T25 tiêu hóa ở khoang miệng và dạ dày

Tỏc dụngcủa hoạt động - Làm ướt, mềm thức ăn - Làm mềm, nhuyễn thức ăn - Ngấm đều nước bọt - Tạo viờn thức ăn vừa nuốt Hoạt động biến đổi thức ăn ở khoang miệng... Biến đổi hoá học: -

KiÓm tra bµi cò

Em hãy kể tên các cơ quan trong ống tiêu hoá và các tuyến tiêu

hoá ở người?

KiÓm tra bµi cò

HỆ TIÊU

HÓA

Tuyến tiêu hóa

Hậu môn Ruột già

Dạ dày Thực quản Họng

Miệng

Ruột non Ruột thẳng

Tuyến nước bọt Tuyến vị

Tuyến tụy Tuyến gan Tuyến ruột

Ống tiêu hóa

1 2 3

cơ quan nào?

H25-1 Các cơ quan trong khoang miệng

? Vậy khi thức vào

Enzim amilaza (pH=7,2 / tº= 37ºC)

Enzim amilaza Đường mantozơ

Khi nhai cơm lõu trong miệng cú cảm giỏc

ngọt là vỡ sao?

Tinh bột

Hình 25.2 Hoạt động của enzim amilaza trong nước bọt

Tác dụngcủa hoạt động

Tỏc dụngcủa hoạt động

- Làm ướt, mềm thức ăn

- Làm mềm, nhuyễn thức ăn

- Ngấm đều nước bọt

- Tạo viờn thức ăn vừa nuốt

Hoạt động biến đổi thức ăn ở khoang miệng

1 Biến đổi lý học:

- Tiết nước bọt, nhai, đảo trộn, tạo viên thức ăn.

- Tác dụng: làm mềm, nhuyễn thức ăn, thấm nước bọt, tạo viên vừa nuốt.

2 Biến đổi hoá học:

- Hoạt động của enzim amilaza trong nước bọt.

- Tác dụng: Biến đổi một phần tinh bột (chín) trong thức

ăn thành đường mantôzơ.

Thực chất biến đổi lí học của thức ăn trong

khoang miệng là gì?

Sự biến đổi hóa học của thức ăn trong khoang miệng diễn ra như thế nào?

H×nh 25.3 Nuèt vµ ®Èy thøc ¨n qua thùc qu¶n

1 Nuốt diễn ra nhờ hoạt động của cơ quan nào là chủ yếu và có tác dụng gì ?

2 Lực đẩy vi ªn thức ăn qua thực quản xuống dạ dày đã tạo ra như thế nào ?

3 Thức ăn qua thực quản có được biến đổi gì về mặt lý học và hóa học không ?

Nuốt diễn ra là nhờ hoạt động chủ yếu của lưỡi

Thức ăn được đẩy qua thực quản xuống dạ dày nhờ hoạt động của các cơ thực quản

Thức ăn qua thực quản không được biến đổi gì

về mặt lý học và hoá học vì thời gian thức ăn

qua thực quản ngắn (2-4 s)

- Trình bày các đặc điểm cấu tạo chủ yếu của dạ dày?

Tâm vị

Niêm mạc

Tế bào tiết chất nhày

Tế bào tiết pepsinôgen

Tế bào tiết HCl

Môn vị

Tuyến vị

3 lớp cơ

Bề mặt bên trong dạ dày

Các lỗ trên bề mặt lớp niêm mạc

Hình 27.1: Cấu tạo dạ dày và lớp niêm mạc của nó

* Dạ dày: - Là phần rộng nhất của ống tiêu hoá

- Trình bày các đặc điểm chủ yếu của dạ dày?

Hình dạng của dạ dày

Tâm vị

Môn vị

Moân vò

Tâm vị

Niêm mạc

Tế bào tiết chất nhày

Tế bào tiết pepsinô gen

Tế bào tiết HCl

Môn

vị Tuyến

vị

3 lớp cơ

Bề mặt bên trong dạ dày

Các lỗ trên bề mặt lớp niêm mạc

Hình 27.1: Cấu tạo dạ dày và lớp niêm mạc

của nó

- Hình dạng: hình túi thắt 2

đầu, dung tích khoảng 3 lít

- Thành dạ dày gồm 4 lớp:

+ Lớp màng bọc bên ngoài

+ Lớp cơ: rất dày và khoẻ

gồm 3 lớp: cơ dọc, cơ vòng

Dạ dày là nơi chứa và biến đổi thức ăn về mặt cơ học nhờ các cơ ở dạ dày (VD: co bóp làm mềm thức ăn, nhào trộn thức ăn cùng với dịch vị) Tiêu hoá học nhờ enzim tuyến vị

Căn cứ vào đặc

điểm cấu tạo, dự

đoán xem ở dạ dày

có thể diễn ra các

hoạt động tiêu hóa

nào?

Thức ăn dịch vị

1.Mục đích của thí nghiệm?

2 Kết quả thí nghiệm?

Tìm hiểu cơ chế tiết dịch vị

ở dạ dày và nghiên cứu

Các thành phần tham gia hoạt

động

Tác dụng của hoạt động

Các hoạt động biến đổi thức ăn ở dạ dày

Bi n đổi ế

th c n d ứ ă ở ạ

dày

Các ho t đ ng ạ ộ tham gia

Các thành

ph n tham ầ gia ho t ạ

Enzim Pepsin

Phân c t ắ prôtêin chu i ỗ dài thành chu i ỗ

ng n g m 3-10 ắ ồ axít amin

1 Sự đẩy thức ăn xuống ruột nhờ hoạt động của các cơ quan bộ phận nào?

2 Loại thức ăn gluxit và lipit được tiêu hoá trong dạ dày như thế nào?

 + Một phần nhỏ tinh bột được phân giải nhờ enzim amilaza (trộn đều ở khoang miệng) tạo thành đường mantôzơ ở giai đoạn đầu khi thức ăn chưa trộn đều với dịch vị

+ Gluxit, lipit không tiêu hoá trong dạ dày, chỉ biến đỗi về mặt lí học

 Nhờ hoạt động co của các cơ dạ dày và sự co cơ vòng

ở môn vị

3 Thử giải thích vì sao prôtêin trong thức ăn bị dịch vị phân huỷ nhưng prôtêin của lớp niêm mạc dạ dày lại được bảo vệ và không bị phân huỷ?

 Nhờ chất nhày được tiết ra từ các tế bào tiết chất nhày

ở cổ tuyến vị Các chất nhày phủ lên bề mặt lớp niêm mạc, ngăn cách các tế bào niêm mạc với pepsin và HCl

- Thức ăn lưu lại ở dạ dày khoảng bao lâu?

- Thời gian lưu lại thức ăn trong dạ dày từ 3 – 6 giờ, tùy loại thức ăn.

- Với khẩu phần ăn đầy đủ các chất sau khi tiêu hoá ở dạ dày thì còn những chất nào cần được tiêu hoá tiếp?

- Các thức ăn cần được tiêu hoá tiếp là: prôtêin, gluxit, lipit

Liên hệ: 1 Vì sao khi đầy bụng, ta hay ợ ra nước chua?

2 Vì sao lúc đói bụng lại sôi ùng ục ?

- Khi đói dịch vị vẫn tiếp tục tiết ra Do trống rỗng, dạ dày co mạnh làm cho các dịch trong đó bị đẩy lên, dồn xuống, sủi bọt và cho ta có cảm giác vừa thấy đói bụng vừa sôi lên ùng ục …

Vận dụng: Hàng ngày em đã có những thói quen nào để bảo vệ hệ tiêu hóa, đặc biệt là dạ dày?

Viêm loét dạ dày Xuất huyết dạ

dày

Ung thư dạ dàyMột số bệnh dạ dày

Chọn câu trả lời đúng

1) Quá trình tiêu hóa trong khoang miệng gồm:

a) Biến đổi lí học

b) Nhai đảo trộn thức ăn

c) Biến đổi lí học và biến đổi hóa học

Hãy ch n ý úng nh tọ đ ấCâu 1: C c u t o th nh d d y thu c lo i:ơ ấ ạ à ạ à ộ ạ

A C vòng B C d cơ ơ ọ

C C chéo D C 3 lo i c trên ơ ả ạ ơ

Câu 2: Ch thông gi a d d y v i th c qu n ỗ ữ ạ à ớ ự ả được g i ọ

l :à

A H u B Tâm v C Môn v D Thân vầ ị ị ị

Câu 3: Ch t n o dấ à ướ đi ây không có trong d ch v ?ị ị

A HCl B Ch t nh y ấ à

C Enzim pepsin D Enzim amylaza

Bài tập

A Đường mantozo B Vitamin

C Protein chu i ng n D Axít amin ỗ ắ

6 Dịch vị được tiết ra khi

a Khi nhìn thấy thức ăn

b Thức ăn chạm vào lưỡi

c Thức ăn chạm vào lớp niêm mạc dạ dày

d Khi thức ăn chạm vào lưỡi và lớp niêm mạc dạ dày d

Hãy chọn ý đúng nhất

Bài tập

Câu 6: Tìm những điểm giống và khác nhau giữa tiêu hóa ở khoang miệng và tiêu hóa ở dạ dày?

* Giống nhau:

- Đều có hoạt động biến đổi lí học mạnh hơn biến đổi hóa học.

- Sản phẩm tạo ra là những chất trung gian, chưa phải là chất đơn giản nhất

- Môi tr ườ ng tiêu hóa mang tính ch t axit do d ch v t o ra ấ ị ị ạ

Vì khi nhai càng kĩ thì

hiệu suất tiêu hoá càng cao,

cơ thể thấp thụ được nhiều

chất dinh dưỡng hơn

lên no lâu hơn.

Giải thích nghĩa đen về mặt sinh học của câu thành ngữ “Nhai kĩ no lâu”

- Nước bọt không chỉ có vai trò trong tiêu hóa ở khoang miệng Mà còn tham gia bảo vệ răng miệng (nhờ có chất lizôzim có tác dụng sát khuẩn)

- Vào ban đêm và khi uống thuốc kháng sinh nước bọt tiết ra ít, sẽ là điều kiện cho vi khuẩn phát triển

ở nơi vết thức ăn còn dính lại, tạo môi trường axit gây viêm răng lợi, và làm cho miệng có mùi hôi.

=> Cần vệ sinh răng miệng đúng cách sau khi ăn, đặc biệt sau bữa tối.

Lớp men răng

Răng bình thường Răng bị sâu

Vi khuẩn phá lớp men răng, ngà răng gây viêm tuỷ răng

Lớp ngà răng

Tuỷ

răng

Xương hàm

Các mạch máu

Vết thức ăn còn dính

Ơû nơi khó làm sạch

Vi khuẩn sinh sôi nơi vết thức ăn