Quản lý tài chính tại trường đại học giáo dục – đại học quốc gia hà nội

8 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP .... Công tác quản lý tài chính tại Trường Đại học Giáo dục –

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

TRẦN TRUNG SƠN

QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội – 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

TRẦN TRUNG SƠN

QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS TRẦN ĐỨC HIỆP

XÁC NHẬN CỦA XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN CHẤM LUẬN VĂN

PGS.TS Trần Đức Hiệp GS.TS Phan Huy Đường

Hà Nội – 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực, độc lập của tôi và chƣa đƣợc sử dụng ở bất cứ công trình khoa học nào

Tôi xin cam đoan các thông tin trích dẫn trong luận văn đã đƣợc ghi nguồn gốc rõ ràng

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện luận văn, tôi đã nhận được sự quan tâm giúp

đỡ nhiệt tình từ cán bộ Phòng Đào tạo - Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN; Phòng Kế hoạch Tài chính cùng các phòng ban của Trường Đại học giáo dục

- ĐHQGHN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến các thầy cô giáo trong khoa Kinh tế Chính trị - Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN, đặc biệt

là PGS.TS Trần Đức Hiệp đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Error! Bookmark not defined DANH MỤC CÁC BẢNG Error! Bookmark not defined DANH MỤC CÁC HÌNH Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU 8

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP 11

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 11

1.1.1 Các nghiên cứu nước ngoài về quản lý tài chính trong các trường công lập 11

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước về quản lý tài chính trong các trường công lập 12

1.1.3 Đánh giá chung 15

1.2 Cơ sở lý luận về quản lý tài chính của các trường đại học công lập 16

1.2.1 Các khái niệm chính 16

1.2.2 Nội dung quản lý tài chính của các trường đại học công lập Error! Bookmark not defined

1.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý tài chính của các trường

đại học công lập Error! Bookmark not defined

1.2.4 Các tiêu chí đánh giá công tác quản lý tài chính của các trường đại học

công lập Error! Bookmark not defined

1.3 Kinh nghiệm quản lý tài chính tại một số trường ĐHCL và bài học cho

Trường Đại học Giáo dục – ĐHQGHN Error! Bookmark not defined

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý tài chính tại trường Đại học Công Đoàn Error! Bookmark not defined

1.3.2 Kinh nghiệm quản lý tài chính tại trường Đại học Hà Nội Error! Bookmark not defined

1.3.3 Bài học kinh nghiệm cho trường Đại học giáo dục – Đại học Quốc gia

Hà Nội Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined 2.1 Cách tiếp cận Error! Bookmark not defined 2.2 Phương pháp thu thập số liệu Error! Bookmark not defined

2.1.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu Error! Bookmark not defined 2.1.2 Phương pháp phỏng vấn chuyên gia Error! Bookmark not defined 2.1.3 Phương pháp hội nghị Error! Bookmark not defined

2.3 Phương pháp phân tích, xử lý thông tin Error! Bookmark not defined

2.3.1 Phương pháp thống kê mô tả Error! Bookmark not defined 2.3.2 Phương pháp phân tích Error! Bookmark not defined 2.3.3 Phương pháp kế thừa Error! Bookmark not defined 2.3.4 Phương pháp so sánh Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC

GIÁO DỤC - ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI Error! Bookmark not defined 3.1 Khái quát về Trường Đại học Giáo dục Error! Bookmark not defined

3.1.1 Quá trình hình thành và phát triển Trường Đại học Giáo dục Error! Bookmark not defined

3.1.2 Cơ cấu tổ chức Trường Đại học Giáo dục Error! Bookmark not defined

3.2 Thực trạng quản lý tài chính tại Trường Đại học Giáo dục – ĐHQGHN giai

đoạn 2013 - 2015 Error! Bookmark not defined

3.2.1 Thực trạng công tác lập kế hoạch Error! Bookmark not defined 3.2.2 Thực trạng quản lý hoạt động tạo lập nguồn thuError! Bookmark not defined

3.2.3 Thực trạng quản lý việc sử dụng nguồn tài chínhError! Bookmark not defined

3.2.4 Thực trạng công tác hạch toán quyết toán, kết quả hoạt động và thanh

kiểm tra động tài chính Error! Bookmark not defined

3.3 Đánh giá thực trạng quản lý tài chính tại Trường Đại học Giáo dục -

ĐHQGHN Error! Bookmark not defined

3.3.1 Những kết quả đạt được Error! Bookmark not defined 3.3.2 Hạn chế và nguyên nhân Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN

LÝ TÀI CHÍNH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC – ĐHQGHN Error! Bookmark not defined

4.1 Bối cảnh mới và định hướng phát triển Trường Đại học Giáo dục Error! Bookmark not defined

4.1.1 Xu thế phát triển chung của giáo dục đại học trên thế giới Error! Bookmark not defined

4.1.2 Định hướng đổi mới giáo dục ở Việt Nam trong xu thế phát triển của thế

giới Error! Bookmark not defined 4.1.3 Mục tiêu phát triển của Trường Đại học Giáo – ĐHQGHN Error! Bookmark not defined

4.2 Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính của Trường Đại học Giáo dục

– ĐHQGHN Error! Bookmark not defined

4.2.1 Giải pháp khai thác nguồn thu và sử dụng nguồn tài chính một cách hợp

lý Error! Bookmark not defined

Sử dụng nguồn tài chính một cách hợp lý hơn Error! Bookmark not defined 4.2.2 Nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ kế toán - tài chính Error! Bookmark not defined

4.2.3 Hoàn thiện quy chế tài chính, qui chế chi tiêu nội bộ hàng năm cho phù

hợp Error! Bookmark not defined 4.2.4 Tăng cường công tác kiểm tra kiểm soát tài chính trong đơn vị Error! Bookmark not defined

4.2.5 Tăng quyền tự chủ tài chính ở nhà trường Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

9

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Tài chính là một nguồn lực rất quan trọng để thúc đẩy sự phát triển của giáo dục, trong đó có giáo dục đại học Quản lý tài chính trong các trường đại học có vai trò quan trọng, ảnh hưởng tới chất lượng đào tạo sinh viên ra trường

- nguồn nhân lực phục vụ công hiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Quản lý tài chính trong các trường đại học còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống cán bộ giảng viên, những người phục vụ trong nhà trường, cũng như ảnh hưởng đến đầu tư trang thiết bị cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy

Công tác quản lý tài chính tại Trường Đại học Giáo dục – Trường Đại học Quốc gia Hà Nội trong những năm vừa qua đã được hoàn thiện, tăng tính chủ động linh hoạt đáp ứng nhu cầu đào tạo chất lượng của nhà Trường Nhà Trường đã làm tốt khâu: Lập kế hoạch; Phân bổ chỉ tiêu cho công tác đào tạo nghiên cứu; Phân cấp quản lý Qua đó nhà trường đã mở rộng được quy mô đào tạo và đầu tư mua sắm trang thiết bị phục vụ giảng dạy và nghiên cứu

Tuy nhiên, giống như tình trạng chung của nhiều trường ĐHCL quản

lý tài chính của Trường Đại học Giáo dục còn nhiều hạn chế về nguồn kinh phí thường xuyên, chi trả cho đề tài, lương phụ cấp cán bộ giảng viên, đầu tư cho trang thiết bị giảng dạy, nguồn thu từ đào tạo Hạn chế trong việc chậm thay đổi định mức cho cán bộ giảng dạy nghiên cứu như: Nghiên cứu khoa học giải tập thể cấp trường định mức thấp (500.000đ/giải) không khuyến khích được cán bộ tham gia nghiên cứu Phụ cấp vượt giờ chuẩn đối với giáo

sư là 105.000đ/ giờ tín chỉ, phó giáo sư 95.000đ/ giờ tín chỉ, giảng viên chính

là tiến sĩ 90.000đ/ giờ tín chỉ Định mức chi vượt này là tương đối thấp so với mặt bằng các trường đại học hiện nay Cách tính thù lao cho cán bộ tham gia giảng dạy cũng như NCKH như vậy khó có thể giữ được người giỏi hay thu

10

hút được nhân tài Nhà trường không khắc phục nhanh những bất cập thì sẽ xảy ra vòng luẩn quẩn trong công tác quản lý tài chính: Lương cán bộ giảng dạy thấp dẫn tới chất lượng giảng viên thấp, chất lượng giảng viên thấp dẫn tới chất lượng sinh viên ra trường thấp, nhà trường yếu thế cạnh tranh dẫn tới các nguồn sự nghiệp thấp

Từ thực trạng trên cùng với những kiến thức lý luận được tào tạo và kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình công tác, với mong muốn đóng góp những đề xuất để hoàn thiện công tác quản lý tài chính ở nhà trường, tác giả

lựa chọn đề tài: „„Quản lý tài chính tại trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội” để làm luận văn thạc sỹ của mình

Luận văn của tác giả tập trung trả lời câu hỏi: Việc quản lý tài chính tại trường Đại học Giáo dục - ĐHQGHN diễn ra như thế nào và cần làm gì

để hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại nhà trường trong thời gian tới?

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu:

Từ việc làm rõ thực trạng công tác quản lý tài chính tại Trường Đại học Giáo dục - ĐHQGHN, luận văn đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính của nhà trường

Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để thực hiện mục tiêu nghiên cứu, luận văn cần thực hiện các nhiệm vụ:

- Tổng quan cơ sở lý luận về quản lý tài chính gắn với chất lượng đào tạo đối với các cơ sở giáo dục đại học công lập nói chung;

- Khảo cứu kinh nghiệm quản lý tài chính của một số trường đại học công lập ở nước ta, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm quản lý tài chính cho trường Đại học Giáo dục – ĐHQGHN;

11

- Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý tài chính của của Trường Đại học Giáo dục - ĐHQGHN, rút ra những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân hạn chế để từ đó làm rõ vấn đề tài chính cần được giải quyết;

- Đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính của Trường Đại học Giáo dục - ĐHQGHN;

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Luận văn tập trung đi sâu nghiên cứu công tác quản lý tài chính của các trường đại học công lập nói chung

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về không gian: Quản lý tài chính tại trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội

+ Về thời gian: Công tác quản lý tài chính tại trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội giai đoạn từ 2013 đến 2015

+ Về nội dung: Luận văn tập trung phân tích về hoạt động quản lý thu chi, kiểm tra kiểm soát tài chính của trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội trên góc độ quản lý kinh tế

5 Kết cấu của luận văn

Luận văn ngoài phần mở đầu và kết luận được bố cục gồm bốn chương,

cụ thể như sau :

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn

về quản lý tài chính của các trường đại học công lập

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng hoạt động quản lý tài chính tại trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội

Chương 4: Định hướng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội

12

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CỦA CÁC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

1.1.1 Các nghiên cứu nước ngoài về quản lý tài chính trong các trường công lập

Các công trình nghiên cứu nước ngoài về quản lý tài chính của các trường đại học theo hai hướng rất rõ ràng là: học thuật và tác nghiệp Nghiên cứu theo hướng học thuật thì chủ yếu nghiên cứu tài chính công, các nghiên cứu theo hướng tác nghiệp thường nghiên cứu về quản lý tài chính trong lĩnh vực giáo dục và nghiên cứu tài chính đối với một đơn vị

Những nghiên cứu về tài chính công được khởi nguồn từ nước ngoài và nó được nhiều học giả công bố Alan (1979), năm 1979 đã tái bản lần thứ sáu cuốn sách của mình về tài chính công “Tài chính công – Lý thuyết và thực tiễn” Những nội dung cơ bản nhất về tài chính công được tác giả nghiên cứu chi tiết Trong cuốn sách này tác giả cũng đã nêu một số vấn đề thực tiễn tài chính công ở nước Anh lồng ghép vào nội dung lý thuyết Cuốn sách của tác giả Holley (2007) cũng mang tên “Tài chính công - Lý thuyết và thực tiễn” được tái bản lần thứ hai, tác giả đã đưa ra những vấn đề thực tiễn mới về tài chính công ở Mỹ Trong những nghiên cứu về tài chính công, khi đưa ra vấn đề thực tiễn vào phân tích các tác giả cũng đưa vấn đề GDCL và tài chính cho GDCL Tuy nhiên việc phân tích như vậy chỉ mang tính chất minh họa cho lý thuyết về tài chính công

Hướng nghiên cứu tác nghiệp hơn - quản lý tài chính trong lĩnh vực giáo dục Các công trình nghiên cứu nước ngoài khá rộng và sâu theo hướng này, tác giả của những công trình nghiên cứu này bao gồm những tổ chức và cá nhân Các nước Mỹ, Anh, Úc, Canada có mô hình giáo dục công khá độc lập

13

giữa các bang hay các vùng Một số công trình nghiên cứu về quản lý và kiểm soát tài chính đối với giáo dục đại học của Molcolm Prowle và Eric Morgan (2005) Sách nghiên cứu những điểm tương đồng và khác biệt về các điều kiện chính trị, văn hóa, kinh tế - xã hội, môi trường gắn với vấn đề quản lý tài chính tại cơ sở giáo dục Các nước nghiên cứu bao gồm: Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Philipin, Singapore, Thái Lan, Việt Nam Công trình nhấn mạnh tầm quan trọng của sự hỗ trợ của nhà nước trong việc gia tăng năng lực cạnh tranh của giáo dục đại học quốc gia trong bối cảnh mới

Đồng tác giả Marianne, C và Lesley, A (2000) tập trung phân tích một số nội dung chủ yếu sau: quan niệm về nguồn lực giáo dục, các phương thức quản lý nguồn lực Bài báo cũng đi sâu phân tích thực trạng quản lý các nguồn lực giáo dục đại học, nhấn mạnh tầm quan trọng của nguồn lực tài chính, các loại hình hợp tác quốc tế về giáo dục đại học, những yếu tố cản trở việc mở các khu trường học (campus) nước ngoài tại nước sở tại, nghiên cứu so sánh các chính sách hiện hành

và các chính sách khuyến nghị cũng như những điều cần làm để cải thiện tình hình quản lý tài chính trong giáo dục đại học

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước về quản lý tài chính trong các trường công lập

Cải cách GDĐH đang rất là cấp bách, cải cách đại học được Đảng, Nhà nước có chủ trương rõ ràng, nhất quán Tuy nhiên, cho tới nay những cải cách thực sự, đặc biệt là các cải cách về cơ chế tài chính vẫn còn nhiều hạn chế trong việc triển khai:

Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số 49/2010/NĐ-CP ngày 15/5/2010 về việc cải cách thu học phí đại học cho giai đoạn 2010 - 2015, nhưng việc cải cách này còn rất hạn chế và bất cập: Các ngành đào tạo bậc đại học chỉ được phân loại thành 3 nhóm ngành và áp dụng cùng một mức trần học phí cho tất cả các ngành trong cùng một nhóm ngành