Hoàn thiện tiêu chí và phương pháp đánh giá công chức cấp xã từ thực tiễn tỉnh Quảng Bình trong giai đoạn hiện nay

LỜI CẢM ƠN Trong quá trình nghiên cứu Luận án, mặc dù còn gặp rất nhiều khó khăn về thời gian, thông tin, tư liệu, song được sự giúp đỡ nhiệt tình của các thầy giáo, cô giáo Học viện Hàn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

ĐOÀN NHÂN ĐẠO

HOµN THIÖN TI£U CHÝ Vµ PH¦¥NG PH¸P §¸NH GI¸ C¤NG CHøC CÊP X· Tõ THùC TIÔN TØNH QU¶NG B×NH

TRONG GIAI §O¹N HIÖN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH CÔNG

HÀ NỘI - 2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

ĐOÀN NHÂN ĐẠO

HOµN THIÖN TI£U CHÝ Vµ PH¦¥NG PH¸P §¸NH GI¸ C¤NG CHøC CÊP X· Tõ THùC TIÔN TØNH QU¶NG B×NH

TRONG GIAI §O¹N HIÖN NAY

Chuyên ngành: Quản lý hành chính công

Mã số: 62 34 82 01

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH CÔNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

1 PGS.TS Vũ Duy Yên

2 PGS.TS Lê Văn Đính

HÀ NỘI - 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan công trình nghiên cứu này là của riêng cá nhân tôi Các số liệu, kết quả được sử dụng minh họa trong luận án này là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả

Đoàn Nhân Đạo

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu Luận án, mặc dù còn gặp rất nhiều khó khăn về thời gian, thông tin, tư liệu, song được sự giúp đỡ nhiệt tình của các thầy giáo, cô giáo Học viện Hành chính Quốc gia cũng như các đồng chí trong các sở ban ngành

của UBND tỉnh Quảng Bình tác giả đã hoàn thành luận án: "Hoàn thiện tiêu chí và

phương pháp đánh giá công chức cấp xã từ thực tiễn tỉnh Quảng Bình trong giai đoạn hiện nay" theo đúng thời gian và yêu cầu của Học viện Với tình cảm trân

trọng nhất, học viên xin cảm ơn tới:

- Ban Giám đốc Học viện Hành chính Quốc gia, các thầy cô giáo khoa Sau Đại học và các phòng Khoa của Học viện

- Đặc biệt tác giả xin cảm ơn các thầy giáo đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tác giả hoàn thành luận án

- Cùng các đồng nghiệp công tác tại Văn phòng UBND tỉnh, Sở Nội vụ tỉnh, Phòng Nội vụ các huyện, Chi cục Thống kê tỉnh Quảng Bình đã nhiệt tình cung cấp

số liệu giúp tôi hoàn thành luận án

Trong quá trình làm đề tài, bản thân tác giả đã cố gắng tìm hiểu tài liệu, học hỏi kinh nghiệm để tổng hợp, phân tích, đánh giá Tuy nhiên, do sự hiểu biết còn hạn chế, kinh nghiệm thực tế chưa nhiều vì vậy không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được sự góp ý của thầy cô giáo và độc giả

Tác giả

Đoàn Nhân Đạo

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Lời cảm ơn

Mục lục

Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt

Danh mục các bảng

Danh mục các biểu đồ, sơ đồ

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của luận án 1

2 Mục đích, nhiệm vụ của luận án 4

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án 5

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu cụ thể của luận án 5

5 Giả thuyết khoa học 7

6 Những đóng góp mới của luận án 8

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án 9

8 Kết cấu của luận án 9

Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU 10

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 10

1.1.1 Các công trình nghiên cứu trong nước 10

1.1.2 Các công trình nghiên cứu nước ngoài 21

1.2 Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu 24

Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TIÊU CHÍ VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC CẤP XÃ TRONG QUẢN LÝ CÔNG CHỨC 26

2.1 Một số vấn đề lý luận về công chức cấp xã và đánh giá công chức cấp xã 26

2.1.1 Cấp xã và chính quyền cấp xã 26

2.1.2 Công chức cấp xã 28

2.1.3 Đánh giá công chức cấp xã 36

2.2 Các tiêu chí và phương pháp đánh giá công chức cấp xã 43

2.2.1 Tiêu chí đánh giá công chức cấp xã 43

2.2.2 Phương pháp đánh giá công chức cấp xã 48

2.3 Kinh nghiệm của một số nước và địa phương trong đánh giá công chức cấp xã và một số bài học kinh nghiệm được rút ra 56

2.3.1 Kinh nghiệm của một số nước và địa phương trong đánh giá công chức nói chung và công chức cấp xã nói riêng 56

2.3.2 Một số bài học kinh nghiệm được rút ra 65

Tiểu kết Chương 2 68

Chương 3: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG TIÊU CHÍ VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC CẤP XÃ Ở TỈNH QUẢNG BÌNH 69

3.1 Khái quát về chính quyền cấp xã và đội ngũ công chức cấp xã ở tỉnh Quảng Bình 69

3.1.1 Về tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Bình 69

3.1.2 Về đội ngũ công chức cấp xã của tỉnh Quảng Bình 70

3.2 Thực tiễn áp dụng các tiêu chí và phương pháp đánh giá công chức cấp xã ở tỉnh Quảng Bình hiện nay 74

3.2.1 Quá trình triển khai công tác đánh giá công chức cấp xã ở tỉnh Quảng Bình 74

3.2.2 Thực trạng áp dụng tiêu chí đánh giá công chức cấp xã ở Quảng Bình 77

3.2.3 Thực tiễn áp dụng phương pháp đánh giá công chức cấp xã tỉnh Quảng Bình 89

3.3 Đánh giá chung về thực tiễn áp dụng các tiêu chí, phương pháp đánh giá công chức cấp xã ở tỉnh Quảng Bình 108

3.3.1 Ưu điểm 108

3.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân 111

Tiểu kết Chương 3 116

Chương 4: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TIÊU CHÍ VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC CẤP XÃ 117

4.1 Quan điểm hoàn thiện tiêu chí, phương pháp đánh giá công chức cấp xã 117

4.1.1 Hoàn thiện tiêu chí và phương pháp đánh giá công chức cấp xã trên cơ sở quán triệt các quan điểm của Đảng về xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã 117

4.1.2 Hoàn thiện tiêu chí và phương pháp đánh giá công chức cấp xã phải bảo đảm mục tiêu xây dựng đội ngũ công chức cấp xã trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại 119

4.1.3 Hoàn thiện tiêu chí và phương pháp đánh giá công chức cấp xã phải căn cứ vào chức trách, nhiệm vụ được giao và kết quả thực hiện nhiệm vụ của từng chức danh công chức cấp xã 120 4.1.4 Hoàn thiện tiêu chí và phương pháp đánh giá công chức cấp xã phải bảo đảm khách quan, công bằng, chính xác và phát huy dân chủ, thu hút sự giám sát hoạt động đánh giá công chức cấp xã 122 4.1.5 Hoàn thiện tiêu chí và phương pháp đánh giá công chức cấp xã phù hợp với đặc điểm của đội ngũ công chức cấp xã 123

4.2 Các giải pháp hoàn thiện tiêu chí, phương pháp đánh giá công chức cấp xã 124

4.2.1 Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của đánh giá công chức cấp xã

và tính cấp thiết phải hoàn thiện tiêu chí và phương pháp đánh giá công chức cấp xã trong giai đoạn hiện nay 124 4.2.2 Tiếp tục hoàn thiện các quy định về tiêu chí và phương pháp đánh giá công chức cấp xã 127 4.2.3 Áp dụng các tiêu chí và phương pháp đánh giá công chức cấp xã linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với đặc điểm từng chức danh công chức cấp xã và điều kiện cụ thể các vùng, miền 136 4.2.4 Về thí điểm người dân tham gia đánh giá công chức cấp xã 143 4.2.5 Bảo đảm điều kiện áp dụng các tiêu chí và phương pháp đánh giá công chức cấp xã hiệu quả 146

Tiểu kết chương 4 149

KẾT LUẬN 150 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO 152 PHỤ LỤC 1PL

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

STT Viết tắt Diễn giải

3 CQHCNN Cơ quan hành chính nhà nước

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Chỉ số phương pháp đánh giá theo kết quả đầu ra 52

Bảng 2.2 Mẫu phiếu ghi chép các sự kiện đáng chú ý 53

Bảng 3.1 Cơ cấu CCCX theo độ tuổi năm 2012 70

Bảng 3.2 Trình độ CCCX tỉnh Quảng Bình năm 2008-2012 72

Bảng 3.3 Trình độ lý luận chính trị CCCX tỉnh Quảng Bình 73

Bảng 3.4 Trình độ ngoại ngữ, tin học CCCX tỉnh Quảng Bình 73

Bảng 3.5 Tình hình thực hiện đánh giá CCCX từ năm 2003-2012 75

Bảng 3.6 Tỉ lệ xếp loại chung CCCX được đánh giá từ năm 2008-2012 76

Bảng 3.7 So sánh quy định trong xếp loại công chức theo Quyết định số 11/1998/QĐ-TCCP-CCVC và Luật CBCC năm 2008 84

Bảng 3.8 Kết quả khảo sát phản ánh thực trạng áp dụng tiêu chí đánh giá theo quy định hiện hành 85

Bảng 3.9 Kết quả khảo sát nhu cầu sửa đổi hệ thống tiêu chí đánh giá cũ* 86

Bảng 3.10 Kết quả khảo sát bổ sung tiêu chí để khuyến khích và phân loại kết quả đánh giá* 88

Bảng 3.11 Kết quả khảo sát thực trạng phương pháp đánh giá đang áp dụng với CCCX tỉnh Quảng Bình 93

Bảng 3.12 Kết quả khảo sát về phương pháp đánh giá CCCX của tỉnh theo định kỳ* 95

Bảng 3.13 Kết quả khảo sát đánh giá CCCX tỉnh Quảng Bình theo phương pháp 360o* 97

Bảng 3.14 Kết quả khảo sát phương pháp đánh giá CCCX tỉnh Quảng Bình theo mục tiêu và kết quả công vụ* 98

Bảng 3.15 Kết quả khảo sát phương pháp bình bầu trong đánh giá CCCX ở tỉnh Quảng Bình* 100

Bảng 3.16 Kết quả khảo sát công chức về phương thức áp dụng đánh giá CCCX tỉnh Quảng Bình với sự tham gia của người dân 102

Bảng 3.17 Kết quả khảo sát về hình thức để người dân tham gia đánh giá CCCX tỉnh Quảng Bình Hình thức để người dân tham gia đánh giá 103

Bảng 3.18 Kết quả khảo sát đánh giá mức độ hài lòng của người dân với CCCX tỉnh Quảng Bình* 106

Bảng 3.19 Kết quả khảo sát nhu cầu tham gia của người dân vào quy trình đánh giá CCCX tỉnh Quảng Bình 107

Bảng 4.1 Kiến nghị hoàn thiện tiêu chí đánh giá định kỳ CCCX theo Luật

CBCC 2008 127 Bảng 4.2 Kiến nghị phân bổ chỉ tiêu xếp loại CCCX theo mức độ hoàn

thành nhiệm vụ của tổ chức 130 Bảng 4.3 Minh họa về so sánh cặp trong đánh giá công chức 138 Bảng 4.4 Minh họa kỹ thuật đánh giá công chức theo phương pháp liệt kê

kiểm tra công việc (Weighted Cheklists) 140 Bảng 4.5 Minh họa kỹ thuật đánh giá công chức theo sự kiện điển hình

(Critical-Incident technique) 142 Bảng 4.6 Kiến nghị áp dụng đánh giá CCCX có sự tham gia của người

dân ở khu vực đô thị 144

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Biểu đồ 3.1 Thể hiện cơ cấu dân số và CCCX ở tỉnh Quảng Bình theo giới

tính và dân tộc năm 2010 71 Biểu đồ 3.2 Kết quả điều tra của Bộ Nội vụ về việc lựa chọn phương thức

đánh giá công chức định kỳ 6 tháng và định kỳ 1 năm (năm 2006) 96Biểu đồ 3.3 Kết quả khảo sát sự cần thiết để người dân và doanh nghiệp

tham gia đánh giá CCCX tỉnh Quảng Bình 101

Sơ đồ 2.1 Mô hình đánh giá CCCX theo phương pháp 3600 ở Đà Nẵng 62

Sơ đồ 4.1 Mô hình kiến nghị đánh giá CCCX theo phương pháp 360o có

sự tham gia của chủ thể ngoài hệ thống hành chính 132

Sơ đồ 4.2 Mô hình kiến nghị phương pháp đánh giá bình bầu CCCX 135

Sơ đồ 4.3 Minh họa thang điểm đánh giá 139

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của luận án

Một là, do ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác đánh giá cũng như việc xây dựng, hoàn thiện tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX

Công tác đánh giá CCCX nói chung cũng như việc xây dựng, hoàn thiện tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX nói riêng luôn là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng cả về lý luận và thực tiễn Đánh giá công chức là một khâu quan trọng trong công tác quản lý CCCX Trên cơ sở kết quả của việc đánh giá công chức, người lãnh đạo, quản lý sẽ có các quyết định phù hợp trong việc sử dụng, đãi ngộ,

bố trí, cất nhắc, đào tạo, bồi dưỡng, khen thưởng, kỷ luật đối với công chức, tạo ra động lực mạnh mẽ, động viên công chức cống hiến sức lực, tài trí, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Đánh giá không đúng, không chính xác dẫn đến sử dụng một cách tùy tiện, làm mất đi động lực phấn đấu của từng cá nhân, thậm chí có khi làm xáo trộn tâm lý của cả một tập thể

Kết quả của đánh giá CCCX phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quy trình đánh giá, nội dung đánh giá, mục đích đánh giá, phương pháp đánh giá Trong số các yếu tố đó thì việc lựa chọn tiêu chí, phương pháp đánh giá thích hợp là rất quan trọng Sử dụng tiêu chí, phương pháp không thích hợp thì công tác đánh giá chỉ mang tính hình thức, không khách quan, thiếu chính xác dẫn đến các biểu hiện tiêu cực, làm ảnh hưởng đến chất lượng của cả đội ngũ

Hai là, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm nâng cao chất lượng công tác đánh giá công chức, trong đó có việc xây dựng

và hoàn thiện tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX

Nhận thức được tầm quan trọng của công tác đánh giá công chức, Đảng ta đã

có nhiều nghị quyết bàn về công tác đánh giá cán bộ nói chung, trong đó có đánh giá CCCX và rút ra những bài học kinh nghiệm chỉ đạo cụ thể về vấn đề này Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành TW Đảng lần thứ ba (khóa VIII) về chiến lược cán

bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đã đặt ra yêu cầu:

“Cần có quan điểm và phương pháp đánh giá, sử dụng cán bộ một cách khoa học,

khách quan, công tâm” Tiếp theo đó, Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX

cũng tiếp tục khẳng định “Đánh giá và sử dụng cán bộ trên cơ sở tiêu chuẩn, lấy hiệu quả công tác thực tế và sự tín nhiệm của nhân dân làm thước đo chủ yếu; có phương pháp khoa học, khách quan, công tâm, theo quy trình chặt chẽ, phát huy dân chủ, dựa vào tập thể và nhân dân để tuyển chọn lấy cán bộ” Kết luận số 64-KL/TW ngày 28/5/2013 của Hội nghị Trung ương 7 Khóa XI về “Một số vấn đề tiếp tục đổi mới, hoàn thiện hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở” cũng đã đề ra mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở có số lượng hợp lý, có phẩm chất chính trị, đạo đức, trình độ, năng lực chuyên môn nghiệp vụ ngày càng cao, đáp ứng được yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị…

Cụ thể hóa đường lối, chủ trương trên của Đảng, các cơ quan nhà nước cũng

đã ban hành một số văn bản về xây dựng, phát triển đội ngũ cán bộ, công chức, trong đó có đội ngũ cán bộ, CCCX Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011 - 2020 (ban hành kèm theo Nghị quyết 30c/NQ-CP của Chính phủ ban hành ngày 8/11/2011) đã xác định nhiệm vụ xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, trong đó việc: “Hoàn thiện quy định của pháp luật về đánh giá cán bộ, công chức, viên chức trên cơ sở kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao; thực hiện cơ chế loại bỏ, bãi miễn những người không hoàn thành nhiệm vụ, vi phạm kỷ luật, mất uy tín với nhân dân; quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của cán bộ, công chức, viên chức tương ứng với trách nhiệm và có chế tài nghiêm đối với hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm kỷ luật, vi phạm đạo đức công vụ của cán bộ, công chức, viên chức”

Tiếp theo đó, Quyết định số 1557/QĐ-TTg ngày 18/10/2012 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án “Đẩy mạnh cải cách chế độ công vụ, công chức” đã xác định nhiệm vụ “Tiếp tục đổi mới công tác đánh giá cán bộ, đánh giá công chức Việc đánh giá phải căn cứ vào kết quả, hiệu quả công tác của cán bộ, công chức; thẩm quyền đánh giá thuộc về trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan sử dụng cán bộ, công chức Chú trọng thành tích, công trạng, kết quả công tác của cán bộ, công chức Coi đó là thước đo chính để đánh giá phẩm chất, trình độ, năng lực của cán bộ, công chức Sửa đổi, bổ sung và ban hành mới quy trình đánh giá

công chức, đảm bảo dân chủ, công bằng, công khai, chính xác và trách nhiệm đối với việc đánh giá công chức”

Ba là, hệ thống các tiêu chí, phương pháp hiện nay được sử dụng để đánh giá CCCX trên thực tế còn chưa thực sự khoa học, hợp lý đã ảnh hưởng đến kết quả, chất lượng của công tác đánh giá CCCX

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác đánh giá CCCX hiện nay vẫn còn tồn tại những hạn chế, bất cập nhất định Việc đánh giá chưa dựa vào những thước đo cụ thể đã được lượng hoá, mà chủ yếu dựa vào những tiêu chí chung chung, mang nặng cảm tính Phương pháp đánh giá công chức vẫn chủ yếu phương pháp đánh giá theo nhận xét Các tiêu chí để đánh giá còn nặng về thâm niên công tác, về phương diện tinh thần, đạo đức và tư cách nói chung, thiếu cụ thể và chưa thực sự hướng vào các chuẩn mực, kết quả hoạt động chuyên môn nghiệp vụ, thực thi công việc được giao Do đó khi đánh giá dễ dẫn đến nhiều hạn chế như nể nang,

né tránh hoặc thành kiến ảnh hưởng tiêu cực đến công tác đánh giá công chức, làm cho công tác đánh giá CCCX chưa đạt được mục tiêu, yêu cầu đề ra

Chính thực tiễn trên đã đòi hỏi cần có những nghiên cứu toàn diện cả về mặt lý luận và thực tiễn về tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX, để từ đó đề xuất quan điểm, giải pháp nhằm hoàn thiện tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX đáp ứng yêu cầu của tình hình mới Tuy nhiên, do số lượng đơn vị hành chính cấp

xã là rất lớn, nên nghiên cứu sinh giới hạn nghiên cứu hoàn thiện tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX từ thực tiễn của tỉnh Quảng Bình

Quảng Bình là tỉnh thuộc miền Trung, có tổng diện tích là 8.063,7 km² Toàn tỉnh có tổng cộng 159 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có: 10 phường, 9 thị trấn

và 140 xã Các xã của tỉnh Quảng Bình hội tụ đủ đặc trưng của các loại địa hình: có

cả xã đồng bằng, xã miền núi, xã biển, hải đảo Ở Quảng Bình còn nhiều xã thuộc địa bàn kinh tế -xã hội khó khăn, điều kiện trang thiết bị thường thiếu thốn, vấn đề tiếp cận công nghệ thông tin, tri thức mới bị hạn chế rất nhiều so với cấp huyện, cấp tỉnh cả ở thành thị và nông thôn, đặc biệt chính quyền xã ở vùng sâu vùng xa, vùng dân tộc thiểu số Do đó trình độ, năng lực của CCCX Quảng Bình còn nhiều khoảng cách so với trình độ năng lực của công chức cấp huyện, và cấp tỉnh; ở cùng cấp xã

thì trình độ, năng lực của công chức các xã khu vực nông thôn Quảng Bình cũng khác với trình độ công chức các phường, thị trấn khu vực đô thị Đội ngũ CCCX tỉnh Quảng Bình nói riêng ngày càng được đảm bảo về số lượng và chất lượng, tuy nhiên, những năm gần đây việc nâng cao chất lượng công chức diễn ra với tốc độ chậm Năng lực của CCCX tỉnh Quảng Bình hiện nay đang tồn tại nhiều hạn chế, bất cập về năng lực và nghiệp vụ chuyên môn; vấn đề đánh giá công chức để lựa chọn và sử dụng công chức chưa hiệu quả; các tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX còn chưa hoàn thiện; công tác đánh giá năng lực CCCX ở Quảng Bình còn nhiều bất cập, việc đánh giá CCCX qua bình bầu là chủ yếu, không tránh khỏi cảm tính chủ quan thiếu tính khoa học, dẫn tới kết quả đánh giá chưa thực sự khách quan, chưa phản ánh đúng năng lực của người được đánh giá, do vậy chưa phát huy được tính tích cực của người được đánh giá… Chính những hạn chế còn tồn tại trong việc đánh giá công chức và sử dụng tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX của tỉnh Quảng Bình sẽ là mảnh đất thực tiễn màu mỡ giúp nghiên cứu sinh có được những số liệu, thông tin quan trọng, sinh động về thực trạng áp dụng tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX trên thực tế, làm cơ sở để đề ra quan điểm, giải pháp hoàn thiện tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX trên địa bàn cả nước

Chính vì những lý do trên mà nghiên cứu sinh chọn đề tài: “Hoàn thiện tiêu

chí và phương pháp đánh giá công chức cấp xã từ thực tiễn tỉnh Quảng Bình trong giai đoạn hiện nay” làm luận án tiến sĩ Quản lý Hành chính công của mình

Đây là đề tài không chỉ mang tính lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn rất quan trọng trong giai đoạn hiện nay

2 Mục đích, nhiệm vụ của luận án

2.1 Mục đích nghiên cứu của luận án

Thông qua việc nghiên cứu cơ sở lý luận về tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX, đánh giá thực trạng áp dụng tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX ở tỉnh Quảng Bình, luận án đề xuất quan điểm và các giải pháp nhằm hoàn thiện tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX ở nước ta trong điều kiện hiện nay

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nêu trên, luận án phải thực hiện được các nhiệm vụ cụ thể sau đây:

Thứ nhất, làm rõ cơ sở lý luận về tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX

Phân tích, làm rõ các vấn đề lý luận về CCCX và đánh giá CCCX; những vấn đề lý luận về tiêu chí và phương đánh giá CCCX (khái niệm, mức độ hoàn thiện của tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX); kinh nghiệm của một số nước và địa phương trong đánh giá CCCX và những bài học kinh nghiệm được rút ra

Thứ hai, phân tích được thực trạng áp dụng tiêu chí và phương pháp đánh giá

CCCX từ thực tiễn của tỉnh Quảng Bình, đưa ra được những đánh giá chung về những kết quả đã đạt được, những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân của những hạn chế trong việc áp dụng tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX trên cả nước

Thứ ba, đề xuất quan điểm và các giải pháp hoàn nhằm thiện tiêu chí và phương

pháp đánh giá CCCX ở nước ta đáp ứng yêu cầu của tình hình mới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Nghiên cứu tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX

Tiêu chí và phương pháp mà luận án nghiên cứu bao gồm các tiêu chí và phương pháp đang được áp dụng để đánh giá công chức hàng năm được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật và những tiêu chí, phương pháp đánh giá nhân sự hiện đang được áp dụng trong quản trị nhân lực khu vực tư để có sự so sánh làm sáng tỏ vấn đề nghiên cứu

- Không gian: Luận án nghiên cứu ở một số xã, thị trấn thuộc một số huyện ở

tỉnh Quảng Bình

- Thời gian: Các số liệu phục vụ cho việc nghiên cứu đánh giá thực trạng

được thu thập từ năm 2003 đến nay (sau khi có Nghị định số 114/2003/NĐ-CP ngày 10/10/2003 của Chính phủ và Thông tư số 03/2004/TT-BNV ngày 16/1/2004 của Bộ Nội vụ hướng dẫn thi hành Nghị định số 114/2003/NĐ-CP về CBCCCX, phường, thị trấn)

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu cụ thể của luận án

4.1 Phương pháp luận

Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã tiếp cận vấn đề trên cơ sở nền tảng

nhận thức của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; tư tưởng

Hồ Chí Minh và các quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về đánh giá CCCX và các tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX

4.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể

Để thực hiện kết quả nghiên cứu, luận án sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu cụ thể như:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: phương pháp này được sử dụng trong

việc thu thập và nghiên cứu tài liệu liên quan tới đội ngũ CCCX, về tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX cũng như các tài liệu phản ánh về thực trạng áp dụng các tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX ở tỉnh Quảng Bình

- Phương pháp điều tra xã hội học: nghiên cứu sinh đã tiến hành thiết kế

phiếu hỏi về các nội dung liên quan tới tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX để lấy ý kiến từ địa phương ở tỉnh Quảng Bình Đối tượng được hỏi là các CBCC ở các

xã và chuyên viên các phòng Nội vụ trên địa bàn tỉnh Quảng Bình Họ là những người trực tiếp liên quan tới hoạt động đánh giá CBCC hằng năm và có nhiều am hiểu về lĩnh vực quản lý, đánh giá CCCX trên địa bàn tỉnh Bên cạnh đó, nghiên cứu sinh cũng thiết kế mẫu phiếu hỏi riêng để lấy ý kiến người dân ở các xã trên địa bàn tỉnh Quảng Bình để có đánh giá mang tính thực tiễn và khách quan hơn về vấn đề này Kết quả điều tra, khảo sát thực tế là một trong những cơ sở để dự báo và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX

- Phương pháp thống kê - so sánh: Trên cơ sở các số liệu thu thập được về

đội ngũ CCCX ở tỉnh Quảng Bình cũng như kết quả khảo sát thực tiễn về thực trạng

áp dụng các tiêu chí và phương pháp trong đánh giá CCCX trên địa bàn tỉnh Quảng Bình, tác giả đã tiến hành thống kê, so sánh các số liệu để có minh họa sinh động và thực tế cho đề tài luận án

- Phương pháp phân tích - tổng hợp: Từ những thông tin có được qua quá

trình nghiên cứu các tài liệu và số liệu thu thập được có liên quan đến đề tài luận án, tác giả đã phân tích và tổng hợp các thông tin đó để có những đánh giá về những ưu điểm, hạn chế của thực trạng áp dụng các tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX trên địa bàn tỉnh Quảng Bình, từ đó đề ra các quan điểm, giải pháp nhằm hoàn thiện tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX trong điều kiện hiện nay

- Phương pháp chuyên gia: Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả cũng

thường xuyên tham vấn ý kiến của các chuyên gia về công chức, công vụ và các nhà thực tiễn giàu kinh nghiệm (Chủ tịch xã, CBCC cấp xã), có nhiều năm công tác trong ngành nội vụ để có định hướng và những ý kiến hữu ích cho đề tài luận án

Ngoài ra, luận án còn kế thừa các công trình khoa học đã nghiên cứu, các số liệu thống kê, các kết quả đã công bố, các luận án nghiên cứu khoa học có liên quan

do các cơ quan trong và ngoài nước có liên quan

5 Giả thuyết khoa học

Từ tổng quan tình hình nghiên cứu và dựa vào các lý thuyết liên quan đến chủ đề nghiên cứu của luận án, nghiên cứu sinh đặt ra các giả thuyết nghiên cứu

như sau:

- Trong công tác đánh giá CCCX, việc xác định khoa học, hợp lý các tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX có vai trò rất to lớn Nếu sử dụng tiêu chí, phương pháp đánh giá không thích hợp thì kết quả đánh giá sẽ không khách quan, thiếu chính xác, ảnh hưởng tới chất lượng của cả đội ngũ CCCX

- Trong thời gian qua, việc áp dụng các tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX

ở các địa phương đã đạt được những kết quả nhất định Tuy nhiên, từ thực tiễn của tỉnh Quảng Bình cho thấy việc áp dụng các tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX vẫn còn tồn tại những hạn chế như chủ yếu dựa vào phương pháp nhận xét, các tiêu chí đánh giá vẫn còn chung chung, thiếu cụ thể và chưa thực sự hướng vào các kết quả hoạt động chuyên môn nghiệp vụ, thực thi công việc được giao

- Trong giai đoạn hiện nay, khi Đảng và Nhà nước ta chủ trương tiến hành cải cách chế độ công chức, công vụ, đổi mới và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, trong đó có đội ngũ CCCX thì việc hoàn thiện các tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX càng trở nên vô cùng cấp thiết Chất lượng đội ngũ CCCX chỉ có thể được nâng cao khi xây dựng và áp dụng được hệ thống tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX khoa học, hợp lý

Từ đó, luận án đứng trước một số câu hỏi nghiên cứu quan trọng cần phải giải mã, đó là:

- Câu hỏi 1: Những vấn đề lý luận về tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX? Câu hỏi cụ thể:

- Khái niệm, đặc điểm của CCCX và đánh giá CCCX?

+ Khái niệm và các tiêu chí đánh giá CCCX?

+ Khái niệm và các phương pháp đánh giá CCCX?

- Kinh nghiệm của một số nước và địa phương trong đánh giá CCCX và những bài học kinh nghiệm rút ra?

- Câu hỏi 2: Thực trạng áp dụng tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX từ

thực tiễn của tỉnh Quảng Bình?

Các câu hỏi cụ thể:

+ Thực trạng áp dụng tiêu chí đánh giá CCCX ở tỉnh Quảng Bình hiện nay? Đánh giá những kết quả đã đạt được, những hạn chế còn tồn tại, nguyên nhân?

+ Thực trạng áp dụng phương pháp đánh giá CCCX ở tỉnh Quảng Bình hiện

nay? Đánh giá những kết quả đã đạt được, những hạn chế còn tồn tại, nguyên nhân?

+ Những vấn đề đặt ra đối với việc hoàn thiện tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX trong điều kiện hiện nay?

- Câu hỏi 3: Để hoàn thiện các tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX cần đề

xuất quan điểm và giải pháp nào?

6 Những đóng góp mới của luận án

Kết quả nghiên cứu của luận án có những đóng góp mới như sau:

- Hệ thống hóa, phân tích những vấn đề lý luận về đánh giá và tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX cấp xã Tổng hợp kinh nghiệm quốc tế và trong nước

về đánh giá công chức trên cơ sở đó rút ra những bài học tham khảo hữu ích cho công tác đánh giá CCCX ở Việt Nam hiện nay

- Phân tích, làm rõ thực trạng áp dụng các tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX từ thực tiễn của Quảng Bình Đánh giá rút ra những kết quả đã đạt được, những hạn chế còn tồn tại và những vấn đề đang đặt ra đối với việc hoàn thiện tiêu chí, phương pháp đánh giá CCCX hiện nay

- Đề xuất quan điểm và các giải pháp cụ thể để hoàn thiện tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX trong điều kiện hiện nay

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

Trên cơ sở hệ thống hóa những vấn đề lý luận liên quan đến tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX, dựng lại bức tranh thực trạng của việc áp dụng tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX từ thực tiễn của tỉnh Quảng Bình; chỉ ra những kết quả đã đạt được, những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân của những hạn chế đó, trên cơ sở đó đề xuất quan điểm, giải pháp hoàn thiện tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX, kết quả nghiên cứu của luận án đã góp phần bổ sung, đóng góp quan trọng vào sự phát triển của

lý luận quản lý hành chính nhà nước, quản lý công chức, công vụ, quản lý đội ngũ CBCC cấp xã; góp phần làm phong phú thêm cơ sở khoa học cả về phương diện lý luận lẫn thực tiễn về đánh giá công chức, tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX

Đồng thời, luận án còn dùng làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy và học tập môn công chức, công vụ trong hệ thống các học viện, làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy tại các lớp đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác tổ chức cán bộ các cấp và cho CBCC nói chung cũng như CCCX nói riêng

8 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận án gồm 4 chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài và những

vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu

Chương 2: Cơ sở lý luận về tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX trong

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

1.1.1 Các công trình nghiên cứu trong nước

1.1.1.1 Các công trình nghiên cứu về công chức và chính quyền địa phương nói chung

Cuốn sách “Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức”

của đồng chủ biên, gồm TS Thang Văn Phúc và TS Nguyễn Minh Phương do NXB Chính trị Quốc gia phát hành năm 2004 Qua công trình này, các tác giả đã phân tích vai trò, đặc điểm của đội ngũ CBCC; quan điểm của Đảng về xây dựng đội ngũ CBCC; yêu cầu của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đối với việc hoàn thiện thể chế quản lý CBCC và xây dựng đội ngũ CBCC trong sạch, vững mạnh

Hay như cuốn “Công chức và vấn đề xây dựng đội ngũ CBCC hiện nay” của

tác giả Tô Tử Hạ do NXB Chính trị quốc gia ấn hành năm 1998 Trong công trình này, tác giả đã đưa ra một số nguyên tắc khi tiến hành đánh giá CBCC Theo đó, đề cao tính định kỳ, tính khách quan, tính công khai, dân chủ trong việc đánh giá CBCC Các tiêu chí, nội dung đánh giá CBCC được chú trọng là: lòng trung thành, kết quả, hiệu suất công tác; uy tín, sự tín nhiệm, tinh thần kỷ luật nghề nghiệp với các nguyên tắc, tiêu chí đánh giá nêu trên tác giả đã đặt ra yêu cầu phải kết hợp giữa hình thức nhận xét với hình thức cho điểm và phải dựa trên tiêu chuẩn Tuy nhiên, phương pháp đánh giá này vẫn chưa hoàn toàn vượt ra khỏi ảnh hưởng của phương pháp đánh giá cũ Nhiều tiêu chí nêu ra vẫn còn quá chung chung, nặng về tinh thần thái độ, khó xác định Hình thức đánh giá dù có được gắn với tiêu chuẩn, kết hợp cho điểm thì chủ yếu vẫn là cách nhận xét mang tính chủ quan, cảm tính

Bên cạnh đó, còn cuốn“Một số vấn đề lý luận về chế định pháp luật công vụ, công chức” của PGS TS Lương Thanh Cường do NXB Chính trị - Hành chính ấn

hành năm 2011 Đây là công trình nghiên cứu chuyên sâu về các quy định của pháp luật đối với công vụ, công chức và đề xuất giải pháp hoàn thiện các qui định của

pháp luật điều chỉnh chuyên biệt các nhóm công chức trong bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội Tác giả đề cập khá toàn diện hệ thống VBQPPL quy định đối với công chức

Hay như cuốn sách “Trách nhiệm pháp lý của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, trong bộ máy cơ quan nhà nước ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Nguyễn

Minh Đoan (chủ biên) do NXB Chính trị quốc gia phát hành năm 2009 Cuốn sách tập trung làm sáng tỏ cơ sở lý luận về trách nhiệm pháp lý của CBCC, viên chức trong bộ máy cơ quan nhà nước Việt Nam Qua đó, trình bày những nhân tố ảnh hưởng tới trách nhiệm pháp lý, trách nhiệm hiến pháp, bồi thường, hành chính, dân sự và một số nội dung có liên quan về tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước

Ngoài ra, còn có luận án tiến sĩ luật học "Hoàn thiện pháp luật về tuyển chọn

và bổ nhiệm công chức ở nước ta, của tác giả Nguyễn Quốc Hiệp Trong luận án,

tác giả đã phân tích rõ cơ sở lý luận liên quan đến công chức như: khái niệm công chức, tuyển chọn, bổ nhiệm; Xác định các yếu tố ảnh hưởng tới việc hoàn thiện pháp luật về tuyển chọn và bổ nhiệm công chức Đánh giá thực trạng pháp luật về tuyển chọn, bổ nhiệm và đưa ra các giải pháp hoàn thiện pháp luật về tuyển chọn công chức Với nhận thức vai trò của công tác tuyển chọn công chức, tác giả đề xuất việc hoàn thiện các quy định của pháp luật là giải pháp quan trọng làm căn cứ để tuyển chọn công chức

Hay có thể kể đến cuốn “Đổi mới nội dung hoạt động các cấp chính quyền địa phương trong kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế” của đồng tác giả

Nguyễn Ký và TS Nguyễn Hữu Đức, ThS Đinh Xuân Hà do NXB Chính trị Quốc gia phát hành năm 2012 Trong công trình này, nhóm tác giả đã đề cập đến hoạt động của chính quyền địa phương trong nền kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế Trong phần đổi mới tổ chức và cơ chế vận hành của chính quyền địa phương, các tác giả có nêu cần “Nâng cao năng lực và phẩm chất của đội ngũ cán

bộ, công chức ở các cấp chính quyền địa phương”, trong đó có đội ngũ CBCC cơ

sở Những giải pháp mà các tác giả đưa ra là: nâng cao trình độ nghiệp vụ hành chính, nâng cao đạo đức công vụ cho đội ngũ công chức hành chính, khen thưởng,

kỷ luật nghiêm mình; phân định rõ quyền hạn, trách nhiệm và có sự kiểm tra, giám

sát chặt chẽ các hành vi của công chức khi thi hành công vụ… Nhưng trong nội dung mà công trình đề cập đến ở đây, CBCC cũng chỉ là một nội dung nghiên cứu hẹp, và mới chỉ là một trong những giải pháp mà các tác giả đề xuất, chưa phải là nội dung nghiên cứu chính của cuốn sách, chưa mang tính tổng thể, toàn diện

Cuốn sách “Chính quyền cấp xã và việc tổ chức, điều hành hoạt động của UBND cấp xã” do ThS Dương Bạch Long biên soạn Cuốn sách này được NXB Chính trị Quốc gia phát hành năm 2013 Và cuốn sách “Luật CBCC và những qui định mới nhất đối với cán bộ, công chức trong cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, cấp xã, phường, thị trấn” của tác giả Phan Khắc Nhưỡng được NXB Chính trị Quốc

gia ấn hành năm 2013 Hai cuốn sách này đã phân tích vị trí, vai trò của chính quyền cấp xã trong hệ thống tổ chức bộ máy nhà nước, tác giả đã đề cập đến nội dung chức trách, nhiệm vụ và tiêu chuẩn của đội ngũ cán bộ, CCCX gồm: chức trách, nhiệm vụ

và tiêu chuẩn của Bí thư, Phó Bí Thư đảng ủy; chức trách, nhiệm vụ và tiêu chuẩn của Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ, Chủ tịch Hội Nông dân, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh; chức trách, nhiệm vụ và tiêu chuẩn của Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND, Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn Tuy nhiên, sách mới chỉ dừng lại ở việc liệt kê, trích dẫn văn bản, chưa có phân tích, đánh giá liên hệ thực tiễn vấn đề nên có thể coi đây như cuốn cẩm nang cho các cán bộ, CCCX

1.1.1.2 Các công trình nghiên cứu về cán bộ, công chức cấp xã

Luận án tiến sĩ khoa học quản lý “Chính sách tạo động lực cho cán bộ, công chức cấp xã (nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Nghệ An)” của NCS Lê Đình Lý

[Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, 2014]

Từ các luận cứ lý thuyết và đánh giá thực trạng chính sách tạo động lực cán

bộ, CCCX, luận án đề xuất các quan điểm, giải pháp hoàn thiện chính sách tạo động lực đối với cán bộ, CCCX, bao gồm: chính sách bố trí, sử dụng; chính sách đánh giá; đào tạo, phát triển; khen thưởng; tiền lương; điều kiện, môi trường làm việc… Các nhóm giải pháp được luận giải khá rõ sự cần thiết và nội dung, điều kiện thực hiện, do đó có tính khả thi trong việc hoàn thiện cơ chế, chính sách đối với cán bộ, CCCX nhằm tạo động lực duy trì và thúc đẩy động lực làm việc của họ Theo đó, để

tạo động lực làm việc tích cực cho cán bộ, CCCX, trước hết cần quan tâm chú ý đến các chính sách thuộc nhóm duy trì, đảm bảo các nhu cầu cơ bản của cán bộ, CCCX Tiếp đó cần chăm lo, bảo đảm các chính sách thúc đẩy bằng cách đáp ứng những nhu cầu bậc cao của họ Một trong những điều kiện đảm bảo để thực hiện các giải pháp này chính là yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật đối với CCCX Đây là một trong những nội dung cơ bản cần nghiên cứu các khía cạnh tổng thể để đưa ra giải pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ CCCX trong giai đoạn tiếp theo

Cuốn sách “Pháp luật về cán bộ, công chức chính quyền cấp xã ở Việt Nam hiện nay - những vấn đề lý luận và thực tiễn” của tác giả Nguyễn Minh Sản chủ

biên do NXB Chính trị - Hành chính phát hành năm 2008 Công trình đã hệ thống hóa và đánh giá thực trạng các quy định pháp luật hiện hành về CBCC chính quyền cấp xã, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật CBCC chính quyền cấp xã

ở nước ta hiện nay Đây là tài liệu tham khảo quan trọng vì đã đề cập toàn diện đến pháp luật đối với CCCX liên quan đến đề tài luận án nghiên cứu Tác giả đã đề cập đến khái niệm về cán bộ CCCX, vai trò của pháp luật đối với CCCX từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện pháp luật đối với cán bộ, CCCX như: xây dựng quy chế tuyển chọn; qui trình bầu cử, bổ nhiệm, sử dụng; đánh giá, quản lý, đào tạo bồi dưỡng, đánh giá cán bộ, CCCX Có thể nói, đây là một công trình nghiên cứu công phu và nghiêm túc với những đóng góp đáng kể trong việc nâng cao chất lượng cán bộ, CCCX, nhưng chưa chuyên sâu về CCCX Hơn nữa trong giai đoạn hiện nay, các quy định pháp luật về CCCX đã bộc lộ những hạn chế cần phải tiếp tục nghiên cứu sửa đổi, bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng đội ngũ CCCX trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp

Ngoài ra, còn có cuốn sách“Tổ chức bộ máy chính quyền và chế độ chính sách đối với cán bộ cơ sở” của tác giả Phạm Kim Dung biên soạn Cuốn sách tập trung

phân tích và làm rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền xã cũng như các chế độ, chính sách đối với cán bộ, CCCX Một trong những chính sách tác giả đưa ra là chính sách tiền lương đối với CCCX Việc đảm bảo để CCCX có thể sống được bằng lương là yêu cầu quan trọng nhất trong việc giúp CCCX hoàn thành nhiệm vụ được giao

Hay như cuốn “Tiếp tục hoàn thiện chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức cơ sở” của đồng tác giả Nguyễn Thế Vịnh và Đinh Ngọc Giang do NXB

Chính trị quốc gia phát hành năm 2011 Sách đã phân tích khá chi tiết về: khái niệm công chức cơ sở (xã, phường, thị trấn); thực trạng hệ thống các chính sách đối với CCCX từ năm 1954 đến 2008; các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách đối với công chức cơ sở… Từ đó, nhóm tác giả đã đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả chính sách đối với công chức cơ sở Chính sách cơ bản mà công trình kiến nghị phải tập trung đổi mới đó là chính sách tiền lương Áp dụng trả lương theo vị trí việc làm, đảm bảo CBCC có vị trí như nhau, tài năng và cống hiến như nhau thì được hưởng lương như nhau Đây là cơ sở tiền đề để nhà nước ta hiện nay đang dần hoàn thiện

hệ thống vị trí việc làm để trả lương cho CBCC một cách xứng đáng

Luận án Tiến sĩ “Vai trò của cán bộ chủ chốt cấp xã trong việc phát huy nhân tố con người ở nông thôn Bắc Trung Bộ Việt Nam hiện nay” của tác giả

Nguyễn Cao Chương, Học viện Chính trị - Hành chính khu vực I, đã chỉ ra vai trò, tầm quan trọng của cán bộ chủ chốt cấp xã trong phát huy nhân tố con người nông thôn Việt Nam khu vực Bắc Trung Bộ, trong đó nhấn mạnh năng lực định hướng kích thích nhân viên, kỹ năng giao tiếp nắm bắt tâm lý cộng đồng, phát huy yếu tố văn hóa trong quản lý, lấy con người làm trung tâm, người dân địa phương được coi là mục tiêu, động lực trong xây dựng chính quyền xã ở vùng nông thôn Việt Nam

Luận văn Thạc sĩ Luật học “Hoàn thiện pháp luật về cán bộ CCCX ở nước

ta hiện nay” của tác giả Nguyễn Thị Thanh (2006), Trường Đại học Luật Thành

phố Hồ Chí Minh – Viện Nhà nước và Pháp luật Thông qua luận văn, tác giả đã đề cập đến tiêu chuẩn cán bộ CCCX; quản lý; sử dụng; chế độ đãi ngộ; khen thưởng,

kỷ luật cán bộ CCCX và trình tự xây dựng và hình thức các văn bản pháp luật điều chỉnh về cán bộ CCCX Tuy nhiên, công trình chưa đề cập đến tiêu chí và phương pháp về đánh giá CCCX

Ngoài ra, còn có nhiều đề tài cấp Bộ nghiên cứu về chủ đề này, như:

Đề tài “Nghiên cứu xây dựng quy hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức xã, phường, thị trấn khu vực Đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2007

– 2015” của Bộ Nội vụ năm 2009 Đề tài đã tập trung phân tích cơ sở lý luận và

những điều kiện đặc thù của khu vực đồng bằng Sông Cửu Long có ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quy hoạch đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng CBCC xã, phường, thị trấn; đánh giá thực trạng của đội ngũ CBCC và công tác quy hoạch đào tạo, bồi dưỡng CBCC xã, phường, thị trấn khu vực đồng bằng sông Cửu Long Trên cơ sở

đó đề ra mục tiêu, phương hướng, nội dung và các giải pháp xây dựng quy hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ CBCC các tỉnh khu vực đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2007 – 2015

Đề tài “Nghiên cứu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở Tây Nguyên”

[Bộ Nội vụ 2008]

Đề tài tập trung xác định đúng thực trạng đội ngũ CBCC với các điểm mạnh, điểm yếu và những bất cập tại từng tỉnh, toàn khu vực Tây Nguyên, tác động của chúng tới sự phát triển kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng khu vực Trên

cơ sở đó dự báo nhu cầu phát triển nguồn CBCC tại các tỉnh Tây Nguyên giai đoạn 2006-2010 và xây dựng hệ thống giải pháp phát triển đội ngũ CBCC cơ sở Tây Nguyên đến năm 2010

Đề tài “Nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức cơ sở” do Nguyễn Thế Vịnh chủ nhiệm [Bộ Nội vụ 2008] Đề tài đã

khái quát đặc điểm, vị trí, vai trò của đội ngũ CBCC cơ sở làm sáng tỏ một số vấn

đề lý luận về CBCC và chế độ, chính sách đối với CBCC cơ sở, chỉ ra một số yếu tố tác động, chi phối đến việc xây dựng và thực hiện chính sách đối với đội ngũ CBCC

cơ sở Đề tài nêu lên một số đề xuất, kiến nghị để tiếp tục hoàn thiện chế độ chính sách đối với CBCC cơ sở như: Đề xuất ban hành văn bản quy phạm pháp luật mới như các văn bản về nhóm đối tượng áp dụng một số nội dung của Luật CBCC gồm: nghị định về tiêu chuẩn, về việc liên thông CCCX; nghị định về tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, CCCX; nghị định về chế độ khen thưởng, xử phạt vi phạm

đối với cán bộ, CCCX

1.1.1.3 Các công trình nghiên cứu đánh giá công chức

Cuốn sách “Quy hoạch và đánh giá cán bộ” của tác giả Đỗ Minh Cương do

NXB Chính trị quốc gia phát hành năm 2009 Công trình khoa học này đã khái quát

và bước đầu chỉ ra mối quan hệ giữa công tác đánh giá và quy hoạch cán bộ, đặc biệt là CBCC giữ chức vụ lãnh đạo chủ chốt trong CQHCNN các cấp Mặc dù chưa xây dựng được tiêu chí cho đánh giá CBCC nhưng tác giả đã chỉ ra sự cần thiết phải

có cơ chế đánh giá đặc thù, dựa trên tiêu chí khoa học và có sự giám sát, giải trình minh bạch, làm cơ sở cho quy hoạch, bổ nhiệm, phát triển chức nghiệp cho CBCC

Trong tài liệu tham khảo với tiêu đề “Đổi mới hoàn thiện tổ chức bộ máy và phương thức hoạt động của các CQHCNN các cấp” của tác giả Nguyễn Khánh do

NXB Lao động phát hành năm 2003 Tác giả đã chỉ ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi trong tư duy và phương thức hoạt động trong CQHCNN các cấp ở nước ta hiện nay, thay đổi trong vấn đề đánh giá CBCC, phát huy dân chủ trong đánh giá CBCC, đặc biệt là trong đánh giá CBCC thuộc hệ thống chính quyền cơ sở (xã, phường, thị trấn)

Về đánh giá CBCC, tác giả Đỗ Thu Hương cũng có công trình“Hoàn thiện công tác đánh giá công chức” Đây là Luận văn thạc sĩ Quản lý hành chính công

được bảo vệ năm 2011 Trong đó, giới thiệu tổng quan những vấn đề chung về đánh giá công chức và vai trò của nó trong quản lý công chức Luận văn phân tích thực trạng đánh giá công chức hành chính trong cơ quan nhà nước và đề xuất 5 giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đánh giá công chức hành chính (hoàn thiện thể chế về đánh giá công chức; xây dựng động ngũ công chức làm nhiệm vụ đánh giá; nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu; xây dựng công cụ đánh giá; xây dựng bộ tiêu chuẩn đánh giá)

Ngoài ra, còn có nhiều bài báo khoa học khác đề cập tới chủ đề này, trong đó

có thể phải kể đến như: “Những đổi mới trong quy chế đánh giá CBCC” của tác giả

Phạm Tất Thắng đăng trên Tạp chí quản lý nhà nước số 8/2010, giới thiệu các quy định pháp lý về đánh giá công chức theo Luật CBCC và các văn bản triển khai; bài

viết “Về vấn đề đánh giá thực thi trong công vụ” của tác giả Hạ Thu Quyên đăng

trên Tạp chí Tổ chức nhà nước số tháng 5/2010 Tác giả đã phân tích và đánh giá các quy định của pháp luật hiện hành về đánh giá công chức, chỉ ra những hạn chế

tạo cơ sở để đổi mới công tác này Bài viết “Các tiêu chí đánh giá chất lượng công chức” của tác giả Đào Thị Thanh Thủy đăng trên Tạp chí Tổ chức nhà nước số

tháng 12/2010, đề cập đến các tiêu chí định lượng được sử dụng trong đánh giá

công chức như chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng, tính chuyên nghiệp, đạo đức công vụ… Đồng tác giả Chu Xuân Khánh và Đào Thị Thanh Thủy cũng có bài viết về

“Đổi mới công tác đánh giá công chức trong các cơ quan hành chính nhà nước” được đăng tải trên Tạp chí tổ chức nhà nước số 07/2011 Tác giả cho rằng đánh giá

nguồn nhân lực trong cơ quan hành chính nhà nước có thể thực hiện trên các nội dung: Đánh giá hiệu quả làm việc; đánh giá năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp

vụ của công chức; đánh giá tiềm năng; đánh giá động cơ làm việc

Tác giả Hoàng Mai cũng có bài viết “Hoàn thiện mô hình phân cấp trong đánh giá công chức hành chính nhà nước” đăng trên Tạp chí tổ chức nhà nước số

10/2009 Bài viết nêu thực trạng phân cấp trong đánh giá công chức hành chính nhà nước; hoàn thiện mô hình phân cấp trong đánh giá công chức hành chính nhà nước

và một số giải pháp hoàn thiện mô hình phân cấp trong đánh giá công chức hành

chính nhà nước Trong khi đó, trong bài viết “Xây dựng tiêu chuẩn và phương pháp đánh giá chính quyền xã trong sạch, vững mạnh” TS Nguyễn Hữu Đức, Phó Vụ

trưởng Vụ chính quyền địa phương - Bộ Nội vụ đăng trên Tạp chí Xây dựng đảng, tháng 12/2011 lại chỉ ra những nội dung trong đánh giá tổ chức chính quyền cơ sở

để tổ chức này thực sự là của dân, do dân, vì dân, phục vụ lợi ích của nhân dân ở chính địa phương nơi nó tồn tại

Bàn về chủ đề này, tác giả Nguyễn Thị Hồng Hải cũng có bài viết “Đánh giá thực thi công vụ nhằm đảm bảo hiệu quả hoạt động của tổ chức hành chính nhà nước” công bố trên Tạp chí Tổ chức nhà nước số 12/2012 Bài viết giới thiệu hai

cấp độ đánh giá (tổ chức và cá nhân công chức) và các chỉ số đánh giá ở các cấp độ khác nhau Từ đó, nêu lên một số vấn đề cần đặt ra khi thực hiện công tác đánh giá

Luận văn Thạc sỹ quản lý hành chính công “Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về đánh giá công chức hành chính nhà nước” của tác giả Bùi Thị Trà

Ly, bảo vệ tại Học viện Hành chính Quốc gia năm 2014 Trong luận văn này, tác giả

đã nghiên cứu, đề xuất những giải pháp khoa học, khách quan, khả thi để hoàn thiện

hệ thống VBQPPL về đánh giá công chức trong cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam Tuy nhiên, tác giả cũng chưa nghiên cứu sâu về các tiêu chí và phương pháp cụ thể trong đánh giá CBCC nói chung và đánh giá CCCX nói riêng

Bàn về kinh nghiệm của nước ngoài trong đánh giá CBCC, tác giả Nguyễn

Thu Huyền có bài viết“Kinh nghiệm đánh giá công chức của một số nước trên thế giới” đăng trên Tạp chí Quản nhà nước số 12/2006 Tác giả nêu ra một số kinh

nghiệm trong đánh giá công chức ở các nước: Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản Trong

đó, tác giả cũng đưa ra các nguyên tắc, nội dung, phương pháp đánh giá công chức hành chính Vận dụng kinh nghiệm đánh giá công chức của các nước vào Việt Nam như: hoàn thiện hệ thống quan điểm, tiêu chí; căn cứ vào kết quả thực hiện nhiệm vụ; ban hành các quy chế, quy định tiêu chuẩn năng lực của cá nhân người lãnh đạo, quản lý trong việc đánh giá cán bộ, công chức

Liên quan tới đánh giá năng lực chuyên môn chung CBCC phục vụ nhiệm vụ quản lý hành chính nhà nước các địa phương: Một số nghiên cứu từ nước ngoài đã được các dịch giả dịch sang tiếng Việt làm tài liệu giảng dạy, tham khảo tại một số

cơ sở đào tạo nhân sự hành chính, chủ yếu là phục vụ cho nghiên cứu tổng quan về nguồn nhân lực hành chính nhà nước, về chế độ công vụ, đặc điểm CBCC trong

mỗi thể chế nhà nước Điển hình như “Chế độ công chức và luật công chức của các nước trên thế giới”, (1993), Nxb chính trị Quốc Gia, Hà Nội “Chế độ công chức ở đặc khu kinh tế Thẩm Quyến”, (1993), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

1.1.1.4 Các công trình nghiên cứu về tiêu chí và phương pháp đánh giá công chức nói chung và công chức cấp xã nói riêng

Nghiên cứu về các tiêu chí và phương pháp đánh giá công chức nói chung cũng đã có không ít tác giả đề cập tới, trong đó có thể kể tới:

Đề tài khoa học cấp Bộ “Hoàn thiện phương pháp đánh giá cán bộ, công chức hàng năm” do tác giả Nguyễn Ngọc Hiến làm chủ nhiệm (2002) đã làm rõ những vấn

đề chung về đánh giá cán bộ, công chức và vai trò của đánh giá trong quản lý cán bộ, công chức Đề tài cũng đã phân tích những phương pháp đánh giá thường được sử dụng, trên cơ sở đó đề xuất phương hướng hoàn thiện phương pháp đánh giá cán bộ, công chức Những phương pháp được đề tài nghiên cứu sử dụng trong đánh giá cả cán

bộ, công chức chứ không riêng cho đối tượng công chức

Giáo trình “Tổ chức nhân sự hành chính nhà nước”, NXB Khoa học kỹ thuật

Hà Nội (2010) của Học viện Hành chính đề cập tới những vấn đề chung về quản lý

nguồn nhân lực trong khu vực công, nội dung cơ bản của quản lý nguồn nhân lực trong khu vực công trong đó có đánh giá thực thi công việc trong tổ chức hành chính nhà nước Về đánh giá thực thi công việc giáo trình đã nêu lên tầm quan trọng, mục tiêu đánh giá, thời điểm đánh giá, chủ thể đánh giá, phương pháp đánh giá cũng như những khó khăn thường gặp trong đánh giá thực thi công việc tại tổ chức hành chính và một

số cách thức để hoàn thiện công tác đánh giá

Đề tài khoa học cấp Bộ “Đổi mới phương pháp đánh giá công chức trong các

cơ quan hành chính nhà nước” do tác giả Hà Quang Ngọc làm chủ nhiệm (2011)

Công trình này đã xác định đánh giá là một khâu trọng yếu trong quy trình quản lý nguồn nhân lực của tổ chức Lập luận về cơ sở xác định phương pháp đánh giá như đặc điểm nhân cách, đặc điểm lao động của người công chức, tính ổn định tương đối trong hoạt động của công chức, khả năng định tính và định lượng Đồng thời, giới thiệu một số phương pháp đánh giá cơ bản như: cho điểm, đồ thị, sự kiện, báo cáo, bình bầu, phỏng vấn… và nêu bật lên ý nghĩa của việc sử dụng phương pháp đánh giá trong tổ chức

Liên quan tới đánh giá nhân sự dựa trên xây dựng tiêu chí toàn diện, linh hoạt có Dự án đánh giá năng lực con người của tổ chức Profile International Vietnam (thuộc Profile International) đã được triển khai ở Việt Nam được 5 năm - đây là dự án mang tính vừa hỗ trợ vừa kinh doanh của tổ chức quốc tế có trụ sở tại Việt Nam đã đề cập đến nhóm giải pháp dịch vụ đánh giá năng lực con người giúp các tổ chức, phần lớn tổ chức thuộc khu vực hành chính tư chọn ra được những nhân viên phù hợp nhất cho công việc của họ và phát triển tối đa kỹ năng của họ Những năm gần đây Profile International bắt đầu giúp các CQHCNN ở một số địa phương tuyển dụng nguồn nhân lực chất lượng cao cho cơ quan, tổ chức mình quản

lý dưới hai hình thức hỗ trợ tham vấn, và dịch vụ có phí

Tác giả Phạm Tất Thắng có bài viết “Những đổi mới trong quy chế đánh giá CBCC” đăng trên Tạp chí Quản lý nhà nước số 175 (8/2010) Bài viết đã nêu những

điểm mới của Quyết định số 286 – QĐ/TW ngày 08/2/2010 về việc ban hành quy chế đánh giá CBCC thay thế Quyết định số 50 – QĐ/TW ngày 03/5/1999 về việc ban hành quy chế đánh giá công chức Điểm mới của Quyết định số 286 là: đối

tượng đánh giá được ghi nhận rõ ràng và rộng hơn; chủ thể tham gia đánh giá được

mở rộng hơn, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu mà không hạ thấp vai trò của tập thể; quy chế mới ghi nhận và xác định rõ trách nhiệm của cơ quan tham mưu về công tác cán bộ của cấp có thẩm quyền

Luận án tiến sĩ “Hoàn thiện thể chế quản lý công chức ở Việt Nam trong điều kiện phát triển và hội nhập quốc tế” của tác giả Trần Anh Tuấn được bảo vệ

năm 2007 Luận án đã có những nghiên cứu xã hội học cụ thể và các quy định về đánh giá công chức như: điều tra các nội dung về thời hạn đánh giá công chức, phương thức đánh giá, nhân tố giữ vai trò quyết định trong đánh giá, nội dung đánh giá, phân loại công chức sau đánh giá; vai trò của người đứng đầu trong việc đánh giá công chức

Công trình nghiên cứu “Hoàn thiện pháp luật công chức, công vụ đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính nhà nước” của tác giả Tạ Ngọc Hải bảo vệ năm 2011 Luận

án này đã đưa ra được khái niệm về pháp luật công chức, công vụ theo hướng tiếp cận tổng hợp Các tiêu chí làm cơ sở cho việc đánh giá thực trạng pháp luật công chức, công vụ trên các mặt như: chất lượng, kết quả thực hiện pháp luật; xác định các yếu tố tác động, ảnh hưởng đến việc hoàn thiện pháp luật công chức, công vụ

Trên phạm vi địa phương hiện cũng đã có một số công trình nghiên cứu về

chủ đề này, trong đó có thể đề cập tới đề tài: “Xây dựng tiêu chí và phương pháp đánh giá thực thi công vụ hàng năm của cán bộ công chức lấy thực tiễn ở TP Cần Thơ” của tác giả Võ Duy Nam Đây là một trong số ít những luận văn thạc sỹ Quản

lý hành chính công đề cập trực tiếp tới tiêu chí và phương pháp đánh giá CBCC, lấy kinh nghiệm thực tiễn từ một địa phương cụ thể Trong đề tài này, tác giả cũng đã luận giải được những vấn đề lý luận chung liên quan tới tiêu chí và phương pháp đánh giá CBCC và thực tiễn áp dụng tại TP Cần Thơ, tuy nhiên về đối tượng CCCX thì tác giả cũng chưa đề cập sâu và nêu bật được những đặc trưng của đối tượng này cũng như các tiêu chí và phương pháp đánh giá đặc thù khi đánh giá

Đánh giá chung các công trình nghiên cứu trong nước, có thể thấy có khá nhiều công trình đã nghiên cứu về đánh giá công chức ở các khía cạnh về mục đích,

ý nghĩa, chủ thể, nội dung, tiêu chí, quy trình, phương pháp đánh giá Các công

trình nghiên cứu về tiêu chí; phương pháp đánh giá công chức nói chung và CCCX nói riêng đã đề cập được nhiều vấn đề cơ bản liên quan đến tiêu chí và phương pháp đánh giá, đặc biệt là phương pháp đánh giá Tuy nhiên các công trình nghiên cứu này nghiên cứu tiêu chí và phương pháp đánh giá công chức nói chung trong đó có CCCX mà chưa nghiên cứu tiêu chí và phương pháp đánh giá riêng, phù hợp với đặc điểm của đội ngũ CCCX

Như vậy, hiện vẫn chưa có công trình, đề tài nào nghiên cứu về tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX, đặc biệt là từ thực tiễn của tỉnh Quảng Bình Việc xem xét đối với một số công trình, đề tài có liên quan đến nội dung nghiên cứu của luận án giúp cung cấp những thông tin, số liệu, bài học kinh nghiệm hữu ích cho việc nghiên cứu về tiêu chí và phương pháp trong đánh giá CCCX của đề tài luận án

1.1.2 Các công trình nghiên cứu nước ngoài

Đã có nhiều công trình của các tác giả nước ngoài nghiên cứu về công chức

và đánh giá công chức trong đó có đề cập đến tiêu chí và phương pháp đánh giá công chức Cụ thể:

PUMA (1994) “Performance management in Government; Performance Measurement and Results-oriented Management”, Publish: OECD đề cập đến quản

lý thực thi công vụ trong hoạt động của Chính phủ Tác phẩm đã chỉ ra để đo lường hiệu quả hoạt động cần phải căn cứ vào kết quả hoạt động thay vì chỉ nhìn nhận quá trình Muốn xác định kết quả thì phải có chuẩn mực khách quan để đo lường đúng kết quả Do đó cần phải xác định các chỉ số đánh giá để góp phần làm rõ hơn mức

độ cống hiến và thành tích cụ thể của mỗi cá nhân, bộ phận

U.S.Department of the Interior (2004),“Performance Appraisal Handbook”

Đây là cuốn sách dưới dạng một sổ tay hướng dẫn của Bộ Nội vụ Hoa Kỳ cho các nhà quản lý, người giám sát và các nhân viên Cuốn sách này cho rằng quản lý kết quả công việc của nhân viên cũng quan trọng như quản lý các nguồn lực tài chính

và đầu vào Tài liệu này cung cấp kinh nghiệm để cải thiện hoạt động của tổ chức

và cá nhân thông qua công tác quy hoạch và thiết lập những kỳ vọng, liên tục giám sát hiệu suất, thực hiện phát triển, định kỳ đánh giá hiệu suất và khen thưởng hiệu suất tốt Cuốn sổ tay này được thiết kế cho Sở đánh giá cán bộ Nội vụ và nhân viên

hỗ trợ việc quản lý hiệu quả nhân viên và việc đạt mục tiêu của tổ chức Nó được chia thành năm khu vực trùng với định nghĩa của OPM (Office of Personnel Management - Cơ quan quản lý nhân sự liên bang Mỹ), phần cuối cùng mở rộng bao gồm việc hành động khác để đối phó với hoạt động kém hiệu quả Cuốn sách bao gồm 5 phần và các phụ lục hướng dẫn

OECD (2005),“Performance Related Pay Policies for Government Employees”

Đây là cuốn sách trình bày các báo cáo tổng quan về chính sách trả lương theo kết quả cho các nhân viên chính phủ tại 14 quốc gia trong hai thập kỷ qua Các báo cáo đã phân tích xu hướng chính trong chính sách tiền lương thực hiện ở các nước thành viên OECD, đánh giá tác động của chính sách tiền lương và rút ra bài học kinh nghiệm Từ đó đi sâu vào phân tích, đánh giá các quốc gia thực hiện nghiên cứu gồm Canada, Đan mạch, Phần Lan, Pháp, Đức, Hunggary, ý, Hàn Quốc, NewZealand, Tây Ban nha, Thụy Điển, Thụy Sỹ, Vương Quốc Anh, Chi Lê Ở nhiều nước thành viên của OECD đã áp dụng chính sách trả lương theo kết quả công việc trong đó cơ sở của việc thực hiện chính sách này là phải xây dựng được một hệ thống đánh giá thực thi

Jody Zali Kusek và Ray C.Rist (2005), “Mười bước tiến tới hệ thống giám sát và đánh giá dựa trên kết quả”, Nxb Văn hóa – Thông tin Cuốn sách đề cập tới

những khó khăn của các nước đang phát triển khi xây dựng hệ thống đánh giá căn

cứ vào kết quả thay cho đánh giá theo quá trình thực hiện Tác giả cho rằng, trong

hệ thống giám sát và đánh giá dựa trên kết quả, các thông tin được phản hồi liên tục, Chính phủ có thể theo dõi sát tiến trình thực hiện, xem xét tác động của kế hoạch và

có thể đưa ra những điều chỉnh kịp thời nếu thấy cần thiết; mặt khác, trong giám sát

và đánh giá triển khai thực hiện, người dân không biết rõ các hoạt động của Chính phủ đạt được kết quả gì và có tác động như thế nào đến họ vì không có sự gắn kết chặt chẽ giữa các hoạt động, đầu vào, đầu ra với kết quả và tác động Ngược lại, giám sát và đánh giá dựa trên kết quả cho người dân thấy rõ hoạt động của Chính phủ đạt được kết quả gì và có tác động như thế nào đến họ Do đó, tính minh bạch

và dân chủ của hệ thống giám sát và đánh giá dựa trên kết quả cao hơn Đồng thời, tính trách nhiệm của giám sát và đánh giá triển khai thực hiện thường không rõ ràng

và chỉ trong nội bộ cơ quan, không gắn kết với các đơn vị bên ngoài Còn tính trách nhiệm trong giám sát và đánh giá dựa trên kết quả được phân công cụ thể và rõ ràng hơn Trên cơ sở đó, nội dung cuốn sách nhấn mạnh đến tầm quan trọng của giám sát

và đánh giá dựa trên kết quả, các yêu cầu cơ bản để xây dựng hệ thống đánh giá và

quy trình thực hiện Đồng thời, nêu phương hướng để áp dụng hệ thống này trong khu vực công

- State Personnel Manual of North Carolina (2007), “Performance Management System”, giới thiệu về hệ thống quản lý thực thi trong đó có nội dung đánh giá kết quả

thực thi được thực hiện thông qua bản đánh giá kết quả thực thi nhằm xếp hạng công chức, chỉ ra mức độ người công chức đáp ứng các kết quả mong đợi và cung cấp bằng chứng cho các kết luận đó

- Dick Grote (2008), “The Performance appraisal question and answer book,

a survival guide for manager” Cuốn sách đã nghiên cứu đánh giá dưới giác độ một

quy trình quản lý bao gồm lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, giám sát và đánh giá kết quả Trong đó, làm rõ khái niệm, tầm quan trọng của đánh giá thực thi và sử dụng nó

để xác định thông tin phản hồi cho công việc được thực hiện trong thời gian trước, để xác định nhu cầu đào tạo, và như là một công cụ quan trọng trong lập kế hoạch Các yêu cầu pháp lý cần đảm bảo cho một hệ thống đánh giá thực hiện Đồng thời đề cập đến nhiều nội dung như cách thức xác định trách nhiệm công việc cá nhân, cách thức xác định một phương pháp để đánh giá cá nhân, cách thức lựa chọn đúng các mục tiêu Cuốn sách đồng thời đề cập đến mô hình mục tiêu SMART

Keith Mackay (2008), “Xây dựng hệ thống giám sát và đánh giá thế nào để hoàn thiện công tác quản lý nhà nước”(thuộc Cơ quan đánh giá độc lập IEG trực thuộc

Ngân hàng thế giới), Nxb Chính trị Quốc gia (tài liệu dịch) Cuốn sách nêu lên cách thức để thực hiện công tác đánh giá hiệu quả Đồng thời, giới thiệu kinh nghiệm xây dựng hệ thống giám sát và đánh giá của Chính phủ ở một số quốc gia Trong đó, xác định để giám sát và đánh giá hiệu quả trước hết cần phân tích thực trạng điểm mạnh, điểm yếu của hệ thống giám sát và đánh giá, phân tích nhu cầu về sử dụng thông tin giám sát và đánh giá, phân tích chất lượng thông tin giám sát và báo cáo đánh giá Những phân tích này sẽ góp phần nâng cao nhận thức và sự đồng thuận ưu

tiên xây dựng hệ thống giám sát và đánh giá Tiếp theo cần xây dựng kế hoạch hành động xác định rõ mục đích của hệ thống giám sát và đánh giá, tạo ra được động lực vận hành hệ thống giám sát và đánh giá và sử dụng các thông tin giám sát đánh giá; đào tạo về thiết kế và vận hành hệ thống giám sát và đánh giá; sắp đặt cơ cấu để đảm bảo mục đích và chất lượng hệ thống giám sát và đánh giá; cam kết lâu dài về thể chế giám sát và đánh giá

Các công trình nghiên cứu nước ngoài đã đề cập, làm rõ về mục đích, vai trò của đánh giá việc thực hiện công việc trong khu vực công, trong hoạt động của Chính phủ cũng như các yếu tố của hệ thống đánh giá thực thi công việc trong đó có tiêu chí, chỉ số đánh giá, phương pháp đánh giá Đặc biệt các công trình này cũng xác định xu hướng hiện nay nhiều nước trên thế giới hướng đến việc đánh giá công chức theo kết quả thực thi công vụ chứ không chỉ chú ý đến quá trình thực thi mặc

dù không có khuân mẫu chung trong đánh giá thực thi công vụ ở mỗi nước Dựa trên cơ sở nghiên cứu các tài liệu này nhưng do sự khác biệt về thể chế chính trị, mức độ phát triển kinh tế xã hội, môi trường thực thi công vụ, nền văn hóa… luận

án chỉ có thể kế thừa các nghiên cứu này ở một số nội dung phù hợp với điều kiện của Việt Nam

1.2 Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu

Qua các công trình nghiên cứu mà tác giả được tiếp cận, cho thấy mặc dù đã

có nhiều nội dung về tiêu chí, phương pháp đánh giá công chức nói chung và CCCX nói riêng đã được nghiên cứu nhưng còn có những nội dung về hoàn thiện tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX từ thực tiễn của tỉnh Quảng Bình vẫn chưa được các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu, đề cập Chính vì vậy luận án cần tiếp tục nghiên cứu, luận giải một cách toàn diện vấn đề ở các khía cạnh gồm cả về lý luận và thực tiễn về hoàn thiện tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX mà các công trình, đề tài chưa đề cập đến Cụ thể luận án tập trung nghiên cứu những vấn đề sau:

Một là, luận án tập trung nghiên cứu tiếp tục làm rõ công tác đánh giá, tiêu

chí, phương pháp đánh giá đối với đối tượng CCCX nói chung và ở tỉnh Quảng Bình nói riêng gắn với đặc thù cũng như chức danh, vị trí việc làm của CCCX

Hai là, luận án phân tích đánh giá hệ thống các văn bản pháp luật điều

chỉnh công tác đánh giá CCCX, tiêu chí, phương pháp đánh giá từ khi đội ngũ CCCX hình thành theo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Cán

bộ, công chức năm 2003 cho đến nay của nhà nước ta nói chung và tỉnh Quảng Bình nói riêng Đồng thời đánh giá thực tế áp dụng các tiêu chí và phương pháp được pháp luật qui định trong đánh giá CCCX ở tỉnh Quảng Bình Từ đó làm căn

cứ để xác định những tiêu chí, phương pháp đánh giá phù hợp với thực tế

Ba là, luận án nghiên cứu các giải pháp nhằm hoàn thiện tiêu chí và phương

pháp đánh giá CCCX trong điều kiện hiện nay khi Đảng và nhà nước ta đang tiến

hành công cuộc đổi mới, thực hiện cải cách hành chính nhà nước Bốn là, luận án

đề xuất một số điều kiện đảm bảo hoàn thiện tiêu chí và phương pháp đánh giá CCCX đáp ứng yêu cầu tình hình thực tiễn hiện nay

thành phố trực thuộc trung ương; tỉnh chia thành huyện, thị xã và thành phố thuộc

tỉnh; thành phố trực thuộc trung ương chia thành quận, huyện, thị xã và đơn vị hành

chính tương đương; huyện chia thành xã, thị trấn; thị xã và thành phố thuộc tỉnh chia

thành phường và xã; quận chia thành phường…”

Như vậy, cấp xã bao gồm xã, phường, thị trấn là cấp hành chính cuối cùng trong hệ thống hành chính bốn cấp của nước ta, là cấp trực tiếp tổ chức thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, chăm lo đời sống của nhân dân và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội ở cơ sở Nhận thức về cấp xã chúng ta nhấn mạnh tới mấy điểm dưới đây:

- Cấp xã là cấp thấp nhất trong các cấp độ quản lý của hệ thống chính quyền nhà nước nhưng lại là nền tảng của chế độ chính trị và đời sống kinh tế - xã hội Cấp xã là địa chỉ quan trọng cuối cùng mà mọi quyết định, mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước phải tìm đến Đường lối, chính sách, pháp luật có đi vào thực tiễn cuộc sống hay không, có tác dụng, hiệu quả đến đâu, đúng sai ra sao được thể hiện ngay trong thực tiễn hoạt động quản lý nhà nước của chính quyền cấp xã Vì vậy, tuy là cấp thấp nhất trong hệ thống quản lý nhưng cấp xã luôn có tầm quan trọng đặc biệt, liên quan đến sự ổn định, bền vững, thành bại của chế độ

- Cấp xã là nơi diễn ra cuộc sống của dân, nơi chính quyền và các đoàn thể tổ chức cuộc sống, hoạt động và các phong trào của cộng đồng dân cư để nhân dân thực hiện quyền làm chủ, thực hành quyền dân chủ của chính mình Nếu dân chủ là

dân làm chủ như Chủ tịch Hồ Chí Minh nói, thì cấp xã là nơi thể hiện rõ nhất và trực tiếp nhất ý thức và năng lực dân chủ của dân bằng cả phương thức dân chủ đại diện và dân chủ trực tiếp Do ở xã là nơi làm việc và sinh hoạt hàng ngày của người dân, là nơi người dân thường xuyên tiếp xúc, đề đạt nguyện vọng, yêu cầu của mình với những người đại diện cho mình, đồng thời dân cũng có điều kiện giám sát, theo dõi hoạt động của tổ chức chính quyền, đoàn thể nên ý kiến, thái độ của người dân

là sự phản ánh rõ nét nhất hiện trạng hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính quyền nói riêng cũng như cả hệ thống chính trị cấp xã nói chung Những phản ứng, bất bình của người dân đối với hoạt động thực thi công vụ của đội ngũ CBCC

xã thường là sự khởi đầu cho những mất ổn định, thậm chí trở thành những điểm nóng gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sự ổn định đời sống xã hội tại cơ sở Do vậy, mấu chốt của xã là vấn đề chất lượng của đội ngũ CBCC cấp xã, làm sao được dân tin tưởng, yên tâm làm ăn, sinh sống, liên kết cộng đồng

- Xã không phải là cấp hoạch định đường lối, chính sách… mà xã là cấp thực thi, tổ chức hoạt động đưa đường lối, chính sách, văn bản pháp luật vào cuộc sống Chính vì vậy nên đội ngũ CCCX phải gần dân, hiểu dân, sát dân và năng lực của đội ngũ CCCX là năng lực thực thi, tổ chức công việc, họ phải nắm vững quy định, văn bản và áp dụng đúng, vận dụng hợp lý trong thực tiễn hoạt động quản lý CCCX phải là những người có bản lĩnh, dám chịu trách nhiệm, có phương pháp và phong cách dân

vận “óc nghĩ, mắt nhìn, miệng nói, tai nghe, chân đi, tay làm” [52] như Chủ tịch Hồ

Chí Minh đã chỉ ra Biết làm cho dân tin, dân ủng hộ; tận tụy phục vụ nhân dân, làm lợi cho dân là phẩm chất mà người CCCX cần phải có Họ phải tránh xa căn bệnh quan liêu, hành chính, mệnh lệnh áp đặt, nói suông, xa rời thực tiễn mà phải sát dân, có tâm huyết, trách nhiệm với nhân dân, chăm lo mọi quyền lợi của nhân dân; tập hợp được nhân dân tham gia vào các phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân

cư, phát triển kinh tế làm nhiều việc tốt ích nước, lợi nhà

Với vị trí đặc thù như vậy nên chính quyền cấp xã có vị trí đặc biệt quan trọng trong hệ thống chính trị, hành chính của đất nước ta Là cầu nối trực tiếp của hệ thống chính quyền nhà nước với nhân dân, thực hiện hoạt động quản lý nhà nước trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh trật tự, an toàn xã hội ở địa phương theo

thẩm quyền được phân cấp, đảm bảo cho các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, được triển khai thực hiện trong cuộc sống Ở nước ta, chính quyền cấp xã có vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng không chỉ trong cơ cấu tổ chức quyền lực nhà nước mà còn là yếu tố chi phối mạnh mẽ đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của các cộng đồng dân cư và toàn thể người dân trong xã; là mắt xích quan trọng trong cơ chế thực hiện quyền lực nhân dân Mọi chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước đều được thực hiện ở cấp xã

2.1.2 Công chức cấp xã

2.1.2.1 Khái niệm, đặc điểm của công chức cấp xã

Ở Việt Nam, CCCX chỉ được thừa nhận và hình thành từ khi Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh CBCC năm 2003 được ban hành Như vậy nếu phân định theo cấp hành chính thì công chức gồm công chức ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã Việc thừa nhận CCCX là một bước đột phá, thể hiện sự thay đổi nhận thức có tính căn bản của các cơ quan nhà nước ở nước ta trong tiến trình cải cách nền hành chính nhà nước Nhiều quốc gia trên thế giới cho rằng những người làm việc tại các cơ quan địa phương không gọi là công chức nhà nước mà gọi là công chức địa phương, nhưng địa vị pháp lý của họ tương tự như công chức nhà nước làm việc tại các cơ quan nhà nước ở trung ương Quan niệm trên bắt nguồn từ việc không coi các cơ quan của địa phương là cơ quan nhà nước, mà đó chỉ là các cơ quan tự quản của cộng đồng Ở nước ta, các cơ quan thuộc đơn vị hành chính cấp xã như Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân đều là những cơ quan nhà nước Vì vậy, CCCX là công chức nhà nước là điều hợp lý Tuy nhiên, do tính chất hoạt động của CCCX có những đặc điểm riêng nên nhà nước cần phải có các qui định đối với CCCX cho phù hợp

Theo Luật CBCC năm 2008, CCCX là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc UBND cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước

Theo quy định tại khoản 3, Điều 4 của Luật CBCC năm 2008, CCCX có các chức danh sau đây:

- Trưởng Công an (nơi chưa bố trí lực lượng công an chính quy);

- Chỉ huy trưởng Quân sự;

- Văn hóa – xã hội

Thông tư số 06/2012/TT-BNV, ngày 30/10/2012 của Bộ Nội vụ hướng dẫn

về chức trách, tiêu chuẩn cụ thể, nhiệm vụ và tuyển dụng công chức xã, phường, thị trấn quy định chức trách của CCCX là làm công tác chuyên môn thuộc biên chế của

Ủy ban nhân dân cấp xã, có trách nhiệm tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác được phân công và thực hiện các nhiệm vụ khác do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã giao

Luật CBCC cũng phân định CCCX với cán bộ cấp xã là công dân Việt Nam, được bầu cử giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy, người đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội

Cán bộ cấp xã, CCCX giống nhau ở các dấu hiệu đều là công dân Việt Nam, được giao giữ một công vụ thường xuyên, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách Tuy nhiên CCCX khác cán bộ cấp xã ở những điểm sau:

- Công chức cấp xã chỉ có trong cơ quan hành chính ở cấp xã là Ủy ban nhân dân, còn cán bộ cấp xã có cả trong cơ quan của Đảng, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và các tổ chức chính trị- xã hội ở cấp xã

- Công chức được giao giữ một chức danh mang tính chuyên môn, nghiệp vụ nên ổn định hơn so với cán bộ cấp xã gắn với cơ chế bầu cử

Qua phân tích các quy định trên đây, có thể rút ra khái niệm CCCX như sau: CCCX là công dân Việt Nam đáp ứng các yêu cầu tuyển dụng về chuyên môn, nghiệp vụ, phù hợp với các điều kiện thực tế của cấp xã theo quy định của pháp luật

về CCCX được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc UBND cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách Nhà nước