NGHIÊN CỨU HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG, AN NINH CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

NGHIÊN CỨU HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG, AN NINH CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊNNGHIÊN CỨU HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG, AN NINH CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊNNGHIÊN CỨU HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG, AN NINH CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊNNGHIÊN CỨU HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRONG GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG, AN NINH CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRUNGăTỂMăGIÁOăD CăQU CăPHọNGăTHÁIăNGUYểN

BÁOăCÁOăT NGăK T

Đ ăTÀIăKHOAăH CăVÀăCỌNGăNGH ăC PăĐ IăH C

NGHIểNăC UăHO T Đ NG NGO I KHÓA TRONG

Đ I H C THÁI NGUYÊN

Mưăs :ăĐH2014-TN12-01

Ch ănhi măđ ătƠi:ăThS.ăTr n Hoàng Tinh

THÁI NGUYÊN - 2016

TRUNGăTỂMăGIÁOăD CăQU CăPHọNGăTHÁIăNGUYểN

BÁOăCÁOăT NGăK T

Đ ăTÀIăKHOAăH CăVÀăCỌNGăNGH ăC PăĐ IăH C

NGHIểNăC UăHO T Đ NG NGO I KHÓA TRONG

Đ I H C THÁI NGUYÊN Mưăs :ăĐH2014-TN12-01

Ch ănhi măđ ătƠi:ă ThS.ăTr năHoƠngăTinh

Ng iăthamăgiaăth căhi n:ă 1.ăThS.ăNguy năTh ăH ngăThuyên

2.ăĐ iăúy.ăThS.ăTri uăQuangăK 3.ăThS.ăNguy năTh ăNghĩa

Xácănh năc aăc ăquanăch ătrìăđ ătƠi

THÁI NGUYÊN - 2016

M CăL C

Ch ngă1.ăC ă S ăLụăLU NăV ăHĐNKăCHOăSVă ăCÁCăTR NGăĐ Iă

H CăVÀăTệNHăCH TăĐẶCăTHỐă ăCÁCăTRUNG TÂM GDQPAN 5 1.1.ăT ngăquanăv ăv năđ ănghiênăc u 5

1.2.ăM tăs ăkháiăni măc ăb năcóăliênăquanăđ năv năđ ănghiênăc u 9

1.2.2 Mục tiêu, tác dụng và đặc điểm c a HĐNK 11

1 2.3 Nội dung c a hoạt động ngoại khóa 14

1.2.4 Hình th c c a hoạt động ngoại khóa 16

1.2.5 Phương pháp tổ ch c HĐNK ở Trung tâm GDQP 19

1.2.6 Quy trình tổ ch c hoạt động ngoại khóa 22

1.2.7 Một số kỹ năng tổ ch c HĐNK c a GV 25

1.2.8 Tiêu chí đánh giá HĐNK 25

Ch ngă2.ăKH OăSÁTăTH CăTR NGăHĐNKăCHOăSINHăVIểNăKHIăH Că

MỌNăGDQPANăT IăTRUNGăTỂMăGDQPăTHÁIăNGUYểN 28 2.1.ăKháiăquátăv ăTrung tâm GDQP Thái Nguyên 28

2.2 Th cătr ngăm tăs ăn iădungăHĐNKăchoăSVăkhiăh cămônăGDQPANăt i

2.2.6 Thực trạng nội dung HĐNK về trò chơi QS 34

2.3 Th cătr ngăt ăch căHĐNKăchoăSVăkhiăh cămônăGDQPANăt iăTrungătơm 35

2.3.1 Thực trạng nhận th c về HĐNK tại Trung tâm 35

2.3.2 Thực trạng rứn luyện tính kỷ luật cho SV thông qua một số HĐNK tại Trung tâm 36

2.3.3 Thực trạng về phương pháp tổ ch c HĐNK tại Trung tâm 39

2.3.4 Thực trạng về hình th c tổ ch c HĐNK tại Trung tâm 40

2.4.ăTh cătr ngăphẩmăch t,ănĕngăl căvƠăkỹănĕngăt ăch căHĐNKăc aăđ iăngǜă

CB, GV v ƠăCBQLKăt iăTrung tâm 42

2.4.1 Đánh giá phẩm chất đội ngũ CB, GV và CBQLK tại Trung tâm 43

2.4.2 Đánh giá năng lực chuyên môn, nghiệp vụ đội ngũ CB, GV và CBQLK tại Trung tâm 44

2.4.3 Đánh giá kỹ năng c a GV khi tổ ch c HĐNK cho SV tại Trung tâm 46

2.5.ăTh cătr ngăcôngătácăb oăđ măCSVCăchoăcôngătácăGDQPANăvƠăt ăch că

2.6 ăĐánhăgiáăch tăl ngăHĐNKăt iăTrung tâm 50

Ch ngă3.ăĐ ăăXU TăM TăS ăHĐNKăCHOăSVăKHIăH CăMỌNăGDQPANă

T IăTRUNGăTỂMăGIÁOăD CăQU CăPHọNGăTHÁI NGUYÊN 52 3.1.ăM tăs ăgi iăphápăđ ăt ăch căHĐNKăchoăSVăkhiăh că mônă GDQPANăt iă

3.1.1 Nâng cao nhận th c, trách nhiệm cho CB, GV, CBQLK và SV về vị trí, vai

trò c a các HĐNK tại Trung tâm 52 3.1.2 Rứn luyện kỹ năng cho GV, CBQLK khi tổ ch c HĐNK cho SV tại Trung tâm 53

3.1.3 Bảo đảm các điều kiện cho HĐNK c a SV 56

3.2.ăĐ ăxu tăm tăs ăn iădungăHĐNKăchoăSVăkhiăh cămônăGDQPANăt iăTrung tâm 58

3.2.1 Tổ ch c cho SV xem phim tài liệu về lĩnh vực QP-AN 58

3.2.2 Tổ ch c cho SV tham quan các bảo tàng lực lượng vũ trang 59

3.2.3 Tổ ch c cho SV tham quan một số cơ sở sản xuất lớn 60

N iădung Trang

3.2.4 Tổ ch c cho SV tham quan một số đơn vị quân đội đóng trên địa bàn tỉnh

3.2.5 Tổ ch c các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao 60

3.2.6 Tổ ch c các trò chơi QS nhằm c ng cố rứn luyện kỹ năng QS 61

3.2.7 Kết quả khảo sát ý kiến c a nhà quản lý, GV, CBQLK và SV về một số nội

3.3.ăQuyătrìnhăt ăch căHĐNKăchoăSVăkhiăh cămônăh căGDQPANăt iăTrungătơm

3.3 1 Mục đích - Phạm vi áp dụng 64

Ch ngă4:ăTH CăNGHI MăTHỌNGăQUAăM TăS ăTRọăCH IăQUỂNăS ă

K TăLU NăVÀăKHUY NăNGH 74

DANHăM CăCÁCăCH VI TăT T

DANHăM CăCÁCăB NG BI U

Bảng 2.1: Khảo sát thực trạng mục đích tổ ch c HĐNK cho SV khi học môn

Bảng 2.7: M c độ nhận th c về vai trò, vị trí, tầm quan trọng c a HĐNK đối với

Bảng 2.12 Kết quả tự đánh giá về phẩm chất c a đội ngũ CB, GV và CBQLK c a

Bảng 2.13 Kết quả tự đánh giá về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ c a CB, GV và

Bảng 2.14 Đánh giá kỹ năng c a GV, CBQLK khi tổ ch c HĐNK cho SV trong học

Đ I H C THÁI NGUYÊN

TRUNGăTỂMăGIÁOăD CăQU CăPHọNGăTHÁIăNGUYểN

THỌNGăTINăK TăQU ăNGHIểNăC U

1 Thông tin chung:

- Tên đề tài: ắNghiên cứu hoạt động ngoại khóa trong Giáo dục quốc phòng, an ninh cho sinh viên Đại học Thái Nguyên”

- Mư số: ĐH2014-TN12-01

- Chủ nhi m: ThS Trần Hoàng Tinh

- Cơ quan chủ trì: Trung tâm Giáo d c quốc phòng Thái Nguyên

2 M c tiêu:

Đề xuất nội dung tổ chức ho t động ngo i khóa (HĐNK) cho sinh viên (SV) trong Giáo d c quốc phòng an ninh (GDQPAN) nhằm đem l i hi u qu tốt hơn, góp phần nâng cao chất l ng công tác GDQPAN

3 K tăqu ănghiên c u:

về HĐNK; Đề tài đư khẳng đ nh tính cấp thiết tổ chức HĐNK, nhằm củng cố, nâng cao

tâm GDQPAN nói riêng; xác đ nh đ c m c tiêu, tác d ng, đặc điểm, nội dung, hình thức, ph ơng pháp và quy trình tổ chức HĐNK cho SV khi h c tập t i các Trung tâm

các tiêu chí đánh giá HĐNK t i Trung tâm GDQP Thái Nguyên trong giai đo n hi n nay

đối với HĐNK; thực tr ng về vi c xác đ nh nội dung, hình thức và ph ơng pháp tổ chức HĐNK cho SV; tác gi tiến hành điều tra về thực tr ng phẩm chất, năng lực và kỹ năng tổ

gian qua Từ đó thấy đ c điểm m nh, điểm yếu các nguyên nhân, điều ki n làm h n chế

Thực tế cho thấy qu n lý HĐNK Trung tâm GDQP Thái Nguyên còn nhiều bất

HĐNK cho SV ngày một tốt hơn Các bi n pháp đó là: Nâng cao nhận thức, trách nhi m

năng cho GV, CBQLK và công tác b o đ m các điều ki n khi tổ chức HĐNK cho SV t i trung tâm GDQP Thái Nguyên

Trong đề tài này chúng tôi đư đề xuất một số nội dung HĐNK cho SV khi h c môn

đặc thù của môn h c, trong môi tr ng h c QS Quy trình tổ chức HĐNK cho SV khi h c môn h c GDQPAN t i Trung tâm GDQP Thái Nguyên

thiết kế đ c k ch b n, quy trình tổ chức HĐNK cho SV khi h c môn h c GDQPAN Căn

thực nghi m của đề tài đư ph n ánh đầy đủ tính sát thực và hi u qu cao của các gi i pháp

tác GDQPAN nói chung và trong HĐNK nói riêng t i Trung tâm GDQP Thái Nguyên

nghiên cứu của tập thể tác gi , có giá tr khoa h c về mặt lý luận và giá tr thực ti n cao, đáp ứng đầy đủ m c tiêu, yêu cầu của đề tài

4 S n phẩm:

a) 4 bài báo khoa h c đư đăng trong t p chí trong n ớc

viên”, Tạp chí giáo dục, số 372 Kỳ 2 - 12/2015, tr17-19

quốc phòng”, Tạp chí Khoa học và Công nghệ, số 133 (03)/2, tr27-30

ho t động ngo i khóa t i Trung tâm Giáo d c quốc phòng Thái Nguyên”, Tạp chí

Khoa h ọc và Công nghệ, số 145 (15), tr91-96

ngh ệ, số 148 (03/1), tr93-98

c) Báo cáo tổng kết đề tài

5 Hi uăqu :

- Mô hình HĐNK thống nhất phát huy tính tích cực, tự giác trong h c tập, tăng

c ng t o lập nhu cầu chấp hành kỷ luật, tr ớc mắt là trong h c tập và t o dựng thói quen

chấp hành kỷ luật trong lao động sau khi ra tr ng

- Nội dung HĐNK đ c tổ chức và qu n lý chặt chẽ sẽ góp phần nâng cao chất

l ng h c tập môn h c, giúp xóa đi mặc c m đây là môn h c "khô khan, cứng nhắc" và môi tr ng h c tập trong Trung tâm là môi tr ng "thép"

sống góp phần phát triển toàn di n

- Góp phần h n chế số l ng và mức độ vi ph m kỷ luật của HSSV trong th i gian tham gia môn h c GDQPAN t i Trung tâm

6 Kh nĕngăápăd ngăvƠăph ngăth c chuy n giao k t qu nghiên c u:

Kết qu nghiên cứu của đề tài có thể áp d ng đ c t i các Trung tâm GDQPAN nằm trong h thống các Trung tâm GDQPAN thuộc Bộ Giáo d c và Đào t o

THAI NGUYEN UNIVERSITY

THAI NGUYEN CENTER FOR NATIONAL DEFENSE EDUCATION

RESEARCH RESULT INFORMATION

1 General Information:

- Project title: "Research extracurricular activities in national defense, security

education for Thai Nguy enăUniversityăstudents”

- Code number: DH2014-TN12-01

- Coordinator: MSc Tran Hoang Tinh

- Implementing institution: Thai Nguyen Center for National Defense Education

2 Objectives:

Recommend the content of organizing extracurricular activities for students in national defense and security education in order to bring better efficiency, contribute to improving the quality of national defense education and security

3 Research results:

- The research has summarized some domestic and oversea typical studies of extracurricular activities The study has confirmed the urgency of organizing extracurricular activities, in order to consolidate and enhance knowledge of national defense and security education, train military skills, life skills, problem solving skills for students; clarify the concept of extra-curricular activities at the schools in general and in centers for national defense and security education in particular; identify the objectives, effects, features, content, forms, methods and processes of organizing extracurricular activities for students while studying at national defense and security education centers According to the theoretical content as presented, the subject also mentioned the necessary skills of the lecturers and framework managers; and at the same time has identified the evaluation criteria of extracurricular activities at Thai Nguyen Center for national defense education in the current period

- The author has examined, analyzed, assessed the actual status of awareness, motivation of students for extra-curricular activities; actual status of identifying the content, forms and methods of organizing extra-curricular activities for students The authors also conducted an investigation on the actual status of qualities, abilities, and extracurricular activity organizational skill of officers, lecturers and framework managers

and the assurance of infrastructure for national defense and security education in general and organizing extra-curricular activities in particular at the Center in the past time Thereby, find out the advantages and disadvantages, the weakness, causes and conditions that limit the efficiency and quality of organizing extracurricular activities at the Center The fact shows that the management of extracurricular activities at Thai Nguyen Center for national Defense education is still inadequate, namely: Shortcomings in managing extra-curricular activities, selecting contents of extra-curricular activities to

plans (spontaneously), shortcomings in the use of funding, infrastructure serving extracurricular activities and especially there are inadequacies in the awareness not only

of students but also in the officers and lecturers

- On the theoretical basis of organizing extracurricular activities, along with the survey results of the actual status of extracurricular activities for students, the author proposes a number of typical solutions to strengthen organizational effectiveness of extracurricular activities students Such measures are: Raising the awareness and responsibility for officers, lecturers, framework managers and students for the importance and role of extracurricular activities at the center; Skills training for lecturers, framework managers and assurance of conditions when organizing extracurricular activities for students at Thai Nguyen center for national defense education

In this research, we have proposed a number of extracurricular activity contents for students when studying subjects of national defense and security education at the center, significantly pay attention to a number of military games, because they have particular nature

of the subject, in the military environment Organizing the process of extracurricular activities for students to learn subject of national defense and security education at Thai Nguyen Center for national Defense education

- In order to evaluate the feasibility and science of the solutions proposed, we have designed the script, organizational processes of extracurricular activities for students to learn subject of national defense and security education Based on that, we have conducted experiment and obtained very positive results

- Conduct experiments and evaluate the effectiveness of 2 courses for the total of

496 students The experimental results of the topic reflected fully the fact and high efficiency of solutions to organize extracurricular activities for students Research results also indicated practical operations for national defense and security education in general and extra-curricular activities in particular at Thai Nguyen Center for national defense

education The solutions to organize extracurricular activities for students at the center for national defense and security education is the research work, results of group of authors, have scientific value in terms of theoretical and practical aspects, fully meet the objectives and requirements of topic

4 Products:

a) 4 scientific articles were published in national journals

education - an extracurricular activity contributing to training discipline for students”,

Journal of Education, No 372 united 2 - 12/2015, pages 17-19

education for students in defence and security Education Center in Defense of Thai

Nguyen”, Journal of Science and Technology, No 133 (03) / 2, pages 27-30

activities at Thai Nguyen Center of Defense Education”, Journal of Science and

Technology, No 145 (15), pages 91- 96

organization for Trainers of Thai Nguyen Center of Defense Education”, Journal of

Science and Technology, No 148 (03/1), tr93- 98

b) Organizational process and script of extracurricular activities which are applied at

the center for national defense and security education

c) Summary report of the research

5 Effects:

- Having unified models of extracurricular activities promoting the positivity, awareness in learning, increasing the need to observe disciplines, firstly in learning and making the habit of abiding by labor disciplines after graduating from school

self Contents of extracurricular activities are strictly organized and managed, which contribute to improving the quality of learning subjects, helping erase the feeling that the subject is "arid, rigid" and building a “Steel” environment at the Centre

- Via a number of extracurricular activities at the Center, pupils, students will be equipped with a number of life skills contributing to comprehensive development

6 Transfer alternatives of research results and applicability:

At the centers for national defense and security education in the system of the centers for national defense and security education under the Ministry of Education and Training

M ăĐ U 1.ăLỦădoăch năđ ătƠi

Những năm đầu thế kỷ XXI đ c đánh dấu bằng sự phát triển mới với những thành tựu to lớn của khoa h c công ngh , song con ng i cũng đang đứng tr ớc nhiều vấn đề sống, còn của xư hội công nghi p và nền kinh tế tri thức đặt ra Đ ng và nhà n ớc ta đư coi sự nghi p giáo d c và đào t o là quốc sách hàng đầu Để đ m b o thắng l i sự nghi p công nghi p hoá, hi n đ i hoá đất n ớc thì ph i: “Đổi mới ch ơng trình, nội dung,

ph ơng pháp d y và h c, nâng cao chất l ng đội ngũ giáo viên và tăng c ng cơ s vật chất của nhà tr ng, phát huy kh năng sáng t o và độc lập suy nghĩ của h c sinh, sinh viên Coi tr ng bồi d ỡng cho h c sinh, sinh viên khát v ng mưnh li t xây dựng đất n ớc giàu m nh, gắn liền lập nghi p b n thân với t ơng lai của cộng đồng, của dân tộc, trau dồi cho h c sinh, sinh viên b n lĩnh, phẩm chất và lối sống của thế h trẻ Vi t Nam hi n

đ i”.[5]

Giáo d c ph i không ngừng đổi mới, đổi mới c về nội dung ch ơng trình, về

ph ơng pháp gi ng d y Một trong nhiều ph ơng pháp giáo d c đ c áp d ng, trong đó

có tổ chức ho t động ngo i khoá (HĐNK) trong nhà tr ng HĐNK các môn h c là một trong những hình thức ho t động ngoài gi lên lớp có tác d ng góp phần nâng cao chất

l ng h c tập và giáo d c cho sinh viên (SV) HĐNK bao gồm một số các hình thức tổ chức nh câu l c bộ khoa h c, d hội khoa h c hay ngh thuật, tổ ngo i khoá Đây là những hình thức tổ chức ho t động dựa trên sự hứng thú và tự nguy n của SV Thông qua

triển hứng thú nhận thức các môn h c, do đó kiến thức, kỹ năng của các em vững chắc hơn, sâu hơn và rộng hơn

HĐNK là một ho t động quan tr ng trong quá trình nhận thức của con ng i nhằm chiếm lĩnh tri thức, khám phá ra các quy luật khoa h c HĐNK còn là ho t động quan

tr ng của ng i h c nhằm bổ sung, ôn luy n, củng cố, khắc sâu, m rộng kiến thức, vốn sống cho ng i h c, chính vì vậy HĐNK ph i đ c đ nh h ớng, tổ chức, qu n lý có

ph ơng pháp đối với SV Đặc bi t HĐNK là một bộ phận quan tr ng trong ho t động giáo d c nói chung và giáo d c quốc phòng, an ninh (GDQPAN) nói riêng, góp phần tích cực vào vi c thực hi n m c tiêu giáo d c của các Trung tâm GDQPAN (Trung tâm) Ho t động này là sự tiếp nối các ho t động d y h c trên lớp, nhằm giáo d c SV một cách toàn di n, góp phần hình thành nhân cách, kỹ năng sống cho SV

Công tác GDQPAN các tr ng đ i h c khá đặc thù, b i vừa ph i theo những quy

đ nh của Bộ Giáo d c và đào t o, vừa ph i theo quy đ nh của Bộ Quốc phòng Gi ng viên

quan tr ng của môn h c này Nội dung ch ơng trình môn h c đ c cho là "khô khan, cứng nhắc" khó tiếp thu Môi tr ng h c không chỉ đơn thuần là lĩnh hội những kiến thức

về công tác QP-AN, mà còn ph i ho t động, rèn luy n trong môi tr ng quân sự (QS) có tính kỷ luật, tính tự giác cao So với môi tr ng h c các Nhà tr ng thì đây có sự khác bi t, mới l do đó ng i h c đư n y sinh t t ng ng i h c, thậm chí có những em còn lo s với môi tr ng h c đ c cho là "thép" Trung tâm Trong khi đó, ho t động giáo d c ngoài gi lên lớp cũng nh HĐNK ch a đ c chú tr ng và quan tâm đúng mức,

ch a đáp ứng đ c những đòi hỏi ngày một cao của thực ti n Một số ho t động còn mang tính tự phát ch a có kế ho ch, ch ơng trình hành động c thể, mặc dù đư có rất nhiều cố gắng và b ớc đầu cũng đư đem l i mốt số kết qu b ớc đầu, xong hi u qủa của nó ch a mang tính bền vững, đặc bi t ch a có sự tác động đến tích cực của SV khi h c môn GDQPAN Điều này đòi hỏi sớm đ c khắc ph c trong th i gian tới

những hình thức ho t động ngoài gi lên lớp có tác d ng góp phần nâng cao chất l ng

h c tập và giáo d c cho SV Hơn thế nữa, HĐNK cũng góp phần đắc lực vào vi c cung cấp sự hiểu biết và hình thành hứng thú nghề nghi p cho SV Thông qua các HĐNK, SV củng cố, m rộng các kiến thức đư h c, tìm kiếm các kiến thức mới, phát triển hứng thú nhận thức môn h c, do đó, kiến thức, kỹ năng của các em vững chắc hơn, sâu hơn và rộng hơn, giúp SV tự h c, tự nghiên cứu trong lĩnh vực QP-AN và đáp ứng yêu cầu nhi m v

b o v Tổ quốc trong th i đ i mới Quan tr ng hơn nữa, HĐNK còn giúp cho SV rút ngắn

đ c kho ng cách giữa lí thuyết đư h c trên gi ng đ ng với động tác thực hành ngoài thao tr ng và biết vận d ng vào lĩnh vực công vi c thực tế sau này

Hi n nay HĐNK t i Trung tâm ch a đ c tổ chức khoa h c, th ng là tự phát ch a

đ c qu n lý chặt chẽ, ch a xây dựng đ c nề nếp, ch a có hi u qu trong vi c nâng cao chất l ng giáo d c

Vấn đề đặt ra là cần ph i hình thành ý thức tham gia các HĐNK của SV một cách có

m c đích, nội dung rõ ràng và đ c qu n lý chặt chẽ, đ a vào nề nếp, đầy đủ, m nh mẽ, góp phần củng cố, nâng cao kiến thức, làm rõ thêm nội dung của môn h c Từ đó SV có ý thức tham gia một cách tự giác các HĐNK của nhà tr ng khi hoàn thành ch ơng trình môn h c GDQPAN

Chính vì vậy, để đ t đ c hi u qu m c tiêu của môn h c GDQPAN theo Luật

GDQPAN thì vi c tổ chức các HĐNK trong quá trình h c tập sẽ có tác động rất lớn đến tính tích cực của SV khi tham gia h c môn GDQPAN và tất yếu sẽ nâng cao chất l ng môn h c

2 ăM cătiêuănghiênăc uă

Từ thực tr ng công tác GDQPAN cho SV nói chung và vi c tổ chức HĐNK cho SV khi h c t i Trung tâm GDQP Thái Nguyên nói riêng, đề xuất nội dung tổ chức HĐNK

công tác GDQPAN

3.ăĐ iăt ngăvƠăkháchăth nghiênăc uă

3.1 Đối tượng nghiên c u

3.2 Khách thể nghiên c u

- Sinh viên khi h c tập môn GDQPAN và cán bộ làm công tác qu n lý, đội ngũ

gi ng viên của Trung tâm GDQP Thái Nguyên

4.ăNhi măv ăvƠăph măviănghiênăc uă

4.1 Nhiệm vụ nghiên c u

chất đặc thù Trung tâm GDQPAN

Thái Nguyên t i Trung tâm GDQP Thái Nguyên từ năm 2013 đến năm 2016 và đề xuất một số nội dung HĐNK cho SV trong giai đo n mới

5.ăPh ngăphápănghiênăc uă

5.1 Phương pháp nghiên c u lý luận

- Ph ơng pháp phân tích, tổng h p, khái quát hóa, h thống hóa các tài li u để tổng quan các vấn đề lý luận cơ b n ph c v đề tài

tài li u về tổ chức ho t động giáo d c ngoài gi lên lớp

5.2 Phương pháp quan sát

Theo dõi quá trình h c tập trong, ngoài gi lên lớp, đặc bi t là theo dõi các buổi cán

bộ qu n lý khung (CBQLK) và GV tổ chức, tiến hành các HĐNK cho SV nhằm đánh giá thực tr ng, tìm nguyên nhân và đề xuất một số nội dung HĐNK phù h p cho SV

5.3 P hương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Tiến hành xây dựng phiếu hỏi dành cho các đối t ng là nhà qu n lý, GV, SV và

thực tr ng, cũng nh hi u qu của vi c thực nghi m đề xuất một số nội dung HĐNK cho

SV khi h c môn GDQPAN t i Trung tâm GDQP Thái Nguyên

5.4 Phương pháp chuyên gia

Xin ý kiến các chuyên gia để xây dựng công c điều tra và khẳng đ nh giá tr của nội

5.5 Phương pháp thực nghiệm

Tổ chức thực hi n một số nội dung HĐNK một số khóa h c GDQPAN với nội dung

đư ch n và đánh giá mức độ hoàn thành của đề tài so với m c đích nghiên cứu của đề tài

5.6 Phương pháp hỗ trợ

Sử d ng ph ơng pháp thống kê toán h c nhằm phân tích thực tr ng vấn đề nghiên cứu và kết qu thực nghi m

6.ăC uătrúcăc aăđ ătƠi

Ngoài phần m đầu, kết luận và khuyến ngh , ph l c, đề tài đ c trình bày trong 4 ch ơng:

Ch ơng 1: Cơ s lý luận về HĐNK cho SV các tr ng đ i h c và tính chất đặc thù các Trung tâm GDQPAN

Ch ơng 2: Kh o sát thực tr ng HĐNK trong GDQPAN cho SV Đ i h c Thái

Ch ơng 3: Đề xuất một số HĐNK cho SV khi h c môn GDQPAN t i Trung tâm GDQP Thái Nguyên

Ch ơng 4: Tiến hành thực nghi m và đánh giá hi u qu

Ch ngă1

C ăS ăLụăLU NăV ăHĐNKăCHOăSV ăCÁCăTR NGăĐ IăH Că

VÀ TệNHăCH T ĐẶCăTHỐă ăCÁCăTRUNGăTỂMăGDQPAN

1.1.ăT ngăquanăv ăv năđ ănghiênăc u

ch ơng trình ho t động ngoài gi lên lớp có chất l ng, th ng đ t đ c thành tích h c tập cao hơn, có hành vi đ o đức tốt hơn, có mối quan h và c m xúc và đặc bi t có kỹ năng tốt hơn

Các hình thức HĐNK các tr ng đ i h c của các n ớc trên thế giới rất đa d ng,

nh ng th ng tập trung chủ yếu vào các ho t động nh : trò chơi trí tu ; câu l c bộ nh c,

k ch, hội ho , thể thao; dư ngo i thực tế…

HĐNK là một phần quan tr ng trong ch ơng trình giáo d c hầu hết tất c các n ớc trên thế giới Ho t động này đ c chú tr ng nghiên cứu và thực hi n nh là một công c hữu ích để giúp SV h c tập có kết qu hơn và phát triển toàn di n hơn nhân cách của các

em, đ a các em đến gần với thực tế hơn

Vào thập niên 20, 30 thế kỷ XX, A.S.Macarenco nhà s ph m nổi tiếng của n ớc

rằng các vấn đề giáo d c, ph ơng pháp giáo d c không thể h n chế trong các vấn đề

gi ng d y, l i càng không thể để cho quá trình giáo d c chỉ thực hi n trên lớp h c, mà đáng ra ph i là trên mỗi mét vuông của đất n ớc chúng ta…” Trong thực ti n công tác của mình, Macarenco đư tổ chức các ho t động bên ngoài lớp h c trên cơ s hoàn toàn tự nguy n, các em có thể xin ra khỏi tổ bất cứ lúc nào, nh ng các tổ ph i có kỷ luật trong quá trình ho t động

Trong một cuộc kh o sát 292 sinh viên đ i h c, Mary Rombokas phát hi n: Có

t ơng quan d ơng giữa vi c tham gia các HĐNK tr ng trung h c và thành qu h c tập

đ i h c (Rachel Hollrah, 2007) Nói về những l i ích mà các h c sinh, SV có thể đ t

đ c khi tham gia vào HĐNK thì ngoài vi c đ t đ c thứ h ng cao trong h c tập ng i ta

nhấn m nh đến kh năng tìm kiếm tri thức, sự phát triển về kỹ năng sống và kỹ năng xư hội [23;tr.78]

Khi nghiên cứu về tác động của các HĐNK tới kết qu h c tập, Cheung và Kwok (1998) và Keup (2006) đư ghi nhận vi c tham gia vào các ho t động thể thao và đoàn thể

có mối liên h tích cực với kết qu trung bình chung h c tập của SV.[27]

Một lần nữa t t ng h c tập gắn liền với lao động s n xuất đ c nêu rõ trong tác

phẩm T b n của Mác: “Học tập kết hợp với lao động sản xuất là phương pháp tổng quát

c a sản xuất xã hội và là phương pháp duy nhất để hoàn thành con người toàn diện Lao động tạo ra nhân cách con người Nhà trường phải giáo dục, đào tạo ra những con người lao động chân chính và có nhân cách tốt Mục tiêu tổng quát c a giáo dục là phải phát triển con người toàn diện; đối với xã hội, phát triển con người toàn diện để phát triển kinh tế xã hội, đối với từng người để có năng lực nghề nghiệp, để sống và đóng góp cho gia đình, cho cộng đồng…” [25, Tr.38]

kể c những SV trên b vực bỏ h c, tác gi Erin Massoni (2011) đư đ a ra những tác động của HĐNK nh sau: Tác động đầu tiên là đến ý thức hành vi tích cực trong h c tập; tác động thứ hai là giúp SV đ t điểm cao hơn trong h c tập và có thái độ tích cực đối với nhà tr ng; kế đến là giúp SV hoàn thành khóa h c; làm SV tích cực trong suy nghĩ và hành động do đó các em tr nên năng động, tích cực hơn trong h c tập (các em h c cách làm vi c theo nhóm, làm lưnh đ o, h c cách lập kế ho ch, qu n lý, phân tích, gi i quyết vấn đề); hi u qu cuối cùng mà HĐNK có SV là khía c nh xư hội (SV ho t động trong nhiều nhóm khác nhau, gặp gỡ nhiều thành phần khác nhau, chia sẻ nhiều mối quan tâm sẽ giúp các em h c tập đ c nhiều điều bổ ích) Tác gi khẳng đ nh HĐNK là một phần cuộc sống hàng ngày của SV Nó đóng vai trò quan tr ng trong cuộc sống của SV Nó có tác d ng tích cực đối với cuộc sống của SV bằng cách c i thi n hành vi, kết qu h c tập, hoàn thành khóa h c, làm cho lớn hơn, tr ng thành hơn và thành công hơn trong t ơng lai.[28]

Kết qu của nghiên cứu của Nikki Wilsonn (2009) với nội dung chính là nói lên những tác động tích cực, những l i của HĐNK đối với SV cho thấy HĐNK có tác động tích cực đến SV qua các biểu hi n: điểm số cao hơn, đ t đ c điểm cao trong những bài kiểm tra với tiêu chuẩn cao; nhận đ c trình độ h c vấn cao hơn; đi h c th ng xuyên hơn (ý thức tự giác cao); h c tập đ c cách làm vi c trong nhóm, các kỹ năng cần thiết và

h p pháp và hành vi liên quan đến vấn đề này; đ t điểm trung bình lớp cao, gi m sự vắng mặt và tăng sự kết nối đối với nhà tr ng.[31]

Nội dung chính luận án tiến sĩ của Janet Young Miranda (2001) là nghiên cứu về nh

h ng của sự hỗ tr từ nhà tr ng và HĐNK trên thành tích h c tập của SV t i một

tr ng t phía Bắc trung tâm Texas Kết qu của cuộc nghiên cứu này nói lên vai trò tích cực của HĐNK nh âm nh c, hội h a…và sự hỗ tr của nhà tr ng đến kết qu h c tập của h c sinh từ lớp 9 đến lớp 12, kết qu là h c sinh tham gia HĐNK tăng điểm số,

đ t kết qu h c tập cao hơn, t duy sáng t o hơn và tr nên năng động hơn, có đ nh h ớng

t ơng lai và nghề nghi p tốt hơn.[29]

Nội dung chính báo cáo của Joseph (2003) nói về tác động của HĐNK đến SV đặc

bi t trong sự phát triển nhận thức xư hội Qua nghiên cứu, chứng minh đ c HĐNK đư nâng cao đ c ý thức tự giác đến tr ng, ý thức tự h c, h n chế tỷ l bỏ h c sớm, gi m tỷ

l ph m tội (đặc bi t đối với nam sinh), nâng cao kết qu và chất l ng h c tập.[30]

1.1.2 Trong nước

T t ng giáo d c toàn di n của Chủ t ch Hồ Chí Minh và của Đ ng ta đ c thể

hi n đầy đủ, rõ ràng trong nguyên lý giáo d c: “H c đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực ti n, giáo d c nhà tr ng gắn liền với gia đình và xư hội” Có nhiều các công trình nghiên cứu trong n ớc đư đề cao vai trò, v trí quan tr ng của HĐNK

Phát biểu t i buổi lể khai gi ng Tr ng Đ i h c Nhân dân Vi t Nam, ngày

19/1/1955, Hồ Chí Minh đư nhấn m nh “trường đại học, gia đình và đoàn thể thanh niên

phải liên hệ chặt chẽ trong việc giáo dục thanh niên Thanh niên phải chuyên tâm đi học

và công tác, cũng cần có vui chơi Vui chơi lành mạnh là một bộ phận trong sự sinh hoạt

c a thanh niên… Trong vui chơi cũng có giáo dục Cần có những th vui chơi văn hóa, tập thể và quần chúng Trường học, gia đình, đoàn thể thanh niên cần chú ý giáo dục tư tưởng, thái độ, hoạt động và sinh hoạt hàng ngày c a thanh niên, để kịp thời uốn nắn sửa chữa.” [19 Tr.123]

trong cuốn (Gi i thích ch ơng trình quốc văn - 1961-1962): ''Muốn thực hi n giáo d c và giáo d ỡng trong các môn h c đ t kết qu đầy đủ thì nhà tr ng cần tổ chức ngo i khoá… Công tác ngo i khoá bổ sung và nâng cao chất l ng của nội khoá lên một b ớc''

Kỷ yếu Hội th o “Hi u qu của HĐNK đối với vi c nâng cao chất l ng d y - h c trong nhà tr ng phổ thông”, Tr ng Đ i h c S ph m Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 10/2007 tập h p nhiều bài viết liên quan đến vấn đề tìm hiểu đánh giá hi u qu của HĐNK đối với vi c nâng cao chất l ng gi ng d y - h c tập trong nhà tr ng phổ thông của các nhà qu n lý giáo d c cấp S , cấp Phòng, cấp tr ng [26]

Theo tác gi Nguy n Quang Đông (2009), HĐNK có vai trò quan tr ng trong công tác giáo d c nhà tr ng phổ thông góp phần nâng cao chất l ng giáo d c trên các mặt: giáo d c, giáo d ỡng, giáo d c kỹ thuật tổng h p - đ nh h ớng nghề nghi p Nó có tác

d ng hỗ tr cho d y h c nội khóa, giúp phát triển và hoàn thi n nhân cách ng i h c, góp phần quan tr ng trong vi c đào t o nguồn nhân lực có tính tự lực cao và có kh năng sáng

t o tốt trong công vi c [16]

ụ thức đ c tầm quan tr ng của HĐNK trong quá trình giáo d c, đư có nhiều công

các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc cho sinh viên trường cao đẳng văn hóa nghệ thuật Nghệ An thông qua các HĐNK”, công trình “Biện pháp nâng cao hiệu quả công tác

tổ ch c hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh ở trường tiểu học Lê Lợi, thành phố Vinh, Tỉnh Nghệ An” của Nguy n Nh An

Khi nêu một số kinh nghi m trong tổ chức HĐNK để nâng cao chất l ng GDQPAN cho SV Đ i tá Đào Văn Chung - Phó Giám đốc Trung tâm GDQPAN Hà Nội 2 đư nêu:

"Trong đó một giải pháp quan trọng để góp phần nâng cao chất lượng môn học và giải quyết tình trạng ngại học môn học, tạo ra sự h ng khởi, hấp dẫn đối với SV đó là Trung tâm rất coi trọng tổ ch c các HĐNK, vì hoạt động này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng, hỗ trợ cho nội dung học tập chính khóa, đây là quá trình giáo dục rất khoa học, biện ch ng, có tác dụng nâng cao h ng thú c a sinh viên đối với môn học giáo dục quốc phòng và an ninh, giúp cho

SV biết vận dụng những kiến th c đã học để giải quyết các vấn đề thực tiễn" [13]

“Giáo dục quốc phòng, an ninh là môn học có tính đặc thù cao, chương trình gồm 2 phần:

lý thuyết (học trên giảng đường) và thực hành (học trên thao trường, bãi tập) Do đó, trên

cơ sở chương trình, nội dung quy định, Trung tâm đã nghiên c u đưa vào hoạt động ngoại khoá những nội dung phù hợp; kết hợp chặt chẽ giữa nội dung HĐNK với nội dung chính khoá để mở rộng kiến th c và giúp SV phát huy năng lực thực hành, vận dụng kiến th c đã học vào thực tiễn." và "Có thể khẳng định, HĐNK đã góp phần quan trọng nâng cao chất lượng GDQP, AN cho SV trong những năm qua tại trung tâm (hàng năm, có 95% SV đạt yêu cầu trở lên, trong đó có từ 45 đến 60% khá, giỏi)” [15]

Nhìn chung các tác gi trên thế giới và trong n ớc đều đề cao vai trò và tác d ng của HĐNK trong quá trình giáo d c h c sinh, SV xem HĐNK là một trong những hình thức tổ chức d y h c quan tr ng, không thể thiếu trong quá trình d y h c và giáo d c h c sinh, SV Các công trình nghiên cứu đư làm rõ tầm quan tr ng của các HĐNK nh ng ch a chỉ

ra bi n pháp cần thiết cho nhà qu n lý ph i làm gì để tổ chức và qu n lí tốt các ho t động

này nhằm nâng cao chất l ng GDQPAN Làm thế nào để HĐNK các Trung tâm

xuất một số nội dung HĐNK cho SV khi h c môn GDQPAN t i h thống các Trung tâm GDQPAN

1.2.ăM tăs ăkháiăni măc ăb năcóăliênăquanăđ năv năđ ănghiênăc u

1.2.1 Hoạt động ngoại khoá

1.2.1.1 Hoạt động ngoại khoá trong giáo dục

Xét góc độ Triết h c, HĐNK là một trong những d ng ho t động thực ti n của con ng i bao gồm c ho t động vật chất lẫn ho t động tinh thần với m c đích hoàn thi n con ng i

Xét góc độ xư hội h c, HĐNK là một trong những nội dung thuộc đối t ng nghiên cứu của khoa h c này Nhà tr ng (trong đó có các trung tâm GDQP) là môi tr ng xư hội hóa chính thức của cá nhân với sự hi n hữu một mối quan h đặc bi t: Thầy và trò Ng i

ph i đóng vai trò tích cực trong môi tr ng xư hội hóa cá nhân quan tr ng này

Trong tr ng h c, mỗi cá nhân không chỉ đ c “luy n” chữ mà còn đ c ‘rèn”

ng i Đào t o nhiều hiền tài cho đất n ớc, trong bất kì giai đo n nào của l ch sử, cũng là

Xét góc độ Giáo d c h c thì HĐNK là một trong những con đ ng giáo d c, một

bộ phận không thể thiếu của quá trình giáo d c đào t o HĐNK là sự tiếp nối ho t động

d y h c trên lớp, vì vậy nó là sự tiếp nối của các hình thức giáo d c, ph ơng pháp giáo

d c, quan điểm giáo d c…

Vai trò và tầm quan tr ng của HĐNK là làm cho ho t động giáo d c trong nhà

tr ng đ c tiến hành một cách đồng bộ, thực hi n nguyên lí giáo d c “h c đi đôi với hành, giáo d c gắn liền với thực ti n”, đ m b o tính toàn vẹn của quá trình giáo d c và đào t o trong nhà tr ng

Theo lí luận giáo d c hi n đ i, ho t động đ c coi là ph ơng ti n giáo d c quan

tr ng nhất của lứa tuổi thanh niên, SV Giáo d c thực chất là tổ chức cho ng i đ c giáo

d c các hoạt động và giao lưu Do đó, để hoàn thi n nhân cách ng i h c, ph i tổ chức

cho SV nhiều lo i hình ho t động phong phú, để qua đó mà giáo d c h

Xét góc độ Tâm lý h c d y h c, HĐNK chính là một d ng của ho t động h c tập

Ho t động h c tập là ho t động chuyên h ớng vào sự tái t o l i tri thức ng i h c Sự

tái t o đây hiểu theo nghĩa là phát hi n l i Do đó ho t động h c làm thay đổi chính

có thể nói, HĐNK là các ho t động nằm ngoài ch ơng trình h c chính khóa, th ng mang tính chất tự nguy n hơn là bắt buộc SV có thể tham gia HĐNK lớp/ tr ng hoặc ngoài

xư hội với rất nhiều lựa ch n khác nhau: Thể thao, Văn hóa, Ngh thuật, Tình nguy n,

Tổ chức… HĐNK đóng một vai trò quan tr ng trong vi c bổ sung các kỹ năng và kinh nghi m sống cho SV, giúp các em tr thành một con ng i toàn di n và thú v hơn HĐNK đ c hiểu nh là những ho t động đ c tổ chức ngoài gi h c của các môn

h c trên lớp HĐNK là sự tiếp nối ho t động d y - h c trên lớp, là con đ ng gắn lí thuyết với thực ti n, t o nên sự thống nhất giữa nhận thức với hành động của SV, là vi c

tổ chức giáo d c thông qua ho t động thực ti n của SV về khoa h c - kỹ thuật, lao động công ích, ho t động xư hội, ho t động nhân đ o, văn hóa văn ngh , thẩm mỹ, thể d c thể thao, vui chơi gi i trí, v v để giúp các em hình thành và phát triển nhân cách (đ o đức, năng lực, s tr ng) Nh vậy, HĐNK là ho t động giáo d c đ c tổ chức ngoài th i gian h c tập trên lớp Đây là một trong hai ho t động giáo d c cơ b n, đ c thực hi n một cách có tổ chức, có m c đích theo kế ho ch của nhà tr ng; là ho t động tiếp nối và thống nhất hữu cơ với ho t động h c tập trên lớp, nhằm góp phần hình thành và phát triển nhân cách một cách toàn di n cho sinh viên theo m c tiêu đào t o, đáp ứng những yêu cầu đa d ng của xư hội đối với thế h trẻ

Tóm lại:

HĐNK (còn g i là ho t động giáo d c ngoài gi lên lớp) là những ho t động thuộc các con đ ng giáo d c nêu trên, đ c thực hi n ngoài gi h c chính khoá theo th i khoá biểu đ nh sẵn của cơ s giáo d c HĐNK bao gồm nhiều lĩnh vực: ho t động d y h c,

ho t động nghiên cứu khoa h c, ho t động tham quan du l ch, rèn luy n thể chất, giáo d c lao động, giáo d c đ o đức, giáo d c thể chất, nhân đ o, từ thi n…

HĐNK là ho t động giáo d c cơ b n đ c thực hi n một cách có m c đích, có nội dung, có ph ơng pháp, có hình thức, có kế ho ch, có tổ chức, đ c tiến hành xen kẽ với

ch ơng trình d y h c và di n ra trong suốt năm h c, khóa h c

1.2.1.2 Hoạt động ngoại khoá trong các trung tâm GDQPAN

HĐNK là những ho t động h c tập đ c thực hi n ngoài gi h c chính khoá theo

th i khoá biểu đ nh sẵn của trung tâm GDQPAN, nhằm mang l i hi u qu h c tập cao nhất cho h c sinh, SV HĐNK là sự tiếp nối ho t động d y h c trên lớp, là con đ ng gắn

h c lý thuyết với thực hành các kiến thức, kỹ năng của môn GDQPAN

HĐNK là nơi gắn trung tâm GDQPAN với đ i sống thực ti n xư hội, t o nên sự thống nhất giữa nhận thức với hành động, góp phần hình thành nhân cách cao đẹp, tình

c m, niềm tin đúng đắn cho SV trong sự nghi p xây dựng và b o v Tổ quốc HĐNK là một bộ phận không thể thiếu của quá trình giáo d c đào t o, là một ho t động giáo d c cơ

b n đ c thực hi n một cách có m c đích, có kế ho ch, có tổ chức, đ c tiến hành xen kẽ với ch ơng trình d y h c và di n ra trong suốt khóa h c các trung tâm GDQPAN

1.2.2 Mục tiêu, tác dụng và đặc điểm của HĐNK

1.2.2.1 Mục tiêu, tác dụng và đặc điểm HĐNK ở nhà trường

- Mục tiêu:

tr tốt đẹp của nhân lo i; củng cố, khắc sâu các kiến thức đư h c trên lớp, m rộng nâng cao hiểu biết cho h c sinh, SV về các lĩnh vực của đ i sống xư hội; có thức trách nhi m với b n thân, gia đình, nhà tr ng và xư hội; có ý thức lựa ch n nghề nghi p

trên cơ s đó tiếp t c hình thành và phát triển các năng lực chủ yếu nh : năng lực tự hoàn thi n, năng lực thích ứng, năng lực giao tiếp, năng lực ho t động chính tr - xư hội, năng lực tổ chức qu n lí, năng lực tự kiểm tra đánh giá kết qu

hành vi của b n thân; đấu tranh tích cực với những biểu hi n sai trái của b n thân (để tự hoàn thi n mình) và của ng i khác; biết c m th và đánh giá cái đẹp trong cuộc sống

- Tác dụng:

Theo Nguy n Quang Đông (2009), HĐNK có vai trò quan tr ng trong công tác giáo

d c nhà tr ng phổ thông góp phần nâng cao chất l ng giáo d c trên tất c các mặt,

c thể:

+ Tác d ng giáo d c:

HĐNK góp phần giáo d c tính tổ chức, tính kế ho ch, tinh thần làm chủ và h p tác trên cơ s những ho t động thực tế Ngo i khóa đ c thực hi n cơ b n dựa trên sự tự nguy n, tự giác của h c sinh cộng với sự giúp đỡ thích h p của GV sẽ động viên h c sinh

nỗ lực hết mình gi i quyết vấn đề đặt ra

HĐNK làm cho quá trình d y bộ môn thêm phong phú, đa d ng, làm cho vi c h c tập của h c sinh thêm hứng thú sinh động, t o cho h c sinh lòng hăng say yêu công vi c, đó là điều ki n để phát triển kh năng, năng lực sẵn có của h c sinh Qua ngo i khóa, h c sinh có điều ki n tự làm, tập d t phát huy óc sáng t o, tự tin mình, có thể dám nghĩ dám làm

HĐNK góp phần củng cố, bổ sung kiến thức cho h c sinh Thông qua HĐNK, kiến thức h c sinh thu nhận đ c sẽ sâu sắc hơn Trong khi tiến hành HĐNK, h c sinh đ c

tự mình nghiên cứu, tự mình tìm hiểu vấn đề và tranh luận với b n bè trong sự cân nhắc

kỹ càng Chính vì thế, HĐNK góp phần đắc lực trong vi c phát triển trí lực và kh năng sáng t o của h c sinh

Vì điều ki n th i gian, trong ch ơng trình nội khóa có những phần GV không thể giới thi u hết đ c Những phần này nếu đ c bổ sung b i HĐNK thì kiến thức của h c

thức nh : nhóm ngo i khóa, câu l c bộ khoa h c, hội thi

bày tr ớc đám đông, tập sử d ng các công c , thiết b th ng gặp trong đ i sống những máy móc từ đơn gi n đến hi n đ i Qua đó sẽ n y n h c sinh tình c m nghề nghi p và

b ớc đầu có ý thức về nghề nghi p mà h c sinh sẽ ch n trong t ơng lai

Nội dung ngo i khóa rất đa d ng, bao gồm c mặt văn hóa, khoa h c công ngh , thể

d c thể thao, kĩ thuậtnhằm giúp h c sinh m rộng, đào sâu, làm phong phú thêm những điều đư đ c h c trong các gi nội khóa của môn h c t ơng ứng

Ngo i khóa do GV bộ môn, GV chủ nhi m, Đoàn Thanh niên Cộng s n Hồ Chí

1.2.2.2 Mục tiêu, tác dụng và đặc điểm c a HĐNK ở Trung tâm GDQPAN

HĐNK có tác d ng rất lớn trong các Trung tâm GDQPAN HĐNK là sự tiếp nối ho t động d y h c trên lớp vì vậy nó có tác d ng rất lớn trong GDQPAN:

- HĐNK là hoạt động bổ trợ cho việc học chính khóa mang lại hiệu quả học tập cao cho học sinh, SV khi học môn GDQPAN

Th i gian lên lớp của SV chỉ có giới h n, hơn nữa các nội dung của môn GDQPAN thì dài và trừu t ng, GV khó có thể đi sâu vào những chi tiết, c thể , trong khi đó, vấn

đề này l i có thể gi i quyết đ c tốt những buổi ngo i khóa nếu biết tổ chức khoa h c,

h p lý HĐNK cho phép truyền th cho SV nhiều kiến thức ngoài giáo trình, bổ tr và nâng cao các kiến thức đư h c, làm cho l ng tri thức GDQP đ c bổ sung, cập nhật, hoàn thi n và khoa h c HĐNK làm cho qúa trình giáo d c QP-AN không b “khép kín” trong các trung tâm mà làm cho nó có thế m , có thể đ c thực hi n m i nơi, m i lúc, góp phần thực hi n ph ơng châm xư hội hoá d y h c môn GDQPAN

- HĐNK có tác dụng c ng cố kiến th c, rứn luyện kỹ năng QS và các kỹ năng sống cho học sinh, SV

HĐNK là nơi chủ yếu di n ra các hành động, thao thác thực hành thực ti n Do đặc thù của môn h c GDQPAN vừa có tính lí thuyết trừu t ng l i vừa có nhiều phần thực hành rèn kĩ năng QS, cho nên nếu GV tổ chức tốt các HĐNK thì hi u qu giáo d c và đào

t o đem l i là rất lớn Khi thực hành HĐNK, SV đ c rèn luy n trong môi tr ng nh quân đội, SV h c đ c những kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử có văn hoá, những thói quen trong h c tập, lao động; kỹ năng tự qu n, tự tổ chức, điều khiển, nhận xét, đánh giá, hoà nhập và thực hi n một số ho t động tập thể có hi u qu khác

- HĐNK là cầu nối giữa các trung tâm GDQPAN với đời sống thực tiễn xã hội

HĐNK giúp SV tiếp t c hoàn thi n nhân cách và phát triển óc sáng t o, t o nên sự thống nhất giữa nhận thức với hành động, góp phần hình thành nhân cách cao đẹp, tình

c m, niềm tin đúng đắn cho SV trong sự nghi p xây dựng và b o v Tổ quốc HĐNK giúp SV biết vận d ng những tri thức đư h c để gi i quyết các vấn đề do thực ti n đ i sống đặt ra; biết điều chỉnh hành vi đ o đức, lối sống cho phù h p, biết nắm bắt những

đ nh h ớng chính tr , xư hội, biết đ c những truyền thống đấu tranh cách m ng, truyền thống xây dựng và b o v Tổ quốc, truyền thống văn hoá tốt đẹp của đất n ớc và những vấn đề cấp thiết của th i đ i nh hoà bình, hữu ngh , h p tác, dân số, môi tr ng Thông qua HĐNK, SV còn có d p để bộc lộ kh năng quân sự của mình Trong thực ti n không ít những tài năng toán h c, văn h c, nhà ngo i giao, nh c sĩ, QS, thể thao đ c phát hi n

và đào t o từ các HĐNK

- HĐNK là hình th c hoạt động học tập dễ tổ ch c và đem lại hiệu quả cao

HĐNK là một ho t động có nhiều nội dung phong phú, cập nhật với đ i sống chính

tr , xư hội là hình thức ho t động h c tập đ c đông đ o SV a thích Hình thức giáo d c

l i đa d ng, d hấp dẫn với lứa tuổi SV Ph m vi tiến hành rộng rưi, không b gò ép trong một khuôn khổ nhất đ nh, d dàng t o những kh năng liên kết, phối h p các lực l ng giáo d c trong và ngoài trung tâm Vì vậy, nếu tiến hành tổ chức các ho t động này một cách khoa h c, phù h p với đặc thù tâm sinh lí lứa tuổi SV thì hi u qu giáo d c sẽ rất cao góp phần hoàn thành một cách tốt nhất m c tiêu đào t o

Tổ chức HĐNK là một công vi c vừa có ý nghĩa thực ti n, vừa có ý nghĩa khoa h c Tuy nhiên, để tổ chức tốt ho t động này cần ph i có sự chuẩn b kỹ l ỡng về khâu tổ chức

và nghiên kỹ về ch ơng trình

1.2.3 Nội dung của hoạt động ngoại khóa

1.2.3.1 Nội dung c a HĐNK ở nhà trường

Nội dung của HĐNK nhà tr ng phổ thông là theo chủ đề hàng tháng do Bộ Giáo

d c và Đào t o quy đ nh trong sách giáo khoa Ngoài nội dung trong sách giáo khoa về

ho t động giáo d c ngoài gi lên lớp, Ban Lưnh đ o nhà tr ng bổ sung thêm những ho t động sinh ho t của tổ chức đoàn đ a ph ơng và những vấn đề mang tính th i sự vào nội dung sinh ho t hàng tuần, hàng tháng Nội dung bao gồm tất c các mặt văn hóa, xư hội, khoa h c công ngh , thể d c thể thao, kỹ thuật Nội dung này ph thuộc vào m c tiêu của từng HĐNK Vì thế, các nội dung HĐNK ph i đ m b o tính thiết thực - bổ ích, tính thực ti n - kh thi, tính ứng d ng - thực hành cao, tránh đ a vấn đề ra một cách chung chung, sơ l c, phiến di n

Nội dung HĐNK rất đa d ng và phong phú, thể hi n tập trung các lo i hình ho t động sau đây:

- Ho t động chính tr - xư hội;

- Ho t động văn hóa ngh thuật;

- Ho t động thể d c thể thao;

- Ho t động lao động, khoa h c, kỹ thuật, h ớng nghi p;

- Ho t động vui chơi gi i trí

1.2.3.2 Nội dung c a HĐNK ở Trung tâm GDQPAN

Căn cứ vào tổ chức ho t động và nội dung GDQPAN các trung tâm GDQP, chúng

ta có thể chia nội dung HĐNK thành các lo i ho t động chính nh sau:

AN, thi tìm hiểu tri thức QP-AN nhằm củng cố kiến thức, nâng cao năng lực nhận thức, hiểu biết, tăng c ng kh năng, t duy, sáng t o cho SV;

thuật, điều l nh, quân sự chung, rèn luy n các cử động, động tác, t thế, yếu lĩnh; thực

hi n các chế độ trong ngày, trong tuần, ho t động tuần tra, canh gác, thi sắp đặt nội v … nhằm hình thành hoàn thi n kỹ năng, kỹ x o, b n lĩnh, ý chí, niềm tin, rèn luy n đức tính cần cù, ch u khó, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần đoàn kết, tác phong nhanh nhẹn, khẩn

tr ơng cho SV;

nhằm củng cố thêm kiến thức, nâng cao trình độ hiểu biết cho SV;

- Tổ chức HĐNK các trò chơi QS;

truyền thống cách m ng trong đấu tranh dựng n ớc và giữ n ớc qua các th i kỳ l ch sử;

chiến d ch, trận đánh tiêu biểu trong các cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc ta;

đội, vi n b o tàng, di tích l ch sử;

n n xư hội, hiến máu nhân đ o, an toàn giao thông, hành động vì cộng đồng,…;

- Tổ chức HĐNK trong lao động s n xuất giúp đỡ nhân dân;

Từ các nội dung HĐNK nêu trên, ta chia ra thành 4 nhóm HĐNK trong trung tâm GDQPAN có tính chất đặc điểm gần nhau nh sau:

+ Nhóm 1: HĐNK các vấn đề thuộc nội dung ch ơng trình GDQPAN, m c đích để nâng cao kiến thức, thành th o các kỹ năng;

+ Nhóm 2: HĐNK theo các chế độ trong ngày, trong tuần; ho t động VHVN, TDTT, trò chơi QS, m c đích, rèn luy n t thế tác phong, tính kỷ luật, đoàn kết, đức tính cần cù, bền bỉ, dẻo dai, nâng cao sức khỏe, tinh thần s ng khoái, lành m nh;

+ Nhóm 3: Ho t động giáo d c l ch sử truyền thống cách m ng, truyền thống văn hóa, b n sắc dân tộc;

+ Nhóm 4: Ho t động xư hội: Dân vận, phòng chống t n n xư hội, hiến máu nhân

đ o, an toàn giao thông, hành động vì cộng đồng,…

1.2.4 Hình thức của hoạt động ngoại khóa

1.2.4.1 Hình th c c a HĐNK ở nhà trường

Hi n nay, các tr ng đ i h c SV có cơ hội tr i nghi m và tham gia nhiều ho t động khác nhau theo đam mê, s thích của mình Các HĐNK có thể đến từ yêu cầu của mỗi ngành đào t o và cũng có thể đến từ các tổ chức đoàn thể, chính tr xư hội hay các

SV đ c bổ sung kiến thức thực tế, có cơ hội làm vi c với nhiều ng i khác nhau và h c

đ c các kỹ năng sống cần thiết D ới đây là các hình thức HĐNK phổ biến nhất th ng thấy trong các tr ng đ i h c:

Tham gia ho ạt động đoàn: Sinh viên tham gia vào các tổ chức điều hành, nh ban

chấp hành đoàn tr ng hay nhóm qu n lý ký túc xá, th ng đ c lựa ch n b i các b n đồng lứa, có kh năng qu n lý, tổ chức triển khai thực hi n công vi c Là một tổ chức tập

h p các đoàn viên thanh niên, đ i di n cho tiếng nói của sinh viên trong giao tiếp với Ban giám hi u nhà tr ng Nhi m v của tổ chức cơ s Đoàn: 1 Đ i di n, chăm lo và b o v

l i ích h p pháp, chính đáng của cán bộ, đoàn viên, thanh thiếu nhi; 2 Tổ chức các ho t động, t o môi tr ng giáo d c, rèn luy n đoàn viên, thanh thiếu nhi nhằm góp phần thực

hi n các nhi m v chính tr , kinh tế, văn hoá - xư hội, quốc phòng, an ninh của đ a

ph ơng, đơn v ; 3 Phối h p với chính quyền, các đoàn thể và các tổ chức kinh tế - xư hội làm tốt công tác thanh niên, chăm lo xây dựng Đoàn, tích cực xây dựng cơ s Đoàn, Hội, Đội đ a bàn dân c , tham gia xây dựng, b o v Đ ng và chính quyền [7]

Thể thao: Hầu nh tất c các tr ng đ i h c đều có các hình thức tham gia thể thao

dành cho sinh viên Một số môn thể thao nặng tính c nh tranh và thi đấu bao gồm bóng

đá, bóng rổ, bóng chuyền, cầu lông Sinh viên kiêm vận động viên tham gia vào đây cần dành rất nhiều th i gian và nỗ lực cho vi c tập luy n và thi đấu Các câu l c bộ thể thao

t o cơ hội các nhóm SV còn l i tham gia thi đấu giao hữu mà không quá c nh tranh và SV

m i trình độ đều có thể tham gia

Câu lạc bộ về học thuật và nghề nghiệp: Các câu l c bộ này hỗ tr thành viên trong

ngành nghề h đư ch n h c và trong quá trình tìm vi c Sinh viên th ng tập h p theo từng nhóm để th o luận về các vấn đề h c thuật liên quan tới chuyên ngành của h và h c những kỹ năng công vi c cần thiết nhằm chuẩn b cho t ơng lai Mỗi một câu l c bộ này

sẽ tập trung vào một chuyên ngành riêng Ví d nh Hội Toán h c, Hội Doanh nhân, hay Hội Marketing…

Hoạt động tình nguyện: Các ho t động tình nguy n nhằm m c đích giúp đỡ cộng

đồng đ a ph ơng và trong những năm gần đây một số tr ng đ i h c đư v ơn ra ngoài

n ớc, đây cũng chính là một m c tiêu quan tr ng của vi c tham gia ho t động ngo i khóa Các ho t động tình nguy n giúp cho SV cơ hội đóng góp cho cộng đồng và quan tr ng hơn là đánh giá về b n thân qua những tr i nghi m nh vậy Với một số ho t động nh : hiến máu nhân đ o, tham gia xóa đói gi m ngèo, mùa hè xanh…lao động giữ gìn v sinh

c nh quang tr ng lớp và một số tuyến đ ng của đ a ph ơng

Hoạt động văn hóa: Các ho t động văn hóa giúp tăng sự hiểu biết về các nền văn

hóa trong và ngoài n ớc Các tr ng đ i h c th ng tài tr cho vi c tổ chức các l hội, hội di n văn ngh , di n thuyết, và th o luận để tăng tính đa văn hóa cho sinh viên trong

tr ng Thêm vào đó, tham gia vào các ho t động văn hóa là b ớc tiến quan tr ng để có cái nhìn tích cực tới các cộng đồng dân tộc thiểu số…

Nghệ thuật: Sinh viên đam mê về ngh thuật có nhiều cơ hội để tham gia, thể hi n

tài năng của mình trong tr ng đ i h c Sinh viên đam mê biểu di n, ân nh c có thể tham gia ho t động hội di n văn ngh , các ban nh c Một số ho t động khác nh lớp vẽ, làm thủ công, hội h a, làm thơ…

1.2.4.2 Hình th c c a HĐNK ở Trung tâm GDQPAN

Có nhiều cách phân lo i hình thức HĐNK khác nhau tùy theo cách phân lo i theo tiêu chí: tâm lý ng i h c; tính chất, đặc điểm của ho t động hay theo tiêu chí th i gian, không gian Căn cứ vào đặc điểm h c tập của các trung tâm GDQPAN hi n nay, HĐNK

đ c tổ chức theo các hình thức sau:

- Hoạt động ngoại khóa theo hình th c nhóm độc lập

Đây là ho t động của một bộ phận để gi i quyết một vấn đề c thể nào đó trong th i gian ngắn, không gian hẹp và không cần số đông lực l ng ng i tham gia Ho t động nhóm là hình thức ho t động rất linh ho t, không cồng kềnh, gi i quyết nhanh đ c nội dung trong kế ho ch đư đề ra Tuy nhiên, hình thức HĐNK theo nhóm cũng chỉ gi i quyết

đ c một số nội dung đơn lẻ trong ph m vi nhất đ nh, không t o ra không khí sôi nổi, cuồng nhi t

- Hoạt động ngoại khóa theo hình th c hoạt động trung đội (lớp)

Trung đội (lớp) là đơn v th ng đ c tổ chức có từ 40 đến 50 ng i Trong trung đội có một số đơn v nhỏ cấu thành nh tiểu đội, tổ h c tập hoặc tổ 3 ng i HĐNK theo hình thức trung đội, là ho t động khá phổ biến hi n nay Đặc điểm của HĐNK theo trung đội là sự kết h p của nhiều tổ, nhiều nhóm, cùng gi i quyết một nội dung, một vấn đề, một tình huống có nhiều vấn đề Hình thức HĐNK theo lớp trung đội đ c di n ra trong

th i gian dài hơn, không gian rộng hơn so với ho t động tổ, nhóm HĐNK theo đơn v trung đội sẽ gi i quyết đ c nhiều công vi c có tính chất phức t p, khó khăn và đòi hỏi một số ng i nhất đ nh tham gia HĐNK theo hình thức trung đội, đòi hỏi ph i có tính kế

ho ch đầy đủ, chính xác, khoa h c, cao hơn và ph i xác đ nh đ c công tác chỉ huy, công tác b o đ m cho quá trình ho t động

- Hoạt động ngoại khóa theo hình th c tập trung với lực lượng lớn tham gia c a các đại đội, nhiều khoa và nhiều trường

Hình thức HĐNK này sẽ t o ra không khí rất sôi động, hào hứng HĐNK theo hình thức tập trung với lực l ng lớn đòi hỏi tính kế ho ch hóa ph i cao, đồng bộ, chặt chẽ,

ph i theo sự chỉ huy tập trung, thống nhất Hình thức HĐNK tập trung với lực l ng lớn

đ c di n ra trong th i gian khá dài, không gian rộng nên h thống điều hành, chỉ huy

ph i nh p nhàng, thống nhất; công tác b o đ m ph i đáp ứng đầy đủ cho tất c các ho t động HĐNK theo hình thức tập trung với lực l ng lớn sẽ gi i quyết đ c nhiều vấn đề, nhiều nội dung ho t động và phát huy đ c nhiều ng i tham gia HĐNK với số l ng đông ng i tham gia sẽ phức t p, khó khăn từ xây dựng kế ho ch, tổ chức chỉ huy, b o

đ m th i gian, khu vực ho t động đến công tác b o đ m an toàn, b o đ m cơ s vật chất, thiết b và đánh giá chất l ng ho t động

- Hoạt động ngoại khóa theo hình th c dã ngoại

D y h c ngo i khóa d ới hình thức dư ngo i sẽ t o đ c sự gắn kết giữa con ng i với thiên nhiên thực tế, gắn giữa lý thuyết với thực hành, giữa lý luận và thực ti n Trong GDQPAN, HĐNKtheo hình thức dư ngo i là ho t động khá phổ biến và th ng di n ra trong th i gian dài và khu vực rất rộng HĐNK theo hình thức dư ngo i về GDQPAN không chỉ là d y h c những nội dung mang tính chất bổ tr mà d y h c ngay chính nội dung đư đ c thiết kế trong ch ơng trình chính khóa Thông th ng, từng vấn đề, từng tình huống luôn đ c bàn b c, xử lý có bài b n, có tính thuyết ph c, mang tính khoa h c

và thực ti n trong d y h c ngo i khóa dư ngo i Dư ngo i, hình thức d y h c ngo i khóa

là hình thức ho t động rất cao của quá trình d y h c Nếu cùng một lúc đ a c khóa đi

h c ngo i khóa theo hình thức dư ngo i là công vi c cực kỳ khó khăn, phức t p đối với lưnh đ o, chỉ huy, vì h cần ph i gi i quyết đ c những công vi c sau đây:

+ B o đ m an toàn tr ớc, trong và sau khi đi dư ngo i

+ B o đ m ăn, , sinh ho t theo hình thức dư ngo i

+ B o đ m thực hi n đầy đủ nội dung theo kế ho ch trong quá trình dư ngo i

- Hoạt động ngoại khóa theo hình th c tham quan, nghiên c u, học tập thực tế

Trong GDQPAN, h c tập ngo i khóa bằng hình thức tham quan, nghiên cứu, h c tập thực tế là hết sức quan tr ng, hình thức d y h c này luôn gắn với thực ti n, chứng minh đầy đủ, sâu sắc những vấn đề đư đặt ra trong cuộc sống Tham quan, h c tập thực tế

sẽ thấy đ c thực tế cuộc sống của ng i chiến sĩ gian nan, vất v nh ng cũng đầy hoài bưo, ớc mong Tham quan, h c tập thực tế thấy đ c sức m nh to lớn, kh năng tiềm tàng của đất n ớc trên lĩnh vực QP, AN Thực tế sẽ cho ta thấy tính hi n đ i, tinh nhu , chính quy của các lực l ng vũ trang nhân dân và giá tr chân thực của các lo i cơ s vật chất kỹ thuật, của khoa h c QS, ngh thuật QS, của mặt trận an ninh nhân dân H c tập, tham quan thực tế không những củng cố thêm tri thức QP, AN mà còn xây dựng đ c niềm tin, trách nhi m, nghĩa v của tuổi trẻ với quê h ơng, đất n ớc

1.2.5 Phương pháp tổ chức HĐNK ở Trung tâm GDQP

Theo lí luận giáo d c hi n đ i, ph ơng pháp tổ chức các HĐNK chính là các

ph ơng pháp giáo d c đư đ c nghiên cứu và áp d ng trong h thống giáo d c quốc dân,

nh ng sử d ng và vận d ng ph ơng pháp nào cho phù h p, có hi u qu đòi hỏi các nhà

tổ chức ph i cân nhắc, tính toán kỹ l ỡng Ph ơng pháp HĐNK thông th ng là sự kết

h p giữa cách d y, cách truyền t i tri thức, cách giáo d c với cách h c tập nhận biết tri thức Sự kết h p hài hòa giữa ho t động của GV và SV thông qua một ph ơng pháp, một cách d y, cách h c là mối quan h hữu cơ, gắn bó t o ra hi u qu đích thực của bài h c Căn cứ thực tế giáo d c, chúng tôi li t kê và đi sâu phân tích các ph ơng pháp HĐNK th ng dùng trong GDQPAN nh sau:

- Phương pháp dạy học ôn tập, tập luyện, thảo luận nhóm

D y h c nhóm là ph ơng pháp rất có hi u qu trong d y h c GDQPAN Ph ơng

quyết một vấn đề, tình huống nào đó trong bài h c Tuy nhiên, ph ơng pháp d y h c theo nhóm sẽ rất khó khăn đối với trung tâm không có kh năng, không có điều ki n về

một số mặt nh đội ngũ GV, cơ s vật chất, thiết b d y h c, môi tr ng, điều ki n ho t động, đ a điểm…

Ọn tập, tập luy n theo nhóm là ph ơng pháp HĐNK rất tích cực, hi u qu trong d y

h c GDQPAN Ph ơng pháp này phát huy đ c kh năng, trí tu một nhóm ng i khi gi i quyết một vấn đề nào đó Ọn tập để nhớ, hiểu và củng cố thêm kiến thức; tập luy n để thành

th o kỹ thuật của cử động, động tác, tiến tới có đ c những kỹ năng, kỹ x o cần thiết

Th o luận là một d ng ho t động mà trong đó các thành viên đều gi i quyết một vấn

đề cùng quan tâm nhằm đ t tới một sự hiểu biết chung Th o luận giúp SV kiểm chứng ý kiến của mình, có cơ hội để giao l u với nhau, để cùng nhau nêu và gi i quyết đ c nhi m v h c tập và nghiên cứu Khác với d y h c, th o luận trong HĐNK là dựa vào trao đổi ý kiến về một chủ đề, một tình huống n y sinh trong ho t động hay một nhi m

v đ c giao, do đó tùy từng ho t động c thể mà tổ chức th o luận theo nhóm Trong các trung tâm GDQPAN, nhóm nhỏ (tổ) đ c sử d ng nhiều khi vấn đề đ a ra cần đ c bàn luận sâu sắc và kỹ l ỡng, sử d ng nhiều kiến thức và kinh nghi m để đánh giá, kết luận về một vấn đề, hay sáng t o ý t ng mới

- Phương pháp đóng vai

Đóng vai đ c sử d ng nhiều để đ t m c tiêu thay đổi thái độ của SV đối với một vấn đề hay đối t ng nào đó Ph ơng pháp đóng vai th ng dùng trong ho t động văn ngh theo chủ đề, chẳng h n chủ đề: “Truyền thống quân đội nhân dân Vi t Nam”

Ph ơng pháp đóng vai cũng rất có tác d ng trong vi c rèn luy n kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử của SV Đóng vai là ph ơng pháp giúp SV thực hi n một vai di n bằng những l i đối tho i, hành động, phong cách, bày tỏ thái độ, cử chỉ trong những tình huống gi đ nh hoặc trên cơ s óc t ng t ng và ý nghĩ sáng t o Đóng vai th ng theo

k ch b n đ c xây dựng và theo đ o di n của GV Cũng có khi đóng vai không có k ch

b n cho tr ớc, mà SV tự xây dựng, tự thể hi n trong quá trình ho t động Cần chú ý khi HĐNK bằng ph ơng pháp đóng vai:

+ Xác đ nh rõ th i gian, không gian, đ a điểm khi đóng vai

với vai di n Tình huống ph i phù h p với chủ đề, phù h p trong từng c nh ngữ và phù

h p với tâm sinh lý của SV

hiểu c m xúc, động cơ, thái độ ng i đóng vai

Trong ho t động QP, AN và HĐNK trong GDQPAN, tình huống tr thành phổ biến

vì GDQPAN là ho t động rất đặc thù Trong GDQPAN, tình huống th ng s y ra trong quá trình d y h c, ta g i là tình huống s ph m Trong tổ chức HĐNK có rất nhiều tình huống cần đ c gi i quyết các nội dung đ ng lối QS, công tác QP, AN; phần thực hành kỹ năng QS về kỹ thuật, chiến thuật, điều l nh, khoa m c chung; ho t động VHVN, trò chơi QS, TDTT, ho t động xư hội…

- Phương pháp trò chơi

Ho t động vui chơi có nhiều hình thức rất đa d ng, nh ng cốt lõi của nó là các d ng trò chơi Ho t động trò chơi có nguồn gốc từ xư hội, nó ph n ánh các lo i hình ho t động lao động khác nhau của xư hội và làm thay đổi m c đích của chúng

Ph ơng pháp trò chơi có thể sử d ng trong nhiều tình huống khác nhau của HĐNK

nh làm quen, cung cấp và tiếp nhận tri thức, đánh giá kết qu , rèn luy n các kỹ năng và

phát huy tính sáng t o, hấp dẫn, gây hứng thú và giúp cho SV d tiếp thu kiến thức mới, thực hành thành th o kiến thức cũ, t o đ c bầu không khí thân thi n trong SV và xây dựng đ c t thế, tác phong nhanh nhẹn trong SV Tổ chức cho SV vui chơi là một lo i

ngày nay, trò chơi đư thực hi n đ c rất nhiều chức năng nh chức năng giáo d c, chức

năng văn hóa, chức năng gi i trí, chức năng giao tiếp

thiết thực của SV, tác động toàn di n đến tất c các mặt khác nhau của nhân cách về thể chất, tâm lý, đ o đức và xư hội Trò chơi giúp SV nâng cao thể lực, rèn luy n sự nhanh nhẹn, dẻo dai và bền bỉ của cơ bắp, thần kinh, phát triển tốt các chức năng của các giác quan (th giác, xúc giác, khứu giác, thính giác ), các chức năng vận động, phát triển tốt các phẩm chất và năng lực t duy sáng t o, linh ho t Trò chơi còn phát triển tốt các phẩm chất nhân cách cho SV nh tính tập thể, đồng đội, tính h p tác, kỷ luật, sáng t o, tự chủ, tích cực, sự nỗ lực ý chí, lòng dũng c m, tính linh ho t, tự tin, sự thân thi n, lòng bao dung, những tình c m đ o đức, tình c m thẩm mỹ lành m nh Trò chơi là một ph ơng

ti n để giúp SV nâng cao hiểu biết về tự nhiên, xư hội, về khoa h c - kỹ thuật, văn hóa văn ngh , phát triển tốt các năng lực t duy, trí nhớ, ngôn ngữ, t ng t ng (đặc bi t là các trò chơi trí tu và trò chơi sáng t o) Chơi cũng đòi hỏi SV t duy, ứng d ng tri thức vào hành động, phát triển năng lực thực hành; chơi là một con đ ng h c tập tích cực

tham gia vào các mối quan h giao tiếp b n bè, phát triển tốt năng lực giao tiếp; trò chơi

là ph ơng ti n (con đ ng) mà qua đó giúp SV giao tiếp đ c với nhau một cách tự nhiên

và d dàng

ng i, thể hi n những đặc điểm văn hóa có tính b n sắc của mỗi dân tộc, mỗi cộng đồng Mỗi trò chơi là một giá tr văn hóa dân tộc độc đáo Tổ chức cho SV tham gia trò chơi là một ph ơng pháp tái t o, b o tồn và phát triển văn hóa rất có hi u qu , đặc bi t là các trò chơi dân gian, trò chơi l hội

SV tái t o năng lực thần kinh và cơ bắp sau những th i gian h c tập, lao động căng thẳng Trò chơi giúp SV th giưn, thay đổi tâm tr ng, gi i to những buồn phiền, những m t mỏi

về trí tu và cơ bắp, t o niềm vui, hứng kh i, sự hồn nhiên, yêu đ i để tiếp t c h c tập và rèn luy n tốt hơn Những trò chơi vui nhộn và hào hứng không chỉ tho mưn nhu cầu của

SV mà nó còn mang l i những giá tr tinh thần hết sức to lớn, hữu ích

Với những chức năng ấy, trò chơi tr thành một hình thức tổ chức HĐNK đặc tr ng,

có tác d ng tích cực và toàn di n Trò chơi là một hình thức, một ph ơng pháp giáo d c

d dàng thực hi n trong m i hoàn c nh của cơ s GDDT, mang l i những hi u qu giáo

d c cao Cần chú ý khi sử d ng ph ơng pháp trò chơi nh lựa ch n các trò chơi cho phù

h p với lứa tuổi và nội dung ho t động, yếu tố th i gian, điều ki n cơ s vật chất, hoàn

ph i thông qua sự phê chuẩn ký duy t của Ban Giám hi u nhà tr ng Trên cơ s kế ho ch này, hàng tháng các tổ chức đoàn thể, cá nhân ph trách xây dựng kế ho ch ho t động rõ

ràng c thể cho tháng đó, đôi khi cũng có những ho t động đột xuất Tùy theo tính chất của từng ho t động mà có sự kết h p các tổ chức, bộ phận trong nhà tr ng để thực hi n hay có

những ho t động từng tổ chức đoàn thể, bộ phận, cá nhân GV tự tổ chức độc lập

HĐNK có thể đ c tiến hành thực hi n đối với một nhóm SV, một lớp h c, một khóa h c hay toàn thể SV của tr ng Điều này tùy thuộc vào m c tiêu, nội dung, hình thức, ph ơng ti n tổ chức ho t động

Theo GS Đặng Vũ Ho t, Qui trình chung tổ chức một ho t động giáo d c ngoài gi lên lớp (HĐNK) cho ng i h c (qui mô lớp hoặc qui mô tr ng) nên tiến hành theo các

b ớc sau:

- B ớc 1: Đặt tên chủ đề ho t động và xác đ nh các yêu cầu giáo d c cần ph i đ t đ c + Tr ớc hết, các nhà giáo d c cần xác đ nh chủ đề của ho t động, vì chủ đề chứa đựng nội dung ho t động và đ nh h ớng cho vi c lựa ch n hình thức ho t động phù h p với lứa tuổi và điều ki n c thể của nhà tr ng

+ Sau khi lựa ch n chủ đề, cần xác đ nh rõ m c tiêu giáo d c để chỉ đ o triển khai

ho t động đúng h ớng và có hi u qu Vi c xác đ nh m c tiêu ho t động ph i căn cứ vào các nhi m v của HĐNK, chú ý vào 3 yêu cầu giáo d c:

Yêu cầu giáo d c về nhận thức: ho t động sẽ cung cấp cho ng i h c những hiểu biết, những thông tin gì? củng cố hoặc nâng cao những hiểu biết gì cho ng i h c?

Yêu cầu giáo d c về thái độ: qua ho t động sẽ giáo d c ng i h c về mặt tình c m, thái độ gì? (yêu ghét, hứng thú, tích cực)

Yêu cầu giáo d c về kỹ năng: qua ho t động sẽ hình thành ng i h c những kỹ năng gì? (kỹ năng giao tiếp, ứng xử; kỹ năng tự ph c v ; kỹ năng tự qu n)

hi u qu của HĐNK ph thuộc phần lớn vào vi c chuẩn b cho ho t động, c thể là:

+ V ch kế ho ch bao gồm: dự kiến th i gian chuẩn b , th i gian tiến hành ho t động; dự kiến nội dung và hình thức ho t động; dự kiến những điều ki n về kinh phí,

ph ơng ti n ho t động và cơ s vât chất cho ho t động;

+ Dự kiến những công vi c ph i chuẩn b và phân công lực l ng tham gia chuẩn

b Lực l ng tham gia chuẩn b chủ yếu là ng i h c; nh ng trong nhiều ho t động cần

có sự tham gia chuẩn b của ng i d y, tổ chức Đoàn, các lực l ng ngoài xư hội; xây dựng ch ơng trình thực hi n ho t động;

+ Bồi d ỡng đội ngũ cốt cán về kỹ năng tự qu n, kỹ năng điều khiển ho t động; + Đôn đốc, kiểm tra vi c chuẩn b Trong quá trình chuẩn b ho t động, nhà giáo

d c ph i khuyến khích và lôi cuốn ng i h c tham gia vào các công vi c chuẩn b , để

ng i h c là chủ thể tích cực ho t động

- B ớc 3: Tiến hành ho t động b ớc này, ng i h c sẽ điều khiển ho t động theo

ch ơng trình đư đ c xây dựng từ tr ớc Nhà giáo d c tham gia nh một đ i biểu và chỉ xuất hi n khi thật cần thiết để giúp ng i h c gi i quyết những tình huống bất ng trong quá trình ho t động

qu HĐNK có liên quan tới kết qu giáo d c toàn di n của nhà tr ng, của lớp Vì vậy, cần ph i tổ chức đánh giá kết qu từng ho t động cũng nh đánh giá sau một th i kì (h c

kì, năm h c) để từ đó rút kinh nghi m cho vi c tổ chức các ho t động tiếp theo

1.2.6.2 Quy trình tổ ch c 1 HĐNK ở Trung tâm GDQPAN

Căn cứ m c tiêu, nội dung, ph ơng pháp HĐNK, quy trình tổ chức một HĐNK theo các b ớc sau đây:

- Bước 1 Căn cứ vào kế ho ch GDQPAN tổng thể của năm h c để xác đ nh, đặt

“tên” chủ đề ho t động của từng khóa h c, đồng th i xác đ nh rõ m c đích, yêu cầu cần

ph i đ t đ c của từng khóa h c với mỗi nội dung HĐNK c thể

Chủ đề đ c lựa ch n cho mỗi khóa h c cần chứa đựng nội dung ho t động phù h p với đặc điểm của mỗi nhà tr ng, chuyên ngành đào t o và đ nh h ớng cho vi c lựa

ch n hình thức tổ chức, ph ơng pháp ho t động Vi c xác đ nh m c tiêu, yêu cầu ho t động ph i căn cứ vào yêu cầu của HĐNK nh giáo d c về nhận thức, thái độ và kỹ năng

mà m c tiều môn h c GDQPAN đư đề ra

- Bước 2 Xây dựng kế ho ch và làm công tác chu n b

Kế ho ch bao gồm: Kế ho ch tổng thể cho các khóa trong c năm h c và kế ho ch

ho t động c thể cho từng khóa đều ph i xác đ nh rõ: m c đích, yêu cầu, nội dung, hình thức tổ chức, ph ơng pháp tiến hành, th i gian, đ a điểm, công tác b o đ m Kế ho ch còn đ c c thể hóa những công vi c ph i chuẩn b nh lực l ng tham gia, bồi d ỡng đội ngũ CB, GV, SV, bồi d ỡng đội mẫu, chế độ báo cáo và kiểm tra

- Bước 3 Tiến hành ho t động: Cán bộ, GV, SV tiến hành các ho t động theo kế

ho ch, ch ơng trình đư đ c xây dựng

- Bước 4 Nghi m thu, đánh giá kết qu ho t động và rút kinh nghi m

Vi c nghi m thu, đánh giá kết qu HĐNK liên quan chặt chẽ tới kết qu ho t động

đắn về công tác GDQPAN, hình thành những kỹ năng quân sự cơ b n đ t đ c m c đích của công tác GDQPAN; vì vậy, cần ph i tổ chức nghi m thu, đánh giá kết qu từng

ho t động c thể và thực hi n nghiêm túc mới có kết qu và tác d ng giáo d c

1.2.7 Một số kỹ năng tổ chức HĐNK của GV

HĐNK là ho t động giáo d c cơ b n nhằm hình thành nhân cách cho SV Cùng với ho t động d y h c, HĐNK có vai trò quan tr ng trong vi c thực hi n m c tiêu giáo d c HĐNK rất đa d ng, phong phú nên đòi hỏi những nhà qu n lý giáo d c và GV cần có những kỹ năng cần thiết để tổ chức ho t động này có hi u qu Các kỹ năng cơ b n nh sau:

- Kỹ năng triển khai của HĐNK

1.2.8 Tiêu chí đánh giá HĐNK

HĐNK có tác d ng rất lớn trong vi c củng cố, nâng cao kiến thức GDQPAN, rèn

cần thiết; HĐNK nhằm rèn luy n t thế tác phong nhanh nhẹn, khẩn tr ơng ho t bát, linh

ho t trong gi i quyết các nhi m v đ c giao, nâng cao sức cơ động, kh năng tác chiến trong m i điều ki n hoàn c nh HĐNK trong GDQPAN còn để xây dựng ý thức trách nhi m, niềm tin, b n lĩnh, ý chí quyết tâm hành động và tinh thần quyết thắng Vì vậy, HĐNK ph i xác đ nh đ c các tiêu chí đánh giá để khẳng đ nh đ c hi u qu , chất l ng

và tác d ng giáo d c của nó Tiêu chí đánh giá HĐNK đ c thể hi n trên các mặt sau đây:

SV ph i có nhận thức đầy đủ về v trí, ý nghĩa, vai trò và tầm quan tr ng, tác d ng to lớn của HĐNK trong GDQPAN Cần phê phán nhận thức và quan ni m không đúng, cho rằng, HĐNK là ho t động “ph ”, ho t động mang tính chất phong trào cho vui vẻ là chính, chỉ tổ chức khi có điều ki n và nằm ngoài sự qu n lý của đơn v , …

- Xây dựng kế ho ch HĐNK đầy đủ, chính xác, phù h p trong từng giai đo n (tuần, tháng, h c kỳ, năm h c, khóa h c) Xác đ nh đ c m c đích, ý nghĩa, tầm quan

tr ng và yêu cầu của HĐNK và xây dựng đ c nội quy, quy tắc HĐNK cho từng nội dung ho t động

- Xác đ nh đúng, đủ nội dung HĐNK, nội dung nào cho công tác chuyên môn GDQPAN, nội dung nào cho ho t động phong trào vui chơi gi i trí, rèn luy n thể lực, nâng cao sức khỏe

- Xây dựng đ c hình thức tổ chức, đơn v , lực l ng tham gia HĐNK trong GDQPAN Xác đ nh đ c ph ơng pháp ho t động, quy trình ho t động và thứ tự các

b ớc HĐNK gắn với từng nội dung c thể

chức thực hi n HĐNK

giáo d c cao Th ng xuyên sơ kết, tổng kết rút kinh nghi m HĐNK

Ti uăk tăch ngă1

HĐNK có m c đích bao trùm là hỗ tr cho d y h c, giúp phát triển và hoàn thi n nhân cách ng i h c Đặc bi t, HĐNK góp phần quan tr ng trong vi c đào t o nguồn nhân lực có tính tích cực, tự lực cao và có kh năng sáng t o tốt trong công vi c, đáp ứng

đ c yêu cầu của nền giáo d c n ớc ta trong giai đo n hi n nay Qua cơ s lý luận trên cho thấy nội dung, hình thức và ph ơng pháp HĐNK quyết đ nh nh h ng đến tính tự giác tích cực trong h c tập, ý thức rèn luy n tính kỷ luật của SV

HĐNK góp phần làm cho quá trình giáo d c nhà tr ng nói chung và các Trung tâm GDQPAN nói riêng thêm phong phú, toàn di n Tính chất nhiều hình, nhiều vẻ của HĐNK giúp vi c h c tập của SV thêm bổ ích và hứng thú Những kiến thức mà SV thu nhận đ c trong quá trình HĐNK th ng sâu sắc và khó quên

Vì những lý do đó mà chúng ta không thể xem nhẹ các HĐNK trong GDQPAN cho