Bài giảng sinh học 8 hấp thụ dinh dưỡng và thải phân (1)

Thảo luận nhóm 3 phút : - Đặc điểm cấu tạo trong của ruột non có ý nghĩa gì với chức năng hấp thụ các chất dinh dưỡng của nó?. Cấu tạo ruột non phù hợp với chức năng hấp thụ chất dinh d

KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu hỏi :Hoạt động tiêu hóa chủ yếu ở ruột non là gì ?

- Thức ăn xuống ruột non được biến đổi tiếp về

mặt hóa học là chủ yếu

- Nhờ có nhiều tuyến tiêu hóa hỗ trợ như gan,tụy ,các tuyến ruột,…nên ở ruột non có đủ các loại

enzim phân giải các phân tử phức tạp của thức ăn (Gluxit, lipit, Prôtêin ) thành các chất dinh dưỡng

có thể hấp thụ được ( đường đơn, glixêrin , axit béo, axit amin…)

Nghiên cứu thông tin và hình 29.1 trả lời câu hỏi sau :

+ So sánh ruột non với dạ dày về cấu tạo, kích thước ?

+ Trong ống tiêu hóa cơ quan nào có vai trò hấp thụ dinh dưỡng?

+ Thµnh ruét non gåm 4 líp, máng h¬n thµnh d¹ dµy.

+ Lớp niêm mạc có nhiều nếp gấp với nhiÒu l«ng ruét và lông ruột cực nhỏ

+ Cã m¹ng l íi mao m¹ch dµy đặc phân bố tới từng tíi tõng l«ng ruét.

+ Ruét non dµi từ 2,8  3 m.

§Æc ®iÓm cÊu t¹o cña ruét non:

Thảo luận nhóm 3 phút :

- Đặc điểm cấu tạo trong của ruột non có ý nghĩa gì với

chức năng hấp thụ các chất dinh dưỡng của nó ?

- Căn cứ vào đâu người ta khẳng định rằng ruột non là

cơ quan chủ yếu của hệ tiêu hóa đảm nhận vai trò hấp thụ

các chất dinh dưỡng ?

Đặc điểm cấu tạo của ruột non

- Diện tích bề mặt bên trong của ruột non rất lớn

- Có hệ mao mạch máu và mao mạch bạch huyết dày đặc phân bố tới từng lông ruột

Chất dinh dưỡng được hấp thu với hiệu quả cao

- Ruột non rất dài: giúp chất dinh dưỡng lưu trong

ruột lâu hơn  Hấp thụ chất dinh dưỡng triệt để hơn

Người ta khẳng định ruột non là cơ quan chủ yếu của

hệ tiêu hóa đảm nhận vai trò hấp thụ dinh dưỡng là căn

cứ vào :

- Ruột non có bề mặt hấp thụ lớn (tới 400  500 m 2 ),lớn

nhất so với các đoạn khác của ống tiêu hóa

- Có mạng mao mạch máu và mao mạch bạch huyết dày

đặc

Cấu tạo ruột non phù hợp với chức

năng hấp thụ chất dinh dưỡng :

+ Niêm mạc ruột có nhiều nếp gấp với

nhiều lông ruột và lông ruột cực nhỏ

+ Có mạng mao mạch máu và bạch

huyết dày đặc phân bố đến từng lông

ruột

+ Ruột non rất dài.

Ruột non có cấu tạo nào phù hợp chức năng hấp thụ dinh dưỡng ?

 Làm tăng diện tích bề mặt và hiệu quả

hấp thụ của ruột non

Các chất dinh dưỡng được hấp thụ qua niêm mạc ruột non và được vận chuyển trong

cơ thể bằng những con đường nào?

Quan sát hình 29.3, thảo luận nhóm 3 phút để hoàn thành nội dung phiếu học tập

Các vitamin tan trong dầu và 70%

lipit theo con đường này

Các chất dinh dưỡng

khác và 30% lipit, có

thể lẫn một số chất

độc theo con đường

này

Phần chất dinh

dưỡng dư được tích

lũy tại gan hoặc thải

bỏ Chất độc bị khử

Các chất dinh

dưỡng với nồng độ

thích hợp và không

còn chất độc

Tĩnh mạch chủ trên

Tim Tĩnh mạch chủ dưới

Gan

Mạch bạch huyết

Mao mạch máu

Ruột non

Thảo luận nhóm 3 phút : Hoàn thành bàng 29.

Các chất dinh dưỡng

được hấp thụ và vận chuyển

theo đường máu

Các chất dinh dưỡng được hấp thụ và vận chuyển theo đường bạch huyết

- Đường đơn.

- Axít béo và glyxêrin

- A xít amin.

- Các vitamin tan trong nước.

-Các muối khoáng

- Nước.

- Lipit (các giọt nhỏ đã được nhũ tương hóa )

- Các Vitamin tan trong dầu ( A, D, E, K…)

1.Các chất dinh dưỡng được hấp thụ

qua thành ruột và được vận chuyển

về tim bằng những con đường nào?

2 Các chất dinh dưỡng nào hấp thụ

và vận chuyển theo đường máu?

3 Đường bạch huyết hấp thụ và vận

chuyển những chất dinh dưỡng

nào?

4 Gan đóng vai trò gì trên con đường

vận chuyển các chất dinh dưỡng

về tim?

Tĩnh mạch chủ trên

Tim

Tĩnh mạch chủ dưới

Gan

Mạch bạch huyết Mao mạch máu

- Đường máu

- Đường bạch huyết

Đường, axit amin, vitamin, nước,

muối khoáng hòa tan, lipit (30%)

Lipit (70%) và các vitamin tan

trong dầu

- Điều hòa nồng độ các chất dinh

dưỡng trong máu ổn định

- Khử chất độc và tiết dịch mật.

Các thí nghiệm loại bỏ vai trò khử độc của gan đều thấy

cơ thể nhanh chết vì nhiễm độc Mỗi ngày gan phải đảm nhiệm khử hết các chất độc do hoạt động trao đổi chất của tế bào sinh ra cũng như từ bên ngoài đưa vào.

Khả năng khử độc của gan là rất lớn, nhưng không phải là vô hạn Nếu mỗi ngày cứ nhập đều đều vào cơ thể những chất độc hại như rượu chẳng hạn, gan sẽ suy kiệt dần, các tế bào gan sẽ thoái hoá ( nhiễm mỡ) thay vào đó là mô xơ Gan xơ thì tiêu hoá kém, cơ thể suy nhựơc thường xuyên bị nhiễm

độc và cuộc sống sẽ kéo dài chẳng được bao lâu

Vậy có phải hàng ngày chúng ta cứ đưa những chất

độc hại vào cơ thể thỡ gan sẽ khử hết các chất độc

đó hay không ? Vỡ sao ?

Để bảo vệ gan không bị nhiễm độc, chúng ta phải có

biện pháp gì ?

- ¡n thùc phÈm s¹ch.

- Kh«ng hót thuèc l¸ vµ uèng nhiÒu

bia r îu.

- Tiêm ngừa viêm gan…

Để gan không bị nhiễm độc chúng ta phải :

Thành phần thức ăn không được tiêu hóa hoặc chưa được tiêu hóa hết ở ruột non sẽ được chuyển xuống

ruột già Tại đây sẽ xảy ra hoạt động cuối cùng của

quá trình tiêu hóa Đó là hoạt động gì?

Tại ruột già, nước tiếp tục được hấp thụ, phần chất bã

còn lại sẽ rắn đặc hơn và thải ra ngoài nhờ sự co bóp các

cơ ở hậu môn phối hợp với các cơ thành bụng Đó là sự thải phân

Nêu nguyên nhân của chứng táo bón ở người ?

Cách khắc phục

Nguyên nhân:

Do lối sống ít vận động thể lực giảm nhu động ruột già hoặc ăn uống không đúng cách ( ăn nhiều chất đạm, chất chát, nhiều prôtêin, ít chất xơ …)

Cách khắc phục :

- Cần vận động hợp lí, ăn uống đúng cách ( uống

đủ nước, ăn nhiều chất xơ, không ăn nhiều chất chát…) ,

Vai trò chủ yếu của ruột già trong quá trình tiêu hóa

ở cơ thể người là gì ?

Bài 29 HẤP THỤ CHẤT DINH DƯỠNG VÀ THẢI PHÂN

I

I HẤP THỤ CHẤT DINH DƯỠNG

Cấu tạo ruột non phù hợp với chức năng hấp thụ : + Niêm mạc ruột có nhiều nếp gấp với nhiều lông ruột và lông ruột cực nhỏ

+ Có mạng mao mạch máu và bạch huyết dày đặc phân bố tới từng lông ruột

+ Ruột non rất dài  Tăng khả năng hấp thụ của ruột non

-Các chất được hấp thụ tuy đi theo 2 đường máu và bạch huyết nhưng cuối cùng vẫn được hòa chung và phân phối đến tế bào cơ thể

- Vai trò của gan: điều hòa nồng độ các chất trong máu, khử các chất độc, tiết dịch mật …

II

II CON ĐƯỜNG VẬN CHUYỂN, HẤP THỤ CÁC CHẤT VÀ VAI TRÒ

CỦA GAN

III.THẢI PHÂN:

Vai trò chủ yếu của ruột già là hấp thụ nước và thải phân

Câu 1 Những đặc điểm cấu tạo nào của ruột non giúp nó đảm nhiệm tốt vai trò hấp thụ các chất dinh dưỡng ?

- Lớp niêm mạc ruột non có các nếp gấp với các lông ruột và lông ruột cực nhỏ Làm

diện tích bên trong của ruột non tăng gấp 600 lần so với diện tích mặt ngoài

- Ruột non rất dài ( tới 2,8  3 mét ), dài nhất

trong các cơ quan của ống tiêu hóa

- Có mạng mao mạch máu và mạch bạch

huyết phân bố dày đặc tới từng lông ruột

Câu 2 Gan đảm nhiệm những vai trò gì trong quá trình tiêu hóa ở cơ thể người ?

Điều hòa nồng độ các chất trong máu được

ổn định

- Khử các chất độc và tiết dịch mật giúp tiêu

hóa lipit

- Học bài, trả lời câu hỏi 1,2,3 SGK tr.96

- Đọc trước nội dung bài 30.

- Kẻ bảng 30.1; 30.2 vào vở bài tập.