Hoạt động kinh doanh của các công ty nhật bản tại việt nam sau thảm họa động đất, sóng thần tại nhật bản

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --- ĐỖ ĐĂNG CHÍNH HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC CÔNG TY NHẬT BẢN TẠI VIỆT NAM SAU THẢM HỌA ĐỘNG ĐẤT, SÓNG THẦN TẠI NHẬT BẢN LUẬN VĂN TH

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

ĐỖ ĐĂNG CHÍNH

HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC CÔNG TY NHẬT BẢN TẠI VIỆT NAM SAU THẢM HỌA ĐỘNG ĐẤT,

SÓNG THẦN TẠI NHẬT BẢN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

Hà Nội – 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

ĐỖ ĐĂNG CHÍNH

HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC CÔNG TY NHẬT BẢN TẠI VIỆT NAM SAU THẢM HỌA ĐỘNG ĐẤT,

SÓNG THẦN TẠI NHẬT BẢN

Chuyên ngành : Kinh tế Quốc tế

Mã số : 60 31 01 06

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS TS Nguyễn Việt Khôi

Hà Nội - 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan: Luận văn với đề tài “Hoạt động kinh doanh của các

Công ty Nhật Bản ở Việt Nam sau thảm họa động đất, sóng thần tại Nhật Bản” là công trình nghiên cứu riêng của tôi

Các số liệu trong khóa luận đƣợc sử dụng trung thực Kết quả nghiên cứu đƣợc trình bày trong khóa luận này chƣa từng đƣợc công bố tại bất kỳ công trình nào khác Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

LỜI CẢM ƠN

Sau một thời gian nghiên cứu nghiêm túc, đến nay tôi đã hoàn thành luận văn để bảo vệ tốt nghiệp theo kế hoạch của trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc Gia Hà Nội

Có được kết quả này, trước hết tôi xin gửi lời cảm ơn đến tập thể quý Thầy Cô giáo trường đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, những người đã tận tình truyền đạt kiến thức cho tôi trong khóa học vừa qua Đặc biệt tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS Nguyễn Việt Khôi đã hướng dẫn, giúp đỡ tận tình và trách nhiệm để tôi hoàn thành bản luận văn này

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến Lãnh đạo, các phòng ban, các anh chị cán bộ công nhân viên tại Công ty cổ phần các hệ thống viễn thông VNPT - Fujitsu đã nhiệt tình giúp đỡ trong quá trình hoàn thành luận văn này

Những lời cảm ơn sau cùng tôi xin gửi lời cảm ơn gia đình, đồng nghiệp, bạn bè đã động viên, ủng hộ và tạo điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành được luận văn tốt nghiệp này

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT Error! Bookmark not defined DANH MỤC HÌNH VẼ Error! Bookmark not defined.

LỜI MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN

VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH 4 1.1 Tổng quan tài liệu nghiên cứu 4

1.1.1 Các nghiên cứu trong nước 4 1.1.2 Các nghiên cứu nước ngoài Error! Bookmark not defined.

not defined.

1.2.1 Các khái niệm, vai trò của hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp

Error! Bookmark not defined.

1.2.2 Nội dung của hoạt động kinh doanh Error! Bookmark not defined.

1.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanhError! Bookmark not

defined.

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined.

2.1 Cách tiếp cận Error! Bookmark not defined.

2.1.1 Tiếp cận hệ thống Error! Bookmark not defined.

2.1.2 Tiếp cận theo quan điểm duy vật biện chứng Error! Bookmark not defined.

2.2 Khung khổ phân tích Error! Bookmark not defined.

not defined.

2.3.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu Error! Bookmark not defined.

2.3.2 Phương pháp duy vật biện chứng Error! Bookmark not defined.

2.3.3 Phương pháp so sánh Error! Bookmark not defined.

2.3.4 Phương pháp kế thừa Error! Bookmark not defined.

2.3.5 Phương pháp phân tích và tổng hợp Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CỦA THẢM HỌA ĐỘNG ĐẤT, SÓNG THẦN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA MỘT SỐ CÔNG TY NHẬT

BẢN TẠI VIỆT NAM Error! Bookmark not defined 3.1 Công ty cổ phần các hệ thống viễn thông VNPT-FujitsuError! Bookmark not defined.

3.1.1 Lịch sử hình thành, đặc điểm kinh doanh và chức năng nhiệm vụ, cơ cấu tổ

chức của Công ty Error! Bookmark not defined 3.1.2 Kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty giai đoạn 2010 – 2015 Error!

Bookmark not defined.

3.1.3 Thực trạng ảnh hưởng của thảm họa động đất sóng thần năm 2011 tới hoạt

động kinh doanh của Công ty Error! Bookmark not defined.

3.2 Công ty Toyota Error! Bookmark not defined.

3.2.1 Lịch sử hình thành và phát triển Error! Bookmark not defined.

3.2.2 Thực trạng hoạt động kinh doanh sau thảm họa động đất sóng thần của Công

ty Toyota Error! Bookmark not defined.

3.3 Công ty Canon Error! Bookmark not defined.

3.3.1 Lịch sử hình thành và phát triển Error! Bookmark not defined.

3.3.2 Thực trạng hoạt động kinh doanh của Canon sau thảm họa đông đất sóng thần Error! Bookmark not defined.

3.4 Đánh giá chung ảnh hưởng của thảm họa động đất sóng thần tới Công ty

Nhật Bản tại Việt Nam Error! Bookmark not defined.

3.4.1 Một số giải pháp cơ bản đã được thực hiện Error! Bookmark not defined.

3.4.2 Hạn chế trong hoạt động kinh doanh của một số công ty Nhật Bản tại Việt Nam Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA CÁC CÔNG TY NHẬT BẢN TẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2016 -

2020 Error! Bookmark not defined.

4.1 Giải pháp nâng cao hoạt động kinh doanh của các công ty Nhật Bản tại Việt

Nam giai đoạn 2016 – 2020 Error! Bookmark not defined.

4.1.1 Lập kế hoạch chuẩn bị ứng phó trong tình huống thiên taiError! Bookmark

not defined.

4.1.2 Xây dựng, hoàn thiện chiến lược và kế hoạch kinh doanhError! Bookmark not defined.

4.1.3 Hoàn thiện công tác thu thập xử lý thông tin xác định nhu cầu thị trường mở

rộng kinh doanh Error! Bookmark not defined 4.1.4 Tạo lập nền văn hoá doanh nghiệp Error! Bookmark not defined.

4.2 Một số kiến nghị Error! Bookmark not defined.

4.2.1 Kiến nghị với nhà nước Error! Bookmark not defined 4.2.2 Kiến nghị đối với đối tác liên doanh, góp vốn Error! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.

TÀI LIỆU THAM KHẢO 7

1

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Theo đánh giá của Bộ Công Thương, Nhật Bản đã và đang là một trong những đối tác kinh tế, thương mại hàng đầu của Việt Nam kể từ khi Việt Nam bắt đầu công cuộc đổi mới Nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đã tham gia đầu tư và làm ăn kinh doanh với Việt Nam Gần đây, quan hệ Việt Nam-Nhật Bản phát triển nhanh trên mọi lĩnh vực, theo phương châm đối tác chiến lược Với tiềm năng thị trường lớn và môi trường pháp lý, kinh tế ngày càng thuận lợi, các doanh nghiệp Việt Nam

có thể tìm thấy nhiều cơ hội xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản Tuy nhiên, Nhật cũng là quốc gia chịu nhiều thiên tai với tần suất liên tục và sức công phá mạnh Thảm họa động đất sóng thần đầu nãm 2011 ảnh hưởng to lớn đến nền kinh tế Nhật

và đồng thời tác động đến các đối tác kinh tế như Việt Nam

Hiện nay, Nhật Bản là một trong những nước có nguồn vốn ODA và FDI vào Việt Nam cao nhất Nhật Bản bắt đầu hỗ trợ ODA dành cho Việt Nam từ năm 1992

và kể từ đó Nhật Bản luôn là nước viện trợ ODA lớn nhất cho Việt Nam Trong hợp tác ODA Nhật Bản hỗ trợ cho các nước đang phát triển trên thế giới, thì hợp tác với Việt nam có quy mô lớn nhất và Việt Nam cũng là đối tác quan trọng nhất của Nhật Bản về ODA Cho đến nay, có nhiều doanh nghiệp Nhật Bản tham gia vào các dự

án ODA và tiến hành chuyển giao kỹ thuật, kinh nghiệm của phía Nhật Bản cho Việt Nam Xây dựng và trang bị cơ sở hạ tầng bằng nguồn vốn ODA là một yếu tố quan trọng để cải thiện môi trường đầu tư và góp phần thúc đẩy đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam Trận động đất sóng, thần lịch sử đầu năm 2011 đã ảnh hưởng không nhỏ đến nền kinh tế Nhật Bản cũng như các đối tác kinh tế như Việt Nam, đặc biệt là tình hình đầu tư và việc hợp tác của các công ty Nhật Bản với doanh nghiệp Việt Nam khi mà Nhật Bản phải tập trung vốn để xây dựng lại đất nước

Ở một góc độ nào đó, khi gặp thiên tai, Nhật Bản sẽ phải tập trung nguồn lực

để khắc phục hậu quả Vì vậy có thế ảnh hưởng đến dòng vốn vào Việt Nam, ảnh

2

hưởng đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam Đây

là một vấn đề tương đối nóng và nổi bật trong thời gian gần đây không chỉ đối với Nhật Bản mà đối với cả các nước có quan hệ song phương, đa phương, khu vực với Nhật Bản Và vấn đề đặt ra là các doanh nghiệp Nhật Bản sẽ phải đối phó với tình trạng thiếu vốn như thế nào Những cam kết đã ký với doanh nghiệp cũng như Việt Nam ra sao Mức độ ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam như thế nào Đó chính là những câu hỏi cần phải giải đáp Tuy nhiên cho đến nay chưa có bất kỳ tài liệu nào nghiên cứu về ảnh hưởng của thảm họa thiên nhiên này đến các doanh nghiệp có vốn đầu tư từ Nhật Bản vào Việt Nam Vì vậy, tác giả

chọn đề tài: “Hoạt động kinh doanh của các Công ty Nhật Bản tại Việt Nam sau

thảm họa động đất, sóng thần tại Nhật Bản” có thể đánh giá nội dung nghiên cứu

mới và phù hợp

2 Câu hỏi nghiên cứu

Tác giả chọn đề tài “Hoạt động kinh doanh của các Công ty Nhật Bản tại

Việt Nam sau thảm họa động đất, sóng thần tại Nhật Bản” nhằm trả lời cho các

câu hỏi sau:

Ảnh hưởng của động đất sóng thần tại Nhật Bản từ năm 2011 đến hoạt động kinh doanh của Công ty cổ phần các hệ thống viễn thông VNPT – Fujitsu (VFT) và một số Công ty Nhật Bản tại Việt Nam như thế nào?

Công ty VFT tại Việt Nam cần đưa ra những giải pháp nào nhằm khắc phục những khó khăn trong hoạt động kinh doanh do ảnh hưởng của động đất, sóng thần?

3 Mục đích nghiên cứu

Luận văn nhằm cung cấp một cái nhìn khách quan và thực tế về ảnh hưởng của trận động đất, sóng thần tại Nhật Bản và những hệ lụy đối với tình hình hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam – cụ thể qua hoạt động kinh doanh của các Công ty Nhật Bản tại Việt Nam Từ đó thấy được mối quan hệ giữa những tai ương từ thiên nhiên đến với Nhật và sự biến động tình hình

3

đầu tư vào các dự án của Nhật Bản tại Việt Nam cũng như tình hình kinh doanh của các doanh nghiệp Việt có hợp tác với các công ty Nhật Bản

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động kinh doanh của các Công ty Nhật Bản là hệ quả sau thảm họa động đất, sóng thần tại Nhật Bản

từ năm 2011 đến nay

Phạm vi nghiên cứu:

+ Không gian: Công ty cổ phần các hệ thống viễn thông VNPT – Fujitsu (VFT) và một số Công ty Nhật Bản tại Việt Nam

+ Thời gian: Số liệu được tổng hợp từ năm 2009 đến năm 2015

5 Kết cấu của luận văn

Luận văn được chia thành 4 chương Cụ thể như sau:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận

Chương 2: Phương pháp luận và thiết kế nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng về ảnh hưởng của thảm họa động đất sóng thần đối với hoạt động kinh doanh của các Công ty Nhật Bản tại Việt Nam

Chương 4: Giải pháp nâng cao hoạt động kinh doanh của các Công ty Nhật Bản tại Việt Nam giai đoạn 2016 - 2020

4

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ

LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH

1.1 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

1.1.1 Các nghiên cứu trong nước

Hiện nay, chưa có một đề tài nào nghiên cứu cụ thể về ảnh hưởng của động đất sóng thần đến hoạt động kinh doanh của các Nhật Bản ở Việt Nam nói riêng cũng như các Công ty Nhật Bản nói chung Tác giả đưa ra một số đề tài nghiên cứu

về hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Nhật Bản, Việt Nam dưới nhiều giác độ khác nhau như:

Đề tài: “Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh dịch vụ trên mạng điện thoại cố định của VNPT Hà Nội“ năm 2010 của Trương Thanh Tú Đề tài đã nêu ra được lý thuyết cơ bản về kinh doanh, kinh doanh dịch vụ trên mạng điện thoại cố định hữu tuyến, lý luận về hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Tuy nhiên tác giả vẫn chưa đưa ra được giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh dịch vụ trên mạng điện thoại cố định hiện nay

Đề tài: “Phân tích hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng Công ty viễn thông quân đội Viettel chi nhánh Vĩnh Long“ năm 2008 của Trương Công An Tác giả đã đưa ra được những khái niệm chung về phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh, chỉ ra được thực trạng của hoạt động kinh doanh của Tổng Công ty Tuy nhiên, các giải pháp đưa ra chưa phù hợp và chưa đánh giá đầy đủ được tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

Đề tài: “Phân tích và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của công ty TNHH Nissei Electric Hà Nội“ năm 2008 của Nguyễn Thanh Hương

Bên cạnh đó, đã có rất nhiều bài báo viết về thảm họa động đất sóng thần ở Nhật và ảnh hưởng của nó đến nền kinh tế Nhật Bản nói riêng và nền kinh tế thế giới nói chung, trong đó có Việt Nam, như sau:

5

Bài báo “Động đất tại Nhật Bản ảnh hưởng đến ODA? ’’ trên bbc.co.uk được đãng vào thứ tư ngày 16 tháng 3 năm 2011 đã viết: Động đất và sóng thần tại Nhật Bản làm ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu, trong đó có Việt Nam Chuyên gia trong vùng dự tính nguồn ODA và FDI của Nhật sẽ được đưa về Nhật trong năm nay để phục vụ công cuộc tái thiết Điều này làm những nước phụ thuộc nhiều vào dòng vốn của Nhật bị ảnh hưởng Là cường quốc kinh tế đứng thứ ba thế giới, sự hưng thịnh hay suy giảm của ngoại thương Nhật Bản đang ảnh hưởng đến giá cả nhiều mặt hàng trên thế giới Nhật dẫn đầu thế giới về công nghệ xe hơi và điện tử Nhiều nhà máy công nghệ cao nằm trong vùng bị ảnh hưởng của động đất và sóng thần đang tạm đóng cửa Nhiều dây chuyền lắp xe hơi tạm ngưng hoạt động do thiếu phụ tùng Giới kinh doanh tại Á châu đang nhắc tới việc khan hiếm một số mặt hàng điện tử, hoặc thời gian giao hàng sẽ lâu hơn, do sản xuất bị gián đoạn Thành phố Sendai, vùng gần với tâm điểm của động đất là nơi có nhiều nhà máy sản xuất chip của một số tập đoàn điện tử hàng đầu của Nhật Trong số này có Toshiba, Hitachi, Canon, Sony và Fujitsu

Bài báo “Thiên tai tác động xấu và sâu đến kinh tế Nhật” trên vietnamplus.vn được đãng vào ngày 14 tháng 3 năm 2011 đã viết: Thảm họa động đất và sóng thần xảy ra hôm 11/3 tại khu vực Đông Bắc Nhật Bản có thể sẽ tác động xấu đến nền kinh tế lớn thứ ba thế giới này ở mức độ sâu và lâu dài hơn dự tính Động đất và sóng thần đã phá hủy một số sân bay và hải cảng chủ chốt, trong khi cõ sở hạ tầng giao thông thuộc các khu vực bị ảnh hưởng ở Đông Bắc Nhật Bản bị tàn phá nặng

nề Nhiều tập đoàn hàng đầu của Nhật Bản cho biết họ đã phải ngừng mọi hoạt động Các nhà chế tạo ôtô Toyota, Nissan và Honda đã thông báo tạm ngừng toàn

bộ hoạt động sản xuất ở trong nước ít nhất cho tới đầu tuần này Hãng sản xuất các sản phẩm điện tử cũng đã tạm ngừng các hoạt động ở trong nước Nhà kinh tế Janwillem Acket, thuộc hãng phân tích Julius Baer, nhận xét: "Trận động đất ngày 11/3 sẽ làm đình đốn nhiều hoạt động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế, trong bối cảnh tình trạng thiếu điện có thể dẫn đến sự giảm mạnh các hoạt động sản xuất." Kinh tế Nhật Bản đã giảm 1,3% trong quý 4/2011 Theo kết quả khảo sát do