảo tính phù hợp về kiến trúc,
kỹ thuật và kinh tế của dự án, giám sát thi công, hỗ trợ chủ đầu tư trong việc nghiệm thu và theo dõi bảo trì công trình
Nhà thầu thi công
Nhà thầu thi công được chủ đầu tư lựa chọn thông qua đấu thầu Hồ sơ mời thầu do chủ đầu tư và đơn vị tư vấn thiết kế soạn thảo Nhà thầu thi công chịu trách nhiệm xây dựng công trình đúng theo hợp đồng và có nghĩa vụ về kết quả đối với chủ đầu tư Nhà thầu chịu trách nhiệm về phương pháp và tiến độ thi công Các phương pháp thi công được lựa chọn dựa trên tài liệu địa chất trong hồ sơ mời thầu
2 Trách nhiệm và vai trò của các chủ thể chính
Sơ đồ bên dưới mô tả các chủ thể và các bước chính của một
Đường hầm là “công trình địa kỹ thuật đặc biệt” trong đó sự
tương tác giữa đất và công trình là vấn đề then chốt Vì vậy,
để thực hiện các công trình này, cần phải nghiên cứu và khảo
sát thật kỹ về địa chất, địa chất thủy văn và địa kỹ thuật ngay
từ các nghiên cứu ban đầu (giai đoạn chuẩn bị đầu tư) Việc
thực hiện các dự án này có nhiều rủi ro Do đó, cần xác định
rõ vai trò của từng bên liên quan trong hợp đồng
chú ý
Có sự khác biệt trong các thuật ngữ giữa Pháp và Việt
Nam để chỉ các bước của một dự án metro Để làm rõ
các thuật ngữ này, cần so sánh chúng với nhau:
Thuật ngữ ở Pháp
Các nghiên cứu xác định dự án
(nghiên cứu khả thi về kỹ thuật
và kinh tế của dự án)
Chuẩn bị đầu tư
Thực hiện đầu tư Thiết kế/thi công
Nghiệm thu/Kiểm tra/Vận hành Hoàn tất đầu tư
Thuật ngữ ở Việt Nam
Ghi chú: Màu xanh dương đậm: Chủ thể chính của dự án
Trang 16Xây dựng:
Với sự hỗ trợ của đơn vị tư vấn thiết kế, chủ đầu tư:
•Lập hồ sơ gọi thầu để lựa chọn nhà thầu thi công bằng hình thức đấu thầu cạnh tranh;
•Phân tích đề xuất của các ứng viên dự thầu và chọn đơn
Vận hành:
Chủ đầu tư bàn giao công trình ngầm cho đơn vị khai thác (trong trường hợp chủ đầu tư không khai thác công trình đó) Đơn vị khai thác phải:
•Xin giấy phép khai thác đường hầm;
•Đảm bảo công trình hoạt động tốt;
•Bảo trì thường xuyên và tiến hành sửa chữa lớn; •Tiến hành cải tạo nâng cấp khi cần
3 Vai trò của các đơn vị hỗ trợ cho chủ đầu tư: ví dụ
dự án kéo dài tuyến tàu điện ngầm B ở lyon
Chủ đầu tư dự án công ích ký hợp đồng với một/nhiều đơn vị nhà nước hoặc tư nhân hỗ trợ để thực hiện các nghiên cứu cần thiết cho việc thực hiện dự án Đơn vị hỗ trợ kỹ thuật cho chủ đầu tư có nhiệm vụ giúp đỡ chủ đầu tư trong quá trình thực hiện dự án bằng cách đưa ra các khuyến nghị và lời khuyên
Vì dự án đầu tư xây dựng công trình ngầm rất phức tạp, nên thông thường chủ đầu tư cần có một hoặc nhiều đơn vị hỗ trợ kỹ thuật trong các lĩnh vực khác nhau như nghiên cứu địa chất, đào hầm, hợp đồng ) Các đơn vị này có thể hỗ trợ chủ đầu tư trong suốt quá trình thực hiện dự án hoặc chỉ thực hiện một nhiệm vụ cụ thể trong thời hạn nhất định Việc
sử dụng các đơn vị hỗ trợ kỹ thuật giúp có thêm một chủ thể khách quan, tạo thuận lợi cho mối quan hệ giữa chủ đầu tư
và đơn vị tư vấn thiết kế (Đơn vị hỗ trợ kỹ thuật giúp chủ đầu
tư kiểm soát công việc do đơn vị tư vấn thiết kế thực hiện, giải thích rõ nhu cầu của chủ đầu tư cho đơn vị tư vấn thiết kế) Trong dự án kéo dài tuyến tàu điện ngầm B ở Lyon, có một đoạn phải đi vượt sông Rhône Do đó, nhiều phương án đã được nghiên cứu để xác định kỹ thuật phù hợp nhất: đào đường hầm hay sử dụng hầm đúc sẵn và đánh chìm Những nghiên cứu này do các đơn vị hỗ trợ kỹ thuật cho chủ đầu tư, trong đó có CETU thực hiện và hoàn thành trước khi chủ đầu
tư ký kết hợp đồng với đơn vị tư vấn thiết kế Nghiên cứu này nhằm tìm kiếm giải pháp Sau đó, các giải pháp này sẽ được phân tích sâu hơn trong nghiên cứu chi tiết
Xác định dự án:
Ở bước này, chủ đầu tư là chủ thể duy nhất trong dự án và
có nhiệm vụ:
•Xác định một dự án mới cần thực hiện;
•Chứng minh sự cần thiết phải thực hiện dự án và xác
định nội dung của dự án;
•Phân tích ban đầu các rủi ro trong tất cả các lĩnh vực;
•Lấy ý kiến người dân: ở Pháp, tất cả các dự án công
phải lấy ý kiến người dân Bước này nằm giữa việc xác
định và thiết kế dự án Trong suốt giai đoạn này, các
nghiên cứu được trình bày cho công chúng;
•Đánh giá nhu cầu mua bảo hiểm;
•Xác định phương thức hợp đồng với đơn vị tư vấn thiết
kế
Nếu chủ đầu tư không có đủ chuyên môn cần thiết để thực
hiện các nghiên cứu, thì chủ đầu tư cần mời một hoặc nhiều
đơn vị chuyên ngành hỗ trợ cho mình Các đơn vị này được
gọi là đơn vị hỗ trợ cho chủ đầu tư Nội dung nhiệm vụ của
các đơn vị hỗ trợ cho chủ đầu tư cần được xác định rõ ràng
và tách bạch với các nhiệm vụ của đơn vị tư vấn thiết kế và
nhà thầu thi công để tránh tình trạng mập mờ trong vai trò
của từng chủ thể
Tất cả các nghiên cứu do chủ đầu tư hoặc đơn vị hỗ trợ cho
chủ đầu tư thực hiện cần phải càng chi tiết càng tốt Việc hiểu
rõ đặc điểm địa chất là rất cần thiết để hạn chế các rủi ro cho
dự án Các ứng cử viên dựa trên các nghiên cứu này để đưa
ra phương án dự thầu khi tham gia đấu thầu lựa chọn đơn vị
tư vấn thiết kế Sau đó, các nghiên cứu này cũng được dùng
làm cơ sở cho việc thiết kế và thi công Do đó, cần phải dành
thời gian thỏa đáng cho giai đoạn này
Thiết kế:
Đơn vị tư vấn thiết kế triển khai lập thiết kế theo phương án đã
được chủ đầu tư lựa chọn Chủ đầu tư giao cho đơn vị tư vấn:
•Tìm hiểu rõ nội dung của dự án và bổ sung khi cần thiết;
•Nghiên cứu và đề xuất phương án kỹ thuật phù hợp;
•Ước tính chi phí thực hiện và cam kết không vượt chi
phí này
Vào cuối giai đoạn thiết kế, tất cả các nghiên cứu về địa chất
đều đã được thực hiện với mức độ chi tiết nhất có thể, đủ để
chuyển sang giai đoạn xây dựng với rủi ro thấp nhất có thể
Giai đọan này kết thúc khi đơn vị tư vấn thiết kế chuyển giao
cho chủ đầu tư hồ sơ thiết kế dự án để làm cơ sở cho việc lựa
chọn nhà thầu thi công
Trang 17Mô hình tổ chức thiết kế xây dựng một công trình ngầm ở Pháp
Mô hình tổ chức một dự án đầu tư xây dựng công trình ngầm ở Việt Nam
Nguồn: CETU
Nguồn: PADDI
Trang 18Đơn vị khai thác tham gia vào dự án từ khá sớm, ngay từ giai đoạn thiết kế Do các quy định ở Pháp liên quan đến công trình ngầm rất nghiêm ngặt, nên đơn vị khai thác cần phối hợp ngay từ đầu với đơn vị tư vấn thiết kế để có được đầy đủ thông tin về công trình Ở Pháp,một hội đồng chuyên môn sẽ thẩm định và phê duyệt hồ sơ dự án ở giai đoạn thiết kế, trong
hồ sơ đó phải có tài liệu về an toàn khi vận hành do đơn vị vận hành tham gia lập
Học viên: Theo sơ đồ các chủ thể và các bước được trình
bày ở trên, giai đoạn thiết kế có bao nhiêu bước?
chuyên gia: Ở Pháp, giai đoạn thiết kế cơ sở và thiết kế
chi tiết tương ứng với bước thiết kế trước khi ký hợp đồng thi công Luật chủ đầu tư công quy định mức độ chi tiết của các nghiên cứu đối với từng loại dự án xây dựng (nhà cao tầng,
cơ sở hạ tầng )
Nội dung của bước thiết kế cơ sở là thực hiện các nghiên cứu chính yếu để kiểm tra xem giải pháp đề ra có phù hợp với chương trình của dự án hay không
Sau khi thực hiện xong nghiên cứu này, Cơ quan tổ chức
giao thông tỉnh Rhône và Lyon (SYTRAL), Chủ đầu tư của dự
án, đã lựa chọn đơn vị tư vấn thiết kế và giao cho đơn vị này
thực hiện một số nghiên cứu khác cần thiết cho việc thiết kế,
Trong giai đoạn thiết kế, SYTRAL cũng đã mời các nhà thầu
thi công hỗ trợ lựa chọn giải pháp phù hợp nhất (đường hầm
khoan hay hầm dìm)
Trong suốt giai đoạn nghiên cứu và thi công, SYTRAL sử
dụng nhiều đơn vị hỗ trợ: các chuyên gia ở địa phương hỗ trợ
nghiên cứu địa chất; các đơn vị hỗ trợ kỹ thuật giúp chủ đầu
tư đánh giá tác động của việc xây dựng đường hầm đối với
các công trình xung quanh Những nghiên cứu này do đơn
vị hỗ trợ chủ đầu tư thực hiện, chứ không phải đơn vị tư vấn
thiết kế thực hiện
Việc sử dụng đơn vị hỗ trợ kỹ thuật đã giúp cho SYTRAL có
hiểu biết sâu sắc về các mặt, giảm rủi ro cho dự án và kiểm
soát tốt công việc của đơn vị tư vấn thiết kế
Trao đổi và nhận xét
Học viên: Khi bồi thường, giải phóng mặt bằng, giá đất được
xác định như thế nào? Chủ đầu tư hay người dân ấn định giá?
Vai trò của chính quyền địa phương như thế nào?
Trong suốt giai đoạn xác định dự án, phạm vi dự án và phạm
vi giải phóng mặt bằng đã được xác định Nhưng khi bắt tay
vào thực hiện nghiên cứu chi tiết, nếu thấy rằng cần phải mở
rộng phạm vi giải phóng mặt bằng như trường hợp tuyến số
2, thì phải làm thế nào?
Đơn vị khai thác bắt đầu tham gia từ giai đoạn nào của dự
án?
chuyên gia: Về bồi thường và giải phóng mặt bằng, Cộng
đồng đô thị Lyon có cơ quan chuyên môn để xác định giá trị
đất Dựa trên giá trị này, Cộng đồng đô thị Lyon đưa ra đề
xuất bồi thường cho người dân Trong trường hợp thỏa thuận
bồi thường không thành, chính quyền sẽ tiến hành thủ tục
trưng mua Tuy nhiên, điều này có thể làm chậm tiến độ của
dự án Ở Pháp, trưng mua chỉ có thể tiến hành sau khi dự
án được công nhận là vì lợi ích công và sau khi khảo sát ý
kiến người dân Do đó, các nghiên cứu phải xác định chính
xác phạm vi của tuyến metro, số lượng, diện tích và vị trí các
nhà ga Vì thế, chủ đầu tư cần có các đơn vị hỗ trợ để tránh
sai sót
Trong dự án metro, có nhiều khó khăn tiềm ẩn và đôi khi phải
xác định lại phạm vi hoặc lộ trình tuyến Trong trường hợp
này, cần tiến hành khảo sát ý kiến người dân lần thứ hai về
dự án Thủ tục thực hiện cuộc khảo sát ý kiến người dân có
thể kéo dài một năm Do đó, những nghiên cứu ban đầu rất
quan trọng
Khái niệm chương trình
Tất cả các dự án công đều bắt đầu bằng việc lập chương trình: Chương trình là tài liệu thể hiện mục tiêu của chủ đầu tư và các ràng buộc mà chủ đầu tư đặt ra cho việc xây dựng công trình Sau khi kết thúc giai đoạn thiết kế
cơ sở, chương trình phải được quyết định và nếu có thể
sẽ không thay đổi nữa Nhà thầu xây dựng tham gia đấu thầu dựa trên nội dung chương trình này Lập ra một chương trình tốt là yếu tố rất quan trọng Chủ đầu tư và đơn vị tư vấn thiết kế có kiểm soát tốt dự án hay không phụ thuộc vào chất lượng của chương trình
Học viên: Nhà thầu có thể tiến hành xây dựng dựa trên
ba-sic design không? Thiết kế này có đầy đủ thông tin không?
chuyên gia: Theo tôi, basic design (thiết kế cơ sở) tương
ứng với công việc trong giai đoạn tiền dự án và Technical design (thiết kế kỹ thuật) tương ứng với giai đoạn dự án Ở Pháp, nhà thầu thi công chịu trách nhiệm làm thiết kế chi tiết (Detail design) và tính toán kỹ thuật Theo mô hình ở Pháp, đơn vị tư vấn thiết kế thường tham gia lập Basic design và Technical design của dự án Nhà thầu thi công tham gia sau khi Technical design hoàn tất
Trong trường hợp áp dụng hợp đồng EPC, chủ đầu tư sẽ tổ chức đấu thầu trước khi lập thiết kế cơ sở Chủ đầu tư yêu cầu ứng viên nộp hồ sơ dự thầu trong đó có thiết kế Đây là cơ sở
để lựa chọn ứng viên
Học viên: Nếu yêu cầu nhà thầu lập thiết kế cơ sở, thì dựa
trên cơ sở nào để lựa chọn nhà thầu?
chuyên gia: Các nghiên cứu ban đầu, được thực hiện trước
Trang 19khi khảo sát ý kiến người dân, phải đủ chi tiết để biết được
tính khả thi của dự án và lập chương trình trước khi tổ chức
đấu thầu Điều quan trọng không phải là tên gọi của bản thiết
kế, mà là mức độ yêu cầu nghiên cứu Nghiên cứu phải đủ
sâu để biết rõ về địa chất, môi trường, rủi ro ?
Học viên: Làm thế nào để đảm bảo không tăng kinh phí dự
kiến?
chuyên gia: Kinh phí cho dự án do chủ đầu tư ấn định Nếu
phương án thiết kế của đơn vị tư vấn thiết kế vượt quá mức
kinh phí này, thì chủ đầu tư có́ quyền yêu cầu đơn vị tư vấn
thiết kế xem xét lại thiết kế
Ở Pháp, tình huống này xảy ra khá thường xuyên Giải pháp
tốt nhất để tránh gia tăng kinh phí là nghiên cứu thật kỹ ở giai
đoạn nghiên cứu ban đầu để hiểu rõ tất cả các vấn đề có liên
quan và dễ dàng đàm phán với đơn vị tư vấn thiết kế
Học viên: Nếu đơn vị tư vấn thiết kế đưa ra bản thiết kế
không phù hợp hoặc không được phê duyệt, thì sẽ làm chậm
tiến độ của dự án Trách nhiệm của đơn vị tư vấn thiết kế đến
đâu? Cần dự kiến những biện pháp chế tài nào?
chuyên gia: Đúng là nếu điều đó xảy ra thì sẽ làm mất thời
gian, nhưng đơn vị tư vấn thiết kế là một đơn vị độc lập Thà
rằng mất thời gian, nhưng đảm bảo có được bản thiết kế tốt
Thông thường, không có phạt đối với đơn vị tư vấn thiết kế,
chỉ có thể yêu cầu đơn vị tư vấn làm lại hoặc điều chỉnh thiết
kế Nhưng đôi khi việc thiết kế chưa phù hợp là do chủ đầu tư
yêu cầu đơn vị tư vấn thiết kế thực hiện công việc trong thời
gian quá ngắn và dựa trên các nghiên cứu thực địa chưa thật
chính xác Trong trường hợp này, chủ đầu tư chịu trách nhiệm
về sự chậm trễ của dự án
Học viên: Như vậy, chủ đầu tư chịu trách nhiệm quá lớn, rủi
ro quá lớn nếu không phạt được đơn vị tư vấn thiết kế
chuyên gia: Đúng vậy, do đó cần thực hiện thật kỹ các
nghiên cứu ban đầu Việc lựa chọn đơn vị tư vấn thiết kế
cần phải được thực hiện một cách nghiêm ngặt Ở Pháp, có
chưa đến 10 đơn vị có khả năng tư vấn thiết kế các công
trình ngầm
Học viên: Ở Việt Nam, chưa có đơn vị hỗ trợ kỹ thuật cho chủ
đầu tư Điều này có thể gây khó khăn trong mối quan hệ giữa
chủ đầu tư và tư vấn thiết kế
chuyên gia: Đơn vị hỗ trợ kỹ thuật cho chủ đầu tư rất quan
trọng, có nhiệm vụ trao đổi thường xuyên với tư vấn thiết kế
để tránh mọi bất ngờ xấu có thể xảy ra Nếu chủ đầu tư chưa
có đầy đủ chuyên môn, thì không nên giao hết toàn bộ mọi
việc cho tư vấn thiết kế
Học viên: Các tuyến tàu điện ngầm ở Việt Nam phần lớn do
các nhà tài trợ quốc tế hỗ trợ vốn Điều này làm chủ đầu tư
gặp một số hạn chế trong công việc, đặc biệt là trong việc lựa
chọn đơn vị tư vấn thiết kế
chuyên gia: Cần tham khảo kinh nghiệm của các thành phố
khác trên thế giới
Học viên: Chúng tôi chưa có kinh nghiệm quản lý những dự
án dạng này Đơn vị tư vấn thiết kế phải nộp những bản vẽ, tài liệu gì trong hồ sơ thiết kế Trong suốt giai đoạn thiết kế, mối quan hệ giữa chủ đầu tư, đơn vị hỗ trợ cho chủ đầu tư và đơn vị tư vấn thiết kế như thế nào?
chuyên gia: Các bạn nên có cách tiếp cận dựa trên chất
lượng Quy chuẩn quản lý chất lượng ISO được áp dụng ở tất cả các nước trên thế giới Ngay từ đầu, chủ đầu tư có thể yêu cầu đơn vị tư vấn thiết kế cung cấp kế hoạch quản lý chất lượng Kế hoạch này cần phải:
•Xác định nội dung thành phần hồ sơ thiết kế phải nộp
và mức độ chi tiết của các nghiên cứu Những yếu tố đảm bảo tính khả thi của các nghiên cứu
•Kiểm soát nội bộ: Đơn vị tư vấn phải tiến hành kiểm soát nội bộ và phải thành lập tổ kiểm soát
•Kiểm soát từ bên ngoài: do chủ đầu tư thực hiện đối với những sản phẩm do đơn vị tư vấn thiết kế làm ra Chủ đầu tư phải đảm bảo rằng việc kiểm soát nội bộ được thực hiện có hiệu quả và sản phẩm thiết kế phù hợp với yêu cầu ban đầu Nếu chủ đầu tư không có đủ chuyên môn để kiểm soát, thì cần mời đơn vị hỗ trợ thực hiện việc này Trong mọi trường hợp, việc kiểm tra nên được tiến hành dần dần trong suốt quá trình nghiên cứu, chứ không chỉ kiểm tra khi đơn vị tư vấn nộp sản phẩm
II cHÚ Ý ĐẾN cÁc RỦI RO TRONG HỢP ĐỒNG VÀ TRONG SUỐT GIAI ĐOẠN THI cÔNG
Đường hầm là công trình địa kỹ thuật đặc biệt12 trong đó sự tương tác giữa đất và công trình là vấn đề then chốt Nghiên cứu sâu về địa chất, địa kỹ thuật và địa chất thủy văn là không thể thiếu để hạn chế rủi ro trong việc xây dựng công trình ngầm Nếu còn có những điểm chưa chắc chắn, thì cần xác định rõ nguyên nhân để đánh giá rủi ro ngay từ khi bắt đầu dự
án và trong suốt quá trình thực hiện Ở Pháp, AFTES khuyến nghị từng bước lập hồ sơ địa chất, địa chất thủy văn và địa kỹ thuật trong các giai đoạn nghiên cứu (nghiên cứu ban đầu, thiết kế cơ sở và thiết kế chi tiết) để lập kế hoạch quản lý rủi
ro13 và đưa kế hoạch đó vào hợp đồng với nhà thầu
1 Giai đoạn nghiên cứu ban đầu
Nằm giữa giai đoạn xác định dự án và thiết kế, các nghiên cứu ban đầu giúp nhận định các rủi ro Tùy theo trường hợp, các nghiên cứu ban đầu có thể được chủ đầu tư, đơn vị tư vấn thiết kế hoặc đơn vị hỗ trợ cho chủ đầu tư thực hiện
12Tên gọi được sử dụng ở Pháp để chỉ những công trình dân dụng cần phải phát triển
13Khuyến nghị của AFTES n°GT32.R2F1
Trang 20Ở bước nghiên cứu ban đầu cần:
•Thu thập tất cả các dữ liệu địa chất, địa chất thủy văn
và địa kỹ thuật trong phạm vi khu vực chịu ảnh hưởng
Việc này đòi hỏi phải có chuyên môn cao và cần xác định các
rủi ro càng đầy đủ càng tốt Bước này hoàn thành sau khi lập
xong tài liệu địa chất ban đầu Tài liệu này bao gồm:
•Bảng tổng hợp đầy đủ các điểm chưa chắc chắn;
•Bảng tổng hợp các rủi ro và đánh giá rủi ro trên cơ sở tài
liệu tổng hợp những điểm chưa chắc chắn;
•Chương trình hành động để giảm mức độ các rủi ro
không giải quyết được bằng công nghệ hiện có
2 Giai đoạn thiết kế cơ sở
Đơn vị tư vấn thiết kế chịu trách nhiệm thực hiện “nghiên cứu
địa chất thiết kế cơ sở” Cách tiếp cận cũng giống như ở giai
đoạn nghiên cứu ban đầu, các dữ liệu được thu thập nhiều
hơn và chính xác hơn
Tài liệu cần cung cấp vào cuối giai đoạn này về mặt hình thức
giống như các tài liệu của giai đoạn trước đó, nhưng nội dung
của tài liệu địa chất có nhiều chi tiết hơn và phương pháp xử
lý rủi ro cũng được lồng ghép vào phương án xây dựng Ở giai
đoạn này, mức độ chính xác của nghiên cứu sẽ giúp ước tính
chi phí của dự án
3 Giai đoạn thiết kế chi tiết
Giai đoạn phát triển tiếp các nghiên cứu đã được thực hiện ở
các giai đoạn trước một cách chi tiết hơn, bổ sung thêm các
phương án nhằm hạn chế tối đa các rủi ro Mục tiêu của giai
đoạn này là đưa ra một bảng tổng hợp tất cả các rủi ro: Bảng
tổng hợp đầy đủ các rủi ro
Dựa trên bảng tổng hợp này chủ đầu tư xác định chiến lược
quản lý rủi ro trước khi ký hợp đồng với nhà thầu thi công Sau
giai đoạn này, đơn vị tư vấn thiết kế phải phân tích kỹ các
phương án và những hậu quả có thể có, ước tính khả năng
đội vốn so với dự kiến, khả năng chậm trễ tiến độ nhằm làm
rõ nhất chiến lược cho chủ đầu tư
Sau giai đoạn này, thiết kế chi tiết phải thật hoàn chỉnh, trừ
những trường hợp cần thiết mới tiến hành các nghiên cứu
thêm Các rủi ro chưa được xử lý ở giai đoạn này thường là
các rủ ro không thể xử lý được bằng các công nghệ hiện
có và cần phải được thông báo rõ cho chủ đầu tư thông qua
hồ sơ tổng hợp rủi ro
4 Hồ sơ địa chất, địa chất thủy văn và địa kỹ thuật
Hồ sơ địa chất, địa chất thủy văn và địa kỹ thuật là kết luận của giai đoạn nghiên cứu này Hồ sơ này bao gồm tất cả các dữ liệu được sử dụng để lập hồ sơ mời thầu và trình bày những diễn giải về tính chất, đặc điểm và đặc tính của đất ở khu vực dự án do đơn vị tư vấn thiết kế biên soạn và được chủ đầu tư chấp nhận Tất cả các rủi ro còn lại cũng được trình bày rõ Hồ sơ địa chất, địa chất thủy văn và địa kỹ thuật
là tài liệu chính trong hồ sơ mời thầu
Hồ sơ địa kỹ thuật phải:
•Trình bày đầy đủ và khách quan những hiểu biết về khu vực thi công, những diễn giải và cách xử lý của đơn vị tư vấn thiết kế;
•Mô tả các rủi ro địa kỹ thuật đã được xác định ở giai đoạn thiết kế;
•Giải thích phương pháp thi công cho phần thông thường
và không nhất thiết phải đưa vào hồ sơ mời thầu Tuy nhiên, các ứng viên dự thầu thi công có thể tham khảo tài liệu này
Những dữ liệu này hỗ trợ ra quyết định Thông thường, các ứng viên dựa trên những tài liệu khác có tính tổng hợp cao hơn
•Tập B: Hồ sơ tổng hợp về địa chất, địa chất thủy văn và địa kỹ thuật
Hồ sơ này là nền tảng kỹ thuật Các ứng viên dự thầu thi công dựa trên hồ sơ này để đưa ra phương án dự thầu Hồ sơ này
do đơn vị tư vấn thiết kế lập, diễn giải tất cả các dữ liệu có trong tập A sau khi đánh giá về chất lượng và độ tin cậy của các dữ liệu từ các nguồn khác nhau
Tập B mô tả đầy đủ, khách quan và tổng hợp về đặc điểm của đất trong khu vực thi công (chỉ có đơn vị tư vấn thiết kế mới có đủ thời gian cần thiết để phân tích toàn bộ những dữ liệu thô) Tập B mô tả chính xác những điều đã biết chắc
chắn và cả những điều chưa biết Ở Pháp, theo quy định,
trong trường hợp thi công công trình ngầm, hồ sơ này được đưa vào hợp đồng giữa chủ đầu tư và nhà thầu thi công Tập
B cũng trình bày mặt cắt dọc địa kỹ thuật của khu vực thi
công với phần mô tả đặc điểm cơ học địa chất theo từng
vùng đồng nhất
Nguồn: © CETU
Trang 21•Tập c: Tài liệu đã được sử dụng để lập thiết kế
Đây là tài liệu không đính kèm vào hợp đồng thi công Nó
trình bày một cách tổng hợp các thông tin cần thiết để đơn vị
dự thầu thi công hiểu rõ phương án thiết kế đã được đơn vị tư
vấn lập như thế nào Tài liệu được sử dụng để:
‐Mô tả: phương pháp thực hiện, mặt cắt tiêu biểu của
đường hầm, chiều dài áp dụng
‐Đây là tài liệu liên kết giữa hồ sơ địa kỹ thuật và các
mô tả kỹ thuật của dự án
‐Dựa trên những dữ liệu địa kỹ thuật và những dữ liệu
khác để lựa chọn phương pháp thi công (đào đường
hầm bằng máy đào hầm hay bằng kỹ thuật truyền
thống)
Tập C cũng trình bày những diễn giải về tài liệu tổng hợp
những điểm chưa chắc chắn và những rủi ro (tác động của
những điểm chưa chắc chắn đến chi phí, thời hạn thi công và
tác động môi trường )
5 Kế hoạch quản lý rủi ro
Kế hoạch này do đơn vị tư vấn thiết kế lập dựa trên tài liệu
tổng hợp các rủi ro Kế hoạch này cũng liệt kê các rủi ro chưa
có phương án kỹ thuật để xử lý và được chủ đầu tư đưa vào
hợp đồng Cần phân chia rủi ro cho các chủ thể trong dự án
và nhắc lại các biện pháp kỹ thuật đã dự kiến để ngăn ngừa
rủi ro và hạn chế hậu quả khi rủi ro đó xảy ra Ở Pháp, theo
quy định, trong trường hợp thi công công trình ngầm, Tài liệu được sử dụng để thiết kế và kế hoạch quản lý rủi ro được đưa vào hợp đồng giữa chủ đầu tư và nhà thầu thi công
Các ứng viên dự thầu thi công dựa trên những tài liệu được cung cấp để đưa ra đánh giá riêng của mình về các rủi ro Các đánh giá này được đưa vào phương án dự thầu
Ví dụ về rủi ro: sụt lún sân một trường học tại Paris khi
máy đào hầm đi qua (tuyến 14), 2003.
Trang 22cho các ứng viên dự thầu thi công lựa chọn loại máy đào hầm
mà họ thấy phù hợp với đặc điểm địa kỹ thuật của khu vực thi công Các ứng viên dự thầu đã đề xuất nhiều phương án và nêu rõ những bất lợi của mỗi phương án
Quyết định cuối cùng được đưa ra là chọn máy đào hầm áp lực đất Đây là giải pháp ít rủi ro nhất đối với đất sét dính, nhưng vẫn còn nhiều điểm chưa chắc chắn đối với phần đất dưới mạch nước ngầm
Giải pháp này sau đó đã cho thấy là giải pháp thực sự tốt vì máy đào hầm đã không gặp trở ngại nào kể cả đối với phần đất nằm dưới mực nước ngầm
Máy đào hầm đến nhà ga:
Ở nhà ga ViroflaRive Gauche, máy đào hầm phải đi bên dưới một nhà ga đường sắt quốc gia hiện hữu Thách thức ở đây
là làm thế nào để cho máy đào hầm với đường kính của bánh cắt là 10,20 m có thể đào bên dưới tuyến đường sắt và nhà
ga hành khách hiện hữu? Để làm được điều này, cần phải gia cường cho nhà ga hiện hữu bằng kết cấu thép tạo hình mái vòm (phần màu đỏ trong hình trang bên)
Đối với hợp đồng thiết kế/thi công hoặc những dạng hợp
đồng khác có sự tham gia sớm của nhà thầu thi công 14 :
Gần đây, ngày càng có nhiều hợp đồng xây dựng metro được
ký kết sớm giữa chủ đầu tư và nhà thầu thiết kế - thi công
Việc đấu thầu lựa chọn nhà thầu thi công diễn ra khi mức độ
hiểu biết về các yếu tố liên quan đến dự án chưa sâu Trong
trường hợp này, mức độ chưa chắc chắn và rủi ro tiềm ẩn
rất lớn đối với cả chủ đầu tư lẫn các ứng viên dự thầu Kinh
nghiệm cho thấy khi lập dự án do hiểu biết chưa đầy đủ về
địa chất, nên thường có xu hướng đơn giản hóa và lạc quan
về địa chất Cách suy nghĩ này sẽ che khuất những nguy cơ
lớn của dự án
Trừ một số trường hợp đã biết rất rõ về địa chất của khu vực
dự án, cần rất thận trọng trước các nghiên cứu rủi ro vì
chúng thường có khoảng cách rất xa so với thực tế Nếu
tổ chức đấu thầu lựa chọn đơn vị thi công dựa trên những
nền tảng chưa chắc chắn, thì chủ đầu tư không thể bảo đảm
sự tương thích giữa các rủi ro có thể có với các mục tiêu của
dự án
Nhiều khi chủ đầu tư nghĩ rằng nếu để nhà thầu thi công tham
gia vào quá trình thiết kế, thì nhà thầu sẽ chịu tất cả các rủi
ro cố hữu trong thi công Tuy nhiên, trong thực tế, ta không
thể chuyển giao rủi ro cho nhà thầu thông qua hợp đồng khi
rủi ro đó chưa được xác định rõ đặc điểm, ít nhất là dưới dạng
những biến cố có thể xảy ra Để chủ đầu tư hoặc nhà thầu có
thể chịu rủi ro hoặc chuyển giao rủi ro, cần phải có thông
tin xác định biến cố có thể xảy ra và hậu quả của chúng
Do đó, cần có hiểu biết sâu sắc về các yếu tố liên quan đến
dự án Ở Pháp, nếu có rủi ro xảy ra và chứng minh được rằng
với các thông tin có được, không thể xác định rõ tính chất của
rủi ro đó, thì chủ đầu tư sẽ phải chịu hậu quả của rủi ro đó
6 Ví dụ đường hầm ở Viroflay
Tuyến tàu điện mặt đất số 6 của vùng Ile-de-France đang
được xây dựng và dự kiến đi vào hoạt động trong tháng 12
năm 2014 Tuyến này sẽ nối Châtillon-Montrouge với
Viro-flay-Rive-Droite, dài 14 km trong đó có 1,6 km đi ngầm Trong
giai đoạn thiết kế, nhiều rủi ro đã được xác định:
Địa chất:
Máy đào đường hầm phải đi qua vùng đất cát có đặc điểm
giống đất ở TP.HCM Rủi ro có thể gặp đối với địa chất dạng
này là tính ổn định thấp vì đất ở đây có đoạn là cát, đất cứng15
và có đoạn là đất cát nằm dưới mực nước ngầm
Do có sự đan xen giữa nhiều loại đất khác nhau, nên cần phải
cân nhắc kỹ việc lựa chọn loại máy đào đường hầm (máy áp
lực đất hoặc máy áp lực bùn16) Chủ đầu tư và đơn vị tư vấn
thiết kế đã quyết định đưa vấn đề này vào hồ sơ đấu thầu và
14Khuyến nghị của AFTES n°GT32.R2F1
15Loại cát có thể làm mòn các lưỡi cắt nằm ở bánh cắt của máy đào đường hầm
16Các đặc điểm của máy đào đường hầm được trình bày chi tiết trong Phần 3 - II - Thi công đường hầm - trang 22
Nguồn: CETU
Mái vòm
Đi dưới tuyến đường sắt
Kế hoạch quản lý rủi ro chia các rủi ro thành 2 loại: loại 1
là những rủi ro đã có giải pháp xử lý với chi phí được dự kiến trước Chi phí này được đưa luôn vào giá trị gói thầu thi công17, loại 2 là những rủi ro chưa có giải pháp xử lý Chi phí
xử lý rủi ro loại 2 được xác định theo đơn giá riêng Trong ví
dụ trên, những rủi ro khi máy đào hầm đi bên dưới nhà ga đường sắt quốc gia không được tính trong hợp đồng và do đó được tính theo đơn giá riêng
Trang 23Trao đổi và nhận xét
Học viên: Hợp đồng FIDIC có những đặc thù gì? Phân chia
rủi ro như thế nào? Vấn đề bảo hiểm khi thi công công trình
ngầm?
chuyên gia: Hợp đồng FIDIC là hợp đồng dưới dạng thiết kế
thi công Hợp đồng này được ký từ rất sớm trong tiến trình của
dự án, vào giai đoạn mà chủ đầu tư chưa có đầy đủ dữ liệu để
xác định đặc điểm kỹ thuật và địa chất của khu vực thi công
Hợp đồng này được chủ đầu tư ký với nhà thầu thi công và có
một đơn vị tư vấn quản lý quá trình thực hiện
Đơn vị tư vấn:
•Xác nhận các khoản cần thanh toán;
•Đưa ra các chỉ dẫn;
•Khuyến cáo những điều chỉnh đối với hợp đồng;
•Xác định cách giải quyết bất đồng giữa nhà thầu thi
công và chủ đầu tư
Chủ đầu tư:
•Thanh toán những khoản do đơn vị tư vấn xác nhận;
•Phê duyệt các điều chỉnh;
•Chịu trách nhiệm về những sự cố có thể xảy ra khi thi
công;
Vai trò của chủ đầu tư trong hợp đồng này khá hạn chế
Nhà thầu thi công cam kết:
• Đạt những kết quả mong đợi;
• Thực hiện những chỉ dẫn của đơn vị tư vấn, trừ trường
hợp điều đó gây nguy hiểm cho nhân viên hoặc công
trình
Trong dạng hợp đồng này, nhà thầu thường dự kiến nhiều rủi
ro có thể xảy ra khi thi công
Những hạn chế của loại hợp đồng này là tính độc lập của đơn
vị tư vấn, căng thẳng xuất hiện ngay khi gặp một vấn đề tế
nhị, và rất khó phân định ranh giới giữa đồ án thi công và bản
vẽ chi tiết Loại hợp đồng này đòi hỏi phải theo dõi thật sát
sao mọi điều chỉnh, dễ dẫn đến xung đột có thể phải nhờ tòa
án giải quyết Ngoài ra, hợp đồng này cũng không giúp tuân
thủ chi phí và thời hạn
Về bảo hiểm, đây là vấn đề quan trọng ở Pháp trong thập
niên 1990 vì có nhiều công trình bị đội vốn Do đó, không có
công ty bảo hiểm nào muốn bán bảo hiểm cho các nhà thầu
thi công Đến đầu những năm 2000, trên thế giới, các tập
đoàn bảo hiểm lớn đã thống nhất với nhau biên soạn và ấn
hành bộ tài liệu “Code of pratice” về công trình ngầm trong đó
khuyến khích các nhà thầu tính kỹ các rủi ro
Có hai loại bảo hiểm:
• Bảo hiểm cho bên thứ 3: đây là bảo hiểm trách nhiệm
dân sự của nhà thầu Theo mô hình truyền thống, tất cả
các chủ thể trong dự án, kể cả chủ đầu tư, đều phải
mua bảo hiểm cho mình
• Tất cả các nhà thầu lớn đều có bảo hiểm liên tục về trách nhiệm dân sự Nhưng thông thường, chủ đầu
tư còn yêu cầu nhà thầu mua thêm bảo hiểm riêng cho công trình đang thi công Đây gọi là bảo hiểm rủi ro trên công trường Nó ưu tiên cho công trường đang thi công Nó cũng được mở rộng để bảo hiểm cho những thiệt hại của những tòa nhà lân cận do công trường gây ra Được chủ đầu tư hoặc nhà thầu thi công mua, bảo hiểm rủi ro trên công trường thay thế cho bảo hiểm thông thường mà từng chủ thể mua.Việc xây dựng công trình ngầm đòi hỏi tất cả các chủ thể có liên quan phải tập trung chú ý trong quá trình lập dự án và giao kết hợp đồng Vì kinh phí lớn và có ảnh hưởng đến hình ảnh của đô thị khi thi công công trình ngầm, nên chủ đầu tư phải tìm cách giảm tối đa những điều chưa chắc chắn trong
dự án Thực hiện các công trình ngầm rất phức tạp nên chủ đầu tư cần có các đơn vị chuyên môn hỗ trợ để có cách tiếp cận tốt ngay từ đầu Sẽ rất khó khăn và tốn kém nếu phải xem xét lại các quyết định đưa ra ngay từ đầu dự án Do đó, điều quan trọng nhất là phải dành thời gian thích đáng cho giai đoạn xác định và thiết kế công trình để tránh đi vào ngõ cụt hoặc những tình huống xung đột khi thi công
Trang 241 Tác động của việc đào đường hầm đối với các công trình xây dựng xung quanh
Để đánh giá mức độ sụt lún của mặt đất khi đào đường hầm, cần có hiểu biết sâu sắc về đặc điểm địa chất, địa chất thủy văn và địa kỹ thuật của khu vực thi công và cần thăm dò địa chất trước Ngoài ra, việc sụt lún mặt đất có thể dẫn đến những thiệt hại cho các công trình xây dựng xung quanh (tòa nhà, mạng lưới hạ tầng kỹ thuật) Cần đánh giá hiện trạng của các công trình này trước khi thi công Từ lúc thiết kế đến thi công, nên áp dụng phương pháp nghiên cứu với 5 bước sau:
I GIA cƯỜNG VÀ XỬ lÝ ĐẤT TẠI cHỖ
Nguồn: CETU
Bảng tổng hợp phương pháp kiểm soát tác động của việc xây dựng công trình ngầm
Chủ đầu tư
Chủ đầu tưvàđơn vị tư vấnthiết kế
Chủ đầu tưđơn vị tư vấnthiết kế vàđơn vị thi công
Nghiên cứuban đầu
Nghiên cứuThiết kế
Thi công
(1) Đánh giá hiện trạng
(2) Xác định tác động:
(2a) Ảnh hưởng của
việc đào đường hầm
(3a) Xác định các
(2b) Phản ứng củacác công trình xâydựng trên mặt đất
(5) Triển khai và mô tả quy trình ra quyết định
(4) Xác định các ngưỡng an toàn trong thi công
Các giai đoạn kỹ thuật liên tiếp Các giai đoạn nghiên cứu trách nhiệm Bên chịu