Lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả giai đoạn tàn cuộc với thế cờ còn hai tượng cho nam đội tuyển cờ vua trường trung học phổ thông bắc đông quan thái bình

Nghị quyết còn nêu rõ: “Mục tiêu tiếp tục hoàn thiện bộ máy tổ chức, đổi mới quản lý, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thể dục, thể thao; tăng cường cơ sở vật chất, đẩy mạnh nghiên cứu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT

VŨ THỊ HƯỜNG

LỰA CHỌN BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIAI ĐOẠN TÀN CUỘC VỚI THẾ CỜ CÒN HAI TƯỢNG CHO NAM ĐỘI TUYỂN CỜ VUA TRƯỜNG

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

BẮC ĐÔNG QUAN - THÁI BÌNH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

HÀ NỘI - 2016

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT

VŨ THỊ HƯỜNG

LỰA CHỌN BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIAI ĐOẠN TÀN CUỘC VỚI THẾ CỜ CÒN HAI TƯỢNG CHO NAM ĐỘI TUYỂN CỜ VUA TRƯỜNG

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG BẮCĐÔNG QUAN - THÁI BÌNH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên Ngành: Sư phạm GDTC

Hướng dẫn khoa học

TS HÀ MINH DỊU

HÀ NỘI - 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tên tôi là: Vũ thị Hường

Sinh viên lớp: K38A GDTC - Trường ĐHSP Hà Nội 2

Tôi xin cam đoan đề tài “Lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả giai

đoạn tàn cuộc với thế cờ còn 2 tượng cho Nam đội tuyển cờ vua trường THPT Bắc Đông Quan - Thái Bình” là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Đề tài không trùng với kết quả nghiên cứu của tác giả khác Các kết quả nghiên cứu này mang tính thời sự cấp thiết đúng thực tế khách quan của

trường THPT Bắc Đông Quan - Thái Bình

Hà Nội, ngày … tháng… năm 2016

Sinh viên

VŨ THỊ HƯỜNG

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG 1.TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5

1.1 Những vấn đề về đánh giá trình độ tập luyện của vận động viên 5

1.1.1 Khái niệm trình độ tập luyện và các quan điểm nghiên cứu về trình độ tập luyện trong thể dục thể thao 5

1.1.2 Khái niệm trình độ tập luyện của vận động viêncờ vua và các quan điểm nghiên cứu về trình độ tập luyện của vận động viêncờ vua 11

1.1.2.1 Khái niệm trình độ tập luyện của vận động viêncờ vua 11

1.1.2.2 Đánh giá trình độ tập luyện của vận động viên cờ vua 12

1.2 Đặc điểm tâm - sinh lý lứa tuổi THPT 15

1.2.1.Đặc điểm tâm lí của học sinh THPT 15

1.2.2 Đặc điểm sinh lí của học sinh THPT 16

1.3 Đặc điểm hoạt động tập luyện và thi đấu môn cờ vua 17

1.3.1 Các phương pháp, phương tiện giảng dạy - huấn luyện trong môn cờ vua 19

1.3.2 Cơ sở lý luận về quá trình hình thành kỹ năng kỹ xảo trong môn cờ vua. 22

1.4 Cơ sở lý luận về các tình huống (thế cờ) còn hai Tượng trong tàn cuộc 23 CHƯƠNG 2 NHIỆM VỤ- PHƯƠNG PHÁP - TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 25 2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu 25

2.2 Phương pháp nghiên cứu 25

2.2.1.Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu 25

2.2.2.Phương pháp phỏng vấn, tọa đàm 25

2.2.3 Phương pháp quan sát sư phạm 26

2.2.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm 26

2.2.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 26

2.2.6 Phương pháp toán thống kê 27

2.3 Tổ chức nghiên cứu 28

2.3.1 Thời gian nghiên cứu: 28

2.3.2 Đốitượng nghiên cứu 28

2.3.3 Địa điểm nghiên cứu 28

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 29

3.1 Nghiên cứu lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả giai đoạn tàn cuộc với thế cờ còn hai tượng cho Nam đội tuyển cờ vua trường THPT Bắc Đông Quan - Thái Bình 29

3.1.1 Nghiên cứu lựa chọn test đánh giá nâng cao giai đoạn tàn cuộc với thế cờ còn hai Tượng cho Nam đội tuyển cờ vua trường THPT Bắc Đông Quan - Thái Bình 33

3.2 Ứng dụng và đánh giá hiệu quả các bài tập đã lựa chọn trên đối tượng nghiên cứu 35

3.2.1.Tổ chức thực nghiệm sư phạm 35

3.2.2 Kết quả và phân tích kết quả nghiên cứu 36

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG BIỂU

ĐẶT VẤN ĐỀ

Ngày nay, con người vừa là mục tiêu giáo dục vừa là động lực cho sự phát triển kinh tế xã hội Giáo dục đóng vai trò trung tâm trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực, chiến lược ấy được thể hiện trong các nghị quyết của Đảng và nhà nước, trong đó tiêu biểu nhất là nghị quyết 08/N/TW năm

2011 về tăng cường sự lãnh đạo của đảng, tạo bước phát triển mạnh mẽ về thể dục, thể thao đến năm 2020[7]

Nghị quyết còn nêu rõ: “Mục tiêu tiếp tục hoàn thiện bộ máy tổ chức, đổi mới quản lý, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thể dục, thể thao; tăng cường cơ sở vật chất, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, công nghệ làm nền tảng phát triển mạnh mẽ và vững chắc sự nghiệp thể dục thể thao; đến năm 2020, phấn đấu 90% học sinh, sinh viên đạt tiêu chuẩn rèn luyện thân thể; các trường học, xã, phường, thị trấn, khu công nghiệp có đủ cơ sở vật chất thể dục, thể thao phục vụ việc tập luyện của nhân dân; trình độ một số môn thể thao trọng điểm được nâng cao ngang tầm Châu Á và thế giới; bảo đảm các điều kiện để sẵn sàng đăng cai tổ chức thành công các sự kiện thể thao lớn của Châu á và thế giới”

Trong những năm qua dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, bước đầu trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đất nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọng về kinh tế - chính trị - an ninh - xã hội Sự phát triển của đất nước tạo ra thời cơ mới cho TDTT phát triển

Cờ vua là một trong những môn thể thao có tiềm năng và triển vọng to lớn của thể thao Việt Nam Tuy cờ vua là môn thể thao mới được phát triển ở nước ta (được phát triển mạnh từ năm 1980, cũng trong năm này bộ giáo dục

và đào tạo đưa cờ vua vào giảng dạy trong các trường đại học) nhưng cho đến nay cờ vua đã trở thành một nhu cầu sinh hoạt thể thao và văn hóa của mọi tầng lớp nhân dân và đặc biệt đối với tầng lớp thanh thiếu niên học sinh Sở dĩ

có được sự phổ biến rộng rãi như thế là vì môn cờ vua với đặc trưng hoạt

động trí tuệ nên ít đòi hỏi về các tố chất thể lực nhưng lại có yêu cầu cao về ý chí, tính thông minh, óc sáng tạo ở người chơi Những phẩm chất đó lại vốn là truyền thống hơn bốn nghìn năm xây dựng đất nước và giữ vững của dân tộc

ta Hiện nay ở nước ta cờ vua có tốc độ phát triển khá nhanh cho đến nay ở hầu hết các tỉnh ngành đã có phong trào cờ vua phát triển khá rộng rãi đặc biệt

là ở Hà Nội, Thành Phố Hồ Chí Minh, Thừa Thiên Huế, Hải Phòng, Quảng Ninh….Có nhiều VĐV cờ vua đã mang lại nhiều vinh quang cho Tổ Quốc Chính vì vậy ngành TDTT đã xác định cờ vua là một trong những môn thể thao mũi nhọn của ngành Thể thao nước ta và đang được đầu tư quan tâm phát triển

Nói đến làng cờ vua Việt Nam không thể không nhắc đến các đại kiện tướng như: Đào Thiên Hải đạt danh hiệu đại kiện tướng năm 1995 và đạt kiện tướng đầu tiên ở Việt Nam (3lần vô địch giải quốc tế khu vực, huy chương bạc ASIAN, huy chương vàng Seagames, 12 lần vô địch quốc gia), Từ Hoàng Thông (2 lần đạt giải Á quân trẻ Châu Á năm 1991 và 1992, huy chương vàng Đông Nam Á năm 2011, huy chương vàng và bạc Seagames năm 2003 và

2005, 4 lần vô địch quốc gia), Nguyễn Anh Dũng (huy chương vàng giải vô địch cờ vua U20 châu Á năm 1993, đạt 3 huy chương vàng tại Seagames 2005 (Philippinnes) với các nội dung cờ chớp cá nhân nam, cờ nhanh đồng đội nam, cờ tiêu chuẩn đồng đội nam, vô địch quốc gia năm1993, 1995, 1997,

2005, 2006, huy chương vàng đại hội thể dục thể thao toàn quốc năm 1995) đại kiện tướng Nguyễn Ngọc Trường Sơn (huy chương vàng giải Châu Á, vô địch HD bank năm 2014 ) đại kiện tướng Lê Quang Liêm (vô địch thế giới

và Châu Á nội dung cờ chớp 2013,Vô địch Aeroflot mở rộng 2010 và 2011,

vô địch HD Bank 2013, huy chương vàng Seagames 2011) mới đây có cô bé Nguyễn Lê Cẩm Hiền 8 tuổi đã trở thành nhà vô địch thế giới lứa tuổi nữ nhỏ tuổi nhất trong làng cờ vua Việt Nam khi mới giành chức vô địch cờ vua trẻ thế giới 2015 tại TP Halkidik - Hy Lạp

Mặc dù cờ vua Việt Nam đã thu được những kết quả to lớn như vậy nhưng thực tiễn công tác đào tạo tại các trường ở nước ta còn nhiều vấn đề bất cập như: Còn hạn chế về tài liệu tham khảo, tài liệu giảng dạy; cơ sở vật chất, quá trình tập luyện và nhất là cần phải có những biện pháp thích hợp làm tăng hiệu quả của quá trình giảng dạy, tập luyện cho đội tuyển cờ vua Trong đó cần đặc biệt chú trọng đến việc nâng cao hiệu quả giai đoạn tàn cuộc với thế cờ hai Tượng cho nam đội tuyển cờ vua Trong cờ vua, hai Tượng có sức mạnh ghê gớm đặc biệt là trong những thế cờ và có sự giao tranh ở cảhai cánh Nhược điểm lớn nhất của tượng là không kiểm soát được các ô khác màu nên khi còn hai Tượng thì nhược điểm này được khắc phục đáng kể Đành rằng khi đánh giá thế trận các nhân tố khác cũng quan trọng không kém như vị trí vua, thế đứng của các quân cấu trúc tốt…Song cơ hội vẫn thường nghiêng về bên còn hai Tượng

Trường THPT Bắc Đông Quan - Thái Bình là trường có phong trào TDTT rất phát triển, nhà trường rất chú trọng vào việc phát triển thể chất cho học sinh giúp nâng cao thể chất cho các em Nhà trường luôn đạt thành tích tốt trong các giải thể thao cho lứa tuổi học sinh như các giải Hội khỏe Phù Đổng và cao hơn là các cuộc thi huyện, thi tỉnh về các môn điền kinh, cờ vua

Qua quan sát về tình hình tập luyện và thi đấu của các em trong đội tuyển cờ vua trường THPT Bắc Đông Quan - Thái Bình, chúng tôi nhận thấy kỹ năng chơi trong các thế cờ còn hai Tượng còn hạn chế Điều này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, song cơ bản là do việc đầu tư thời gian tập luyện của các em chưa đủ, việc sử dụng các bài tập còn đơn điệu và kém hiệu quả Để nâng cao việc hình thành kỹ năng chơi cho đội tuyển trường THPT Bắc Đông Quan -Thái Bình có nhiều hướng Xuất phát từ lý do trên chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Nâng cao hiệu quả giai đoạn tàn cuộc với thế cờ còn hai Tượng cho Nam đội tuyển cờ vua trường THPT Bắc Đông Quan - Thái Bình”

Mục đích nghiên cứu của đề tài: Lựa chọn một số bài tập có hiệu quả

nhằm nâng cao hiệu quả giai đoạn tàn cuộc với thế cờ còn hai Tượng cho Nam đội tuyển cờ vua trường THPT Bắc Đông Quan - Thái Bình

Giả thiết khoa học: Nếu lựa chọn được bài tập nhằm nâng cao hiệu

quả giai đoạn tàn cuộc với thế cờ còn hai Tượng phù hợp với đối tượng nghiên cứu sẽ cho phép đánh giá được năng lực người chơi nói chung và kỹ năng chơi tàn cuộc tượng nói riêng góp phần nâng cao thành tích trong tập luyện và thi đấu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Những vấn đề về đánh giá trình độ tập luyện của vận động viên

1.1.1 Khái niệm trình độ tập luyện và các quan điểm nghiên cứu về trình

độ tập luyện trong thể dục thể thao

Trình độ tập luyện là một phức hợp gồm nhiều thành tố sinh học, tâm lí,

kỹ - chiến thuật, thể lực hợp thành, được hoàn thiện nhờ ảnh hưởng của quá trình tập luyện, thi đấu và các liệu pháp hỗ trợ ngoại sinh khác Đánh giá trình

độ tập luyện là nhiệm vụ quan trọng trong huấn luyện thể thao để hỗ trợ cho công tác huấn luyện, tuyển chọn của người huấn luyện viên Để đánh giá đúng

về trình độ tập luyện cần có một tập thể cán bộ khoa học, bác sĩ, kỹ thuật viên, xét nghiệm viên hỗ trợ cho ban huấn luyện và huấn luyện viên trưởng

Đánh giá trình độ tập luyện của vận động viên nói chung, một mặt cần lưu ý đến các chỉ số chịu sự tác động của di truyền như: phản xạ vận động, sức mạnh bột phát, sức nhanh, lực cơ tương đối, nhịp tim tối đa, lượng oxy hấp thụ tối đa với trọng lượng cơ thể, hô hấp tế bào, các chỉ số chuyển hóa yếm khí, mặt khác cần quan tâm đến một số các chỉ tiêu chịu ảnh hưởng của môi trường của giáo dục, huấn luyện nhiều như lực cơ tuyệt đối, tần số động tác Khi đánh giá trình độ tập luyệncủa vận động viên cấp cao trong huấn luyện, cần phải định lượng được những thành tố bên trong cơ thể, đó là các chỉ tiêu y - sinh gồm hình thái, sinh lý, sinh hóa, sinh cơ, đồng thời xác định những thành tố biểu hiện bên ngoài gồm các chỉ số sư phạm về thể lực chung, thể lực chuyên môn, kỹ chiến thuật và những phẩm chất tâm lý của từng VĐV vào những thời điểm sung mãn nhất tức là trước khi thi đấu[21]

Tập luyện tăng cường sức khỏe là quá trình tập luyện liên tục thể dục thể thao hàng ngày, còn đối với VĐV thể dục thể thao là hệ thống các bài tập chuyên môn, tuy nhiên mục đích và nhiệm vụ có khác nhau thì trình độ cũng

rất khác nhau Đối với người tập luyện tăng cường sức khỏe dựa vào năng lực tập luyện để đánh giá, còn đối với VĐV phải xác định trình độ huấn luyện, để định ra các kế hoạch huấn luyện khoa học hoặc các bài tập đặc hiệu Đánh giá trình độ tập luyện của vận động viên cần phải thông qua các chỉ tiêu về chức năng sinh lý và các chỉ tiêu chuyên môn để đánh giá Khi tiến hành thực nghiệm phải phân tích đối chiếu các chỉ tiêu biến đổi sinh lý ở hai trạng thái yên tĩnh và chịu lượng vận động Trình độ tập luyện là một trạng thái động luôn luôn phát triển tuân theo các quy luật phát triển thành tích thể thao cũng như đặc điểm giới tính, độ tuổi và môn thể thao chuyên sâu[11]

Chỉ số cơ bản của trình độ tập luyện đó là thành tích thể thao của vận động viên đạt được sau nhiều năm tập luyện một cách khoa học, bền bỉ và công phu Hơn nữa thành tích thể thao chỉ đạt được trong một giai đoạn ngắn (trạng thái sung sức thể thao) trong mỗi chu kỳ tập luyện Thành tích thể thao luôn là hiện tượng đa nhân tố và phụ thuộc vào nhiều nguyên nhân Trong những điều kiện như nhau, thành tích thể thao của mỗi cá thể phụ thuộc vào năng khiếu và mức độ đào tạo vận động viên Năng khiếu của vận động viên

là tiền định, còn trình độ đào tạo thì luôn thay đổi nhờ kết quả của tập luyện Khái niệm trình độ tập luyện và thành tích thể thao không đồng nhất Khái niệm hay định nghĩa về trình độ tập luyện trong các tài liệu hiện đại có những cách thể hiện và cách nhìn còn khác nhau

Như vậy, trong khái niệm này không đề cập đến một trong những yếu

tố cơ bản của trình độ tập luyện đó là thành tích thể thao Theo quan điểm của nhiều tác giả điểm quan trọng nhất của trình độ tập luyện là mức độ thích ứng của cơ thể đối với một nhiệm vụ cụ thể đạt được bằng con đường tập luyện Theo quan điểm của Dietrich Harre thì trình độ tập luyện của vận động viên thể hiện ở sự nâng cao năng lực thể thao nhờ ảnh hưởng của lượng vận động tập luyện, lượng vận động thi đấu và các biện pháp bổ trợ khác Các yếu tố của năng lực thể thao bao gồm các năng lực thể chất, năng lực phối hợp vận

động, năng lực trí tuệ, kỹ xảo kỹ thuật, năng lực chiến thuật và các phẩm chất tâm lý Thông qua lượng vận động tập luyện, lượng vận động thi đấu, lượng vận động tâm lý, trình độ từng yếu tố của năng lực vận động một mặt được nâng cao, mặt khác giữa chúng cũng hình thành các mối quan hệ bền vững Bên cạnh đó, việc phát huy đầy đủ các tiềm năng thể chất của vận động viên thông qua sự nỗ lực ý chí ở mức độ cao nhất cũng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Năng lực thể thao cao nhất mà VĐV đạt được trong từng thời kỳ thi đấu phù hợp với trình độ tập luyện của họ được gọi là trạng thái sung sức thể thao Cũng theo Dietrich Harre, các thông tin về trình độ tập luyện và dự báo tiềm năng của vận động viên, đó là tiêu chuẩn về trình độ của thành tích; tiêu chuẩn về nhịp độ phát triển của thành tích; tiêu chuẩn về sự ổn định thành tích

và khả năng tăng trưởng; tiêu chuẩnvề khả năng chịu đựng lượng vận động.Bốn tiêu chuẩn trên thể hiện 4 mặt khác nhau của việc đánh giá tổng hợp năng lực thể thao

Philin V.P[22]đã đề cập đến việc nghiên cứu trình độ tập luyện một cách sâu rộng thông qua việc mô hình hoá các mặt khác nhau của thành tích thể thao, các chỉ số của mô hình được soạn thảo đối với cả những VĐV trẻ (cụ thể hoá tiêu chuẩn một số môn thể thao) đã cho phép xác định đúng đắn hơn phương pháp giảng dạy huấn luyện, nâng cao hiệu quả của công tác tuyển chọn và đào tạo trong các trường thể thao thiếu niên và nhi đồng.Trong tác phẩm của mình ông còn trình bày 10 nguyên tắc có tính chất chỉ đạo trong việc tiến hành kiểm tra tổng hợp sư phạm và y sinh đối với việc đánh giá trình

độ tập luyện ông cho rằng có một yếu tố cơ bản của trình độ tập luyện không được Novicov và Metveev nói tới, đó là thành tích thể thao, vì thế ông coi

„„trình độ tập luyện là năng lực tiềm tàng của vận động viên, để đạt được thành tích nhất định trong môn thể thao lựa chọn và năng lực này được biểu hiện cụ thể về mức độ chuẩn bị về kỹ thuật, chiến thuật, thể lực, đạo đức, ý trí

và trí tuệ Trình độ tập luyện càng cao thì VĐV càng có thể làm trọn được một nhiệm vụ nhất định với hiệu quả mỹ mãn hơn”

Theo lý luận được phổ biến rộng rãi, người ta phân biệt trình độ tập luyện chung và trình độ tập luyện chuyên môn[16] Các chỉ số về trình độ tập luyện chung của vận động viên có thể biểu thị một cách độc lập với hình thức hoạt động của nó Để thực hiện điều này, người ta chủ yếu phân tích kết quả thử nghiệm, gọi là các thử nghiệm chức năng, chúng phản ánh trạng thái của

hệ thần kinh - cơ, tuần hoàn - hô hấp, nội tiết các chỉ số này của vận động viên các môn thể thao khác nhau thì khác nhau Ví dụ như những chỉ số về trình độ tập luyện chung của các VĐV cử tạ và VĐV thể dục có cùng đẳng cấp thường bị đánh giá thấp hơn so với những chỉ số ấy của các VĐV chạy cự

ly dài hay đua xe đạp Song sự đánh giá như vậy không hoàn toàn khách quan, đặc biệt là trong những trường hợp họ là những người đạt kỷ lục mới hay nhà vô địch

Theo ý kiến của nhiều chuyên gia, có thể tránh được những mâu thuẫn này nếu không dùng khái niệm trình độ tập luyện chung Thật vậy khi so sánh VĐV ở các môn thể thao khác nhau như chạy cự ly dài và cử tạ có thể tìm được ở họ những điểm chung về thể hình và các tố chất thể lực, về mức độ hoạt động chức năng của hệ thực vật Do đó thay cho thuật ngữ “trình độ tập luyện chung” đúng hơn là dùng thuật ngữ “trình độ thể lực” hay “năng lực hoạt động thể lực” “Trình độ thể lực biểu thị tình trạng chức năng của cơ thể

và đặc biệt nó biểu hiện ở các tố chất thể lực: sức nhanh, sức mạnh, sức bền, khéo léo và mềm dẻo đồng thời còn thể hiện ở sự phối hợp thần kinh cơ” [11]

Hoạt động thể lực của vận động viên, cụ thể là việc thực hiện một bài tập nhất định, làm cho cơ thể thích ứng một cách trực tiếp với đặc điểm của lượng vận động đã cho Một số môn thể thao ảnh hưởng đặc biệt đến mức độ phát triển thể lực của con người, một số môn khác lại mở rộng khả năng của hệ thống tim - mạch và hô hấp, một số môn khác nữa lại phát triển các năng lực tâm lý nhiều hơn Do vậy khái niệm “trình độ tập luyện chuyên môn” cũng không nên dùng vì trình độ tập luyện bao giờ cũng là trình độ tập luyện chuyên môn

Vì vậy, theo I.V Aulic thì chỉ nên dùng “trình độ thể lực”mà không nói “trình

độ tập luyện chung”và dùng “trình độ tập luyện”mà không nói “trình độ tập luyện chuyên môn”

Giữa trình độ thể lực và trình độ tập luyện có mối liên hệ với nhau,trình

độ tập luyện cao luôn thể hiện năng lực hoạt động cao và ngược lại Điều đó phụ thuộc vào hình thức hoạt động thể lực, tức là phụ thuộc vào môn thể thao

Về trạng thái của hệ vận động, oxy được coi là chỉ số cơ bản của năng lực hoạt động Trạng thái đó được đặc trưng bởi mức tiêu thụ oxy tối đa (V02 max)

Ở những môn thể thao có chu kỳ mà sức bền là tố chất trội nhất, thì thành tích của vận động viên phụ thuộc trực tiếp vào khả năng tiêu thụ oxy của cơ thể Ở đây “trình độ tập luyện” phụ thuộc vào trình độ thể lực Trong trường hợp này khái niệm “trình độ tập luyện” và “trình độ thể lực” hầu như trùng nhau Còn trong môn bóng chuyền hay môn thể dục dụng cụ mà ở đây thành tích của vận động viên về cơ bản là do hoàn thiện kỹ thuật và do sự phối hợp các động tác, thì ý nghĩa của hệ vận chuyển oxy không lớn và những chỉ số thông thường của trình độ thể lực không cho khái niệm đầy đủ về trình

độ tập luyện của vận động viên

Môn cờ vua lại có đặc thù khác so với các môn thể thao khác, lượng vận động trong cờ vua chủ yếu là lượng vận động có xu hướng tâm lý, đây là môn thể thao ít đòi hỏi cao về thể lực vì vậy đánh giá trình độ tập luyện vận

động viên cờ vua cần quan tâm đến vấn đề tâm lý và khả năng chuyên môn, vấn đề trình độ thể lực cần xem xét đến nhưng không phải là chính yếu

Theo Philin V.P (1996) [22]: “Trình độ tập luyện của vận động viên là khả năng thích ứng của vận động viên trong hoạt động nhờ hoàn thiện sự điều khiển và phối hợp hoạt động giữa các hệ thống chức năng trên cơ sở những biến đổi sâu sắc về cấu tạo chức phận trong cơ thể” và trong lý luận cũng như trong đào tạo vận động viên người ta còn thường gặp các khái niệm như

“trình độ đào tạo” và “trình độ tập luyện” Nói đến trình độ đào tạo là nhằm chỉ tất cả các mặt đào tạo để làm cho VĐV có thể đạt được những thành tích thể thao kế tiếp nhau Trình độ đào tạo bao gồm trình độ đào tạo về thể lực,

kỹ thuật, chiến thuật thể thao, tâm lý và cả lý luận nhất định của vận động viên Trình độ đào tạo thể lực còn gọi là trình độ thể lực Trình độ thể lực về mức độ phát triển về sức mạnh, sức nhanh, sức bền, mềm dẻo và các tố chất khác của vận động viên Trình độ đào tạo kỹ thuật và chiến thuật thể thao là trình độ điêu luyện về những mặt đó của vận động viên Trình độ đào tạo tâm

lý là sự vững vàng, nhạy bén về tinh thần và ý thức đáp ứng yêu cầu đạt thành tích thể thao[16]

Khái niệm trình độ thể lực, chủ yếu nói tới những biến đổi thích nghi

về mặt sinh học (hình thái và chức năng) diễn ra trong cơ thể VĐV dưới tác động của tập luyện và biểu hiện ở năng lực hoạt động cao hoặc thấp

Theo quan điểm của GSTS Lê Văn Lẫm:“Trình độ tập luyện của vận động viên đó là kết quả tổng hợp của việc giải quyết các nhiệm vụ trong thực tiễn huấn luyện thể thao” “Trình độ tập luyện thể hiện ở mức độ năng lực hoạt động chung và chuyên môn của vận động viên ở mức hoàn thiện các kỹ năng

và kỹ xảo thể thao phù hợp”

Theo Đặng Văn Dũng: “Trình độ tập luyện của vận động viên là khả năng thích ứng ngày càng cao của vận động viên đạt được trong quá trình tập luyện và thi đấu Khả năng thích ứng này được biểu hiện bằng sự phát triển

tổng hợp những năng lực về kỹ thuật, chiến thuật, tố chất thể lực và tâm

lý”[3]

Theo các quan điểm nêu trên, có thể thấy rằng trình độ tập luyện của vận động viên đã được các nhà khoa học nhìn nhận theo những quan điểm chính sau: Trình độ tập luyện bao gồm nhiều mặt, nhiều thành phần và chịu

sự ảnh hưởng của lượng vận động Trình độ tập luyện chủ yếu là những biến đổi thích nghi về hình thái và chức năng diễn ra trong cơ thể dưới tác động của tập luyện Yếu tố cơ bản của trình độ tập luyện là thành tích thể thao được nâng cao thông qua quá trình đào tạo, huấn luyện Theo khái niệm về cấu trúc nhiều thành phần thì thành tích thể thao được xác định bằng cả một loạt các yếu tố và có thể ghép chúng vào một số nhóm Chính vì vậy có thể nghiên cứu trình độ tập luyện theo nhiều khía cạnh khác nhau: sư phạm, y học, tâm lý học và xã hội học Nhìn chung, các quan điểm nghiên cứu về vấn đề đánh giá trình độ tập luyện trong thể dục thể thao rất phong phú, đa dạng và được nhìn nhận dưới nhiều góc độ khác nhau

Các quan điểm nghiên cứu về vấn đề đánh giá trình độ tập luyện trong thể dục thể thao rất phong phú, đa dạng và được nhìn nhận dưới góc độ khác nhau Qua việc phân tích quan điểm của một số tác giả và qua kinh nghiệm

đúc rút từ thực tiễn nghiên cứu,theo quan điểm của chúng tôi: “Trình độ tập

luyện là mức độ thích nghi của cơ thể với một hoạt động cụ thể nào đó đạt được bằng hoạt động tập luyện đặc biệt, trình độ tập luyện liên quan đến những biến đổi về cấu tạo và chức năng trong cơ thể dưới tác động tích cực

của lượng vận động tập luyện”

1.1.2 Khái niệm trình độ tập luyện của vận động viêncờ vua và các quan điểm nghiên cứu về trình độ tập luyện của vận động viêncờ vua

1.1.2.1 Khái niệm trình độ tập luyện của vận động viêncờ vua

Cờ vua là một môn thể thao, nếu căn cứ theo sự phân loại chung thì nó được xếp vào nhóm các môn thể thao trừu tượng, ở đây việc chiến thắng đối

thủ được thực hiện không đòi hỏi sự hoạt động cơ bắp mạnh mẽ, không thông qua những hoạt động vận động tích cực của VĐV mà bằng con đường logic -trừu tượng Có thể gọi cờ vua theo một cách hình tượng là môn thể thao “bất động” Bởi vì, trong suốt quá trình hoạt động sáng tạo, thi đấu, VĐV cờ vua dùng phần lớn thời gian ngồi sau bàn cờ Với đặc điểm cờ vua là môn thể thao

“trí lực”, lượng vận động trong cờ vua là lượng vận động tâm lý, tác động trực tiếp vào quá trình tư duy của người tập, đặc trưng này có ảnh hưởng trực tiếp đến công tác huấn luyện VĐV cờ vua, nó được phân biệt với các môn thể thao khác ở chỗ, chuẩn bị chuyên môn luôn chiếm vị trí trọng tâm, còn việc chuẩn bị thể lực chỉ giải quyết nhiệm vụ mang đặc tính chung là phát triển sức bền chung và chuyên môn, đây là một đặc điểm quan trọng cần phải chú ý trong môn thể thao này

Khái niệm trình độ tập luyện của vận động viên cờ vua: Trình độ tập luyện của vận động viên cờ vua là khả năng thích ứng ngày càng cao của vận động viên đạt được trong quá trình tập luyện và thi đấu Khả năng thích ứng này được biểu hiện bằng sự phát triển tổng hợp những năng lực tư duy chuyên biệt và thành tích thi đấu trong mỗi ván đấu, giải thi đấu cờ vua

1.1.2.2 Đánh giá trình độ tập luyện của vận động viên cờ vua

Việc đánh giá trình độ tập luyện của vận động viên cờ vua là một trong những công việc cần phải tiến hành trong quá trình đào tạo vận động viên cờ vua, nghĩa là phải tìm ra những khả năng cá nhân liên quan đến trình độ thể thao của vận động viên cờ vua Trong công việc huấn luyện thường xuyên của những HLV cờ vua, việc tìm kiếm các đặc điểm cá nhân về cơ bản là dựa vào việc phân tích kết quả thi đấu ở các giải cũng như kinh nghiệm dự báo ở các lĩnh vực hoạt động của con người, trong đó có cả ở các môn thể thao khác Việc dự báo trình độ VĐV cờ vua đòi hỏi sự phân tích toàn bộ hoạt động thuộc lĩnh vực chuyên môn - nghề nghiệp, đánh giá đúng những thử nghiệm - kiểm tra mà người học phải thực hiện, người ta thường gọi đó là đánh giá các

phương pháp dự báo Để đánh giá TĐTL vận động viên cờ vua, cần sử dụng các phương pháp kiểm tra sư phạm và y sinh

Kiểm tra sư phạm là cơ sở để có thông tin về tình trạng và hiệu quả hoạt động của vận động viên cờ vua Nó được sử dụng để đánh giá hiệu quả của các phương tiện, phương pháp huấn luyện, để xác định động thái của trạng thái sung sức thể thao và dự báo các thành tích Nhiệm vụ của kiểm tra

sư phạm là thống kê lượng vận động tập luyện và thi đấu, xác định các mặt khác nhau của trình độ huấn luyện của các VĐV cờ vua, xác định các khả năng để đạt được thành tích thể thao dự kiến, đánh giá hành vi của vận động viên cờ vua trong các cuộc thi đấu Các phương pháp chủ yếu của kiểm tra sư phạm là quan sát sư phạm và các thử nghiệm kiểm tra sư phạm (lập test) về những mặt khác nhau của trình độ huấn luyện của các VĐV cờ vua, đặc biệt

là các VĐV cờ vua trẻ

Các phương pháp kiểm tra y - sinh nhằm đánh giá tình trạng sức khoẻ, mức độ phát triển thể chất, tuổi sinh học, trình độ huấn luyện về mặt chức năng của vận động viên

Trình độ tập luyện có thể được xác định thông qua các phương pháp sư phạm, tâm lý và y - sinh học Tuy nhiên, trình độ tập luyện là một khái niệm tổng hợp, đặc trưng cho khả năng của toàn bộ cơ thể, vì vậy nguyên lý cơ bản

để xem xét trình độ tập luyện phải là nguyên tắc tổng hợp Nghĩa là phải xem xét một cách toàn diện tất cả các mặt hoạt động của cơ thể: trạng thái sức khoẻ, trạng thái tâm lý, trình độ kỹ - chiến thuật, trình độ thể lực Trình độ tập luyện thể hiện trong một hoạt động nhất định, vì vậy trình độ tập luyện mang tính chuyên môn rất cao Để xác định trình độ tập luyện của các VĐV cờ vua cần phải lựa chọn tổ hợp các chỉ tiêu tâm - sinh lý chuyên biệt đặc trưng trong môn thể thao cờ vua[9],[10]

Trình độ tập luyện của vận động viên có thể cao, trung bình hoặc thấp phụ thuộc vào quá trình tập luyện Tập luyện cờ vua nhằm đạt được thành tích

thể thao cao nhất vào thời điểm nhất định Trạng thái của vận động viên cờ vua trong giai đoạn có trình độ tập luyện cao nhất được gọi là trạng thái sung sức thể thao Trạng thái sung sức thể thao trong cờ vua thể hiện ở sự phối hợp hoạt động tối ưu giữa các hệ cơ quan trong cơ thể, khả năng chức phận của cơ thể được phát triển tối đa và khả năng huy động tốt nhất các hoạt động chức năng trong cơ thể Trạng thái sung sức thể thao đạt được nhờ các lượng vận động tập luyện lớn vì vậy trạng thái này không duy trì được lâu dài, tuy nhiên

có thể đạt được trạng thái sung sức thể thao nhiều lần trong một năm

Trình độ tập luyện cũng như biểu hiện cao nhất của nó là trạng thái sung sức thể thao, có thể xác định thông qua các chỉ tiêu tâm - sinh lý nhất định Đó là đặc điểm cấu tạo và chức năng của các hệ cơ quan trong cơ thể Chúng được nghiên cứu trong trạng thái nghỉ, trong hoạt động định lượng và thực hiện hoạt động tối đa Trình độ tập luyện của vận động viên cờ vua thể hiện ở sự nâng cao năng lực chuyên môn nhờ ảnh hưởng của lượng vận động tập luyện, lượng vận động thi đấu và các biện pháp bổ trợ khác.Trong các giai đoạn huấn luyện khác nhau, nhiệm vụ của công tác đánh giá trình độ VĐV cờ vua cũng khác nhau

Trong giai đoạn tuyển chọn ban đầu, việc đánh giá - dự báo trình độ VĐV cờ vuađó chính là quá trình phát hiện năng khiếu thể thao Phát hiện năng khiếu thể thao trước hết dựa vào việc dự báo với một xác suất cao đáng tin cậy về một VĐV có thể có khả năng hoàn thành giai đoạn huấn luyện cờ vua với thành tích tốt đến mức sẽ được thu nhận vào giai đoạn huấn luyện cờ vua sau này

Trong giai đoạn tiếp theo của quá trình huấn luyện việc đánh giá - dự báo trình độ VĐV cờ vua nhằm mục đích xác định thành tích cao nhất mà bản thân VĐV có thể đạt đượcvà khoảng thời gian để đạt được thành tích đó Để tiến hành đánh giá trong giai đoạn này,cần thiết phải thu nhận các thông tin tiếp theo ở VĐV thông qua việc phân tích các yếu tố xác định thành tích thể thao

như tiêu chuẩn trình độ của thành tích, tiêu chuẩn về nhịp độ phát triển thành tích, tiêu chuẩn về sự ổn định thành tích và khả năng tăng trưởng thành tích, tiêu chuẩn về khả năng chịu đựng lượng vận động

Cờ vua là môn thể thao trí lực có đặc trưng là sự căng thẳng lớn về cảm xúc mà người chơi phải khắc phục trong thi đấu Chính bởi lẽ đó mà lượng vận động trong tập luyện và thi đấu cờ vua là lượng vận động tâm lý, thể hiện

rõ nét đặc thù chuyên môn, khác với nhiều môn thể thao khác

1.2 Đặc điểm tâm - sinh lý lứa tuổi THPT

Lứa tuổi này cơ thể các em đã phát triển tương đối hoàn chỉnh Tuy nhiên, các bộ phận cơ thể vẫn tiếp tục phát triển nhưng tốc độ chậm dần, chức năng sinh lí tương đối ổn định, khả năng hoạt động thể lực của hệ thống cơ quan cũng được cao hơn Sự phát triển cơ thể của cả nam và nữ có sự khác biệt rất lớn do những đặc điểm sinh lí khác nhau Do vậy, quá trình GDTC cho học sinh lứa tuổi này chúng ta cần căn cứ vào đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi và giới tính của các em

1.2.1.Đặc điểm tâm lí của học sinh THPT

Ở lứa tuổi này các em thích tỏ ra mình là người lớn, muốn được mọi người tôn trọng, tỏ ra là người hiểu biết, có khả năng phân tích tổng hợp, các

em có sự hiếu động, tinh nghịch Các em có nhiều hoài bão nhưng lại thiếu kinh nghiệm trong cuộc sống

Tuổi này chủ yếu hình thành thế giới quan, tự ý thức, hình thành ý thức, hình thành tính cách và hướng về tương lai Đó cũng là tuổi lãng mạn

mơ ước độc đáo và mong chờ cho cuộc sống tốt đẹp hơn

Về hứng thú: Các em đã có thái độ tự giác tích cực trong học tập xuất

phát từ động cơ học đúng đắn và lựa chọn nghề nghiệp sau này Song hứng thú học tập do nhiều động cơ khác nhau, đua với bạn bè, tự ái, hiếu thắng… cho nên khi giảng dạy giáo viên cần giúp các em xây dựng động cơ đúng đắn

để các em có được hứng thú học tập các môn học nói chung và môn GDTC nói riêng

Về tình cảm: Các em đã biểu lộ rõ hơn về tình cảm của bản thân với

ngôi trường mình gắn bó, với các thầy cô giáo đã dạy các em Vì vậy, việc giáo viên gây được thiện cảm và sự tôn trọng của các em là một trong những thành công giúp giáo viên có nhiều thuận lợi trong quá trình giảng dạy, thúc đẩy các em tự giác, tích cực trong học tập

Về trí nhớ: Các em ở tuổi này hầu như không tồn tại việc ghi nhớ máy

móc, do các em đã biết cách ghi nhớ có hệ thống, đảm bảo tính logic chặt chẽ

và lĩnh hội được bản chất, vấn đề cần học tập Vậy nên, khi giảng dạy GDTC giáo viên có thể sử dụng phương pháp trực quan kết hợp với giảng giải, phân tích chi tiết kĩ thuật động tác và vai trò, ý nghĩa cũng như cách sử dụng phương tiện, phương pháp để các em có thể tự tập một cách độc lập trong thời gian nhàn rỗi

Các phẩm chất ý chí đã rõ ràng và mạnh mẽ hơn so với lứa tuổi trước

đó Các em có thể tiếp thu được những bài tập khó và đòi hỏi cách khắc phục khó khăn lớn trong tập luyện

1.2.2 Đặc điểm sinh lí của học sinh THPT

Hệ thần kinh

Đặc điểm lứa tuổi này hệ thần kinh tiếp tục được phát triển và đi đến hoàn thiện, kỹ năng tư duy, phân tích, tổng hợp và trừu tượng được phát triển tạo điều kiện cho việc hình thành nhanh chóng phản xạ có điều kiện Do hoạt động mạnh của tuyến giáp, tuyến sinh dục, tuyến yên làm cho tính hưng phấn của hệ thần kinh chiếm ưu thế, giữa hưng phấn và ức chế chưa cân bằng làm ảnh hưởng đến hoạt động thể lực Do vậy trong quá trình huấn luyện, giáo viên, huấn luyện viên (HLV) cần sử dụng bài tập thích hợp và thường xuyên quan sát phản ứng cơ thể người tập để có biện pháp giải quyết kịp thời

Hệ vận động (Hệ cơ xương)

Hệ xương

Lứa tuổi này hệ xương bắt đầu giảm tốc độ phát triển, mỗi năm nam cao thêm 1- 3cm, nữ cao thêm 0,5 - 1cm, cột sống đã ổn định hình dáng Vì vậy, có thể sử dụng một cách rộng rãi các bài tập với khối lượng tăng dần để giúp VĐV thích nghi một cách từ từ

Hệ hô hấp

Hệ hô hấp đã phát triển và tương đối hoàn thiện Vòng ngực trung bình của nam 67 - 72cm Dung lượng phổi tăng lên nhanh chóng lúc 16-18 tuổi là 3- 4 lít, tần số hô hấp gần giống với người lớn Tuy nhiên, các cơ hô hấp vẫn còn yếu nên sức co dãn của lồng ngực ít chủ yếu là co dãn của cơ hoành Vì vậy, trong tập luyện cần thở sâu, tập trung chú ý thở bằng ngực và bụng

1.3 Đặc điểm hoạt động tập luyện và thi đấu môn cờ vua

Cờ vua là môn thể thao trí tuệ, ít đòi hỏi cao về các tố chất, thể chất thể lực, song lại có yêu cầu cao về sự bền bỉ, trí thông minh óc sáng tạo của người chơi Học chơi cờ vua giúp phát triển hài hòa các phẩm chất tâm lý mỗi cá nhân, vừa phát triển được khả năng tư duy logic và linh giác Đồng thời trí

nhớ linh hoạt và trí nhớ được tăng cường, bền vững, có dung lượng nhớ lớn

và khả năng tập chung chú ý được hoàn thiện Thông qua chơi cờ sẽ đẩy mạnh việc học tập, tập chung suy nghĩ, Khả năng lựa chọn quyết định góp phần tạo nên ý chí, tính quyết đoán và ổn định cảm xúc, giáo dục cho con người thái độ tự phê với hành vi ứng xử của mình Nói một cách rõ ràng, cờ vua giúp phát triển trí tuệ cho người chơi và tác động tới óc thẩm mỹ mở ra cái đẹp của tư duy con người

Tập luyện và thi đấu cờ vua không đòi hỏi dụng cụ, sân bãi phức tạp như các môn thể thao vận động khác như cầu lông, tennis Tập luyện không cần nhiều người mà hình thức tập luyện rất phong phú và đa dạng, có thể tự mình nghiên cứu tài liệu sách báo, chơi hay tập luyện với máy tính với nhiều cấp độ khó khác nhau

Trong suốt thời gian hoạt động sáng tạo và thi đấu VĐV cờ vua dùng phần lớn thời gian ngồi sau bàn cờ tư duy, suy nghĩ tính toán các nước đi Lượng vận động trong cờ vua là lượng vận động tâm lý, có sự căng thẳng về cảm xúc thần kinh cao độ có thể dẫn đến một số trường hợp ảnh hưởng không tốt đến tình trạng sức khỏe, hơn nữa việc không có khả năng duy trì và chịu đựng căng thẳng cảm xúc ở mức độ cao lại là một trong những nguyên nhân làm mất đi trạng thái sung sức thể thao của VĐV cờ vua Vì vậy việc định mức và áp dụng lượng vận động phù hợp với từng VĐV trong tập luyện và thi đấu cờ vua là rất quan trọng ảnh hưởng đến việc nâng cao thành tích thể thao Nhưng để trở thành một VĐV cờ vua quả thật không đơn giản Qúa trình đào tạo VĐV phải kết hợp với những phương pháp, phương tiện khoa học một cách bài bản từ giai đoạn ban đầu cho đến giai đoạn cuối cùng khi VĐV còn nhỏ tuổi đặc biệt là giai đoạn cuối cùng Nhất là đối với học sinh tiểu học lên trung học, trong đó có lứa tuổi 11- 12 Việc hoàn thiện cho người mới biết chơi cờ vua ở lứa tuổi này phải tiến hành theo nguyên tắc tăng tiến từ dễ đến khó, đơn giản đến phức tạp Khi đã làm quen với luật cờ vua thì huấn luyện

các e chơi các ván đấu có giới hạn thời gian tránh sự căng thẳng mệt mỏi Muốn vậy HLV đưa vào chương trình giảng dạy giới thiệu các loại tàn cuộc

và các cách thức đặc trưng trong tàn cuộc đó, sử dụng tài liệu của các nhà chơi lỗi lạc, đồng thời chú ý đến các hoạt động sáng tạo của các em nhằm gây hưng phấn, phát triển niềm say mê và tình yêu đối với cờ vua Ngoài phải giảng dạy cho các em hình thức khai cuộc, trung cuộc thì việc giảng dạy tàn cuộc là việc hết sức quan trọng Bởi đó là giai đoạn cuối cùng để quyết định ván đấu Điều cần thiết đối với người chơi cờ là phải biết chơi thuần thục trong giai đoạn tàn cuộc Không phải ngẫu nhiên mà mọi kiện tướng lừng danh, tất cả các nhà vô địch thế giới đều chơi cờ tàn rất điêu luyện, thông thường các đấu thủ ít kinh nghiệm cố tránh các thế tàn đơn giản Họ cho rằng chơi cờ tàn tẻ nhạt, các phương án nảy sinh không phong phú bằng trung cuộc Song quan niệm như vậy là hoàn toàn sai lầm Thực ra sự tư duy, tưởng tượng trong cờ tàn rất rộng lớn, Nhưng nếu muốn chơi tốt được tàn cuộc thì phải biết, phải am hiểu các đặc tính của cờ tàn và phải nắm được kỹ thuật một cách vững chắc Khi đó, thế tàn cuộc sẽ mở ra cho chúng ta những điều bí ẩn

kỳ lạ, lý thú không kém phần trung cuộc

1.3.1 Các phương pháp, phương tiện giảng dạy - huấn luyện trong môn cờ vua

Các phương pháp dạy học đại học rất phong phú, đa dạng và phức tạp Đối với quá trình giảng dạy cờvua các giáo viên thường hay sử dụng 3 nhóm phương pháp giảng dạy chính đó là: Nhóm phương pháp giảng dạy; Nhóm phương pháp thực hiện nhiệm vụ sư phạm;Nhóm phương pháp thực tập sư phạm (Trong đó nhóm phương pháp thực hiện nhiệm vụ sư phạm được coi là

có hiệu quả hơn) Cụ thể đó là các phương pháp

Phương pháp dùng lời hay phương pháp mô tả bằng lời (kể chuyện, miêu tả, giải thích, giảng bài, trò chuyện, nghiên cứu tài liệu): Phương pháp được dùng trong việc giảng dạy các nội dung như: giới thiệu môn cờ vua Vị