SKKN vận dụng các phương pháp vào dạy trẻ làm quen với các biểu tượng về kích thước

Trẻ tuổi mẫu giáo “học mà chơi, chơi mà học" cho nên việc vận dụng các phương pháp dạy trẻ làm quen với biểu tượng kích thước là rất cần thiết đối với trẻ mẫu giáo... Do đó em muốn đi sâ

Phuong phap day trẻ [àưt quen oối toán

LỜI NÓI ĐẦU

Như chúng ta đã biết, toán học đóng vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc sống hàng ngày của con người, có vai trò đặc biệt không thể thiếu

được Ngay từ khi còn nhỏ, chúng ta đã được làm quen với toán học, việc

hướng dẫn trẻ làm quen với toán học ngay từ tuổi mầm non, là một cơ hội g1úp trẻ sớm hình thành ở trẻ những khả năng quan sát, tư duy, so sánh, tìm tòi, giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh, về các mối quan hệ số lượng,

kích thước, hình dạng, vị trí trong không gian giữa các vật so với nhau, đồng

thời làm tăng cường thêm vốn hiểu biết và phát triển ngôn ngữ tư duy cho

trẻ

Quá trình hình thành các biểu tượng về toán học ban đầu cho trẻ còn

giữ một vai trò rất quan trọng, góp phần hình thành và phát triển nhân cách của trẻ ngay tư tuổi ấu nhi, “Trẻ em là một thực thể giáo dục hồn nhiên” Do vậy, việc dạy toán học cho trẻ phải được tiến hành ngay từ khi trẻ còn là một đứa trẻ, vì ở giai đoạn này trẻ bắt đầu nhận thức được các sự vật hiện tượng thế giới xung quanh(còn ở dạng sơ khai), do đó việc giáo dục trẻ phải được thực hiện từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, việc vận dụng phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ và phải đảm bảo được nội dung, nhiệm

vụ chương trình đã đề ra

Muốn đạt được mục tiêu ta cần nghiên cứu đặc điểm tâm sinh lý nói chung và hiểu sâu về đặc điểm của việc hình thành các biểu tượng ban đầu

về toán.Thông qua việc hình thành các biểu tượng về toán là bồi dưỡng cho

trẻ khả năng quan sát, tìm tòi, so sánh, phát triển ngôn ngữ, rèn luyện

phương pháp tư duy và một số thói quen cẩn thận, chính xác

Qua quá trình học tập và thực tập ở trường cùng với quá trình nghiên cứu các tài liệu đã giúp em có được vốn kiến thức để viết đề tài này

Nhờ sự hướng dẫn nhiệt tình của thầy cô cùng với sự nỗ lực của bản thân cho đến nay em đã hoàn thành đề tài, tuy nhiên với thời gian thực tập

và lần đầu nghiên cứu đề tài nên em còn nhiều hạn chế về khả năng và kinh

nghiệm, do đó đề tài hoàn thành không thể tránh khỏi sai sót Vì vậy em

mong thầy cô và các bạn đóng góp ý kiến để đề tài của em được hoàn thành tốt hơn

Em xin chán thành cảm ơn

GIÁO SINH

Nguyên Thị Mai

Phuong phap day trẻ [àưt quen oối toán

MỞ ĐẦU

I Li do chọn đề tài

Như chúng ta đã biết toán học đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống

hàng ngày của mỗi con người nói chung và của trẻ em nói riêng

Toán học giup trẻ em nhận thức về thế giới xung quanh, về các mối quan

hệ số lượng, kích thước, hình dạng, vị trí trong không gian giữa các đồ vật so sánh

với nhau Ngay từ khi còn rất nhỏ, trẻ em đã được tiếp xúc với người lớn và các sự

vật hiện tượng xung quanh, tất cả những sự vật hiện tượng đó đã ảnh hưởng đến

sự phát triển của trẻ

Qua kết quả nghiên cứu cho ta thấy ngay từ khi mới sinh ra, trẻ đã có khả năng làm quen các vật ở xung quanh, chính điều đó đã giúp các cháu thích nghỉ các hoạt động khác nhau

Qua các hình thức hoạt động dần dần, trẻ có khái niệm về thế giới xung

quanh rồi có nhu cầu muốn hiểu biết hơn về tính chất, đặc điểm của các sự vật

như: hình dạng, màu sắc, kích thước, số lượng, vị trí sắp xếp của chúng trong

không gian Chẳng hạn như khi chơi với các đồ vật, trẻ muốn biết tại sao vật này

lại ngắn hơn còn vật kia lại dài hơn hoặc vật này có thể lăn được còn vật kia lại không lăn được Cho nên ngay từ khi còn nhỏ, trẻ cần được tiếp xúc với toán qua các hình thức vui chơi, trẻ có thể hiểu rõ thêm về kích thước các đồ vật ở xung

quanh Trẻ tuổi mẫu giáo “học mà chơi, chơi mà học" cho nên việc vận dụng các phương pháp dạy trẻ làm quen với biểu tượng kích thước là rất cần thiết đối với

trẻ mẫu giáo

Là giáo viên mầm non luôn cần tạo ra không khí vui tươi và tổ chức các

hoạt động cho trẻ qua thực tế và những kinh nghiệm bước đầu trong thời gian học tập Giáo viên mầm non phải luôn luôn học hỏi, tìm tồi nghiên cứu và học tập để

có một phương pháp thiết thực nhất trong tiết dạy của mình

Qua quá trình học tập và thực tế, thực tập giáo dục nhận thức cho trẻ emcó suy nghĩ về việc dạy hình thành biểu tượng toán ở trường mầm non là:

Hầu hết các giáo viên đã truyền tải các kiến thức cơ bản về biểu tượng toán cho trẻ mẫu giáo nhưng còn có mặt hạn chế về đồ dùng, đồ chơi còn thiếu chưa được cung cấp đầy đủ, chưa được trang bị đầy đủ Đó cũng là mặt có ảnh hưởng rất lớn đến việc truyền tải kiến thức cho trẻ

Qua thời gian thực tập ở trường mẫu giáo Quang Trung thị xã Uông Bí-

Quảng Ninh, em nhận thấy hầu hết các cô giáo ở trường đều rất chú ý đến việc

cung cấp các biểu tượng về kích thước cho trẻ, đa số các giáo viên ở trường mẫu giáo Quang Trung đều có năng lực và có chuyên môn cao Vì vậy việc truyền tải kiến thức cho trẻ đạt kết quả rất tốt, hầu hết các cháu đều hứng thú và hăng hái

trong giờ học

Qua thời gian thực tập em đã được dự, dạy và chủ nhiệm, em đã học hỏi

được rất nhiều kiến thức cũng như bài học kinh nghiệm về chuyên môn của các

chị, các cô Qua đó em nhận thấy việc vận dụng phương pháp chung vào quá trình

hình thành biểu tượng kích thước cho trẻ là rất cần thiết Do đó em muốn đi sâu

vào nghiên cứu đề tài '"Vận dụng các phương pháp vào dạy trẻ làm quen với các biểu tượng về kích thước"', từ đó rút ra kinh nghiệm để có hình thức và biện pháp

phù hợp nhằm nâng cao chất lượng giảng đạy

H Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu việc vận dụng các phương pháp hình thành các biểu tượng, kích thước trong thực tiễn, từ đó tìm ra cách ứng dụng hữu hiệu nhất các phương pháp dạy trẻ làm quen với biểu tượng, kích thước tốt nhất cho trẻ mẫu giáo

Phuong phap day trẻ [àưt quen oối toán

HI.Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu

3.1.Đối tượng nghiên cứu

Một số biện pháp, cách thức giáo dục, vận dụng các phương pháp vào dạy

trẻ hình thành các biểu tượng về kích thước cho trẻ mẫu giáo 2- 4 tuổi

3.2.Khách thể nghiên cứu

Cô và trẻ trường mẫu giáo Quang Trung thị xã Uông Bí-Quảng Ninh

Vận dụng các môn học như :Tạo hình, âm nhạc, môi trường xung quanh,

văn học

IV.Giả thuyết khoa hoc

Nếu tìm ra cách thức, biện pháp tổ chức hướng dẫn trẻ mẫu giáo2- 4 tuổi

hình thành biểu tượng về kích thước đúng đắn phù hợp với độ tuổi thì sẽ đạt kết quả cao trong việc dạy trẻ mẫu giáo làm quen với những biểu tượng kích thước

V.Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1.Nghiên cứu cơ sở lí luận

Trên thực hành điều tra khả năng nhận thức của trẻ trong giờ học về kích

thước và tình hình giảng dạy của giáo viên ở trường mẫu giáo Quang Trung thị xã

Uông Bí-Quảng Ninh

Những thuận lợi và khó khăn trong giờ dạy, tham khảo ý kiến của giáo

viên, kết quả với việc thực nghiệm trên trẻ và thông qua đọc sách, nghiên cứu tài liệu để đưa ra những kinh nghiệm bước đầu trong việc hình thành các biểu tượng

về kích thước

3.2.Nghiên cứu về thực trạng

Mỗi người có một cách giảng day khác nhau song làm thế nào để tiết dạy

đạt kết quả cao nhất, điều đó còn tuỳ thuộc vào việc sử dụng, vận dụng các

phương pháp nghiên cứu, giảng dạy sao cho phi hợp khéo léo của mỗi người

nghiên cứu

Trong thời gian thực tập ở trường mẫu giáo Quang Trung thị xã Uông Bí,

em được dự môn toán, cụ thể là các bài dạy về kích thước em thấy một số đặc

điểm sau:

*Đối với mâu giáo bé :

Việc so sánh và phân biệt kích thước về các đồ vật chỉ ở dạng sơ khai chưa chính xác, trẻ chưa phân biệt được các hình học, sự so sánh kích thước của hai đối tượng chưa rõ ràng Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn có một số trẻ có khả năng nhận

biết và phân biệt rất rõ ràng Đó chính là do sự củng cố và giáo dục thường xuyên của giáo viên, bên cạnh đó còn có những yếu tố không thuận lợi như :do số trẻ

quá đông nên chưa thể bao quát được hết trẻ

Việc chuẩn bị bài của cô tương đối đầy đủ về giáo án cũng như đồ dùng

giảng dạy Do đó số trẻ đạt được yêu cầu bài học khá cao, số còn lại thường là do trẻ mải nói chuyện chưa chú ý vào bài nên chưa nắm được kiến thức cô truyền

đạt Như vậy ta có thể thấy việc dạy toán cho trẻ mẫu giáo là một trong nhiều nội dung mà người giáo viên cần phải nghiên cứu, tìm tòi, đọc tài liệu tham khảo

trong khoảng thời gian dài nhằm giúp trẻ hiểu thêm về phương pháp Dạy về kích

thước cho trẻ mẫu giáo là một nội dung trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ,

nó có vai trò quan trọng trong việc hình thành những biểu tượng ban đầu về toán học Nhờ có sự tác động của nhà giáo dục mà khả năng nhận biết về kích thước

của vật ở các khoảng cách, vị trí to nhỏ khác nhau được tăng theo kinh nghiệm

của trẻ, từ đó cần đưa ra những phương pháp nội dung cụ thể thích hợp cho từng

bài, từng độ tuổi để việc tiếp thu của trẻ đạt kết quả cao trong quá trình học tập và

Phuong phap day trẻ [àưt quen oối toán

rèn luyện nâng cao chất lượng dạy trẻ làm quen với những biểu tượng về kích

thước cùng với sự nỗ lực tích cực của bản thân trẻ

3.3.Các biện pháp nâng cao chất lượng

Được thông qua các phương pháp :

+ Phương pháp nghiên cứu qua câu hỏi trắc nghiệm (phương pháp đàm

thoại )

+ Phương pháp quan sát

+ Phương pháp nghiên cứu lí thuyết

+Phương pháp đọc tài liệu tham khảo

+Phương pháp giáo dục

+Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

VỊ Giới hạn phạm vỉ nghiên cứu

Vì thời gian có hạn nên em chỉ nghiên cứu lớp mẫu giáo bé ( 3-4 tuổi )

trường mẫu giáo Quang Trung thị xã Uông Bí- Quảng Ninh

VII Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp quan sát

Quan sát giờ dạy của giáo viên

Quan sát các hoạt động của cô và trẻ

7.2 Phương pháp điều tra

Khả năng tiếp thu của trẻ mẫu giáo bé với biểu tượng kích thước như thế

nào?

Những thuận lợi và khó khăn trong việc giảng dạy?

Tình hình tham gia vào các hoạt động của trẻ như thế nào? (/ích cực hay

không tích cực )

Kinh nghiệm chuyên môn về việc “Vận dụng phương pháp giảng dạy làm quen với biểu tượng kích thước” từ những câu hỏi điều tra trên, em đã thu nhập so sánh và đối chiếu nghiên cứu cùng với quá trình học tập của mình và rút ra kết

luận chung

7.3.Phương pháp thực nghiệm

Bản thân là người tự nghiên cứu bài dạy, soạn giáo án lựa chọn làm quen với kích thước, cùng với các yếu tố và bài dạy của mình, em trực tiếp dạy trẻ làm

quen với các biểu tượng tập hợp về toán lớp mẫu giáo bé

7.4 Phương pháp đọc tài liệu

Sử dụng sách chương trình chăm sóc trẻ mẫu giáo và sách hướng dẫn thực

hiện Phương pháp dạy trẻ làm quen với biểu tượng sơ đẳng về toán

7.5 Phương pháp thống kê toán học

Dùng toán học để tính phần trăm số liệu, nắm bắt được khi giảng dạy và

nghiên cứu

VIH Kế hoạch nghiên cứu

Thời gian nhận đề tài : 16/ 2 /2006

Thời gian đọc tài liệu : 10/3 -5/4/20606

Thời gian viết đề cương : 5/4-20/4/ 2006

Thời gian làm đề tài nháp : 22 /4-20/5 / 2006

Thời gian hoàn thành đề tài : 26 / 5 - 30/5 / 2006

Phuong phap day trẻ [àưt quen oối toán

CHUONG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC VẬN DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP VÀO DẠY

TRẺ LÀM QUEN VỚI BIẾU TƯỢNG KÍCH THƯỚC

I Đặc điểm nhận thức của trẻ mẫu giáo bé ( 3-4 tuổi )

Trẻ em nhận biết về kích thước của các vật là nhờ có sự tham gia tích cực

của các giác quan mà chủ yếu là thị giác và xúc giác Khả năng nhận thức ( cảm thụ ) kích thước của vật ở các khoảng cách khác nhau và vị trí khác nhau gọi là hệ

số thụ cảm Hệ số thụ cảm về kích thước của vật được tăng theo kinh nghiệm của trẻ và nhờ có sự tác động của nhà giáo dục Trẻ mẫu giáo bé có thể nhận biết

được một chiều kích thước của vật và trẻ có thể biết làm đúng theo yêu cầu của người lớn Ví dụ : Trẻ đem đến cho cô một quả bóng to hay một thước dài theo

lời nói của cô Trẻ có thể nhận thức được rằng ở đằng xa kia là một người lớn hay

một trẻ nhỏ Ở độ tuổi này trẻ đã có khả năng phân biệt kích thước của 2 vật có

độ chênh lệch lớn Tuy nhiên trong ngôn ngữ thụ động của trẻ đã có những từ

khái niệm về sự khác nhau của kích thước Song vốn kinh nghiệm còn ít, trẻ chưa

hiểu hết ý nghĩa của danh từ “kích thước " nên trẻ thường trả lời không chính xác

về kích thước của vật Ví dụ: trẻ thường nói cây to thay cho cây cao hay cái bút

chì to thay cho cái bút chì đài Cần tạo điều kiện cho trẻ dưới 3 tuổi được tiếp xúc

làm quen với các vật có kích thước khác nhau, cần dạy cho trẻ 3- 4 tuổi biết phân biệt kích thước ( đài - rộng - cao - thấp ) của 2 đối tượng có sự chênh lệch lớn

Dạy trẻ biết sử dụng đúng từ chỉ mối quan hệ kích thước giữa 2 vật như to hơn,

nhỏ hơn, cao hơn, thấp hơn, dài hơn, rộng hơn, hẹp hơn

H Nội dung và phương pháp cho trẻ mẫu giáo bé làm quen với biểu tượng

kích thước

I1 Nội dung

Vận dụng các phương pháp vào đạy trẻ làm quen với các biểu tượng kích

thước cho trẻ mẫu giáo bé 3- 4 tuổi

2 Các phương pháp cho trể mẫu giáo bé làm quen với biểu tượng kích thước 2.1 Cac phương pháp chung

Để hình thành các biểu tượng sơ đẳng ban đầu về toán cho trẻ mầm non,

đặc biệt là việc dạy trẻ làm quen với các biểu tượng về kích thước cho trẻ mẫu

giáo 3- 4 tuổi, giáo viên cần sử dụng hầu hết các phương pháp giáo dục :

+ Phương pháp hoạt động với đồ vật

+ Phương pháp trực quan

+ Phương pháp dùng lời

+ Phương pháp dùng trò chơi

Mỗi phương pháp không sử dụng độc lập để dạy trẻ mà cần sử dụng tổng

hợp trong mối quan hệ hỗ trợ chặt chẽ với nhau Việc vận dụng các phương pháp

cần phải chú ý đến tính giáo dục đặc trưng của môn học

2.2 Phương pháp hoại đông với đồ vái

Phương pháp hoạt động với đồ vật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là

phương pháp chủ đạo để hình thành các biểu tượng sơ đẳng ban đầu về toán cho trẻ mẫu giáo Thông qua quá trình hoạt động với đồ vật để trẻ lĩnh hội được

những tri thức, kỹ năng cần thiết giúp tư duy của trẻ phát triển Mặt khác trẻ ở độ tuổi này có khái niệm ” học mà chơi, chơi mà học", đó chính là đặc điểm chủ yếu

của trẻ mẫu giáo Do vậy kết quả nhận thức của trẻ trong quá trình hình thành các

Phuong phap day trẻ [àưt quen oối toán H

biểu tượng toán ban đầu chỉ đạt hiệu quả cao nhất nếu cô giáo sử dụng hợp lý

phương pháp hoạt động đưới hìmh thức vui chơi Đặc điểm cơ bản của phương

pháp này là tất cả trẻ đều được tham gia vào quá trình hoạt động với đồ vật thể

hiện bằng việc làm, tạo ra sản phẩm Trong quá trình này, trẻ luôn giữ vai trò là chủ thể của hoạt động, còn cô giáo đóng vai trò là người tổ chức hướng dẫn

Tiến hành hoạt động thông qua việc tạo ra sản phẩm, trong quá trình này

trẻ luôn giữ vai trò là chủ thể của hoạt động, cồn cô giáo đóng vai trò là người tổ chức hướng dẫn

Tiến hành hoạt động thông qua việc tạo ra sản phẩm, trẻ được làm quen,

nhận thức kiến thức mới hay luyện tập thực hành những kiến thức đã học

Việc sự dụng phương pháp cho trẻ làm quen với toán cần đảm bảo các yêu

cầu : chọn đối tượng "đồ vật " cho trẻ hoạt động phải phù hợp với yêu cầu và

nhiệm vụ của bài học, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và trình độ nhận thức của

trẻ, đồng thời phải phù hợp với điệu kiện cơ sở vật chất của địa phương

Đặc điểm cơ bản của phương pháp trực quan được thể hiện ở việc hướng

dẫn trẻ sử dụng hợp lý các đồ dùng trực quan, ở sự kết hợp đúng đắn giữa việc tri

giác trực tiếp các đối tượng, biểu tượng và lời nói, ở việc hướng dẫn trẻ khảo sát

sự vật hiện tượng bằng nhiều cách khác nhau nhờ các giác quan Khi thực hiện

tiến hành phương pháp này, giáo viên cần sử dụng hợp lý đồ dùng trực quan trong

quá trình dạy trẻ làm quen với toán Giáo viên cần lựa chọn một cách thích hợp trong các đối tượng ( vật thật, tranh ảnh) cho trẻ tiến hành hoạt động sao cho đáp

ứng được yêu cầu, nhiệm vụ của bài học, đồng thời phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất sắn có ở địa phương Giáo viên cần chuẩn bị chu đáo đầy đủ về số lượng, hình dạng kích thước của đồ dùng trực quan phải thích hợp với trẻ, hướng dẫn trẻ

sử dụng đồ dùng trực quan trong quá trình học tập đúng lúc, đúng chỗ Việc sử

dụng đồ dùng trực quan qúa sớm hoặc quá muộn sẽ làm giảm tác dụng của đồ

dùng trực quan hoặc làm phân tán sự chú ý của trẻ Đồ dùng trực quan cần được

phức tạp dần dân theo sự phát triển của trẻ, chẳng hạn đồ dùng trực quan dùng để

đạy trẻ nhận biết sự khác biệt rõ nét về chiều dài của hai đối tượng ( dài hơn -

ngắn hơn) Lúc đầu nên dùng các đồ vật hấp dẫn như : que tính, đải nơ, về sau có

thể dùng thước kẻ, bút chì, bàn ghế Sử dụng phương pháp trực quan sẽ đạt kết

quả cao nhất khi có sự kết hợp đúng đắn việc tri giác trực tiếp đối tượng hoặc hiện

tượng với lời nói Lời nói của cô điều khiển hành động của trẻ, giúp trẻ biết sử

dụng đồ dùng trực quan đúng lúc Lời nói của cô phải tổ chức hướng dẫn trẻ quan sát sự vật hoặc hiện tượng có hiệu quả ( bằng cach sử dụng phối hợp với các giác quan )

Ví du : Khi nghe cô nói ” Các con hãy nhìn xem bút chì xanh và bút chì đỗ

rồi cho cô biết bút chì nào dài hơn, bút chì nào ngắn hơn" ? Nếu cháu chưa hiểu

thế nào là đài hơn - ngắn hơn cô sé hướng dẫn :" Cháu hãy thử dùng hai bút chì đặt xuống mặt bàn xem thế nào?" và sau đó trẻ sẽ cảm thấy được thế nào là dài

hơn, ngắn hơn giữa hai vật, hoặc khi nghe cô yêu cầu : " Cháu hãy tìm trong rổ đồ

chơi của mình những vật có kích thước dài hơn " lúc đó trẻ phải nhìn kỹ bằng mắt

vào rổ đồ chơi, sau đó dùng tay lựa chọn vật có kích thước đài hơn Cần sử dụng hợp lý việc trình bày vật mẫu và hành động mẫu của cô giáo trong quá trình dạy

trẻ làm quen với toán

Bởi vì nếu như quá lạm dụng việc trình bày vật mẫu cùng vật mẫu lại đưa

ra sau khi trẻ đã hoàn thành bài tập nhằm giúp trẻ kiểm tra lại cách làm của trẻ đã đúng hay chưa bằng cách so sánh cách làm của mình với cách làm của cô

2.3 Phương pháp dùng lời nói

Gồm phương pháp giải thích hướng dẫn và phương pháp vấn đáp

Phương pháp dùng lời nói có ý nghĩa quan trọng : Hỗ trợ toàn điện các

phương pháp khác bồi dưỡng và phát triển cho trẻ về ngôn ngữ

Năng lực chú ý lắng nghe, hiểu được lời nói và khả năng diễn đạt bằng lời, phát triển tính độc lập tư duy rèn luyện các thao tác trí tuệ như : phân tích, so

sánh, tổng hợp, khái quát và thúc đẩy ham hiểu biết của trẻ

Phuong phap day trẻ [àưt quen oối toán 13

Đặc điểm cơ bản của phương pháp này là sử dụng hợp lý việc dùng lời nói

sao cho đảm bảo sự kết hợp đúng đắn giữa lời giải thích hướng dẫn của cô với

việc trẻ quan sát trực tiếp đối tượng hay hành động với đồ dùng trực quan, nhằm làm chính xác hóa hệ thống hóa nhận thức của trẻ, giúp trẻ phân tích, đối chiếu,

so sánh, khái quát và đi tới những điều cần lĩnh hội về kiến thức và kỹ năng cần thiết

Khi tiến hành thực hiện phương pháp này, yêu cầu lời hướng dẫn, giải thích của cô phải ngắn gọn, dễ hiểu, lôi cuốn, thu hút sự chú ý của trẻ vào đối tượng

quan sát, cô giáo cần phải gợi mở cho trẻ thấy những cái cần nhìn và nhìn như thế nào về đối tượng để đáp ứng yêu cầu giáo dục cần thiết cho trẻ

Hướng cho trẻ quan sát chung rồi mới quan sát riêng tập trung vào những chỉ tiết cơ bản chủ yếu của đối tượng, không quan sát tràn lan Sau đó trẻ phải tự nêu nhận xét của mình về đối tượng vừa quan sát và cuối cùng cô sẽ là người làm

chính xác hóa, hệ thống hóa những điều trẻ vừa nhận xét

Ví dụ : Khi cô dẫn trẻ đi dạo " quan sát cây chuối" bằng lời nói, cô hướng dẫn cho trẻ quan sát ( nhìn ngắm, sờ mó ) xung quanh rồi đưa ra câu hỏi xem trẻ vừa nhìn thấy những gì ? Cô hướng cho trẻ chú ý tới hình dáng, kích thước của

chúng, cô đặt câu hỏi :” Đây là cây gì ?", "Những cây này có hình dáng như thế nào?" Khi đó trẻ sẽ trả lời:"cây chuối có hình dáng thẳng đều, nhãn và to " Cô

hỏi trẻ về kích thước "cây nào cao nhất, cây nào thấp nhất? "," lá như thế nao, dai

hay ngắn ? " và chính lúc này cô giáo đùng lời nói để chính xác hóa, hệ thống

hóa lại những điều trẻ vừa nhận xét, giúp trẻ hiểu rõ thêm về kích thước và hình đáng của chúng

Giáo viên cần sử dụng hợp lý phương pháp này trong quá trình tổ chức cho

trẻ hoạt động với đồ vật, có sự kết hợp đúng đắn giữa lời hướng dẫn, giải thích

của cô với từng hành động của trẻ sao cho đáp ứng phù hợp với yêu cầu của từng tình huống cụ thể trong quá trình trẻ tiến hành hoạt động với đồ vật Khi định

hướng hoạt động chung cho trẻ, yêu cầugiáo viên định hướng bằng lời nói ngắn

gọn, đễ hiểu, từ ngữ quen thuộc để trẻ nắm được nhiệm vụ sắp làm Cô có thể gọi

một số trẻ nhắc lại nhiệm vụ cần làm nếu trẻ chưa nhớ được nhiệm vụ của mình

thì cô nhắc lại cho trẻ nhớ

Khi hướng dẫn trẻ thực hiện tiến hành hoạt động với đồ vật, giáo viên cần phải dùng lời nói chỉ dẫn điều khiển từng thao tác hành động với đồ dùng trực

quan của trẻ Đặc biệt đối với trẻ nhỏ thì lời hướng dẫn của cô đồng thời với việc

cô làm mẫu cách sử dụng đồ dùng trực quan Việc dùng lời hướng dẫn, giải thích

đài dòng và khó hiểu sẽ dễ làm trẻ lơ đấng trong việc quan sát trực tiếp, hay có

thể làm cho trẻ hiểu sai cách làm và gây ra cho trẻ hoạt động không chính xác

Giọng nói của cô phải có ngữ điệu, biết nhấn mạnh vào những chỗ quan trọng có

nội dung tri thức cần truyền thụ

Ví dụ : Khi dạy trẻ so sánh chiều đài hai băng giấy, cô giáo cần nhấn mạnh vào cách thực hiện thao tác đặt hai băng giấy cạnh nhau và cách diễn đạt mối

quan hệ về chiều dài giữa hai băng giấy " băng giấy xanh dài hon băng giấy đỏ

hay băng giấy đỏ ngắn hơn băng giấy xanh "

Sử dụng phương pháp vấn đáp là cô giáo tổ chức hướng dẫn trẻ phân tích,

so sánh tìm kiếm phát hiện và dẫn dắt trẻ đi tới khái quát những vấn đề cần lĩnh hội dựa trên triến trình và kết quả của quá trình hoạt động với đồ vật mà trẻ vừa được thực hiện Đây chính là giai đoạn hoạt trí tuệ quan trọng của trẻ vì những

hiểu biết và kỹ năng mà trẻ lĩnh hội trong quá trình hoạt động với đối tượng sẽ

được phản ánh có hệ thống ở ngôn ngữ và trong tư duy của trẻ Ở giai đoạn này,

cô cần phải chú ý tạo điều kiện để trẻ tự nhận xét nêu lên sự nhận thức của mình sau khi đã được quan sát và hoạt động với đồ vật Cô nắm vai trò chỉ là người gợi

mở ở trẻ tính chủ động tích cực trong quá trình nắm tri thức, phát huy vai trò chủ thể của trẻ trong quá trình hoạt động với đối tượng để lĩnh hội kiến thức kỹ năng cần thiết Muốn vậy, cô giáo cần tạo điều kiện cho trẻ được diễn đạt những øì vừa quan sát được bằng từ, giúp trẻ mô tả lại việc trẻ vừa làm bằng cách nêu câu hỏi

đúng lúc Chẳng hạn cháu vừa nhìn thấy những gì? kích thước của chúng như thế

Phuong phap day trẻ [àưt quen oối toán 15

nào ? Ngoài ra để giúp trẻ biết diễn đạt đúng, cô giáo phải kiên trì dẫn dắt trẻ trả

lời những câu ngắn từ 2-3 từ cho đến những câu dài 2- 3 câu Chẳng hạn, khi so sánh chiều dài của hai băng giấy, lúc đầu trẻ giải thích được " băng giấy xanh dai hơn băng giấy đỏ vì băng giấy xanh còn thừa ra" Cô giáo cần đặc biệt chú ý đến phương pháp nêu câu hỏi nhằm đạt hiệu quả cao trong việc sử dụng phương pháp

vấn đáp để tổ chức hướng dẫn trẻ phân tích tìm kiếm, phát hiện và dẫn dắt trẻ đi tới khái quát những vấn đề cần lĩnh hội

Phương pháp nêu câu hỏi có những ý nghĩa quan trọng, nó thúc đẩy sự phát triển tư duy và ngôn ngữ của trẻ, khêu gợi cho trẻ thấy cần thiết phải giải quyết

những nhiệm vụ trí tuệ đặt ra cho mình

Câu hỏi của cô phải làm tích cực hoá quá trình tri giác, trí nhớ, tư duy đảm bảo hướng vào việc phát hiện thu nhận kiến thức mới và củng cố đào sâu kiến

thức đã học

Hệ thống câu hỏi thường được sử dụng bao gồm :

+ Các câu hỏi sao chép bề ngoài dùng để hỏi việc ghi nhận những đặc điểm

bên ngoài của đối tượng, yêu cầu trẻ kể lại ( mô tả lại ) việc trẻ vừa quan sát hay vừa hành động

Ví dụ : Đây là gì ? Nó có màu gì ? Có bao nhiêu cái ? hoặc có đặc điểm như thế nào? Cháu vừa làm thế nào?

+ Các câu hỏi nhận thức sao chép giúp trẻ đào sâu củng cố những kiến thức

đã biết Ví dụ : Làm thế nào để biết sợi dây này dài hơn sợi dây kia?

+ Các câu hỏi nhận thức sáng tạo : yêu cầu trẻ sử dụng tri thức đã có vào

việc giải quyết các tình huống khác hoặc giải thích các mối quan hệ phụ thuộc về kích thước giữa các đối tượng hay giải thích sự giống và khác nhau giữa các đối

tượng

Vi du : Lam thế nào để biết dải nơ xanh dài nhất trong số các dai no? Như vậy hệ thống các câu hỏi trong quá trình dạy trẻ làm quen với toán bao gồm từ

các câu hỏi đơn giản, nhất là các câu hỏi sao chép bề ngoài, rồi đến các câu hỏi

nhận thức sao chép dần đến những câu hỏi phức tạp hơn là các câu hỏi nhận thức sáng tạo Tùy theo các yêu cầu hoàn cảnh cụ thể ở trong mỗi bài học mà cô giáo

sẽ lựa chọn các câu hỏi sao cho phù hợp Mặt khác các câu hỏi cần phải đảm bảo

cụ thể, rõ ràng, lôgic, ngắn gọn, dễ hiểu, đối với trẻ đa đạng về hình thức ( cùng một nội dung hỏi nhưng có nhiều câu hỏi khác nhau) Hệ thống câu hỏi phải từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp nhằm giúp trẻ phân tích, so sánh, đối chiếu

phát hiện rồi đi đến khái quát, số lượng câu hỏi vừa đủ không nên nhiều quá hoặc

ít quá sao cho đạt được mục đích yêu cầu, không nên dùng các câu hỏi để mớm

trẻ trả lời

Hệ thống các câu hỏi thường được đưa ra sau khi trẻ thực hiện xong

phương pháp hình thức hoạt động nhằm giúp trẻ phân tích, đối chiếu, so sánh phát

hiện và dẫn dắt trẻ đi tới khái quát hoá những vấn đề cần lĩnh hội

2.4 Phương pháp dùng trò chơi

Phương pháp dùng trò chơi trong dạy trẻ làm quen với toán là một loại hình của phương pháp hoạt động thực hành " học mà chơi, chơi mà học ”, là một đặc

điểm cơ bản của trẻ nhỏ Vậy nên trò chơi đóng vai trò là một phương pháp riêng

biệt không thể thiếu được trong quá trình hình thành các biểu tượng toán ban đầu

cho trẻ mẫu giáo Việc sử dụng hợp lý phương pháp trò chơi phù hợp với nhu cầu

vui chơi của trẻ sẽ có tấc dụng nâng cao hứng thú đối với giờ học và khả năng chú

ý có chủ định, phát triển tính tích cực của trẻ trong học tập Đặc điểm của

phương pháp này là đưa các trò chơi hoặc yếu tố trò chơi, thủ thuật chơi làm hình thức tổ chức để dạy trẻ làm quen với toán

Phương pháp này được tiến hành trong mỗi tiến trình hoạt động làm quen

với toán đều được thiết kế dưới hình thức một hoạt động mang yếu tố vui chơi,

đảm bảo sự kết hợp chặt chẽ giữa chơi và học trong hoạt động tích cực của trẻ

dưới sự tổ chức giáo dục của cô

Phuong phap day trẻ [àưt quen oối toán 17

Ví dụ : Thông qua việc tổ chức cho trẻ chơi " đi đúng đường " cô phát cho mỗi trẻ một tấm bìa có hình ô tô ( có hai loại ô tô và hai loại đường) Những cháu

có tấm bìa vẽ ô tô nhỏ thì đi vào đường hẹp, còn những cháu có tấm bìa vẽ ô tô to

thì đi vào đường rộng Từ đó trẻ sẽ lĩnh hội được kích thước to - nhỏ, rộng- hẹp

của hai đối tượng Các thủ thuật vui chơi được đưa ra nhằm làm xuất hiện các "

tình huống có vấn đề " để kích thích lôi cuốn trẻ vào hoạt động, tìm tồi cách giải

quyết nhiệm vụ học tập

Trong quá trình dạy trẻ làm quen với toán, việc gây tình huống có vấn đề

thường vào đầu giờ học hay trước mỗi phần của giờ học, ở các thời điểm cần định hướng nhiệm vụ chung của trẻ

Ví du : Khi dạy trẻ nhận biết sự khác biệt về chiều cao giữa hai đối tượng Chẳng hạn : cô treo một quả bóng lên cao sao cho trẻ không với tới được Cô cho

các cháu lên với quả bóng đó xuống Sau khi trẻ cố gắng hết sức mà vẫn không

lấy được quả bóng thì cô sẽ giúp trẻ, cô gợi ý hỏi trẻ vì sao cô lấy được quả bóng

mà các cháu không lấy được? Lúc này tình huống có vấn đề đã được đạt ra với trẻ

, buộc trẻ phải suy nghi tim ra cách trả lời

Vi du : Day trẻ nhận ra sự khác nhau về chiều dài của hai đối tượng Cô

phát cho mỗi trẻ hai đải nơ (dải nơ do dài hơn đải nơ xanh), cô gọi một trẻ lên

bang va dùng hai đải nơ đó để buộc vào cổ tay cháu( làm mẫu cho trẻ xem) cô

cho trẻ nhận xét, sau đó cô cho cả lớp cùng làm ( hai cháu buộc vòng cho nhau) Đầu tiên buộc vòng màu đỏ, sau đó buộc vòng màu xanh Nhưng tất cả trẻ đều

không buộc được dải nơ màu xanh vào tay bạn Sau đó cô hỏi cả lớp xem có buộc được dải nơ xanh vào tay không? Vì sao không buộc được đải nơ xanh vào cổ

tay? Từ đó trẻ nhận ra được sự khác biệt rõ nét về chiều dài của hai đối tượng

Việc sử dụng rộng dãi và đa dạng các trò chơi học tập nhằm củng cố, luyện tập thêm chính xác hóa hệ thống hóa kiến thức kỹ năng đã học Tất cả các loại trò

chơi học tập, xếp hình, lắp ghép, xây dựng, trò chơi với tranh ảnh, trò chơi sử

dụng lời nói đều là các phương tiện có hiệu quả cao trong quá trình hình thành

các biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ mầm non

Kết luân : việc sử dụng hợp lý các phương pháp dạy trẻ làm quen với toán

có ý nghĩa quan trọng vì đó là con đường chuyển tải tri thức tới trẻ Mỗi phương pháp không sử dụng độc lập mà chúng cần được sử dụng tổng hợp trong mối quan

hệ hỗ trợ lẫn nhau trong một thể thống nhất

2.5 Phương pháp day trẻ mẫu giáo bé làm quen với biểu tương kích thước

Để chuẩn bị giờ học đạt kết quả cao, giáo viên cần cho trẻ làm quen trước

với các đồ vật có kích thước khác nhau trong các hoạt động hàng ngày của trẻ

Chẳng hạn trong quá trình trẻ chơi cô chỉ cho trẻ thấy những đồ vật có kích thước

khác nhau

Ví dụ : Búp bê này to hơn, búp bê kia nhỏ hơn hay con gấu này nhỏ hơn

con gấu kia to hơn Hoặc khi cho trẻ đi dạo ngoài trời, cô chỉ cho trẻ thấy cây

này cao hơn, cây kia thấp hơn hoặc con đường này rộng hơn, con đường kia hẹp hơn hoặc bạn A cao hơn bạn B cô cao hơn cháu Irong các giờ học dạy trẻ

nhận biết bằng trực giác sự khác biệt về kích thước theo từng chiều (đài - rộng - cao ) giữa hai đối tượng, cô giáo cần tạo ra tình huống thực tế, qua đó giúp trẻ

nhận ra sự khác biệt về kích thước

Ví du : Dạy trẻ nhận biết thế nào là đài hơn, ngắn hơn, cô cho trẻ dùng hai

sợi đây để buộc vòng tay, dây màu xanh không thể buộc được Khi thực hiện

nhiệm vụ, cô giáo để trẻ phát hiện ra dây xanh không buộc được vòng tay vì nó

ngắn hơn dây đỏ Sau đó cô chỉ cho trẻ thấy được sự khác biệt về kích thước qua

sự so sánh bằng cách đặt cạnh hoặc đặt chồng hai đối tượng theo chiều dài, rộng

mà ta cần so sánh Cô thực hiện để trẻ quan sát, qua đó cô yêu cầu trẻ diễn đạt sự

khác biệt về kích thước đó bằng lời, sau đó cô sửa cho trẻ biết dùng đúng từ chỉ sự

Phuong phap day trẻ [àưt quen oối toán 19

khác biệt về kích thước như : to hơn- nhỏ hơn, dài hơn - ngắn hơn, rộng hơn - hẹp

hơn, cao hơn - thấp hơn

Ngoài giờ học kết hợp các hoạt động khác, cô cho trẻ luyện tập nhận biết

sự khác biệt về kích thước và diễn đạt sự khác biệt đó, cô cho trẻ tạo lên những đồ vật có sự khác biệt về kích thước như : xếp nhà cao, nhà thấp, cây cao, cây thấp

hoặc vẽ quả bóng to, quả bóng nhỏ