Bộ đề thi học sinh giỏi cấp tỉnh lớp 12 các môn: Ngữ Văn, Lịch sử, Địa lý, Tiếng Anh tỉnh Hải Dương năm học 2016 2017 ngày thi 8.10.2016. Đề thi có đáp án và hướng dẫn chấm chi tiết. Tài liệu ôn thi học sinh giỏi.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HẢI DƯƠNG
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI TỈNH LỚP 12 THPT
NĂM HỌC 2016 - 2017 MÔN THI: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 180 phút
(Đề thi gồm : 01 trang)
Câu 1 (3,0 điểm):
BÔNG SÚNG VÀ SIÊU BÃO
bông súng tím mọc lên từ nước bão Haiyan mọc lên từ biển
bão Haiyan cho tôi kinh hoàng bông súng tím cho tôi bình yên
rồi có thể người ta quên mà nhớ trong siêu bão một bông súng nở
bông súng ấy màu tím bão Haiyan màu gì?
(Thanh Thảo, Báo Thanh niên Chủ nhật, 17/11/2013)
Anh/chị có suy nghĩ gì về thông điệp của bài thơ?
Câu 2 (7,0 điểm):
"Nghệ thuật bao giờ cũng là tiếng nói của tình cảm con người, là sự giãi bày và gửi gắm tâm tư"
( Lê Ngọc Trà)
Bằng những hiểu biết về truyện ngắn "Hai đứa trẻ" của Thạch Lam và bài thơ
"Đây thôn Vĩ Dạ" của Hàn Mặc Tử, hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.
Trang 2HẢI DƯƠNG
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 THPT
NĂM HỌC: 2016 – 2017 MÔN NGỮ VĂN
Đáp án gồm: 04 trang
A YÊU CẦU CHUNG
- Giám khảo phải nắm được nội dung trình bày trong bài làm của học sinh, tránh
đếm ý cho điểm Vận dụng linh hoạt Hướng dẫn chấm, sử dụng nhiều mức điểm một
cách hợp lí; khuyến khích những bài viết có cảm xúc và sáng tạo.
- Học sinh có thể làm bài theo nhiều cách riêng nhưng cần đáp ứng được những yêu cầu cơ bản của hướng dẫn chấm, diễn đạt tốt vẫn cho đủ điểm.
Lưu ý: Điểm bài thi có thể cho lẻ đến 0,25 điểm và không làm tròn số.
B YÊU CẦU CỤ THỂ Câu 1 (3,0 điểm)
a.Yêu cầu về kĩ năng:
Biết cách làm kiểu bài nghị luận xã hội với bố cục rõ ràng, mạch lạc, hành văn trôi chảy, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu Kết hợp nhuần nhuyễn các thao tác lập luận: giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận…dẫn chứng tiêu biểu, chọn lọc.
b Yêu cầu về kiến thức:
Bài viết có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần làm rõ những yêu cầu cơ bản sau :
1 Giới thiệu vấn đề cần nghị luận: niềm lạc quan, tin tưởng vào sự tốt
đẹp, tươi sáng của cuộc sống.
0,25
- Bài thơ thể hiện những suy nghĩ về hai hình tượng siêu bão và hoa
súng Siêu bão tượng trưng cho những tai ương, bất trắc, sự hủy diệt,
chết chóc luôn có thể xảy ra trong cuộc sống Hoa súng tượng trưng cho
cái đẹp, sự sống và bình yên Cái đẹp, sự sống ấy có thể nắm bắt và
thấu cảm bởi sự hữu hình (bông súng màu tím), còn tai họa, sự hủy diệt
thì khó nắm bắt và lường trước bởi sự vô hình, bất ưng, ngoài mọi quy
luật (bão Haiyan màu gì?)
- Từ ý nghĩa biểu đạt của hai hình tượng này, bài thơ đặt vấn đề về sự kì
diệu của cuộc sống với sự song hành, hoà nhập, diễn biến khó lường
của bình yên và bão tố, cái đẹp và sự hủy diệt, sự sống và cái chết
cùng niềm tin tưởng cuối cùng vào sự tốt đẹp của cuộc sống (trong siêu
bão một bông súng nở)
- Cuộc sống vốn rất phức điệu, đa chiều, muôn màu vẻ: có bình yên và
bão tố, cái đẹp và hiểm họa, tốt và xấu Những điều tưởng như đối lập
đó vẫn luôn song song cùng tồn tại, vừa loại trừ vừa bao hàm nhau.
- Bản chất của sự sống là luôn biến đổi, vận động không ngừng; hết
đêm đến ngày, qua đông lại sang xuân, tận bên trong cái tàn úa, khô
héo, một mầm sống lại đang sinh sôi, trong vất vả đau đớn, hạnh phúc
vẫn hiện hình.
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 3- Trong cuộc đời mỗi con người đều có thể phải trải qua những tai
ương, bất trắc Thấu hiểu những bí ẩn, những diễn biến khôn lường của
cuộc sống để có được tâm thế an nhiên, bình thản, có sự tỉnh táo, sáng
suốt và niềm tin vào cuộc đời.
(Lấy dẫn chứng minh họa phù hợp)
- Khẳng định thông điệp trên là đúng đắn, sâu sắc, có ý nghĩa gợi mở,
nhắc nhở về một phương châm sống tích cực khi đứng trước những khó
khăn, thử thách trong cuộc sống.
- Nhận thức được rằng chính trong gian khổ, hiểm nguy, con người
trưởng thành hơn.
- Phê phán những người không biết trân trọng giữ gìn cuộc sống bình
yên, tự đẩy mình vào bão tố cuộc đời hoặc yếu đuối, bạc nhược, nản chí
trước khó khăn, thử thách.
5 Liên hệ bản thân, rút ra bài học nhận thức và hành động 0,25 Câu 2 (7,0 điểm)
a.Yêu cầu về kĩ năng:
- Biết cách làm bài văn nghị luận văn học, bố cục rõ ràng, vận dụng tốt các thao
tác lập luận.
- Biết cách chọn và phân tích dẫn chứng để làm sáng tỏ vấn đề nghị luận.
- Bài viết mạch lạc, trong sáng, có cảm xúc, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp.
b Yêu cầu về kiến thức:
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo được các
ý cơ bản sau:
- Nghệ thuật là một hình thái đặc thù của ý thức xã hội, là phương thức
quan trọng để con người nhận thức, khám phá và cải tạo cuộc sống theo
quy luật của cái đẹp.
- Tình cảm là những cung bậc cảm xúc, là nỗi niềm tâm tư sâu kín của
lòng người được ngân rung lên trong tác phẩm văn học.
- Giãi bày: bày tỏ, phô diễn những điều chất chứa trong lòng.
- Gửi gắm: trao gửi, phó thác với thái độ thiết tha.
-> Tác phẩm nghệ thuật là nơi bày tỏ và trao gửi những điều thầm kín
trong đời sống tâm hồn con người.
- Văn học nghệ thuật phản ánh đời sống thông qua lăng kính chủ quan của
người nghệ sĩ Chính vì thế, nội dung của văn học không chỉ phản ánh
hiện thực đời sống khách quan mà còn gắn liền với tình cảm chủ quan.
- Phản ánh trong văn học không phải là sự sao chép nguyên si hiện thực
đời sống như nó vốn có Hiện thực trong văn học bao giờ cũng là hiện
thực gắn với tâm tư, tình cảm, thể hiện sự nghiền ngẫm lí giải hiện thực
của tác giả.
- Mặt khác, tư duy hình tượng đòi hỏi ở nhà văn sự nhạy bén, tình cảm sâu
Trang 4sắc, mãnh liệt với hiện thực cuộc sống và con người.
- Tình cảm mãnh liệt giúp nhà văn biết cách truyền những xúc động của
trái tim mình đến trái tim người đọc bằng con đường nghệ thuật, thông
qua các phương tiện nghệ thuật phù hợp.
* Truyện ngắn " Hai đứa trẻ" ( Thạch Lam)
- Truyện thể hiện những rung cảm tinh tế, sâu lắng của tác giả về thiên
nhiên, cảnh vật và cuộc sống con người Điều đó được gửi gắm qua cái
nhìn và sự cảm nhận của nhân vật Liên: bức tranh thiên nhiên phố huyện
khi chiều về, mùi ẩm mốc của rác sau phiên chợ nghèo, hoa bàng từng đợt
rụng xuống, bầu trời ngàn sao lấp lánh, ngọn đèn con nơi quán hàng của
chị Tí
- Niềm thương cảm với những phận người nhỏ bé sống mòn mỏi, lay lắt,
buồn thương: mẹ con chị Tí, bác phở Siêu, gia đình bác xẩm, bà cụ Thi
- Nâng niu, trân trọng những ước mơ, khát vọng của con người: hình ảnh
ngọn đèn con của chị Tí, những hoài niệm về quá khứ của chị em Liên,
giấc mơ và niềm hi vọng về tương lai của những người dân phố huyện,
hình ảnh chuyến tàu đêm
-> Tóm lại: truyện ngắn "Hai đứa trẻ" đã thể hiện tình cảm gắn bó, yêu
thương của Thạch Lam với những điều bình dị, thân thuộc xung quanh và
niềm thiết tha với những vẻ đẹp "tiềm tàng, khuất lấp" trong thiên nhiên
và tâm hồn con người Đó cũng chính là tư tưởng nhân đạo sâu sắc của tác
phẩm.
Để thể hiện những nội dung trên, tác giả đã tìm đến với thể loại truyện
ngắn trữ tình, giàu chất thơ
* Bài thơ " Đây thôn Vĩ Dạ" ( Hàn Mặc Tử)
- Tình yêu dành cho cảnh sắc thiên nhiên thể hiện qua những cảm nhận
tinh tế về bức tranh thôn Vĩ buổi bình minh, vẻ thơ mộng, huyền diệu của
một đêm trăng bên dòng sông
- Tình cảm thiết tha, trìu mến với con người qua những cảm nhận về vẻ
đoan trang, phúc hậu của gương mặt chữ điền sau cành lá trúc, nét tinh
khôi của một sắc áo cùng tiếng gọi " khách đường xa" đầy khắc khoải
- Niềm khát khao giao cảm với cuộc đời, ước vọng được hòa nhập, thấu
hiểu và cảm thông, được gửi gắm trong những câu hỏi: "Sao anh không về
chơi thôn Vĩ?", "Thuyền ai đậu bến sông trăng đó ", "Ai biết tình ai có đậm
đà?".
-> Bài thơ thể hiện tình cảm gắn bó thiết tha với thiên nhiên, cuộc sống
con người và những trăn trở, khát khao về tình người, tình đời Về nghệ
thuật, hình ảnh thơ trong sáng nhưng vẫn giàu sức gợi, ngôn ngữ có sự
sáng tạo với những kết hợp từ độc đáo và những biểu tượng đa nghĩa
2,00
0,5
0,5 0,5
Như vậy, "Hai đứa trẻ" và "Đây thôn Vĩ Dạ" đều là sự giãi bày và gửi
gắm tâm tư, trăn trở về cuộc sống của người nghệ sĩ Nội dung tư tưởng
đó đã được thể hiện trong những hình thức nghệ thuật phù hợp Đó cũng
chính là yếu tố làm nên giá trị và sức sống lâu bền của hai tác phẩm
0,25
Trang 55 Bàn luận, mở rộng 0,5
- Trong quá trình sáng tạo, nhà văn phải lao động miệt mài bằng cả trí óc
và con tim, bằng cả tâm lực và trí lực để cho ra đời những tác phẩm vừa
sâu sắc về tư tưởng, vừa lay động lòng người.
- Tác phẩm văn học có giá trị khi tình cảm cá nhân hòa quyện với lí tưởng
thời đại, hướng con người tới những cảm xúc tích cực và nhân văn.
- Độc giả khi đến với tác phẩm văn học không chỉ quan tâm đến hiện thực
được nói tới mà còn phải thấu hiểu những tâm tư, tình cảm nhà văn gửi
gắm, từ đó có sự đồng cảm, tri âm một cách sâu sắc.
……….Hết………
Trang 6SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HẢI DƯƠNG
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI TỈNH LỚP 12 THPT
NĂM HỌC 2016 - 2017 Môn: LỊCH SỬ
-Hết -Họ và tên thí sinh: ………Số báo danh:…… ………
Giám thị coi thi số 1:……… ………… Giám thị coi thi số 2:…… ………
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Trang 7Môn: LỊCH SỬ
(Hướng dẫn chấm gồm: 05 trang)
Câu 1
(2,0đ)
Trong những năm thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì, nhân dân Bắc Kì
kháng chiến giành những thắng lợi vang dội nào? 0,5
- Từ năm 1873 đến năm 1883, thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì 2 lần:
lần 1 (1873 -1874), lần 2 (1882 – 1883).
- Cả hai lần nhân dân Bắc Kì đều giành thắng lợi vang dội qua trận Cầu
Giấy lần 1 ngày 21 – 12 – 1873 và trận Cầu Giấy lần 2 ngày 19 - 5 – 1883.
0,25 0,25
Kết cục sau những thắng lợi đó và bài học rút ra cho nhà Nguyễn 1,5
Kết cục
- Thắng lợi trận Cầu Giấy lần 1, nhân dân ta vô cùng phấn khởi, nhưng triều
đình Nguyễn lại kí với Pháp Hiệp ước Giáp Tuất (1874), chính thức thừa
nhận sáu tỉnh Nam Kì là đất thuộc Pháp…
- Thắng lợi trận Cầu Giấy lần 2, thể hiện rõ quyết tâm tiêu diệt giặc của
nhân dân ta, còn triều đình Nguyễn vẫn muốn thương thuyết với Pháp.
- Sau trận Cầu Giấy lần 2, thực dân Pháp củng cố dã tâm xâm chiếm toàn bộ
Việt Nam, cho quân tấn công vào kinh thành Huế, buộc triều đình Nguyễn
phải đầu hàng.
Bài học rút ra.
- Phải có niềm tin vào sức mạnh của nhân dân
- Phải tập hợp, đoàn kết, lãnh đạo nhân dân
- Phải biết chớp thời cơ để đánh bại kẻ thù, bảo vệ độc lập.
0,25
0,25 0,25
0,25 0,25 0,25
- Bạo động, dựa vào Nhật để đánh thực dân Pháp.
- Cải cách, dựa vào Pháp để đánh đổ ngôi vua và bọn phong kiến hủ bại.
0,5
- Lập Hội Duy tân (5/1904), tổ chức phong trào Đông du; thành lập Việt Nam Quang phục hội (6/1912).
- Tổ chức cuộc vận động Duy tân cải cách về kinh tế, văn hóa – xã hội.
0,5
Nguyên nhân nào khiến con đường cứu nước của hai ông thất bại? 0,75
- Hai ông là những sĩ phu tư sản hóa, chưa đoạn tuyệt hẳn với tư tưởng
phong kiến.
- Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh chưa xác định đúng kẻ thù.
- Khuynh hướng cách mạng dân chủ tư sản đầu thế kỉ XX không phù hợp
với hoàn cảnh lịch sử dân tộc.
0,25
0,25 0,25
- Phong trào cách mạng Việt Nam rơi vào tình trạng khủng hoảng sâu sắc về
đường lối và giai cấp lãnh đạo.
- Trong bối cảnh đó, Nguyễn Tất Thành ra đi tìm con đường cứu nước mới
0,25 0,25 0,25
Trang 8- Người cho rằng: muốn đánh thắng kẻ thù thì phải hiểu kẻ thù Vì vậy
Người quyết định sang phương Tây, đến nước Pháp tìm đường cứu nước.
0,25
Những hoạt động cứu nước của Người từ 1911 đến 1917 có ý nghĩa gì? 1,0
- Từ năm 1911 đến đầu 1917, Người nhận thức về thế giới, xác định được
bạn và thù
- Từ cuối 1917, Người hiểu được tình cảnh của quần chúng lao động và giai
cấp công nhân.
- Người tiếp nhận ảnh hưởng của cách mạng tháng Mười Nga
=> Đây là cơ sở quan trọng để Người xác định con đường cứu nước đúng
đắn cho dân tộc.
0,25 0,25
0,25 0,25
Câu 4
(2,0đ)
Những điểm giống giữa Liên minh châu Âu (EU) và Hiệp hội các quốc gia
- Hoàn cảnh ra đời
+ Tổ chức của những quốc gia liền kề về địa lý, tương đồng về kinh tế,
văn hóa.
+ Hạn chế ảnh hưởng của các cường quốc bên ngoài.
+ Xu hướng hợp tác, liên kết khu vực.
- Mục tiêu: liên minh, hợp tác cùng phát triển về chính trị, kinh tế.
- Vị trí: hiện nay là những tổ chức liên kết, hợp tác khu vực phát triển hiệu
quả nhất thế giới, có xu hướng phát triển liên kết lên tầm cao mới (EU
hướng tới nhất thể hóa, ASEAN hướng tới thành một cộng đồng vững
0,25
Những điểm khác nhau giữa Liên minh châu Âu (EU) và Hiệp hội các quốc
gia Đông Nam Á (ASEAN)
Câu 5
(2,0đ)
Chính sách đối ngoại của Mĩ từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến năm 1991
*Tham vọng
- Mĩ triển khai chiến lược toàn cầu với tham vọng làm bá chủ thế giới.
- Mĩ đề ra ba mục tiêu: ngăn chặn và tiến tới xóa bỏ chủ nghĩa xã hội trên
thế giới; đàn áp các phong trào cách mạng thế giới; khống chế, chi phối các
nước tư bản đồng minh phụ thuộc vào Mĩ.
*Kết cục
- Mĩ không đạt được tham vọng làm bá chủ thế giới.
- Vấp phải nhiều thất bại đau đớn, như thất bại trong chiến tranh xâm lược
Việt Nam (1954-1975).
0,25 0,25
0,25 0,25
Qua đó em có liên hệ gì về chính sách đối ngoại của Trung Quốc hiện nay? 1.0
- Do sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế
- Trung Quốc có tham vọng lớn vươn ra thế giới.
- Trọng tâm tham vọng đối ngoại là làm bá chủ châu Á và biển Đông.
- Tuy nhiên, thực tế phát triển của thế giới, Trung Quốc khó thực hiện được
tham vọng.
0,25 0,25 0,25 0,25
Trang 10-Hết -SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HẢI DƯƠNG KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI TỈNH LỚP 12
NĂM HỌC 2016 – 2017
Môn thi: ĐỊA LÍ
Thời gian làm bài: 180 phút
(Đề thi gồm: 01 trang)
Câu I (2,0 điểm)
1 Làm thế nào để xác định chính xác nhất hướng đông tại Thành phố Hải Dương vào ngày 08 tháng 10 trong điều kiện không có bản đồ và các thiết bị kỹ thuật ? Giải thích.
2 Tại sao năng suất, chất lượng sản phẩm nông nghiệp bấp bênh, kém ổn định ?
Câu II (1,0 điểm)
Nguyên nhân nào dẫn đến tính chất thất thường của các yếu tố thời tiết khí hậu nước
ta ?
Câu III (2,0 điểm)
1 Tại sao tính nhiệt đới của thiên nhiên nước ta được bảo toàn ?
2 Ở nước ta, địa hình chịu tác động mạnh mẽ của con người như thế nào ?
Câu IV (2,0 điểm)
1 Cảnh quan thiên nhiên nước ta có nét độc đáo, khác biệt với các vùng khác cùng vĩ độ
ở những điểm nào ? Vì sao lại có sự khác biệt đó ?
2 Tại sao nói Biển Đông đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế nước
ta ?
Câu V (3,0 điểm)
Cho bảng số liệu:
Nhiệt độ (0C) và lượng mưa (mm) trung bình tháng của Hà Nội
Nhiệt độ 16,4 17,0 20,2 23,7 27,3 28,8 28,9 28,2 27,2 24,6 21,4 18,2
Lượng mưa 18,6 26,2 43,8 90,1 188,5 230,9 288,2 318,0 265,4 130,7 43,4 23,4
1 Vẽ biểu đồ thể hiện nhiệt độ và lượng mưa trung bình tháng của Hà Nội.
2 Qua biểu đồ đã vẽ, bảng số liệu hãy rút ra nhận xét về đặc điểm khí hậu của Hà Nội.
-Hết -(Thí sinh được sử dụng Atlat Địa lí Việt Nam tái bản chỉnh lí và bổ sung từ năm 2009)
Họ và tên thí sinh: Số báo danh: Chữ ký của giám thị 1: Chữ ký của giám thị 2:
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 11SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HẢI DƯƠNG
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI TỈNH LỚP 12 THPT
NĂM HỌC 2016 – 2017 MÔN THI: ĐỊA LÍ
(Hướng dẫn chấm gồm trang)
I
(2,0đ)
1 Làm thế nào để xác định chính xác nhất hướng đông tại Thành
phố Hải Dương vào ngày 08 tháng 10 trong điều kiện không có
bản đồ và các thiết bị kỹ thuật? Giải thích.
- Đối tượng của sản xuất nông nghiệp là cây trồng và vật nuôi sinh
trưởng và phát triển theo các quy luật sinh học 0,25
- Quá trình sinh trưởng và phát triển chịu tác động rất lớn của quy luật
tự nhiên (đất, nước, khí hậu, nhiệt độ, ánh sáng…) 0,25
0,25
- Môi trường ô nhiễm, nhiều thiên tai ảnh hưởng lớn đến sản xuất
nông nghiệp (làm cho năng suất, chất lượng sản phẩm nông nghiệp
càng bấp bênh và kém ổn định).
0,25
II
(1,0đ)
Vị trí địa lí và hình dạng lãnh thổ có ảnh hưởng như thế nào đến
- Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến bán cầu Bắc nên khí hậu
- Nằm trong khu vực gió mùa châu Á, lãnh thổ kéo dài theo vĩ tuyến
- Giáp biển, lãnh thổ hẹp ngang nên khí hậu mang đặc tính khí hậu
- Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến, khu vực gió mùa, giáp biển
làm cho thời tiết, khí hậu diễn biến phức tạp, nhiều thiên tai 0,25
III
(2,0đ)
1 Tại sao tính nhiệt đới của thiên nhiên nước ta được bảo toàn ? 1,00
- Nước ta nằm trong vùng nhiệt đới nên thiên nhiên nước ta mang tính
HƯỚNG DẪN CHẤM