Bai 4 bài giảng giáo dục công dân lớp 10

BÀI 4 NGUỒN GỐC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SỰ VẬT VÀ HIỆN TƯỢNG 2 tiết... NỘI DUNG BÀI HỌC 2.- Mâu thuẫn là nguồn gốc vận động, phát triển của sự vật và hiện tuợng... Kể từ đó, Mâu và

BÀI 4

NGUỒN GỐC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SỰ VẬT

VÀ HIỆN TƯỢNG

(2 tiết)

NỘI DUNG BÀI HỌC

2.- Mâu thuẫn là nguồn gốc

vận động, phát triển của

sự vật và hiện tuợng.

1.- Thế nào là mâu thuẫn?

Nguồn gốc của từ Mâu Thuẫn.

Vào thời Xuân thu- Chiến quốc của Trung Quốc cổ đại, có một người vừa bán Mâu ( giáo), lại vừa bán Thuẫn ( Khiên).

Khi rao bán Mâu, anh ta rao rằng:

Mâu đây, Mâu đây, ai mua Mâu đi, Mâu của tôi rất sắc, đâm gì

cũng thủng !

Lát sau, khi rao bán Thuẫn, anh ta lại rao rằng:

Thuẫn đây, Thuẫn đây, ai mua Thuẫn đi, Thuẫn của tôi rất chắc,

không gì đâm thủng được !

Kể từ đó, Mâu và Thuẫn được dùng để chỉ những

khuynh hướng, đặc điểm, tính chất trái ngược nhau của sự vật hiện tượng.

Ngày

Đêm

1.- Thế nào là mâu thuẫn?

M T thông thường là trạng thái

xung đột, chống đối nhau.

Sắp xếp các từ sau đây theo cột

mâu thuẫn thông thường, Triết học :

Số âm, số dương – To, nhỏ Trắng, đen – di truyền, Biến dị

Hoá hợp, phân giải – Trên, dưới

Trong, ngoài – Chất lượng, số lượng Thống trị, bị trị – Sản xuất,tiêu dùng

Dũng cảm, hèn nhát

Thông thường

Triết học

To - nhỏ Trắng - đen

Trên - dưới

Trong - ngoài

Số âm - số dương

Thống trị - bị trị Dũng cảm - hèn nhát Chất lượng - số lượng Sản xuất - tiêu dùng Phân giải - hóa hợp

Di truyền - biến dị

Em có nhận xét

gì về những mâu thuẫn trên ?

Nhận xét:

Bất kỳ sự vật, hiện tượng nào

cũng chứa đựng những mặt đối lập

Hai mặt đối lập

Hai mặt đối lập ràng buộc nhau , tác , tác

động lẫn nhau tạo thành mâu thuẫn mâu thuẫn.

Theo triết học Mác - Lênin:

Mâu thuẫn là một chỉnh thể, trong

đó hai mặt đối lập vừa thống nhất

với

với nhau, nhau vừa đấu tranh với nhau.

Mỗi nguyên tử có hai mặt : điện tích (+) và điện tích (-)

Xã hội phong kiến có 2 giai cấp:

địa chủ và nông dân

><

><

Xã hội phong kiến

có thể thiếu giai cấp địa chủ

hoặc nông dân được không?

Mặt đối lập của mâu thuẫn, còn gọi là mặt đối lập biện chứng, là những mặt đối lập ràng buộc, thống nhất và đấu tranh với nhau trong

MT, chứ không phải là những mặt đối lập bất

kì giữa sự vật, hiện tượng này với sự vật,

hiện tượng kia…

Mặt đối lập của mâu thuẫn : Đó là

những khuynh hướng, tính chất, đặc điểm … mà

trong quá trình vận động, phát triển của sự vật và

hiện tượng chúng phát triển theo những chiều

hướng trái ngược nhau.

b Sự thống nhất giữa các mặt đối lập.

VD : Có quá trình đồng hoá thì quá trình

dị hoá mới thực hiện được và ngược lại…hai quá trình này liên hệ gắn bó với nhau, không ngừng thay thế nhau tạo nên quá trình trao đổi chất của sinh vật.

Nền kinh tế có hai mặt: sản

xuất và tiêu dùng

><

Trong mỗi mâu thuẫn, hai mặt đối lập

liên hệ gắn bó với nhau, làm tiền đề

tồn tại cho nhau Triết học gọi đó là sự

thống nhất giữa các mặt đối lập.

Phân biệt khái niệm “Thống nhất” trong

qui luật mâu thuẫn với cách nói thống nhất

được dùng hàng ngày với nội dung là sự hợp lại thành một khối (thống nhất về quan điểm, quan niệm, thống nhất lực lượng, thống nhất

về tư tưởng, tổ chức và hành động).

b Sự đấu tranh giữa các mặt đối lập.

Mặt khác, các mặt đối lập luôn vận động theo xu hướng nào?

Cho ví dụ minh hoạ?

Sự đấu tranh giữa điện tích (-) và điện tích (+)

Trong mỗi nguyên tử :

Sự đấu tranh giữa g/c thống trị và g/c bị trị

trong xã hội có đối kháng giai cấp (CHNL, PK,

TBCN)

Sự đấu tranh giữa các mặt đối lập : Các mặt đối lập cùng tồn tại bên nhau,

vận động và phát triển theo những chiều hướng trái ngược nhau, nên chúng luôn luôn tác động, bài trừ, gạt bỏ nhau Triết học gọi đó là sự đấu tranh giữa các mặt đối lập

Giai cấp Chủ nô và giai cấp Nô lệ trong chế độ CHNL

thành SV & HT khác

a Giải quyết mâu thuẫn :

Tại sao mâu thuẫn là nguồn gốc của sự vận động phát triển các sự vật hiện tượng?

Biện pháp thường xuyên để

giải quyết mâu thuẫn chúng ta phải làm gì?

Kết quả của sự đấu tranh giữa các mặt đối lập là

mâu thuẫn cũ mất đi,

mâu thuẫn mới hình thành,

sự vật và hiện tượng cũ

được thay thế bằng sự vật

và hiện tượng mới Quá

trình này tạo nên sự

vận động, phát triển

vô tận của thế giới

khách quan.

Do đó, sự đấu tranh giữa

các mặt đối lập

nguồn gốc vận động, phát triển của

sự vật và hiện tượng.

Vận dụng những hiểu biết trên

đây vào cuộc sống hàng

ngày, chúng ta cần phải

biết phân tích những mâu

thuẫn trong nhận thức, trong

rèn luyện phẩm chất đạo đức

Phải phân biệt đâu

là đúng, đâu là sai, cái gì là

tiến bộ, cái gì là lạc hậu

để nâng cao nhận thức

khoa học, phát triển

nhân cách.

Biện pháp thường xuyên

để giải quyết mâu thuẫn trong cuộc sống

tập thể

là phải tiến hành

phê bình

và tự phê bình, tránh thái độ xuê xoa,

“dĩ hoà

vi quý”.

BÀI HỌC THỰC TIỄN

Giai cấp địa chủ, phong kiến bóc lột,

đàn áp hết sức dã man!

Nhân dân khởi nghĩa chống phong

kiến áp bức, bóc lột.

Thực dân Pháp bóc lột và đàn áp dã man nhân dân ta, mâu thuẫn trở nên gay gắt.

Chúng ta kiên cường đấu tranh

đánh đuổi thực dân Pháp, giành lại độc lập…

Một nhà nước mới độc lập, tự do, dân chủ ra đời.

Lưu ý

là sự đấu tranh bằng bạo lực, cần hiểu một cách khái quát hơn, đó là sự tác động, bài trừ, gạt bỏ lẫn nhau Sự tác động, bài trừ, gạt bỏ này cũng

có thể diễn ra dưới nhiều hình thức như ngoại giao, văn hoá, đàm phán tác động, hoặc bạo lực cách mạng Như vậy, đàm phán, thảo luận là hình thức tác động, đấu tranh ngoại giao để giảiquyết mâu thuẫn chứ không phải là điều hoà

a Con giun xéo lắm cũng quằn

b Trong họa có phúc, trong phúc có họa

c Khẩu phật tâm xà

d Dĩ hoà vi quý

e Vỏ quýt giày có móng tay nhọn

g Xanh vỏ đỏ lòng

h Mền nắn rắn buông

i Tình trong như đã mặt ngoài còn e

k Cao nhân tất hữu cao nhân trị

l Lạt mềm buộc chặt.

Những câu nào sau đây có ý nói về mâu thuẫn (khoanh tròn đáp án đúng, có giải thích sơ lược)

BÀI TẬP 1

BÀI TẬP 3

Nếu trong lớp học của em, một số bạn

có mâu thuẫn nhỏ, giả sử em là

lớp trưởng em sẽ giải quyết ra so?

DẶN DÒ

Làm các bài tập 1,2,3,4 trong SGK.

Xem trước bài 5 : Cách thức vận động

và phát triển của sự vật hiện tượng