Phát triển thị trường vận tải hành khách nộiđịa của vietnam airlines trong bối cảnh việt nam hội nhập quốc tế

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --- NGÔ PHONG VŨ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG VẬN TẢI HÀNH KHÁCH NỘI ĐỊA CỦA VIETNAM AIRLINES TRONG BỐI CẢNH VIỆT NAM HỘI NHẬP QUỐC TẾ LUẬN V

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGÔ PHONG VŨ

PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG VẬN TẢI HÀNH KHÁCH

NỘI ĐỊA CỦA VIETNAM AIRLINES TRONG BỐI CẢNH VIỆT NAM HỘI NHẬP QUỐC TẾ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ

Hà Nội – 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGÔ PHONG VŨ

PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG VẬN TẢI HÀNH KHÁCH

NỘI ĐỊA CỦA VIETNAM AIRLINES TRONG BỐI CẢNH VIỆT NAM HỘI NHẬP QUỐC TẾ

Chuyên ngành: Kinh tế Quốc tế

Mã số: 60 31 01 06

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN TIẾN MINH

Hà Nội - 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng Tôi

Các số liệu, kết quả và nội dung trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo tính trung thực và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình khoa học nào

Người thực hiện luận văn

Ngô Phong Vũ

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên trong cuốn luận văn, tôi xin gửi tới TS Nguyễn Tiến Minh, người trực tiếp hướng dẫn tôi thực hiện bài luận văn này trong suốt thời gian qua lời cảm ơn chân thành nhất!

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới các thầy giáo, cô giáo, Chủ nhiệm, Trợ lý Khoa Kinh tế - Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã cung cấp cho tôi những kiến thức về Kinh tế quốc tế, tạo điều kiện giúp đỡ cho tôi hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo các Ban trong Tổng công ty Hàng không Việt nam, các đồng nghiệp trong Ban Tiếp thị Bán sản phẩm, Kế hoạch Phát triển, Dịch vụ Thị trường và các Văn phòng khu vực Miền Bắc, Miền Trung, Miền Nam đã tạo điều kiện giúp đỡ cho tôi các số liệu, tài liệu liên quan, dành thời gian trao đổi và giúp cho tôi hoàn thành luận văn này

Tôi cũng xin cảm ơn các bạn trong lớp K23 Kinh tế quốc tế- Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã cùng tôi học tập, nghiên cứu kiến thức mới trong suốt quá trình học Cao học

Xin cảm ơn gia đình đã động viên và giúp tôi theo học chương trình Cao học của Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội

Hà Nội, tháng 08 năm 2016 Người thực hiện luận văn

Ngô Phong Vũ

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Error! Bookmark not defined DANH MỤC BẢNG Error! Bookmark not defined DANH MỤC HÌNH Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC 4 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 4 1.2 Khái quát về thị trường vận tải hành khách nội địa bằng đường hàng không 7 1.2.1.Vận tải hành khách bằng đường hàng không 7

1.2.2 Thị trường vận tải hành khách nội địa bằng đường hàng không Error! Bookmark not defined

1.3 Phát triển thị trường vận tải hành khách nội địa và hệ thống các chỉ tiêu đánh

giá động thái phát triển Error! Bookmark not defined 1.3.1 Nội dung phát triển thị trường vận tải hành khách nội địa Error! Bookmark not defined

1.3.2 Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá động thái phát triểnError! Bookmark not defined

1.4 Các nhân tố cơ bản tác động đến sự phát triển vận tải hàng không nội địa

Error! Bookmark not defined

1.4.1 Yếu tố điều tiết và can thiệp của nhà nướcError! Bookmark not defined

1.4.2 Hành khách Error! Bookmark not defined 1.4.3 Các đối thủ cạnh tranh Error! Bookmark not defined

1.4.4 Pháp luật của các cơ quan quản lý Nhà nước và quy định tiêu chuẩn của

ngành hàng không thế giới Error! Bookmark not defined 1.4.5 Hội nhập quốc tế Error! Bookmark not defined

1.5 Kinh nghiệm phát triển vận tải hàng không nội địa của một số Hãng hàng

không trong khu vực Error! Bookmark not defined

1.5.1 Kinh nghiệm phát triển tại Thái lan (Thai Airways Internantional)

Error! Bookmark not defined

1.5.2 Kinh nghiệm phát triển tại Philippines (Philippine Airlines) Error! Bookmark not defined

1.5.3 Bài học rút ra cho Vietnam Airlines Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined 2.1 Quy trình nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.2 Các phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.1.1 Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp Error! Bookmark not defined 2.2.3 Phương pháp xử lý số liệu Error! Bookmark not defined 2.2.4 Phương pháp phân tích tổng hợp và so sánhError! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG VẬN TẢI HÀNH KHÁCH NỘI ĐỊA

CỦA VIETNAM AIRLINES Error! Bookmark not defined

3.1 Quá trình phát triển thị trường vận tải hàng không của Vietnam Airlines qua

các thời kỳ Error! Bookmark not defined 3.1.1 Khái quát về Vietnam Airlines Error! Bookmark not defined

3.1.2 Lịch sử phát triển thị trường vận tải hành khách nội địa của Vietnam Airlines

Error! Bookmark not defined

3.2 Tình hình phát triển thị trường vận tải hành khách của Vietnam Airlines từ

năm 2010 đến nay Error! Bookmark not defined 3.2.1 Thực trạng phát triển sản phẩm vận tải hàng không nội địa Error! Bookmark not defined

3.2.2 Thực trạng phát triển hệ thống giá cước Error! Bookmark not defined 3.2.3 Thực trạng phát triển hệ thống bán sản phẩm vận tải hành khách Error! Bookmark not defined

3.2.4 Thực trạng các chương trình truyền thông khuyến mại Error! Bookmark not defined

3.2.5 Thực trạng Chất lượng dịch vụ Error! Bookmark not defined

3.3 Phân tích một số nhân tố cơ bản ảnh hưởng đến sự phát triển vận tải hàng

không nội địa Error! Bookmark not defined 3.3.1 Chính sách Nhà nước Error! Bookmark not defined 3.3.2 Khách hàng Error! Bookmark not defined 3.3.3 Đối thủ cạnh tranh Error! Bookmark not defined 3.3.4 Hội nhập quốc tế Error! Bookmark not defined

3.4 Đánh giá chung về tình hình thị trường vận tải hành khách nội địa của

Vietnam Airlines trong bối cảnh hội nhập Error! Bookmark not defined 3.4.1 Những ưu điểm Error! Bookmark not defined 3.4.2 Những nhược điểm Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG VẬN TẢI HÀNH

KHÁCH NỘI ĐỊA CỦA VIETNAM AIRLINES Error! Bookmark not defined

4.1 Ảnh hưởng của hội nhập kinh tế quốc tế đến sự phát triển vận tải hàng không

nội địa của Vietnam Airlines Error! Bookmark not defined 4.1.1 Cơ hội Error! Bookmark not defined 4.1.2 Thách thức Error! Bookmark not defined 4.2 Phương hướng phát triển Error! Bookmark not defined 4.2.1 Đầu tư phát triển đội tàu bay riêng cho nội địaError! Bookmark not defined

4.2.2 Phát triển mạng và tăng cường tải cung ứng trên đường bay nội địa

Error! Bookmark not defined 4.2.3 Chính sách và sản phẩm dịch vụ hành khách nội địaError! Bookmark not defined

4.2.4 Phát triển nguồn nhân lực Error! Bookmark not defined 4.3 Giải pháp phát triển Error! Bookmark not defined

4.3.1 Giải pháp nghiên cứu thị trường vận tải nội địaError! Bookmark not defined

4.3.2 Giải pháp đầu tư nâng cao năng lực vận tải trên thị trường nội địa Error! Bookmark not defined

4.3.3 Phát triển các chính sách về Cung cho thị trường vận tải hành khách nội địa

Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 10

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Vận tải hàng không là ngành vận tải rất quan trọng trong sự phát triển giao lưu kinh tế và văn hoá giữa các quốc gia trên thế giới và giữa các vùng, miền, thành phố trong cùng một nước So với các loại hình vận tải khác như đường bộ, đường thủy, đường sắt, vận tải hàng không có ưu thế vượt trội về độ an toàn, giúp con người rút ngắn tối đa thời gian đi lại trong đi đạt được khoảng cách tối đa Vì vậy, vận tải hàng không trong mọi hoàn cảnh vẫn luôn được coi là ngành vận tải cao cấp Vận tải hàng không bao gồm vận tải hành khách và vận tải hàng hoá, trong đó vận tải hành khách luôn được ưu tiên hơn do chiếm tỷ trọng doanh thu cao hơn và phục

vụ phức tạp hơn vận tải hàng hoá Trong vận tải hành khách, đối với những nước rộng, đông dân, kinh tế phát triển thì vận tải hành khách nội địa đóng vai trò quan trọng không kém vận tải hành khách quốc tế

Theo số liệu của Tổng cục thống kê, năm 2013, lượng khách vận chuyển đường hàng không đạt khoảng 16.9 triệu khách, trong khi đường bộ đạt 2.670,3 triệu lượt khách, đường thuỷ đạt 144,7 triệu lượt khách, đường sắt đạt 12,1 triệu lượt khách Tỷ lệ vận chuyển đường hàng không chỉ chiếm 0,59% Trong 16.9 triệu lượt khách đường hàng không, vận chuyển khách nội địa đạt gần 10,7 triệu lượt khách Tuy nhiên, với tốc độ phát triển trung bình trên 10% của thị trường vận tải hành khách nội địa thì đây là thị trường hết sức tiềm năng

Đối với Vietnam Airlines, dù nền kinh tế Việt nam chưa thực sự mạnh, nhu cầu

sử dụng dịch vụ hàng không chưa cao nhưng với tốc độ phát triển mạnh mẽ của nên kinh tế trong những năm gần đây, vận tải hành khách nội địa đang ngày được quan tâm hơn Năm 2015, Vietnam Airlines chuyên chở khoảng 17 triệu lượt khách, trong đó vận tải hành khách nội địa đạt khoảng 9,9 triệu lượt khách, chiếm 5% tổng lượng khách chuyên chở và chiếm 47% thị phần vận tải hành khách nội địa đường không

Nếu như cách đây vài năm, thị trường vận tải hành khách nội địa còn khá êm đềm với sự song hành của Vietnam Airlines và Pacific Airlines, trong đó Vietnam Airlines áp đảo với gần 90% thị phần thì tại thời điểm tháng 9/2013 thị trường này đã

2

thực sự sôi động Cùng với sự phát triển liên tục với tốc độ cao của thị trường vận tải hành khách nội địa, hàng loạt các biến động khác trong ngành hàng không như:

• VietJet Air đã có những bước phát triển vượt bậc, phát triển mạnh mẽ

về đội tàu bay, mạng đường bay, bao gồm cả nội địa và quốc tế cũng như từng bước nghiên cứu đầu tư, thành lập các đưởng bay tới các điểm đến nước ngoài tại Thái Lan, Myanmar để xâm nhập thị trường nội địa đầy tiềm năng của các quốc gia này; không những tạo sự cạnh tranh mạnh mẽ trên thị trường vận tải hàng không mà còn đặt ra cho Vietnam Airlines thực trạng cần nghiên cứu nghiêm túc thị trường vận tải hành khách nội địa để từ đó đề ra được các bước phát triển tiếp theo

• Hãng hàng không Pacific Airlines đổi tên thành JetStar Pacific và mở rộng quy mô hoạt động, đăc biệt là tăng cường mạnh trên các đường bay nội địa;

Vì vậy, để có được định hướng trong việc phát triển thị trường vận tải hành khách nội địa của Vietnam Airlines để từ đó đưa ra được các biện pháp thích hợp, tôi quyết định lựa chọn đề tài: “Phát triển thị trường vận tải hành khách nội địa của Vietnam Airlines trong bối cảnh Việt Nam hội nhập quốc tế” làm đề tài nghiên cứu của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

Đề tài tập trung làm rõ những vấn đề lý luận, những vấn đề đặc thù của thị trường vận tải hành khách nội địa của Vietnam Airlines

Phân tích một cách toàn diện động thái phát triển thị trường từ 2010 đến nay, từ đó rút ra những vấn đề có tính hệ thống, có tính quy luật trong phát triển thị trường vận tải hành khách hàng không nội địa

Đề xuất phương hướng và giải pháp phát triển thị trường vận tải hành khách nội địa của Vietnam Airlines trong bối cảnh mở cửa thị trường dịch vụ trong hội nhập quốc tế hiện nay

3 Câu hỏi nghiên cứu

Đề tài tập trung trả lời cho câu hỏi: Giải pháp nào để phát triển thị trường vận tải hành khách nội địa bằng đường hàng không của Vietnam Airlines trong bối cảnh hội nhập quốc tế?

3

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu là những vấn đề lý luận và thực tiễn phát triển thị trường vận tải hành khách nội địa của Vietnam Airlines

Phạm vi nghiên cứu: Thị trường vận tải hành khách nội địa của Việt Nam

Về thời gian: động thái phát triển thị trường từ năm 2010đến 2015, dự báo cho năm 2020 và tầm nhìn đến 2030

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

– Các phương pháp tổng hợp, phân tích, các phương pháp thống kê – Đề tài cũng sử dụng kết quả các công trình nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước

– Thu thập và phân tích dữ liệu thứ cấp qua báo cáo, phân tích, điều tra của Vietnam Airlines

– Thu thập và phân tích các số liệu sơ cấp

6 Kết cấu của luận văn

Với mục tiêu đặt ra ở trên, ngoài phần mở đầu và tài liệu tham khảo, Luận văn được kết cấu thành bốn chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở khoa học

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng thị trường vận tải hành khách nội địa của Vietnam

Airlines

Chương 4: Giải pháp phát triển thị trường vận tải hành khách nội địa của

Vietnam Airlines

Kết luận

4

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Kể từ năm 2001 đến nay, đã có những đề tài khoa học sau đây đề cập đến một số khía cạnh liên quan đến vận tải hàng không:

 Các nghiên cứu về phát triển thị trường vận tải hàng không

Đề tài khoa học cấp ngành: “Thị trường vận tải hàng không và chiến lược phát triển ngành vận tải hàng không Việt Nam đến năm 2010”-PTS Đào Mạnh Nhương – Nguyên phó cục trưởng hàng không Việt Nam Tác giả đã hệ thống hóa những vấn đề mang tính lý luận về thị trường vận tải hàng không; phân tích và đánh giá thực trạng phát triển kinh doanh hàng không tại Việt Nam trong giai đoạn hội nhập trên cơ sở đi sâu vào các điểm mạnh và điểm yếu trong quá trình thực hiện; từ

đó đề xuất các giải pháp giúp ngành hàng không Việt Nam mở rộng và phát triển hơn nữa mảng dịch vụ vận tải nhằm góp phần nâng cao hơn nữa năng lực cạnh tranh của hàng không nội địa Nghiên cứu chủ yếu sử dụng phương pháp thống kê, phân tích, so sánh, quy nạp, phán đoán, tổng hợp Về căn bản, đề tài đã làm rõ tình hình thị trường vận tải hàng không nói chung cũng như đưa ra chiến lược phát triển tổng thể của lĩnh vực vận tải hàng không

Luận văn thạc sỹ: “Giải pháp phát triển thị trường vận tải quốc tế của hãng hàng không quốc gia Việt Nam” – Ths Lê Tuấn Khác với các nghiên cứu khác, tác giả chỉ nghiên cứu một cách cơ bản về cơ sở lý luận của thị trường vận tải hàng không, đã tập trung phân tích những điểm mạnh, điểm yếu, thành tựu, hạn chế tồn tại trong chính sách điều hành kinh doanh của Vietnam Airlines từ 2008 đến 2012 Cuối cùng, tác giả đi sâu vào nghiên cứu những đặc điểm của thị trường vận tải của

2 mảng hành khách nội địa và quốc tế của Vietnam Airlines và từ đó đưa ra các giải pháp để mở rộng thị trường Tuy nhiên nghiên cứu này không đề cập và đánh giá một cách sâu sắc, toàn diện năng lực cạnh tranh của Vietnam Airlines trong bối cảnh hội nhập quốc tế

5

Luận văn thạc sỹ: “Phát triển vận tải hành khách nội địa của hãng hàng không quốc gia Việt Nam” – Ths Trần Thanh Hương Về mặt lý luận, Tác giả này

đã nghiên cứu những vấn đề chung về vận tải nội địa, các nhân tố tác động đến thị trường hàng không, các chính sách phát triển thị trường bao gồm khái niệm, phân loaị, các công cụ của các hãng hàng không và môí quan hệ của mảng dịch vụ này với các yếu tố khác trong nền kinh tế Đồng thời, đề tài cũng rút được bài học về điều hành kinh doanh thông qua việc nghiên cứu kinh nghiệm của các hãng hàng không lớn trong khu vực như Singapore Airlines, Thai Airway, Korean Air…từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.Về mặt thực tiễn, đề tài đã khái quát được thực trạng thị trường vận tải hàng không nội địa của Vietnam Airlines từ

2001 đến 2010 Cuối cùng, từ việc phân tích các đặc điểm hoạt động vận tải mảng hành khách nội địa của Vietnam Airlines trên cơ sở so sánh với các hãng hàng không lớn, đề tài đã rút ra bài học kinh nghiệm và từ đó đưa ra các giải pháp cho Vietnam Airlines.Luận văn đã giải quyết khá triệt để các vấn đề nghiên cứu đặt ra Tuy nhiên luận văn chỉ nêu ra khía cạnh làm sao để phát triển dịch vụ vận tải hành khách nội địa Do vậy, cần tiếp tục phát triển đề tài để có thể đi sâu và đưa ra các khía cạnh khác về vấn đề này

 Các nghiên cứu chung về ngành hàng không

Đề tài khoa học cấp ngành: “Nghiên cứu các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành hàng không dân dụng Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế” – PTS Đào Mạnh Nhương – Nguyên phó cục trưởng cục hàng không dân dụng Việt Nam Tác giả đãtổng hợp một số thông tin sẵn có và dữ liệu liên quan đến các hãng hàng không nội địa và trong khu vực, dựa vào đó đánh giá và phân tích mức độ chênh lệch về quy mô, hiệu quả hoạt động, chính sách giữa các hãng hàng không với nhau Thông qua đó, đi sâu phân tích năng lực cạnh tranh của ngành hàng không dân dụng nói chung và Vietnam Airlines nói riêng trong điều kiện mới đồng thời đưa ra các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh tổng thể