Tiểu luận quy hoạch du lịch tỉnh Lào Cai

người Xa PhóHội hoa chuối của Ngày 9 tháng 9 âm lịch hàng năm Huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Hội hoa chuối được tổ chức tại một gia đình,... Lễ “ăn cơm mới” của người Tày, Bắc Hà 10 dương lịch

MỤC LỤC

CHƯƠNG I ĐÁNH GIÁ, PHÂN TÍCH NGUỒN LỰC PHÁT TRIỂN DU

LỊCH TỈNH LÀO CAI1.1 Vị Trí Địa Lý:

1.1.1 Lãnh Thổ

-Giới hạn lãnh thổ: Lào Cai là tỉnh vùng cao biên giới thuộc vùng trung và miền núi phía Bắc của Việt Nam giáp ranh giữa vùng Tây Bắc và Đông Bắc Phía Đông giáp tỉnh Hà Giang, phía Nam giáp tỉnh Yên Bái, phía Tây giáp tỉnh Lai Châu và Sơn

La, phía Bắc giáp tỉnh Vân Nam_ Trung Quốc

- Tọa độ địa lí: 22°22′48″B 104°09′28″Đ

1.1.2.Giao Thông

Lào Cai là một tỉnh cửa ngõ biên cương phía Tây Bắc của Tổ quốc có 203kmđường biên giới với Trung Quốc, có vị trí chiến lược quan trọng cả về kinh tế - chínhtrị - an ninh - quốc phòng Lào Cai nằm ở vị thế “đầu cầu” nối liền tỉnh Vân Nam và

cả vùng Tây Nam rộng lớn của Trung Quốc với đồng bằng Bắc bộ Lào Cai có điềukiện thuận lợi về giao thông, có cả đường thuỷ, đường bộ và đường sắt Trên địa phậntỉnh Lào Cai có 3 tuyến quốc lộ, 6 tuyến tỉnh lộ, đường ôtô đã về đến xã, phường, thịtrấn Đường sông Hồng là tuyến đường huyết mạch thời cổ đại và phong kiến

Lào Cai hiện có cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu quốc gia và nhiều cửa khẩu phụthông thương với Trung Quốc

Đường sắt:

+ Tuyến đường sắt liên vận quốc tế Hải Phòng - Hà Nội - Lào Cai - Vân Nam(Trung Quốc): vận tải hàng hoá, hành khách quốc tế, trong nước

+ Tuyến đường sắt nội bộ : phục vụ khai thác khoáng sản

Đường thuỷ: Có 2 tuyến sông Hồng và sông Chảy chạy dọc giữa tỉnh tạo thànhmột hệ thống giao thông liên hoàn

Hà Giang, Lai Châu, Hòa Bình, Điện Biên, Sơn La cùng hợp tác trong chương trìnhHợp tác phát triển du lịch 8 tỉnh Tây Bắc mở rộng đã tạo cơ hội phát huy thế mạnh này

và thu hút được dự quan tâm của du khách

Là tỉnh miền núi cao, đang phát triển nên Lào Cai còn giữ được cảnh quan môitrường đa dạng và trong sạch Đây sẽ là điều quan trọng tạo nên một điểm du lịch lýtưởng đối với du khách trong và ngoài nước

Khu du lịch nghỉ mát Sa Pa - là 1 trong 21 khu du lịch quốc gia của Việt Nam Sa

Pa nằm ở độ cao trung bình từ 1.200 m - 1.800 m, khí hậu mát mẻ quanh năm, cóphong cảnh rừng cây núi đá, thác nước và là nơi hội tụ nhiều hoạt động văn hóa truyềnthống của đồng bào các dân tộc như chợ cùng cao

Dãy núi Hoàng Liên Sơn có đỉnh Fansipan - nóc nhà của Việt Nam - và có khubảo tồn thiên nhiên Hoàng Liên hấp dẫn nhiều nhà khoa học, khách du lịch

Lào Cai có nhiều địa danh lịch sử, hang động tự nhiên và các vùng sinh tháinông nghiệp đặc sản như mận Bắc Hà, rau ôn đới, cây dược liệu quý, cá hồi, cá tầm

Cặp cửa khẩu quốc tế Lào Cai (Việt Nam) - Hà Khẩu thuộc Vân Nam (TrungQuốc) tách nhau qua sông Nậm Thi cũng là một điểm du lịch thú vị

1.2 Tài Nguyên Du Lịch

1.2.1 Tài Nguyên Du Lịch Tự Nhiên

Với địa hình đồi núi cao chiếm ưuthế, còn có đỉnh Phan Si Păng cao nhấtViệt Nam thích hợp cho các loại hình dulịch mạo hiểm khám phá thiên nhiên

Đỉnh Phan Si Păng, đỉnh Bạch MộcLương Tử (Bát Xát), núi Ba mẹ con (BắcHà)… thích hợp cho loại hình du lịchmạo hiểm

Ngoài ra còn có núi Cô Tiên, núiHàm Rồng, bản Cát Cát cũng có giá trị dulịch không kém

2 Đồi (trung du) Chiếm 12% so với diện tích tự

b Dạng địa hình đặc biệt

mà tiêu biểu là Hang Tiên

Có giá trị thu hút du lịch và là thắng cảnh tự nhiên của vùng

1.2.1.2 Khí Hậu

Lào Cai có khí hậu nhiệt đới gió mùa, song do nằm sâu trong lục địa bị chia phốibởi yếu tố địa hình phức tạp nên diễn biến thời tiết có phần thay đổi, khác biệt theothời gian và không gian Đột biến về nhiệt độ thường xuất hiện ở dạng nhiệt độ chênhlệch trong ngày lên cao hoặc xuống thấp quá (vùng Sa Pa có nhiều ngày nhiệt độxuống dưới 00C và có băng hoặc tuyết rơi)

Khí hậu Lào Cai chia làm hai mùa: mùa mưa bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 10,mùa khô bắt đầu từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau Nhiệt độ trung bình nằm ở vùngcao từ 150C - 200C (riêng Sa Pa từ 140C – 160C và không có tháng nào lên quá 200C),lượng mưa trung bình từ 1.800mm - >2.000mm Nhiệt độ trung bình nằm ở vùng thấp

từ 230C – 290C, lượng mưa trung bình từ 1.400mm - 1.700mm.Sương: Sương mù thường xuất hiện phổ biến trên toàn tỉnh, có nơi ở mức độ rất dày.Trong các đợt rét đậm, ở những vùng núi cao và các thung lũng kín gió còn xuất hiệnsương muối, mỗi đợt kéo dài 2 - 3 ngày

Khí hậu Lào Cai rất thích hợp với các loại cây ôn đới, vì vậy Lào Cai có lợi thếphát triển các đặc sản xứ lạnh mà các vùng khác không có được như: hoa, quả, thảodược và cá nước lạnh

Độ

ẩm 15,3 16,4 20,2 24,8 28,8 31,4 32,0 31,3 29,0 25,4 20,4 16,7 24,3Lượn

Nguồn nước Phân Tích

1.Sông - Hệ thống sông: Lào Cai có 2 con sông lớn chảy qua là sông Hồng và

sông Chảy bắt nguồn từ Vân Nam (Trung Quốc) Ngoài ra còn có hàng nghìn sông suối lớn nhỏ

- Tổng chiều dài các con sông: sông Hồng là 130km chiều dài chảy qua tỉnh, sông Chảy có chiều dài đoạn chảy là 124km chảy qua tỉnh Trong

số hàng nghìn sông suối lớn nhỏ thì có 107 con sông, suối dài từ 10km trở

2 Hồ Lào Cai có hàng nghìn sông suối lớn nhỏ nhưng chỉ có hai hồ đó là: hồ

Thác Bạc và hồ Cốc Ly

Hồ Thác Bạc là một hồ tự nhiên: Hồ Thác Bạc rộng gần 6ha, nơi sâu nhất 9 m và có khả năng tích được khoảng gần 200.000 m3 nước Hồ nước này đảm bảo nguồn nước quanh năm cho danh thắng Thác Bạc, đồng thời cung cấp nước sạch phục vụ sinh hoạt và nuôi cá nước lạnh của khu vực thượng huyện Sa Pa Hồ Thác Bạc có tiềm năng du lịch lớn và hiện là điểm đến hấp dẫn của vùng

Hồ Cốc Ly là một hồ nhân tạo, hồ thủy điện của vùng

- Đặc điểm chung của hệ sinh thái:

Đặc trưng cơ bản của hệ sinh thái tự nhiên là khả năng tự lập lại cân bằng, nghĩa

là mỗi khi bị ảnh hưởng bởi một nguyên nhân nào đó thì lại có thể phục hồi để trở vềtrạng thái ban đầu Trong một hệ sinh thái luôn tồn tại mối quan hệ nhân quả giữa tính

ổn định và tính phong phú về tình trạng, về chủng loại trong thành phần của hệ sinhthái với tính cân bằng của hệ sinh thái Hệ sinh thái càng trưởng thành thì cân bằngmôi trường càng lớn

-Hệ thống các vườn quốc gia, khu dự trữ sinh quyển

+Vườn quốc gia Hoàng Liên: thành lập năm 1996

Địa điểm: Vườn quốc gia Hoàng Liên là một vườn quốc gia Việt Nam được

thành lập năm 2002, nằm ở độ cao từ 1.000-3000m so với mặt biển trên dãy HoàngLiên Sơn thuộc địa bàn các huyện Than Uyên, Phong Thổ tỉnh Lai Châu và Sa Pa củatỉnh Lào Cai Tọa độ địa lý của vườn từ 22°07'-22°23' độ vĩ Bắc và 103°00'-104°00' độkinh Đông

Đặc trưng: Thực vật tại Vườn quốc gia Hoàng Liên có 2.024 loài thuộc 200 họ,trong đó có 66 loài trong sách đỏ Việt Nam, 32 loài quý hiếm, 11 loài có nguy cơ tuyệtchủng như bách xanh, thiết sam, thông tre, thông đỏ, đinh tùng, dẻ tùng v.v Có tớitrên 700 loài cây được dùng làm thuốc trong đó có những cây dược liệu được khaithác và đưa vào sử dụng từ lâu như thiên niên kiện, đương quy, thục địa, đỗ

trọng, hoàng liên chân chim, đỗ quyên, kim giao, thảo quảv.v Đó là chưa kể còn trên2.500 loài lấy được mẫu tiêu bản nhưng chưa xác định được tên họ của cây.

Tại đây người ta còn tìm thấy loài nấm cổ linh chi trong đó có những tai nấmnặng trên 6 kg

Khảo sát theo dọc tuyến Hoàng Liên, các nhà khoa học cũng đã phát hiện thêmnhiều loài quý hiếm, như ở độ cao 2.000 mét của khu vực các xã Séo Mý Tỷ đến DềnThàng có rừng pơ mu mọc liên tiếp với diện tích trên 100ha, mỗi cây có đường kínhtrên 1m; Phan Xi Păng đi San Sả Hồ ở độ cao gần 3.000m, lại phát hiện rừng đỗ quyênvới khoảng 20 loài trong tổng số 27 loài có mặt tại Việt Nam, trong đó đẹp và nhiềunhất là loài quyên ly, quyên huyền diệu, quyên silie

Số lượng các loài thực vật đặc hữu chiếm tới 25% các loài thực vật đặc hữutại Việt Nam, khiến Vườn quốc gia Hoàng Liên sở hữu kho tàng gen cây rừng quýhiếm bậc nhất trong các vườn quốc gia Việt Nam

Vườn sở hữu ba loài cây đặc biệt quý hiếm là loài bách xanh, phân bố tại vùngnúi đá vôi xã Bản Hồ, huyện Sa Pa, mọc rải rác trên diện tích 30ha nhưng hiện chỉ cònkhông đến 10 cây có đường kính thân cây từ 20–30 cm, cao trên 20m Loài thông

đỏ chỉ còn 3 cá thể được tìm thấy tại xã Sa Pả huyện Sa Pa, sống ở độ cao trên 2.000m.Loài vân sam Hoàng Liên (sam lạnh) mọc ở độ cao 2.700m, cây cao từ 18-20m, cóđường kính gốc từ 50–80 cm, phân bố trong vùng lõi vườn quốc gia với diện tíchkhoảng 400-500 ha Ba loại cây quý hiếm này nay đang được Quỹ Quốc tế về Bảo vệThiên nhiên (WWF) và Chương trình Đông Dương khuyến cáo cần có biện pháp bảotồn, nhân giống vì đứng trước nguy cơ tuyệt chủng cao

Về động vật, tại Vườn quốc gia Hoàng Liên có 66 loài thú trong đó có 16 loàinằm trong sách đỏ Việt Nam Bên cạnh những loài quen thuộc như sóc bay, mèo rừng,sơn dương, vượn đen, là những loài có nguy cơ tuyệt chủng như vượn đen tuyền, hồnghoàng, cheo cheo, voọc bạc má; chim có 347 loài trong đó có những loài quý hiếmnhư đại bàng đốm to, trĩ mào đỏ, chim hét mỏ vàng; động vật lưỡng cư có 41 loài; bòsát với 61 loài Vườn bảo tồn nguồn gen của một nửa loài ếch nhái có ở Việt Nam,trong đó có loài ếch gai rất hiếm vừa được phát hiện

Giá trị du lịch: Thị trấn Sa Pa nằm trong vườn quốc gia Hoàng Liên từ lâu đã trởthành điểm du lịch sinh thái hấp dẫn của Việt Nam Du khách đến Sa Pa có thể tiếp tụchành trình theo các tuyến du lịch đến các khu vực thuộc Vườn quốc gia Hoàng Liênnhư chinh phục đỉnh Phan Xi Păng, vượt đèo Ô Quy Hồ, khám phá văn hóa các dântộc thiểu số sinh sống trong vùng đệm của vườn nhưng hiện nay, giá cả của cây thảoquả càng ngày càng cao, nên người dân địa phương đang tàn phá rất nhiều rừng, khitrông cây thảo quả buộc cư dân phải đốn rất nhiều cây cổ thụ để trồng cây, và khi thu

hoạch họ cung cần đốn nhiều cây để lấy củi, và rừng đang bị tàn phá, các cán bộ củakhu bảo tồn họ chỉ lo tìm khách du lịch để kiếm tiền, còn rừng khắp nơi bi phá thì họkhông quan tâm.

+Khu bảo tồn thiên nhiên Văn Bàn: Khu bảo tồn thiên nhiên Văn Bàn nằm trongvùng núi Hoàng Liên Sơn, cách đỉnh Fan Si Pan là đỉnh núi cao nhất Việt Nam 40 km

về phía đông nam là một vùng núi, có nhiều đỉnh cao trên 2.000 m Điểm cao nhất(2.875 m) ở phía bắc huyện trên ranh giới với VQG Hoàng Liên Huyện Văn Bàn bịchia đôi bởi thung lũng sông chạy từ tây nam đến đông bắc Độ cao dọc theo thunglũng này chỉ dưới 200 m

+ Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Xát: Mới đây theo quyết định số 1976/ QĐ- TTgngày 30/10/2014 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt quy hoạch hệ thống rừngđặc dụng cả nước đến năm 2014, tầm nhìn đến năm 2030, trong đó có Khu bảo tồnthiên nhiên Bát Xát với diện tích tự nhiên là 18.637 ha Khu bảo tồn thiên nhiên BátXát có độ che phủ rừng đạt 95% với 940 loài thực vật bậc cao như Mộc Lan, Dương

xỉ, ngành thông Trong đó có 38 loài có trong sách đỏ Việt Nam, 9 loài trong sách đỏthế giới

1.3.1 Tài Nguyên Nhân Văn

1.3.1.1 Di sản văn hóa thế giới- di tích văn hóa lịch sử

Di sản văn hóa quốc gia và cấp tỉnh

Di tích văn hóa lịch sử Tổng số di tích trên lãnh thổ là 17 di

tích các loại

Số di tích được xếp hạng cấp quốc gia là 15 di tích

Mật độ di tích là 0,003/km

1.3.1.2 Di sản văn hóa thế giới- Di tích văn hóa lịch sử

- Lễ hội

1 người Xa PhóHội hoa chuối của Ngày 9 tháng 9

âm lịch hàng năm

Huyện Văn Bàn, tỉnh Lào

Hội hoa chuối được tổ chức tại một gia đình,

Cai nhóm gia đình, hay cả

thôn bản, là nơi tụ họp vui chơi, cầu chúc, múa hát, thể hiện tinh thần đoàn kết, nhớ ơn

tổ tiên, cùng phấn đấu vươn lên trong cuộc sống, lao động của người dân tộc Xa Phó (Văn Bàn)

2 Lễ “ăn cơm mới” của

người Tày, Bắc Hà 10 dương lịch Cuối tháng 9 đầu

hàng năm

Huyện Bắc

Hà, tỉnh Lào Cai

Ngay sau khi thuhoạch vụ lúa mùa khingô, lúa đã chất đầy bồthì đó cũng là thờiđiểm để bà con ngườidân tộc Tày (Bắc Hà)bước vào mùa Tết

"cơm mới" với ý nghĩatổng kết một năm sảnxuất, dâng thành quảlao động cúng đất trời,cầu mưa thuận gió hòa,làm ăn phát đạt, mùamàng tươi tốt, concháu mạnh khỏe vàbày tỏ sự tôn kính lênông bà tổ tiên đã khuất

3 Lễ cúng rừng của

người dao Tuyển nămMùng 8 tết hàng Trì Quang, Bản Mạ, xã

huyện Bảo Thắng

Đây là lễ hội bảo vệ vàphát triển rừng cộng đồng, kết hợp lễ cúng rừng đầu xuân theo phong tục cổ truyền

4 Hội Xòe ở Tà Chải Ngày 5 tháng 1

âm lịch hàng năm Lào Cai.Bắc hà, tỉnh người Tày cầu cho Đây là hội xuân của

mùa màng tươi tốt, thóc gạo đầy nhà Nghi

lễ khá đơn giản với một mâm lễ vật tại chân cây nêu to, biểu thị lòng thành kính củadân bản đối với Thần Nông vị thần cai quản ruộng nương Sau khi thầy cúng làm lễ cầu khấn, cả làng cùng

tham gia múa xoè trong tiếng chiêng, tiếng trống rộn rã với nhiều điệu đặc sắc: xòetập hợp, xòe đôi, xòe bốn, xòe chào

5 Lễ cấp sắc của người

Dao đỏ lịch hoặc tháng 1 Tháng 11,12 âm

hàng năm

Bắc Hà, tỉnh Lào Cai

Lễ cấp sắc ở mỗi bậccấp đều có những khácbiệt nhất định trongtrình tự hành lễ Tuynhiên, có 2 phần lễchính là lễ quá tăng(qua đèn) gồm cácphần: Trình diện, cấpđèn, hạ đèn, đặt phápdanh, qua cầu Phần lễtẩu Slai (lễ thăng cấp)gồm: lễ lên đèn, ban

mũ, lễ trình diện NgọcHoàng, lễ tơ hồng, lễthăm thiên đình

Lễ cấp sắc của ngườiDao có giá trị nhânvăn, được thể hiện ởcác điều giáo huấn ghitrong sắc cấp chongười thụ lễ tuyệt đối

kỵ làm việc ác, điềuxấu

6 Lễ hội đền Trung Đô Mùng 10 tháng

giêng hàng năm

Trung Đô, xã Bảo Nhai, huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai

Đền Trung Đô là nơi thờ tướng quân Gia Quốc Công Vũ Văn Mật cùng với các thuộctướng của mình đã có công xây dựng căn cứ

ổn định bảo vệ biên cương Tổ quốc và pháttriển vùng đất Trung

Đô cũng như Bắc Hà thuộc trấn Tuyên Quang xưa ( Lào Cai ngày nay) thành trung tâm kinh tế xã hội thời bấy giờ

7 Lễ hội đền Bắc Hà Ngày 7 tháng 7 Tại Bắc Hà, mất Gia quốc công Vũnhằm tưởng nhớ ngày

âm lịch tỉnh Lào Cai Văn Mật, người đã cócông dẹp loạn, an dân,

hùng cứ vùng Tây Bắcthế kỷ 16-17

8 Tết mừng chiến thắng

của người Nùng Dín âm lịchNgày 1 tháng 7 Khương và Huyện Mường

Huyện Bắc Hà

Tết là dịp bà con dângcúng thần linh thổ địacác món ăn từ chuối:quả chuối, hoa chuối,lõi chuối, xôi 7 màuvới biểu tượng câychuối và một đôi đũamàu đỏ, hát dân ca kể

về sự tích chống giặc

9 Lễ hội cầu mùa của

các dân tộc

Ngày tí tháng giêng hàng năm

thôn Làng My,

xã Xuân quang, huyện Bảo Thắng

lễ cầu mùa, cầu chongười yên vật thịnh,mùa màng tốt tươi, lúađầy bồ gà lợn đầychuồng…

Lễ hội Cầu mùa là một

lễ hội của người DaoTuyển Đây là nét vănhóa truyền thống tốtđẹp của người DaoTuyển, không cầu kỳnhưng mang nhiều yếu

tố tâm linh sâu sắc của

cả cộng đồng

10 Lễ hội trùm chăn của

người Hà Nhì âm lịch diễn ra Ngày thìn tháng 6

trong 3 ngày

Huyện Bát Xác, tỉnh Lào Cai

Lễ hội cúng thần gió, thần đất, còn gọi là K’Hô lgià lgià

11 Lễ hội xuống đồng

bản Hồ

Ngày mồng 8 tết hàng năm

Bản Hồ-Sa Pa,tỉnh Lào Cai

Dân lễ vật cúng thần linh và cầu cho mùa màng bội thu

12 Lễ hội Gầu Tào Ngày 15 tháng

giêng

Nếu hội tổ chức 3năm liền thì mỗi năm tổ chức 3 ngày liền, hội làm

Ở các gia đình người H’Mông trọng của người Gầu tào là lễ hội quan

Hmông Lễ hội mở ra nhằm một trong hai mục đích cầu phúc hoặc cầu mệnh Một gia chủ nào đó không

gộp một năm sẽ tổchức 9 ngày có con, thưa con hoặc sinh con một bề, sẽ

làm lễ nhờ thày cúng bói xin cho mở hội Gầu tào nhằm cầu mong có con - đó là hội cầu phúc Một gia chủ khác bị ốm đau bệnh tật, con cái yếu

ớt, thậm chí có con bị chết, mùa màng, vật nuôi lụi dần, cũng nhờ thầy cúng bói xin mở hội Gầu tào - đó là hội cầu mệnh

13 Lễ tết nhảy Cuối giờ thìn, đầu

giờ tị ngày mồng một và mồng hai tết âm lịch hàng năm

Tại nhà ông trưởng họ Tả Phìn, huyện Sa

Pa, tỉnh Lào Cai

Tết nhảy của người Dao đỏ ở Tà Phìn diễn

ra từ cuối giờ Thìn đếngiờ Dậu (khoảng 5 tiếng đồng hồ) và mang tính tổng hợp khá đầy đủ các loại hình nghệ thuật dân gian khác của dân tộc Dao đỏ, như nghệ thuậtnhảy múa, âm nhạc, ngôn ngữ Trong Tết nhảy, người Dao đỏ còn hát các điệu hát nói về công lao của đấng tổ tiên, sự tích dòng họ, các sinh hoạt cấy trồng, dệt vải, săn bắn

14 Lễ hội “Nhặn Sồng”

và “Nào Sồng” của tháng đầu Những ngày tốt

năm hàng năm

Làng Giàng TảChảy (Tả Van-Sa)

Trước đây, vào những ngày tốt của tháng đầu năm hàng năm, người Dao ở Giàng Tả Chải thường tổ chức lễ

“Nhặn Sồng” ở khu rừng cấm của làng Từ đầu thập kỷ 50, do sự gia tăng dân số, nạn phá rừng làm nương rẫy cũng phát triển,

nên chỉ năm nào rừng

bị phá nhiều, trâu ngựathả rông phá vườn tượchoa mầu, người Dao mới tổ chức lễ “Nhặn Sồng” Đồ cúng lễ là một con lợn (to hay nhỏ tuỳ thuộc số ngườiđến dự nhiều hay ít) Con lợn này luân phiênhàng năm từng hộ gia đình trong làng nuôi dưỡng Lợn dâng cúng phải là lợn có lông đen tuyền, khoẻ mạnh, béo tốt

15 Lễ hội “Nào Cống” Ngày thìn, tháng

sáu âm lịch hàng năm

ở các làng người Mông, Dao, người Giáy ở Mường Hoa

Ngôi miếu thờ đượcngười Mông gọi là

“Chế đáng” (Tsêrđăngz) Miếu thờ có 3gian, gian giữa thờ haiviên quan họ Đào, họNguyễn đã có công andân và xây dựngMường Hoa Một gianbên trái thờ thần núi(Sơn thần), thần SuốiHoa (Long Vương),người Giáy gọi là “Síapo”, “Sía ta”, ngườiMong gọi là “Thủ Ti”,

“Lùng Vàng” Mộtgian bên phải thờ các

bà nàng vợ hai ôngquan họ Đào, họNguyễn Lễ Vật dâncúng là trâu đen, lợnđen và gà vịt do cáclàng đóng góp mua.Làng Tả Van Giáy còn

có trách nhiệm chuẩn

bị vàng hương, bát đĩadâng cúng

Trước đây, người chủ

lễ phải mời thầy mongười Tày của Mường

Bo (4) Từ thập kỷ 40– 50 của thế kỷ này,chủ lễ là thầy mo củangười Giáy ở Tả Van.Thầy mo ăn mặc áodài, quần thụng (kiêngđội mũ, khăn) trịnhtrọng đọc lời cúng cácthần kinh Nội dungbài cúng là mời cácthần về dự lễ, cầumong các thần phù hộngười yên vật thịnh,được mùa Sau lễ cúng,chức dịch Mường Hoalên đọc quy ước chungcủa cả Mường

16 Lễ hội Trầu Sun Ngày hợi, tháng

giêng (mùng 5)

Làng Chành,

xã Xuân Giao (Bảo Thắng)

Trầu sun là một trong những nghi lễ cầu mùa rất đặc trưng của ngườiDao đỏ được các làng bản tổ chức thường xuyên hàng năm hoặc vài ba năm một lần vàocác dịp đầu xuân cầu cho mưa thuận gió hoà,cây cối phát triển, mùa màng tốt tươi, không xảy ra dịch bệnh, gia đình ấm lo, hạnh phúc

17 của người Giáy ở Tả Lễ hội Roòng Poọc

Van

Ngày thìn tháng giêng âm lịch Sa Pa- Lào Tả Van (huyện

Cai)

cầu mùa màng bội thu,người yên vật thịnh, mưa thuận, gió hoà Tuy vốn là lễ hội dân tộc truyền thống của người Giáy ở Tả Van, nhưng nhiều năm nay

đã lan rộng, trở thành

lễ hội chung của cả vùng thung lũng Mường Hoa

18 Lễ hội đền Thượng Rằm tháng Giêng

hàng năm

Thành phố LàoCai

Nhiều năm qua cứ “ đến hẹn lại lên” vào rằm tháng Giêng hàng năm, đồng bào các dântộc ở Lào Cai và cả nước lại nô nức hành hương về thành phố Lào Cai – nơi đất thiêng ải Bắc để hoà mình vào bầu không khí sôi động của Lễ hộiđền Thượng

19 Lễ hội Lập tịch của

người Dao họ đình và làng của Lễ diễn ra ở gia

người Dao họ, khicon trai được 13 tuổi

Bản Khe Mụ,

xã Sơn Hòa, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai

Lễ lập tịch (hay còn gọi là cấp sắc) của người Dao Họ giống như lễ thành đinh của các dân tộc ở nước ta

và trên thế giới Đó là nghi lễ đánh dấu một giai đoạn của cuộc đời con người, giai đoạn từtuổi thiếu niên lên tuổi trưởng thành, được cộng đồng công nhận

có vị trí trong đời sống

và sinh hoạt của người Dao Họ Hơn thế nữa,

đó không chỉ là sự công nhận chính của cộng đồng, mà còn là

sự chấp nhận của thần linh cho chàng trai đó

có đầy đủ mọi tiêu chuẩn của một thành viên chính thức của cộng đồng

20 Lễ hội rước đất, rước

nước của dân tộc Tày

ở Bắc Hà

Rằm tháng giêng hàng năm Hà, Lào Cai.Huyện Bắc nước phù hộ cho đất Cầu xin mẹ đất, mẹ

luôn màu mỡ, cầu cho nguồn nước không bao

giờ cạn, giúp dân bản

có cuộc sống no đủ quanh năm

*Giá trị đối với du lịch:

-Về thời gian: các lễ hội chủ yếu tập trung vào các tháng Giêng, tháng một, thánghai âm lịch hàng năm nhằm tháng 1, 2, 3 dương lịch Vào mùa xuân, mùa lễ hội củanăm và cũng là mùa cao điểm du lịch của miền Bắc

-Không gian: chủ yếu tập trung tại các bản làng của các dân tộc thuộc huyện BắcHà

-Ý nghĩa của lễ hội: chủ yếu lễ hội diễn ra để cầu cho mưa thuận, gió hòa, vậtyên, để mùa màng bội thu và nhớ ơn các vị thần, vị tướng có công và tưởng nhớ tổtiên

-Về khả năng đón khách và kinh doanh du lịch của vùng: do lễ hội chủ yếu tậptrung vào mùa xuân, mùa cao điểm du lịch nên lượng khách đến vùng rất cao Với hệthống cơ sở vật chất và danh lam thắng cảnh của vùng đang thu hút lượng du khách rấtcao

Cơ cấu dân số dân tộc thiểu số chiếm 64,09% dân số toàn tỉnh Dân tộc Kinhchiếm 35,9%, dân tộc Hmông chiếm 22,21%, tiếp đến là dân tộc Tày 15,84%, Dao14,05%, Giáy 4,7%, Nùng 4,4%, còn lại là các dân tộc đặc biệt ít người Phù Lá, SánChay, Hà Nhì, La Chí,

-Về đặc điểm và phong tục tập quán:

+Dân tộc H’mông là một dân tộc sinh sống đông nhất ở Sa Pa, chiếm khoảng53% dân số Tộc người H’Mông sinh sống chủ yếu ở Sa Pa là người H’Mông Đen doquần áo của họ toàn màu đen nhưng trang phục của họ lại khác hẳn người H’MôngĐen ở nơi khác, vì thế thường được gọi là người H’Mông Sa Pa Người đàn ôngthường mặc quần màu đen hoặc xanh đen (màu chàm) giống nhau, áo cánh ngắn

Cũng như nhiều dân tộc khác, nghề dệt vải của dân tộc H’Mông đen có từ rất lâuđời Dù hàng ngày có vất vả trên nương rẫy ruộng đồng nhưng hễ có thời gian rảnh rỗi

là họ dành cho việc thêu, dệt thổ cẩm Cả một đời từ khi biết làm việc đến khi mất đi,người phụ nữ lúc nào cũng gắn bó với khung cửi, với cây kim mũi chỉ như một nétsinh hoạt thường ngày không thể thiếu vắng của họ Người H’mông có đời sống vănnghệ khá phong phú, đặc biệt là văn học truyền miệng có rất nhiều thể loại, nhưTruyện thần thoại về anh hùng văn hóa tìm ra loại giống và dạy người H’mông cáchtrồng ngô, lúa, trồng lanh làm vải mặc … Truyện cổ tích về các con vật chiếm khánhiều, đặc biệt là truyện về hổ…Người H’mông say đắm dân ca dân tộc mình, đó là

Tiếng hát tình yêu (gầu plềnh), Tiếng hát cưới xin (gầu xuống)… mà họ thườnghát khi lao động nương rẫy, trong lúc se sợi dệt vải, trong khi đi chợ, đi hội.Trong những dịp lễ hội, đặc biệt là hội Gầu tào (đón năm mới), những bài hát dân canày không chỉ thể hiện bằng lời mà còn có thể giãi bày thông qua những nhạc cụ dântộc (sáo, khèn, kèn lá, đàn môi…) Thanh niên thích chơi khèn, vừa thổi vừa múa Kèn

lá, đàn môi là phương tiện để thanh niên trao đổi tâm tình Sau một ngày lao động mệtmỏi, thanh niên dùng khèn, đàn môi gửi gắm và thể hiện tiếng lòng mình với bạn tình,

ca ngợi vẻ đẹp của cuộc sống, của quê hương, đất nước Hình thành nên loại hình dulịch Home Stay như: HMONG MOUNTAIN RETREAT, PHƠRI’S HOME

+Dân tộc Tày: người Tày đã cư trú tập chung thành bản, thường ở ven các thunglũng, triền núi thấp trên một miền thượng du Mỗi bản có từ 15 đến 20 nóc nhà, nhiềubản có tới hàng trăm nóc nhà Ngôi nhà truyền thống của người Tày là nhà sàn, họthường chọn những loại gỗ quý để dựng nhà Nhà có 2 hoặc 4 mái lợp ngói, tranh hoặc

lá cọ Xung quanh nhà thưng ván gỗ hoặc che bằng liếp nứa Theo phong tục truyềnthống, hầu hết người Tày kết hôn trong cùng dòng họ Gia đình người Tày theo chế độgia đình hạt nhân, phụ hệ, một vợ một chồng Thanh niên nam nữ được tự do tìm hiểutrước khi đi đến hôn nhân Thế nhưng, có đi đến hôn nhân hay không lại do hai giađình quyết định Hôn lễ truyền thống của người Tày được tiến hành qua các nghi thức:

Lễ dạm, lễ ăn hỏi, lễ sêu tết, lễ báo ngày cưới, lễ cưới, lễ đón dâu, đưa dâu…, thể hiệnbản sắc văn hoá của một tộc người Sau khi cưới, cô dâu ở nhà bố mẹ đẻ cho đến khi

có mang sắp đến ngày sinh nở mới về ở hẳn bên nhà chồng Gia đình người Tày

thường quí con trai hơn và có qui định rõ ràng trong quan hệ giữa các thành viên trongnhà.

Người Tày có một nền văn nghệ cổ truyền phong phú, đủ các thể loại thơ, ca, cáctruyện cổ tích, truyện cười dân gian, múa nhạc Các điệu dân ca phổ biến nhất là hátlượn, hát đám cưới, ru con Người Tày phổ biến hát lượn như hát ví ở miền xuôi Haibên nam nữ hát đối đáp về mọi khía cạnh của đời sống xã hội, nhất là về tình yêu đôilứa Có nhiều điệu lượn như lượn Slương, lượn Then, lượn Nàng Hai Người Tày còn

có các điệu hát Then, gọi là Văn ca, được ngâm hát trong đám tang, gọi là hát hộitrong các hội Lồng tồng, gọi là Cỏ lẩu trong hát đám cưới

+Người Dao: người Dao ở Lào Cai chủ yếu là người Dao đỏ, họ sống ở thunglũng hoặc lưng chừng núi Họ được gọi là người Dao đỏ là vì phụ nữ thường quấnkhăn hay đội mũ đỏ, áo xanh đen có nhiều hoa văn đỏ và trắng ở cổ, vạt và tà áo.Trang phục của họ được xem là đẹp nhất ở mỗi phiên chợ Sa Pa Người phụ nữ còn cótục cạo chân mày và một phần tóc phía trên trán cho đẹp Họ cũng có chữ viết riêngdựa theo chữ cổ của Hán ngữ gọi là chữ Nôm - Dao nhưng loại chữ này nay chỉ ngườicao tuổi mới đọc hiểu và viết được

Người Dao có tín ngưỡng rằng loài chó là tổ tiên của họ nên chó luôn luôn đượcquý trọng, người đàn ông thì chỉ được coi là trưởng thành khi đã chịu lễ cấp sắc Ngoài

ra họ cũng có nhiều tục lệ đặc biệt như là gia đình nào đang nấu rượu thì phải cắm látrước cửa nhà, không cho người lạ vào vì đồng bào quan niệm rằng người lạ vào nhàrượu sẽ bị chua và khê, nên khi thấy có dấu hiệu cắm lá kiêng bạn không nên bước vàonhà Trong gia đình có phụ nữ sinh nở cũng có dấu hiệu kiêng cắm lá trước cửa nhà,

để không cho người lạ vào nhà, sợ đứa trẻ mới sinh khóc nhiều

Họ cũng có tục kiêng sờ đầu trẻ em, khi cắt tóc, cạo đầu họ vẫn để chỏm tóc ởđỉnh đầu vì cho đó là nơi trú ngụ các hồn vía con người, quan niệm để chỏm tóc nhưvậy trẻ em sẽ không hay ốm đau Họ cũng quan niệm là nam và nữ khi chưa kết hônthì không được chụp ảnh cùng nhau vì như vậy là không tốt, có thể nói đó là một điềucấm kỵ đối với phụ nữ Dao Người cầm máy ảnh nếu muốn chụp tốt nhất là nên xinphép họ trước

Với lễ hội trong năm như Tết nhảy tổ chức vào ngày mồng một và mồng haitháng giêng, hội hát giao duyên vào ngày mồng mười tháng giêng ở bản Tả Phìn, thờigian các lễ hội này nhằm vào những tháng cao điểm du lịch và lễ tế nên thu hút lượnglớn du khách và với bài thuốc tắm lá cây rừng của tổ tiên người Dao Đỏ còn truyền lạiđến ngày nay rất tốt cho du khách đi đường xa mệt mỏi là một sản phẩm du lịch độcđáo của người dân tộc Dao nơi đây

+ Người Xa Phó: Dân tộc Xá Phó thuộc nhóm dân tộc Phù Lá và dân số toànquốc chỉ có gần 4 ngàn Ở Sa Pa chỉ có rất ít người Xá Phó sống ở các bản làng thuộc

xã Nậm Sài nằm về phía cực nam của huyện Sa Pa là nơi hẻo lánh, xa đường ôtô vì thế

đi lại khó khăn và không thường xuyên tiếp xúc với nơi khác Đến nay một số người

Xá Phó dùng tiếng quan hỏa và một số khác trong đó có người Xá Phó ở Sa Pa lại vẫngiữ nguyên tiếng mẹ đẻ thuộc hệ ngôn ngữ Miến - Tạng Ngoài ra, còn có một số têngọi khác mà các dân tộc láng giềng đặt cho như: Xá Phu, Pú Dang, Pu La, Bổ Phi Pạ,Mạc Pạ, Mù Dí Pạ Phổ, Va Sơ Lao…Theo nghiên cứu sơ bộ thì người Xá Phó có mặt

ở Tây Bắc (Việt Nam) đến nay vào khoảng hơn 300 năm Trước đây họ sống du canh,

du cư từng nhóm nhỏ săn bắn và hái lượm dọc theo các con suối

Phụ nữ người Xá Phó mặc váy dài, cổ áo khoét vuông, đầu vấn khăn, váy đượcthêu thùa với những đường nét hoa văn cầu kỳ, các gam màu chủ đạo gồm: vàng, đỏ,xanh… điểm xuyết thêm hạt cườm chạy dài theo cổ và tay áo, những hình nét hoa vănnhư hình cây thông, hình răng bừa, hình bàn tay khỉ, hình quả trám… nổi bật trên nềnvải đen và mang một nét thẩm mỹ hài hòa, độc đáo Nam giới người Xá Phó mặc áo xẻnách, hở ngực, quần ống xéo Đồ trang sức của nam và nữ đều làm bằng vỏ ốc núi,nanh lợn rừng Phụ nữ thường nhuộm răng đen và ăn trầu

Nguồn sống chính hiện nay của người Xá Phó là canh tác ruộng nương bậcthang, trồng các loại lúa nương, đặc trưng vẫn là gạo nương đỏ Phát triển nhất vẫn lànghề mây tre đan, nhất là các đồ gia dụng như gùi, mân, giỏ bắt cá… Các nghề đan látchài lưới cũng đạt đến độ tinh xảo Đặc biệt là nghề trồng bông dệt vải và các côngđoạn để làm ra vải mặc, tự cung tự cấp trong cộng đồng

+Người Giáy: Dân tộc Giáy là một nhánh của nhóm các dân tộc Tày - Thái, sống

chủ yếu ở các vùng núi cực Bắc Tổng số người Giáy ở Việt Nam chỉ có trên 25 ngàn

và ở Sa Pa họ chỉ chiếm 2%, tập trung ở các bản quanh thung lũng Tả Van, LaoChả Cũng như người Tày, Nùng, Thái, người Giáy canh tác trên các mảnh ruộng bằngphẳng trồng lúa tẻ Trước kia mỗi năm chỉ làm một vụ Sau ngày tết, họ tổ chức lễ hộixuống đồng gọi là "Gióng Pooc" vào ngày Thìn tháng Giêng để cầu mong một nămtrồng cây tốt lành

Trang phục Giáy được chọn chủ yếu là ở trang phục nữ với loại áo ngắn xẻ náchviền cổ trang trí đậm nét Một số tộc người ở nước ta (phía bắc) có mặc loại áo xẻ nách(thường là áo dài), số áo ngắn loại này không nhiều như Nùng Tuy nhiên đây là loại

áo với kỹ thuật "xẻ nách" và phong cách trang trí ở đường viền cổ, tuy không cầu kỳnhưng là một sắc thái riêng cho loại áo này về kỹ thuật và mỹ thuật

Người Giáy làm ruộng nước là chính, rẫy chỉ là nguồn thu nhập thêm và thườngcũng là chỗ chăn nuôi lợn, gà Đồng bào nuôi nhiều trâu, ngựa, lợn, gà, vịt, có truyền

thống dùng ngựa để cưỡi, thồ, dùng trâu kéo cày, kéo gỗ Người Giáy nổi tiếng nghề

thủ công như đan lát, đóng đồ gỗ, làm bàn ghế trúc, làm gạch nung vôi, chưng cất dầuhồi

Người Giáy vốn có truyện cổ, thơ ca, tục ngữ, câu đố, đồng dao, phong giao,v.v Có nhiều truyện giải thích hiện tượng tự nhiên, có nhiều truyện thơ dài, có truyệnkết hợp lời kể với lời hát Dân ca phong phú, gồm nhiều loại, mỗi loại có nhiều bài,điệu khác nhau, đặc biệt các hình thức hát giao duyên nam nữ là sinh hoạt sôi nổi vàhấp dẫn Ở người Giáy có ba kiểu hát mà họ gọi là "vươn" hay "phướn" hát bên mâmrượu, hát đêm và hát tiễn dặn

Hiện nay đồng bào ở nhà đất vẫn còn dựng một sàn trước cửa để sử dụng Nhàsàn hay nhà đất, gian giữa đều là nơi trang nghiêm: đặt bàn thờ tổ tiên, tiếp khách.Buồng các cặp vợ chồng trong gia đình quay ở các gian bên Phụ nữ không nằm giangiữa Bếp thường đặt ở gian bên; nay có nhiều nơi đã làm nhà để đun nấu riêng

1.3.2 Các tài nguyên du lịch nhân văn khác.

a Các làng nghề

May mặc, đan lát chế tác các vật phẩm bằng kim loại hoặc gỗ, đồ trang sức, làm

đồ gốm là những nghề có ở các địa phương, thường thì mỗi tộc người có những bíkíp nghề riêng Người Tày trồng cây bông, thu bông, kéo sợi rồi nhuộm sợi bông đểdệt những tấm chăn làm của hồi môn truyền thống Người Mông trồng cây gai, lấysợi nhuộm màu chàm để dệt thành quần áo mặc Các tộc người ở đây đều nuôi tằmlấy sợi để thêu thùa Sợi và vải dệt truyền thống có nhiều ở các chợ phiên như Bắc

Hà và Sa Pa Tuy nhiên, gần đây do sự phát triển du lịch và nhu cầu mua sắm của dukhách tăng cao, nên đã có hiện tượng làm giả thổ cẩm bằng cách mua hàng dệt sẵnbằng máy bên Trung Quốc rồi về cắt may các sản phẩm để bán cho du khách Việcnày có thể làm mất đi hình ảnh của du lịch Lào Cai

Nghề truyền thống được công nhận, gồm: Nghề làm hương truyền thống tại thônLàng Kim, xã Quang Kim, huyện Bát Xát; Nghề trạm khắc bạc truyền thống tại thônCốc Môi, xã Na Hối, huyện Bắc Hà

Về làng nghề được công nhận có: Làng nghề thêu may thổ cẩm tại thôn Nì Xỉ, xãPha Long, huyện Mường Khương

Về Làng nghề truyền thống được công nhận: Làng nghề trạm khắc bạc truyềnthống tại thôn Séo Pờ Hồ, xã Mường Hum, huyện Bát Xát

Nghề rèn, đúc, dệt vải lanh của người H’Mông ở SaPa, Lào Cai

Làng nghề nấu rượu nổi tiếng: rượu ngô Bản Phố ở huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai;rượu San Lùng, Bản Xèo ở huyện Bát Xát tỉnh Lào Cai

Làng nghề thêu, dệt thổ cẩm ở Sa Pa có 11 làng nghề thuộc các xã Tả Phìn, San

Sả Hồ, Sa Pả với khoảng 1.050 hộ tham gia tập trung và một số tổ hợp của Hội phụ nữhuyện, mỗi năm xuất khẩu từ 32.000 – 35.000 mét vải Các huyện Văn Bàn, Bắc Hà…cũng đã hình thành nhiều làng nghề thêu, dệt thổ cẩm, thu hút hàng nghìn lao độngnhàn rỗi

b Các sản vật địa phương

-Mận Bắc Hà

Ở các tỉnh thuộc biên giới phía Bắc nước ta, đâu cũng thấy cây mận, mận LàoCai, Lạng Sơn có màu hồng đỏ, mận Bắc Hà có vỏ màu xanh, mỗi loại mận đều cóhương vị riêng và sắc màu khác nhau, song giống mận ngon nhất, đẹp mã nhất vẫn làgiống mận trồng ở đất Bắc Hà

-Nấm chân chim

Nấm còn gọi là nấm phiến chẻ – là một sản phẩm độc đáo chỉ có ở Bắc Hà (LàoCai), không những có giá trị dinh dưỡng cao mà còn là một loại dược liệu quý Vị ngọtcủa nấm khiến người ăn khó quên được hương vị của vùng cao này

-Món cá suối

Sa Pa Lào Cai không những là vùng đất nổi tiếng bởi cảnh quan thiên nhiên tươiđẹp, khí hậu mát mẻ trong lành, mà còn là nơi có nhiều món ăn mang đậm hương vịnúi rừng được nhiều du khách đặc biệt ưa thích Trước hết phải kể đến món cá từ suốiMường Hoa, Mường Tiên mang lên bán phố chợ Cá suối có nhiều loại Cá trắng thândẹt, tựa cá mương Cá đen có dáng như cá chiên, nheo, màu đen lẫn với rêu đá Điềuđáng nói là cá suối không hề có vị tanh Ngoài ra còn phải kể thêm cá hoa, cá bống…

Ăn cá suối chỉ việc nướng chín trên than củi, rồi ăn nóng ngay hoặc nướng qua,đem rán giòn rồi chiên với nước sốt cà chua cùng gia vị bột cà ri, bột hồ tiêu là trênmâm cơm đã có một món ăn ngon lành

-Cá hồi Sapa

Trên cùng hành trình tham quan Thác Bạc hay mạo hiểm với cuộc leo núi, chinhphục đỉnh Phansipan hùng vỹ, ngay dưới chân “nóc nhà Đông Dương” này là mái nhà

lý tưởng của những chú cá hồi vân nổi tiếng trời Âu

Với các món ẩm thực đa dạng được chế biến từ cá hồi như: gỏi, lẩu, cháo, trứng

cá hấp, cá hun khói, salad rau xanh ăn kèm cá hồi tẩm sốt cam và tiêu xanh, cá hồinhồi dưa chuột v.v…đã mang đến cho du khách hương vị hấp dẫn khó quên của món

ẩm thực có một không hai tại Sapa

-Măng chua

Măng vầu mới nhú được 25 – 30cm, mang về bóc và rửa sạch rồi thái thành từnglát nhỏ, không cho dính vào nước Ủ măng vào chum, dùng túi bóng che kín miệngchum Sau 20 – 30 ngày, măng sẽ chua Lấy măng chua nấu với cá hay các loại thịtđều được Khi nấu, măng ăn có vị chua mát, ngon, kích thích cảm giác ăn được nhiều.-Phở chua Bắc Hà

Bắc Hà là một huyện vùng cao ở phía Đông Bắc của tỉnh Đến đây du kháchkhông chỉ được khám phá đời sống thường nhật của các dân tộc miền cao Tây Bắc(chưa bị “du lịch hóa” nhiều như Sapa), mà còn được khám phá những món ăn lạ lẫm,trong đó có phở chua

Phở chua là một loại phở trộn, dùng sợi phở nóng mới làm, trộn cùng thịt xá xíu,rau sống, lạc, gia vị, trong một hỗn hợp nước chua hơi đặc được chắt lọc từ nước ngâmrau cải

-Cuốn sủi

Cuốn sủi hay phở khan là món ăn độc đáo với sợi phở trắng mềm, điểm thêmnhững sợi mì củ dong chiên giòn thơm, ăn cùng thịt bò, nước sốt sền sệt là sự cộnghưởng của nhiều hương liệu khác nhau Các hàng cuốn sủi như vậy có nhiều ở LàoCai, dễ tìm nhất là quán ở gần ga Lào Cai

-Quả tỳ bà

Tỳ bà hay nhót tây là loại đặc sản khá “hot” của Lào Cai hay Lạng Sơn Quả này

có mùi thơm, vị chua chua ngọt ngọt, hái từ những cây tỳ bà trồng trong vườn củangười dân miền cao Quả này có nhiều công dụng trong đó phổ biến nhất là trị viêmhọng, phòng các bệnh cảm lạnh

-Nem măng đắng

Măng đắng là loại măng từ cây vầu, được đồng bào miền cao lấy về nấu chín rồilột lấy miếng lá bánh tẻ mềm, dai để cuốn với nhân làm từ thịt, xương gà cùng các thứgia vị Sau khi cuốn lại thành nem, món này được rán vàng rồi bày ra dĩa Đây là mộtmón rất độc đáo không thể bỏ qua khi có dịp đến thăm những vùng dân cư trên núi caoLào Cai

c.Các món ăn dân tộc

-Lợn cắp nách

Lợn “cắp nách” được ra đời từ thói quen chăn nuôi lạc hậu của bà con các dântộc vùng cao như: Dao, Thái, Mông… Đây thực chất là giống lợn đặc trưng truyềnthống chuyên thả rông chẳng phải nuôi dưỡng của đồng bào Muốn có một đàn lợn

“cắp nách” thì chỉ cần mua một đôi, gồm một con đực và một con cái, sau đó thảchúng vào khu rừng gần nhà mình Đôi lợn đó sẽ luôn đi bên nhau, làm ổ trong rừng,

tự kiếm ăn Đến mùa sinh sản thì chúng giao phối và đẻ ra cả đàn lợn hàng chục conchỉ to hơn ngón chân cái

-Rượu San Lùng

Truyền thuyết người Dao truyền tụng rằng rượu San Lùng đặc sản Lào Cai làrượu của trời, của các đấng thiên tinh Các vị Bồ Tát thường phái Tiên sa xuống núi PòSèn (ở Bản Xèo – Bát Xát) lấy rượu về Ấy là khi trời mưa, nắng, người ta thường thấyxuất hiện một chiếc cầu vồng như ba vòi nước hút từ dòng suối chảy ra từ lòng nùi PòSèn ngược lên trời Người Dao đỏ gọi ba vòi nước đó là San Lùng, nghĩa là ‘tam long’

và địa danh ấy là San Lùng Là vùng đất có rồng thiêng, nên đồng bào đến ở lập thànhlàng bản và sinh sống bằng nghề làm nương nấu rượu Rượu San lùng là loại rượu quýchỉ để dùng cúng bái trời đất tổ tiên, lễ, tết, hội hè, cưới hỏi và để đãi bạn hiền

-Thịt sấy gác bếp

Các loại thịt trâu, bò, ngựa, lợn thường được người Mông treo lên gác bếp đểsấy Thịt trâu, bò, được thái dọc thành từng miếng khoảng 2 – 3kg, xâu lại và treo lêngác bếp để làm thức ăn dự trữ Các loại thịt khi treo lên gác bếp sẽ khô dàn và để đượchàng năm Khi ăn, cọ rửa sạch mùi bồ hóng và bụi rồi cho vào xào với cà chua, măng

Riêng thịt trâu, bò đã sấy kho cho vào tro bếp để nướng (không có than), sau đóđem ra đập hết tro và bụi để uống rượu Thịt sấy thường có vị bùi, thơm, giòn

-Gà nấu canh gừng