(Tóm tắt Luận án tiến sĩ) Chất lượng đội ngũ cán bộ nghiên cứu, giảng dạy ở các Trường Chính trị Hành chính tỉnh Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào giai đoạn hiện nay

(Luận án tiến sĩ) (Luận án tiến sĩ) Chất lượng đội ngũ cán bộ nghiên cứu, giảng dạy ở các Trường Chính trị Hành chính tỉnh Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào giai đoạn hiện nay(Luận án tiến sĩ) (Luận án tiến sĩ) Chất lượng đội ngũ cán bộ nghiên cứu, giảng dạy ở các Trường Chính trị Hành chính tỉnh Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào giai đoạn hiện nay(Luận án tiến sĩ) (Luận án tiến sĩ) Chất lượng đội ngũ cán bộ nghiên cứu, giảng dạy ở các Trường Chính trị Hành chính tỉnh Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào giai đoạn hiện nay(Luận án tiến sĩ) (Luận án tiến sĩ) Chất lượng đội ngũ cán bộ nghiên cứu, giảng dạy ở các Trường Chính trị Hành chính tỉnh Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào giai đoạn hiện nay

NGUYỄN TRẦN ĐIỆN

THùC HIÖN PH¸P LUËT VÒ B¶O VÖ M¤I TR¦êNG LµNG NGHÒ ë C¸C TØNH

Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Ngư ờ i hư ớ ng dẫ n khoa họ c: PGS.TS Phạm Văn Lợi

Phả n biệ n 1:

Phả n biệ n 2:

Phả n biệ n 3:

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện

họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Vào hồi giờ ngày tháng năm 2016

Có thể tìm hiểu luận án tại: Thư viện Quốc gia và

Thư viện Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Làng nghề là một trong những nét đặc thù của nông thôn Việt Nam, nhất là

ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng, bởi đây là vùng đất có lịch sử tồn tại từ hàngtrăm năm nay, tập trung nhiều nhất các làng nghề ở Việt Nam và hoạt động hầuhết ở các ngành kinh tế chủ yếu Những năm gần đây, hoạt động làng nghề ởđồng bằng sông Hồng đã có bước nhảy vọt lớn, sôi động chưa từng thấy, gópphần rất lớn trong việc giải quyết công ăn việc làm cho nhân dân trong tỉnh, giảm

tỷ lệ đói nghèo trong vùng, góp phần đáng kể trong việc nâng cao chất lượngcuộc sống của người dân nông thôn Tuy nhiên, số hộ sản xuất và cơ sở ngànhnghề nông thôn đang ngày một tăng lên trong khi trang thiết bị, công nghệ cũ kỹ,lạc hậu đã gây ra ô nhiễm môi trường làng nghề trầm trọng

Nhận thấy được tình trạng trên Đảng ta đã đề ra nhiều chủ trương, đườnglối về những vấn đề liên quan đến quản lý việc thực hiện pháp luật về bảo vệ môitrường nói chung, thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề nói riêng,

đáng chú ý là Nghị quyết số 41-NQ/TƯ ngày 15/11/2004 của Bộ Chính trị về

“Bảo vệ môi trường trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước” Đây là cơ sở để các cơ quan nhà nước cụ thể hóa bằng việc ban hành cácvăn bản quy phạm pháp luật và tổ chức thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trườnglàng nghề, đồng thời cũng là cơ sở để Đảng bộ ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng

có sự chỉ đạo cụ thể, sát và đúng với điều kiện địa phương mình.Tuy nhiên, việcthực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề trên phạm vi cả nước nóichung, ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng nói riêng còn bộc lộ nhiều hạn chế, bấtcập trên nhiều phương diện: pháp luật - chính sách, cán bộ, thể chế và bộ máy,đầu tư, do nhiều nguyên nhân khác nhau Việc tuân thủ các văn bản quy phạmpháp luật về bảo vệ môi trường trong hoạt động sản xuất làng nghề chỉ dừng lại ởmức độ rất khiêm tốn Điều đó dẫn đến việc hầu hết các cơ sở sản xuất làng nghềđều xem nhẹ công tác thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề Thựctrạng trên đây đã và đang gây ra những khó khăn cho việc tiếp tục triển khai thựchiện có hiệu quả pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề ở các tỉnh đồng bằngsông Hồng và đang tác động tiêu cực tới sức khỏe của cộng đồng, tới tiến trìnhphát triển bền vững làng nghề mà Đảng và Nhà nước ta đã chủ trương xây dựng

Đó là lý do tôi chọn đề tài “Thự c hiệ n pháp luậ t về bả o vệ môi trư ờ ng làng nghề ở các tỉ nh Đồ ng bằ ng sông Hồ ng Việ t Nam” làm đề tài luận án Tiến sỹ luật

học Đây là đề tài có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

2.1 Mụ c đích nghiên cứ u: Luận án phân tích làm sáng tỏ những vấn đề lý

luận về thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề; phân tích đánh giáthực trạng thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề ở các tỉnh đồng

bằng sông Hồng và đưa ra dự báo, đề xuất các quan điểm, giải pháp nhằm bảođảm việc thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề ở các tỉnh đồngbằng sông Hồng trong giai đoạn hiện nay.

2.2 Nhiệ m vụ nghiên cứ u

Mộ t là, xây dựng các khái niệm về làng nghề, pháp luật bảo vệ môi trườnglàng nghề, thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề; xác định các chủthể, nội dung và hình thức thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề;vai trò, điều kiện bảo đảm việc thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường làng nghề

ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng; nghiên cứu việc thực hiện pháp luật về bảo vệmôi trường làng nghề ở một số nước trên thế giới và những kinh nghiệm có thểvận dụng cho việc thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề ở ViệtNam, trong đó có đồng bằng sông Hồng

Hai là, phân tı́ch tình hình ô nhiễm môi trường làng nghề ở các tỉnh đồngbằng sông Hồng, những kết quả đạt được và hạn chế, bất cập trong việc thực hiệnpháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng,nguyên nhân của những kết quả đạt được và hạn chế này

Ba là, dự báo, xây dựng các quan điểm và đề xuất các giải pháp cụ thể cótính khả thi để đảm bảo thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghềở cáctỉnh đồng bằng sông Hồng

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án

3.1 Đố i tư ợ ng nghiên cứ u: là những vấn đề lý luận về thực hiện pháp luật

về bảo vệ môi trường làng nghề ở Việt Nam trong đó có các tỉnh đồng bằng sôngHồng (gồm 11 tỉnh) và quá trình thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làngnghề ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng

3.2 Phạ m vi nghiên cứ u: Về không gian, luận án nghiên cứu, đánh giá

thực trạng thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề ở các cấp: tỉnh,thành phố, quận, huyện, xã, phường, thôn trên địa bàn 11 tỉnh vùng đồng bằngsông Hồng bao gồm: Vĩnh Phúc, Hà Nội, Bắc Ninh, Hà Nam, Hưng Yên, Hải

Dương, Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình, Quảng Ninh Về thời gian, luận án nghiên cứu pháp luật và đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật

về bảo vệ môi trường làng nghề từ khi Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 ra đờiđến nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận án

4.1 Cơ sở lý luậ n: là quan điềm của chủ nghĩa Mác - Lênin về nhà nước

và pháp luật, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, quan điểm của Đảng ta về Nhànước và pháp luật nói chung và quan điểm bảo vệ môi trường làng nghề nóiriêng, lý thuyết về phát triển bền vững và lý thuyết về quyền con người Bên cạnh

đó, luận án cũng kế thừa và tiếp thu quan điểm, kết quả nghiên cứu lý luận vàthực tiễn về bảo vệ môi trường và thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường nói

chung, bảo vệ môi trường làng nghề và thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trườnglàng nghề nói riêng của các nhà nghiên cứu đi trước.

4.2 Phư ơ ng pháp nghiên cứ u: Luận án được thực hiện dựa trên các

phương pháp nghiên cứu: phân tích - tổng hợp, lịch sử - cụ thể, logic, thống kê - sosánh Các phương pháp nghiên cứu nói trên được sử dụng cụ thể trong các chươngcủa luận án như sau: Trong Chương 1, tác giả sử dụng phương pháp thống kê, sosánh, phân tích tài liệu thứ cấp nhằm tham khảo, đánh giá và chọn lọc kế thừa cáccông trình nghiên cứu, bài viết liên quan đến lĩnh vực đề cập; đồng thời xác địnhđược những vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu của luận án Trong Chương 2, tácgiả chủ yếu sử dụng phương pháp phân tích - tổng hợp, lịch sử - cụ thể, phươngpháp logic và so sánh để nghiên cứu và làm sáng tỏ cơ sở lý luận của luận án;nghiên cứu vấn đề thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề và kinhnghiệm một số nước trên thế giới, từ đó chỉ ra những giá trị tham khảo cho các tỉnhđồng bằng sông Hồng Trong Chương 3, tác giả sử dụng phương pháp so sánh -thống kê, phân tích - tổng hợp, lịch sử - cụ thể để phân tích hiện trạng ô nhiễm môitrường làng nghề; đánh giá, phân tích những kết quả, hạn chế và nguyên nhân củathực trạng thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề ở các tỉnh đồngbằng sông Hồng Trong Chương 4, tác giả sử dụng phương pháp phân tích - tổnghợp, lịch sử - cụ thể, logic, để phân tích và làm sáng tỏ các quan điểm và giải phápnhằm đảm bảo thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề ở các tỉnh đồngbằng sông Hồng

5 Những đóng góp mới về khoa học của luận án

Thứ nhất, luận án đã xây dựng được khái niệm pháp luật bảo vệ môi

trường làng nghề và khái niệm thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường làng nghề;xây dựng được quan niệm về chủ thể, nội dung, hình thức thực hiện pháp luật vềbảo vệ môi trường làng nghề

Thứ hai, luận án đã chỉ rõ tình trạng ô nhiễm làng nghề ở các tỉnh đồng

bằng sông Hồng, nghiên cứu, phân tích, đánh giá một cách hệ thống thực trạngthực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề ở các tỉnh đồng bằng sôngHồng, nêu lên những kết quả đạt được, những hạn chế bất cập, nguyên nhân củanhững kết quả đạt được cũng như của những hạn chế, bất cập đó

Thứ ba, luận án nêu lên được các quan điểm và đề xuất giải pháp có tính

khả thi về bảo đảm thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề ở các tỉnhđồng bằng sông Hồng, nhằm bảo vệ môi trường trong các làng nghề ở các tỉnhđồng bằng sông Hồng Việt Nam hiện nay

6 Ý nghı̃ a lý luận và thực tiễn của luận án

- Về mặt lý luận, kết quả và đóng góp mới của luận án góp phần làm

sáng tỏ và phong phú thêm những vấn đề lý luận về thực hiện pháp luật bảo

vệ môi trường làng nghề trên cả nước nói chung và vùng đồng bằng sôngHồng nói riêng

- Về mặt thực tiễn, luận án là tài liệu có giá trị tham khảo cho cơ quan quản

lý nhà nước có thẩm quyền nhằm nâng cao chất lượng công tác thực hiện phápluật vềbảo vệ môi trường làng nghề nói chung, đặc biệt phục vụ cho các cơ quanquản lý nhà nước ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng trong công tác thực hiện phápluật vềbảo vệ môi trường làng nghề của tỉnh trong thời gian tới Luận án cũng làtài liệu bổ ích trong nghiên cứu và giảng dạy của các cơ sở đào tạo luật và chonhững ai quan tâm đến vấn đề này

7 Kết cấu của luận án

Ngoài lời mở đầu, kết luận, danh mục công trình khoa học và đề tài của tácgiả đã được công bố, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận

án được kết cấu thành 4 chương, 12 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU

1.1 Các công trình nghiên c u trong n c có liên quan n tài

Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước cho thấy từng vấn đề riêng rẽnhư thực hiện pháp luật nói chung, nghiên cứu về ô nhiễm môi trường làng nghề,

về đặc điểm môi trường làng nghề, đều đã được các nhà nghiên cứu, các tác giả

đề cập, phân tích, bàn luận khá đầy đủ Song trên một tổng thể ‘Thự c hiệ n pháp luậ t về bả o vệ môi trư ờ ng làng nghề ở các tỉ nh Đồ ng bằ ng sông Hồ ng Việ t Nam’ ở quy mô một công trình nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện và hệ thống thì

các công trình của các tác giả, các nhà nghiên cứu trước đây vẫn chưa đáp ứngđược Và đây vẫn còn là một vấn đề mới, mang tính thời sự nóng hổi, đang rấtđược quan tâm từ cả phía nhà quản lý và phía những người hoạt động trong lĩnhvực làng nghề ở Việt Nam

1.2 Các công trình nghiên c u c a n c ngoài có liên quan n tài

Tổng quan tình hình nghiên cứu ở nước ngoài cho thấy, ngoài một sốsách chuyên khảo hay giáo trình bàn về vấn đề thực hiện pháp luật nói chunghầu như không có cuốn sách, bài viết nào đề cập đến vấn đề pháp luật môitrường làng nghề Ngay ở các nước Châu Á, là các nước có phong tục, tập quán,đặc thù dân tộc khá tương đồng với nước ta, cũng chưa thấy có công trình nàonghiên cứu về thực thi pháp luật môi trường làng nghề Nguyên nhân có thể doloại hình sản xuất làng nghề ở các nước trên thế giới chiếm tỷ lệ rất nhỏ trongnền kinh tế quốc gia nên các nhà nước đương đại trên thế giối đã không xâydựng, ban hành các đạo luật riêng cho việc thực thi pháp luật môi trường củahoạt động sản xuất làng nghề

1.3 Một số nhận xét, đánh giá các công trình nghiên cứu có liên quan tới đề tài và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứ u

Với những nghiên cứu trên có thể khẳng định rằng cho đến nay vẫn chưacócông trình nghiên cứu ở cấp độ tiến sỹ nào đi sâu phân tı́ch và đánh giá mộtcách toàn diện, có hệ thống về thực tra ̣ng thực hiện pháp luật vềbảo vệ môitrường làng nghề ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng từ góc đô ̣ luâ ̣t học; chuyênngành lý luâ ̣n và li ̣ch sử nhà nước và pháp luâ ̣t, chỉ ra những hạn chế, bất cập,vướng mắc trong quá trình thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề ởcác tỉnh đồng bằng sông Hồng, đồng thời đề xuất những giải pháp cụ thể nhằmhoàn thiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề

Tuy nhiên, qua tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đặc biệt đến

đề tài, luận án có thể kế thừa được một số nội dung nghiên cứu sau:

Thứ nhất là kế thừa các kết quả nghiên cứu về tình hình phát triển kinh tế,

văn hóa, xã hội của các làng nghề vùng đồng bằng sông Hồng bởi các yếu tố này

sẽ ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường ở các làng nghề,

do đó giúp tác giả luận án lý giải nguyên nhân của những kết quả đạt được cũngnhư những bất cập trong việc thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghềcủa các tỉnh đồng bằng sông Hồng

Thứ hai là kế thừa các kết quả nghiên cứu về giải pháp bảo vệ môi trường

làng nghề và phát triển bền vững làng nghề, bởi các kết quả nghiên cứu này sẽgiúp tác giả luận án tham khảo và đề xuất các giải pháp phù hợp để đảm bảoviệc thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường làng nghề ở các tỉnh đồng bằngsông Hồng

Thứ ba là kế thừa các công trình nghiên cứu về thực hiện pháp luật bảo vệ

môi trường ở các khu công nghiệp, kinh tế và các công trình nghiên cứu về kiểmsoát ô nhiễm môi trường ở các làng nghề bởi đây sẽ là những thông tin thamkhảo quý giá giúp tác giả luận án xây dựng cơ sở lý luận và quan điểm về thựchiện pháp luật bảo vệ môi trường làng nghề ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng

Với những nhâ ̣n đi ̣nh trên, người thực hiện luận án quyết đi ̣nh lựa cho ̣nvấn đề nghiên cứu “Thự c hiệ n pháp luậ t về bả o vệ môi trư ờ ng làng nghề ở các

tỉ nh Đồ ng bằ ng sông hồ ng Việ t Nam” nhằm giải quyết khoảng trống nêu trên,

nghĩa là đi sâu phân tı́ch và làm rõ một cách toàn diện, có hệ thống về thực tra ̣ngthực hiện pháp luật vềbảo vệ môi trường làng nghề ở các tỉnh đồng bằng sôngHồng và đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật về bảo vệmôi trường làng nghề, cụ thể như sau:

Mộ t là, nghiên cứu cơ sở lý luận của việc thực hiện pháp luật vê bảo vệmôi trường làng nghề ở Việt Nam: trong đó khái quát hóa, xây dựng khái niệmthực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề, từ đó tập trung phân tích,

làm sáng tỏ về mặt lý luận các chủ thể, năm nội dung và bốn hình thức thực hiệnpháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề; phân tích vai trò của việc thực hiệnpháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề và các yếu tố ảnh hưởng đến việc thựchiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề Đây là những cơ sở lý luận quantrọng cho việc đánh giá tình hình thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làngnghề ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng và đề xuất giải pháp Các cơ sở lý luận nàychưa được các nhóm nghiên cứu trước đây đề cập đến, đi sâu phân tích, đánh giá

và khái quát hóa

Bên cạnh đó, luận án cũng phân tích tình hình thực hiện pháp luật bảo vệmôi trường của một số nước trên thế giới, trên cơ sở đó rút ra những kinh nghiệm

có thể áp dụng cho các tỉnh đồng bằng sông Hồng

Hai là, đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường làng nghề

ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng Phần này tập trung đánh giá thực trạng ô nhiễmmôi trường làng nghề và tình hình thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làngnghề ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng, phân tích những kết quả đạt được và hạnchế, bất cập trong việc thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề trênnăm phương diện nội dung (bảo vệ nguồn nước, đất đai và tài nguyên đất, môitrường không khí, quản lý chất thải và bảo vệ cảnh quan thiên nhiên, di tích lịchsử) và bốn hình thức thực hiện pháp luật (tuân thủ pháp luật, thi hành pháp luật, sửdụng pháp luật và áp dụng pháp luật) Trong đó, việc phân tích, đánh giá hiện trạngthực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề ở các tỉnh đồng bằng sôngHồng là hoàn toàn mới, chưa có nhóm nghiên cứu nào trước đây thực hiện hoặc hệthống hóa Đồng thời luận án sẽ đi sâu phân tích nguyên nhân của những thànhtựu, bất cập này Đây sẽ là những cơ sở để tác giả đề xuất các nhóm giải pháp khắcphục hiện trạng thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề ở các tỉnhđồng bằng sông Hồng hiện nay

Ba là, xác đi ̣nh các quan điểm và đề xuất các giải pháp cụ thể có tính khả thi

để đảm bảo thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghềở các tỉnh đồngbằng sông Hồng Việt Nam, tập trung giải quyết các vấn đề sau: Đề xuất, phân tích,luận chứng các quan điểm có tính chất nguyên tắc phương pháp luận chỉ đạo quátrình thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề ở các tỉnh đồng bằngsông Hồng; Đề xuất các giải pháp cụ thể để đảm bảo thực hiện pháp luật về bảo vệmôi trường làng nghề ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng Những giải pháp này phảibám sát các quan điểm chỉ đạo, có tính khả thi, có giá trị tham khảo cho các địaphương trong thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề; góp phần giảmthiểu và giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường ở các làng nghề vùng đồng bằngsông Hồng hiện nay

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT

VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG LÀNG NGHỀ Ở VIỆT NAM

2.1 Khái niệm làng nghề, pháp luật bảo vệ môi trường làng nghề và thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường làng nghề

2.1.1 Khái niệ m làng nghề

Làng nghề là những làng có các ngành nghề không phải là nông nghiê ̣pnhưng lại chiếm trên 30% tổng số hô ̣ lao đô ̣ng, hoặc có ít nhất 300 lao động, cógiá trị sản xuất và thu nhập đạt trên 50% so với tổng giá trị sản xuất và thu nhậpchung của làng nghề trong năm; hoặc doanh thu hàng năm từ ngành nghề ít nhấtđạt trên 300 triệu đồng

2.1.2 Khái niệ m pháp luậ t về bả o vệ môi trư ờ ng làng nghề

Pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề là hệ thống các quy tắc xử sự do

Nhà nước xây dựng, ban hành, hướng tới điều chỉnh các quan hệ phát sinh giữaNhà nước, các cơ quan quản lý các cấp về bảo vệ môi trường làng nghề, cơ sởsản xuất kinh doanh làng nghề và công dân nhằm đảm bảo cho các chủ thể phápluật phát huy quyền và thực hiện nghĩa vụ về bảo vệ môi trường ở các làng nghềđịa phương

2.1.3 Khái ni m th c hi n pháp lu t v b o v môi tr ng làng ngh

Thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề là quá trình hoạt động

có mục đích làm cho những quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường đi vàocuộc sống, trở thành những hành vi thực tế, hợp pháp của các chủ thể pháp luật

về bảo vệ môi trường, nhằm phát huy tích cực, chủ động trong thực hiện phápluật về bảo vệ môi trường ở các làng nghề, phòng ngừa và xử lý nghiêm minh các

vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường đảm bảo quyền con người được sốngtrong môi trường trong lành và bảo đảm sự phát triển bền vững

2.2 Chủ thể, nội dung, hình thức thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề

2.2.1 Chủ thể thự c hiệ n pháp luậ t về bả o vệ môi trư ờ ng làng nghề

Chủ thể pháp luật là những cá nhân, tổ chức năng lực chủ thể để trở thànhcác bên tham gia quan hệ pháp luật, có các quyền và nghĩa vụ pháp lý trên cơ sởnhững quy phạm của pháp luật Theo luật bảo vệ môi trường 2014, các chủ thểtham gia thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường làng nghề bao gồm:

Thứ nhất, các cơ quan quản lý nhà nước

Thứ hai, các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ làng nghề: là một trong

những chủ thể giữ vai trò rất quan trọng trong thực hiện pháp luật bảo vệ môitrường làng nghề

Thứ ba, cộng đồng dân cư sinh sống ở các làng nghề.

Đặc biệt, liên quan đến hoạt động thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường tạicác làng nghề, trách nhiệm của tổ chức tự quản về bảo vệ môi trường cũng đượcquy định một cách rõ ràng, cụ thể Đây là tổ chức được thành lập và hoạt độngdựa trên nguyên tắc tự nguyện, cộng đồng trách nhiệm.

2.2.2 N i dung th c hi n pháp lu t v b o v môi tr ng làng ngh

Qua nghiên cứu lý luận và thực tiễn cho thấy thực hiện pháp luật về bảo

vệ môi trường ở các làng nghề vùng đồng bằng sông Hồng bao gồm các nộidung sau:

Thứ nhất: Thực hiện pháp luật về bảo vệ nguồn nước trong môi trường

làng nghề: đối với các cơ sở tham gia sản xuất ở các làng nghề, nghiêm cấm cáchành vi thải các chất độc hại, chất phóng xạ, vi sinh vật chưa được kiểm định vàtác nhân độc hại khác đối với con người và sinh vật vào nguồn nước Ngoài racòn được quy định ở các văn bản khác

Thứ hai: Thực hiện pháp luật về bảo vệ không khí trong môi trường làng

nghề: Việc thải khói, bụi, khí có chất hoặc mùi độc hại chưa được xử lý vàokhông khí hoặc gây tiếng ồn, độ rung vượt quá quy chuẩn kỹ thuật môi trường làtuyệt đối bị nghiêm cấm Do đó, các nguồn phát thải khí vào môi trường phảiđược đánh giá và kiểm soát

Thứ ba: Thực hiện pháp luật về xử lý các chất thải trong môi trường làng

nghề: bao gồm xử lý chất thải rắn thông thường, chất thải nguy hại, nước thải vàcác dạng thải khác: Chất thải phải được quản lý trong toàn bộ quá trình phát sinh,giảm thiểu, phân loại, thu gom, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và tiêu hủy Chấtthải thông thường có lẫn chất thải nguy hại vượt ngưỡng quy định mà không thểphân loại được thì phải quản lý theo quy định của pháp luật về chất thải nguy hại.Chất thải có khả năng tái sử dụng, tái chế và thu hồi năng lượng phải được phânloại Ngoài ra còn được quy định ở các văn bản khác

Thứ tư: Thực hiện pháp luật về bảo vệ đất đai và tài nguyên đất trong môi trường làng nghề: Các quy hoạch, kế hoạch, dự án và các hoạt động có sử dụng đất

phải xem xét tác động đến môi trường đất và có giải pháp bảo vệ môi trường đất,

do đó các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân được giao quyền sử dụng đất có tráchnhiệm bảo vệ môi trường đất Việc phát thải chất thải vào môi trường đất khôngđược vượt quá khả năng tiếp nhận của môi trường đất Khi các tổ chức, hộ giađình, cá nhân sản xuất nghề gây ô nhiễm môi trường đất sẽ phải có trách nhiệm xử

lý, cải tạo và phục hồi môi trường đất Được quy định tại luật Bảo vệ môi trường

Thứ năm: Thực hiện pháp luật về bảo vệ cảnh quan thiên nhiên, di tich lịch

sử trong môi trường làng nghề Đối với các làng nghề có các di tích lịch sử, cảnhquan thiên nhiên đã được công nhận, xếp hàng, các hoạt động sản xuất làng nghềphải xem xét tác động đến cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử và có giải phápbảo vệ cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử này

2.2.3 Các hình th c th c hi n pháp lu t v b o v môi tr ng làng ngh

Thứ nhất, tuân thủ pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề:

Thứ hai, thi hành (chấp hành) pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề Thứ ba, sử dụng pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề

Thứ tư, áp dụng pháp luật về bảo vệ môi trường làng nghề

2.3 Vai trò, điều kiện bảo đảm việc thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường làng nghề

2.3.1 Vai trò thự c hiệ n pháp luậ t về bả o vệ môi trư ờ ng làng nghề

Thứ nhất, góp phần đưa pháp luật vào đời sống thực tiễn và ngăn ngừa, hạn

chế các vi phạm pháp luật về môi trường nói chung, góp phần phổ biến giáo dụcpháp luật, xây dựng thói quen sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật;

Thứ hai, đảm bảo quyền con người được sống trong môi trường lành mạnh;

Thứ ba, đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.3.2 Điề u kiệ n bả o đả m việ c thự c hiệ n pháp luậ t về bả o vệ môi trư ờ ng làng nghề

Thứ nhất là, điều kiện về mặt pháp lý;

Thứ hai là, điều kiện về mặt kinh tế;

Thứ ba là, điều kiện về mặt văn hóa;

Thứ tư là, điều kiện về trình độ năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức

quản lý môi trường và cơ sở vật chất kỹ thuật cho việc thực hiện pháp luật về bảo

vệ môi trường ở các làng nghề;

Thứ năm là, điều kiện về ý thức pháp luật của các chủ thể thực hiện pháp

luật về bảo vệ môi trường làng nghề;

Thứ sáu là, việc phát huy vai trò, trách nhiệm của cơ quan nhà nước có

thẩm quyền trong việc thực hiện pháp luật bảo vệ môi trường làng nghề

2.4.2 Mộ t số kinh nghiệ m tham khả o cho Việ t Nam

Thứ nhất là, cần ban hành đầy đủ, kịp thời các văn bản quy phạm pháp luật

về bảo vệ môi trường làng nghề theo kinh nghiệm của Nhật Bản, Trung Quốc

Thứ hai là, học tập kinh nghiệm của Nhật Bản, đề cao các sáng kiến của

chính quyền địa phương ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng trong việc thực hiệnpháp luật bảo vệ môi trường làng nghề bởi chính quyền địa phương đóng vai tròquan trọng trong hoạt động kiểm soát ô nhiễm môi trường

Thứ ba là, học tập king nghiệm của Nhật Bản khuyến khích các hộ gia

đình, các cơ sở sản xuất làng nghề tham gia trực tiếp vào quá trình kiểm soát ônhiễm môi trường

Thứ tư là, quản lý và xử lý chất thải toàn diện ở các làng nghề theo kinh

nghiệm của Singapore

Thứ năm là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền ở địa phương và giáo dục

nghiêm về bảo vệ môi trường do các hoạt động của làng nghề gây ra ở các tỉnhđồng bằng sông Hồng

Chương 3 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

* Điề u kiê ̣ n tự nhiên: Vùng đồng bằng sông Hồng là mô ̣t vùng đất có diê ̣ntı́ch nhỏ he ̣p nhưng la ̣i có mâ ̣t đô ̣ dân số cao nhất cả nước, là mô ̣t điều kiê ̣n thúcđẩy cho mô hı̀nh làng nghề phát triển bởi vı̀ dân số đông, sức ép viê ̣c làm giatăng nên người dân ở đây phải tı̀m kiếm các nghề phu ̣ bên ca ̣nh các nghề chı́nhnhư nông nghiê ̣p,… phu ̣c vu ̣ cho cuô ̣c sống của mı̀nh Bên ca ̣nh đó, vùng còn córất nhiều những ưu thế ta ̣o điều kiê ̣n cho viê ̣c phát triển làng nghề như: hệ thốnggiao thông - vâ ̣n tải thuận tiện, tài nguyên thiên nhiên, khoáng sản tương đối dồidào là nguồn nguyên liê ̣u quan tro ̣ng để phát triển sản xuất của các làng nghề

* Điề u kiê ̣ n kinh tế : Kinh tế thu từ làng nghề ngày càng phát triển, đời sống

vật chất của các tầng lớp nhân dân vùng đồng bằng sông Hồng nói chung, củanhững người làm nghề, của đội ngũ cán bộ quản lý địa phương nói riêng, đượccải thiện Tuy nhiên ô nhiễm môi trường làng nghề ngày cành nhiều, từ đó cũngtác động việc nhân dân càng phải tích cực tham gia thực hiện pháp luật về bảo vệmôi trường ở các làng nghề với mong muốn được hưởng môi trường sống tronglành, không bị ô nhiễm

* Điề u kiê ̣ n xã hộ i: Trı̀nh đô ̣ dân trı́ của vùng cao nhất so với các vùngtrong cả nước, chı́nh là điểm ma ̣nh trong sự phát triển làng nghề ở vùng đồngbằng sông Hồng và cũng là điểm mạnh trong việc thực hiện pháp luật về bảo vệmôi trường làng nghề bởi người dân dễ dàng tiếp thu, đón nhận các chủ trương,chính sách của Đảng và Nhà nước, các văn bản quy phạm pháp luật về bảo vệmôi trường làng nghề; có thể dễ dàng tiếp cận với những công nghệ tiên tiến đểphục vụ sản xuất làng nghề và bảo vệ môi trường.

3.1.2 Thư ̣c tra ̣ng phát triển làng nghề ơ ̉ các tı̉nh đồ ng bằ ng sông Hồ ng 3.1.3 Hiệ n trạ ng ô nhiễ m môi trư ờ ng làng nghề ở các tỉ nh Đồ ng bằ ng sông Hồ ng

Thứ nhất là, ô nhiễm nguồn nước trong môi trường làng nghề.

Thứ hai là, ô nhiễm không khí và tiếng ồn trong môi trường làng nghề.

Thứ ba là, ô nhiễm chất thải rắn trong môi trường làng nghề.

Thứ tư là, ô nhiễm đất đai và tài nguyên đất trong môi trường làng nghề.

Thứ năm là, cảnh quan thiên nhiên và di tích lịch sử trong môi trường

Thứ nhất là, vùng đồng bằng sông Hồng đã hoàn thành lập đề cương đề án

Chính phủ “Quy hoạch tài nguyên nước các lưu vực sông liên tỉnh” cơ bản hoànthành dự án “Quy hoạch Quản lý sử dụng tài nguyên nước và bảo vệ môi trườnglưu vực sông Nhuệ - sông Đáy đến năm 2015 và định hướng đến 2020” Tínhđến nay đã có 10/11 tỉnh đồng bằng sông Hồng ban hành quy hoạch tài nguyênnước cấp tỉnh

Thứ hai là, công tác điều tra cơ bản tài nguyên nước đã được đẩy mạnh và

tích cực triển khai, thực hiện ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng, trong đó có khuvực làng nghề góp phần xây dựng hệ thống thông tin, dữ liệu về tài nguyên nước

Thứ ba là, công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật, nâng cao nhận thức

cộng đồng về tài nguyên nước được thực hiện thường xuyên với các phương tiê ̣nthông tin đa ̣i chúng, thông qua nhiều hình thức khác nhau để giải đáp pháp luâ ̣t,trao đổi về những vấn đề quan tro ̣ng, cấp bách cần giải quyết trong quản lý tài