Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh trường THPT bình xuyên, tỉnh vĩnh phúc

Kết quả học tập của học sinh sau khi thực hiện thay đổi một số biện pháp trong quá trình dạy học môn giáo dục quốc phòng và an ninh ..... Nâng cao chất lượng dạy học môn GDQP&AN cho học

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2

TRẦN THỊ DIỆU THU

BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC

PHÒNG VÀ AN NINH CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT BÌNH XUYÊN, TỈNH VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2

TRẦN THỊ DIỆU THU

BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC

PHÒNG VÀ AN NINH CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT

BÌNH XUYÊN, TỈNH VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh

Người hướng dẫn khoa học

Thượng tá TRỊNH KHẮC TỈNH

và các bạn sinh viên lớp K38 GDQP&AN đã động viên, tạo điều kiện giúp đỡ

để khóa luận của em được hoàn thành

Với vốn kiến thức chưa được sâu rộng cũng như chưa có kinh nghiệm, thời gian làm khóa luận tốt nghiệp có hạn nên em không tránh khỏi những thiếu sót Em rất mong nhận được sự góp ý tận tình cũng như phê bình của các thầy giáo, cô giáo, các bạn sinh viên để đề tài đề tài của em được hoàn chỉnh hơn Đó sẽ là những hành trang quý giá giúp em hoàn thiện kiến thức của mình sau này

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

Tác giả đề tài

Trần Thị Diệu Thu

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những vẫn đề tôi trình bày trong khóa luận là kết quả nghiên cứu của riêng bản thân tôi dưới sự hướng dẫn tận tình của Thượng tá Trịnh Khắc Tỉnh Đề tài này chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào

Nếu sai, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

Tác giả đề tài

Trần Thị Diệu Thu

CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

GDQP&AN Giáo dục quốc phòng và an ninh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ 2

2.1 Mục đích 2

2.2 Nhiệm vụ 2

3 Đối tượng nghiên cứu 3

4 Phạm vi nghiên cứu 3

5 Thời gian nghiên cứu 3

6 Phương pháp nghiên cứu 3

7 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn 4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT BÌNH XUYÊN, TỈNH VĨNH PHÚC 1.1 Cơ sở lý luận về công tác giáo dục quốc phòng và an ninh 5

1.2 Vị trí môn học giáo dục quốc phòng và an ninh trong trường THPT Bình Xuyên 7

1.3 Cơ sở đưa ra biện pháp nâng cao chất lượng dạy học cho học sinh trường THPT Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc 10

Chương 2: ĐIỀU TRA KHẢO SÁT THỰC TIỄN GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP MÔN HỌC GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH TẠI TRƯỜNG THPT BÌNH XUYÊN, TỈNH VĨNH PHÚC 2.1 Thực trạng dạy và học môn giáo dục quốc phòng và an ninh tại trường THPT Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc 15

2.2 Cách đánh giá kết quả học tập môn giáo dục quốc phòng và an ninh học sinh trường THPT Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc 18 2.3 Điều tra thực tiễn công tác giảng dạy và học tập môn học giáo dục quốc phòng

và an ninh tại trường THPT Bình Xuyên và khảo sát quá trình dạy và học môn giáo

dục quốc phòng và an ninh trường THPT Xuân Hòa, THPT Yên Lạc, THPT Đội

Cấn 19

2.3.1 Khảo sát tại trường THPT Bình Xuyên 19

2.3.2 Thực tiễn về dạy học môn học giáo dục quốc phòng và an ninh tại trường THPT Xuân Hòa, THPT Yên Lạc, THPT Đội Cấn 23

2.4 Kết quả, báo cáo 23

Kết luận Chương 2 24

Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT BÌNH XUYÊN, TỈNH VĨNH PHÚC 3.1 Thay đổi một số biện pháp giảng dạy và học khác thay thế phương pháp truyền thống cho học sinh trường THPT Bình Xuyên 25

3.1.1 Giảng dạy những bài học, tiết học lý thuyết bằng phương pháp trực quan ……… 25

3.1.2 Giảng dạy những bài học, tiết học thực hành (ngoài sân trường, bãi tập) bằng phương pháp trực quan 28

3.1.3 Củng cố đội ngũ giáo viên, trang bị thêm cơ sở vật chất 31

3.1.4 Tổ chức hoạt động học tập ngoại khóa giáo dục quốc phòng và an ninh 33

3.1.5 Kiểm tra, đánh giá học lực của học sinh nghiêm túc 35

3.2 Thực nghiệm biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh trường THPT Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc 36

3.2.1 Mục đích 36

3.2.2 Nội dung thực nghiệm 36

3.2.3 Tiến hành thực nghiệm 36

3.3 Kết quả học tập của học sinh sau khi thực hiện thay đổi một số biện pháp trong quá trình dạy học môn giáo dục quốc phòng và an ninh 38

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 40

TÀI LIỆU THAM KHẢO 41

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1: Khảo sát kết quả học tập giáo dục quốc phòng và an ninh của trường THPT

Bình Xuyên trong năm học 2015 – 2016 21 Bảng 2: Kết quả học tập giáo dục quốc phòng và an ninh theo PPDH truyền thống

trường THPT Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc 37

Bảng 3: Kết quả học tập giáo dục quốc phòng và an ninh theo PPDH mới trường

THPT Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc 38

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

GDQP&AN là một bộ phận của nền giáo dục quốc dân Môn học giáo dục quốc phòng và an ninh ở trường THPT là một trong những nhiệm vụ quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện

Trước những đòi hỏi mang tính khách quan của xã hội, Đảng và Nhà nước

ta luôn coi trọng công tác giáo dục trong đó có GDQP&AN bởi đó là điều kiện tiên quyết để thực hiện xây dựng một đất nước vững mạnh

Nâng cao chất lượng dạy học môn GDQP&AN cho học sinh trường THPT là vô cùng cần thiết vì môn học GDQP&AN không chỉ là môn học chính khóa nằm trong chương trình giảng dạy của các trường THPT mà GDQP&AN cho học sinh THPT còn nhằm góp phần giáo dục, rèn luyện và hình thành nhân cách, lòng yêu nước, niềm tự hào về truyền thống đánh giặc ngoại xâm của dân tộc, nâng cao ý thức quốc phòng toàn dân vững mạnh, cảnh giác trước âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, phản động, có kỹ năng, kiến thức cơ bản về quân sự, an ninh để tham gia vào sự nghiệp xây dựng, củng cố và phát triển nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân Công tác giáo dục quốc phòng và an ninh đã được triển khai, thực hiện thống nhất và đồng bộ đến mọi cấp, mọi ngành và toàn dân theo, từng bước

đi vào nề nếp theo Chỉ thị số 12-CT/TƯ ngày 03/5/2007 Nghị định số 116/2007/NĐ-CP ngày 10/07/2007 đã quy định nội dung, thời gian, phương pháp giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh, sinh viên Việt Nam trong chương trình THPT, trung cấp chuyên nghiệp, trung cấp nghề, cao đẳng nghề, cao đẳng, đại học, học viện và các trường thuộc cơ quan Nhà nước, tổ chức Chính trị - Xã hội, bồi dưỡng kiến thức GDQP&AN cho cán bộ, đảng viên, công chức các cấp, các ngành và các đối tượng khác

Ngày 24/12/2007 Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ra Quyết định số 79/2007/QĐ-BGDĐT đã quy định phân phối chương trình môn học giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh THPT gồm 3 khối (lớp 10, lớp 11 và lớp 12) Tổng số tiết học ở trường THPT là 105 tiết (chia đều cho 3 khối, mỗi khối 35 tiết/1 năm học tương ứng với 1 tiết /1 tuần)

Trường THPT Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc đã và đang thực hiện mục đích đào tạo toàn diện, bên cạnh những môn học quy định để các em học sinh thi vào các trường cao đẳng, đại học thì GDQP&AN cũng được nhà trường đặc biệt chú trọng và quan tâm Tuy nhiên, công tác GDQP&AN cho học sinh trường THPT Bình Xuyên vẫn còn nhiều hạn chế như bất cập cả về chỉ đạo, quản lý, điều kiện cơ sở vật chất, thao trường bãi tập, phương tiện dạy học chưa đồng bộ, đội ngũ giáo viên còn thiếu về số lượng, một số giáo viên chưa tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy, huấn luyện nội dung môn học, một

bộ phận học sinh chưa tự giác trong tập nên kết quả GDQP&AN còn hạn chế, như vậy chất lượng dạy và học sẽ có những ảnh hưởng

Nhằm đóng góp một phần trong việc xây dựng và phát triển GDQP&AN

trường THPT Tôi đã chọn đề tài "Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học

môn GDQP&AN cho học sinh trường THPT Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc"

Đây là một đề tài thiết thực và sát với thực tế và có tính khoa học cao

2 Mục đích và nhiệm vụ

Tiến hành điều tra khảo sát thực tiễn giảng dạy và học tập môn giáo dục quốc phòng và an ninh tại trường trung học phổ thông Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

Các biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn giáo dục quốc phòng và

an ninh cho học sinh trường trung học phổ thông Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

3 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn giáo dục quốc phòng và

an ninh cho học sinh trường THPT Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

4 Phạm vi nghiên cứu

Các nội dung giảng dạy môn giáo dục quốc phòng và an ninh ở trường trung học phổ thông Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

5 Thời gian nghiên cứu

Tiến hành nghiên cứu từ tháng 11/2015 đến tháng 05/2016

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

- Nghiên cứu các văn bản của Đảng, Nhà nước về GDQP&AN, nghiên cứu tài liệu, giáo trình lý luận dạy học, PPDH

- Nghiên cứu vấn đề của đổi mới PPDH

- Nghiên cứu vị trí, vai trò của phương tiện trực quan, vật chất bảo đảm trong quá trình dạy học

6.2 Phương pháp nghiên cứu điều tra

Đề tài sử dụng phương pháp điều tra trực tiếp và gián tiếp

- Điều tra trực tiếp

Để đánh giá chất lượng học tập của học sinh trường THPT Bình Xuyên, tôi trực tiếp dự giờ tại một số lớp, đặt ra những câu hỏi, lắng nghe phản hồi và tiến hành điều tra học lực của học sinh

- Điều tra gián tiếp

+ Điều tra qua lãnh đạo nhà trường

+ Điều tra qua giáo viên và học sinh

+ Qua phản ánh của phụ huynh

6.3 Phương pháp nghiên cứu quan sát

Quan sát theo dõi thu thập các dữ liệu, các diễn biến tâm lý khác nhau của giáo viên và học sinh khi tham gia dạy và học môn GDQP&AN tại trường THPT Bình Xuyên cũng như cơ sở vật chất đã ảnh hưởng như thế nào tới chất lượng của dạy học

6.4 Phương pháp nghiên cứu phỏng vấn trao đổi

Tiến hành trò chuyện, trao đối về môn học GDQP&AN qua đó rút

ra khuynh hướng, các khía cạnh cơ bản của đối tượng nghiên cứu

6.5 Phương pháp nghiên cứu chuyên gia

Xin ý kiến đóng góp của các thầy, cô giáo giảng dạy lâu năm môn GDQP&AN để hoàn thiện đề tài nghiên cứu

6.6 Phương pháp nghiên cứu thống kê

Tổng hợp, thu thập và xử lý các số liệu liên quan

7 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn

- Ý nghĩa khoa học: Vận dụng các biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn GDQP&AN cho học sinh trường THPT Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc, là cơ sở cho việc đưa ra các phương pháp dạy học mới theo hướng hiện đại vào giảng dạy môn học GDQP&AN tại các trường THPT nhằm nâng cao chất lượng dạy và học của giáo viên và học sinh

- Ý nghĩa về thực tiễn: Kết quả của thực tiễn là cơ sở cho giáo viên vận dụng những phương pháp dạy học mới vào từng bài giảng cho học sinh học tập môn GDQP&AN đạt kết quả cao

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH CHO HỌC

SINH TRƯỜNG THPT BÌNH XUYÊN, TỈNH VĨNH PHÚC

1.1 Cơ sở lý luận về công tác giáo dục quốc phòng và an ninh

Để gìn giữ và phát huy truyền thống đấu tranh dựng nước, giữ nước của ông cha ta và làm tròn sứ mệnh mà Đảng và nhân dân giao phó, thế hệ trẻ, học sinh, sinh viên phải nhận thức đầy đủ, có tư duy đúng về công tác quốc phòng an ninh

Quốc phòng là toàn bộ mọi hoạt động của một quốc gia, lấy hoạt động quân sự làm nòng cốt để bảo vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh quốc gia, an ninh sinh tồn và an ninh phát triển Vì vậy bất cứ quốc gia nào cũng đều coi trọng vấn đề củng cố quốc phòng bởi điều đó không chỉ mang tính chất phòng thủ mà còn liên quan đến an ninh, lợi ích của một dân tộc Quốc phòng ngày nay không chỉ dựa trên sức mạnh quân sự mà còn bao gồm cả sức mạnh phi quân sự, trên mọi lĩnh vực như chính trị, kinh tế, văn hóa, hoa học kỹ thuật, ngoại giao… Bên cạnh đó, quốc phòng không chỉ chống giặc ngoại xâm mà còn chống cả thù trong giặc ngoài, đề cao cảnh giác với những thế lực thù địch, phản động để đảm bảo giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ thành quả cách mạng của nhân dân ta Công tác GDQP&AN ở các trường THPT là nhiệm vụ cực kỳ quan trọng, không chỉ cung cấp những kiến thức cơ bản nhất về quân sự cho thế hệ trẻ

mà còn giáo dục cho học sinh biết kế thừa, bảo vệ và phát huy truyền thống toàn dân đánh giặc giữ nước của dân tộc, giữ gìn đất nước bền vững, lâu dài

Sự nghiệp GDQP&AN ngày nay là trách nhiệm chung của cả nước chứ không phải của riêng bất kỳ một ban ngành nào

Những năm qua, cùng với những thành tựu vượt bậc của công cuộc đổi mới đất nước, công tác GDQP&AN nhất là việc giảng dạy môn học này trong trường THPT luôn được Ðảng, Nhà nước, nhân dân chăm lo xây dựng, củng cố Vì vậy, tiềm lực và thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân được giữ vững, công tác GDQP&AN ngày càng được tăng

cường, củng cố Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định: “Tăng

cường quốc phòng - an ninh là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của Đảng, Nhà nước và toàn dân” Tư duy mới của Đảng về xây dựng nền quốc phòng

toàn dân, an ninh nhân dân trong giai đoạn hiện nay được thể hiện rõ ở việc tăng cường bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh, giải quyết những thách thức lớn tác động trực tiếp đến nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới

Trong tình hình hiện nay, đất nước ta, nhân dân ta đang được sống trong nền hòa bình, độc lập, có nền kinh tế, chế độ chính trị, quốc phòng, giáo dục ngày càng phát triển Nhà nước ta không ngừng đổi mới những chính sách sao cho phù hợp với nguyện vọng của nhân dân, phát triển chính trị, kinh

tế, ngoại giao, đưa đất nước đi lên giàu mạnh Tuy nhiên, các thế lực thù địch luôn tìm mọi cách tiến hành diễn biến hòa bình, bạo loạn lật đổ, kích động các phần tử khủng bố chống phá chính quyền nước ta vậy nên củng cố quốc phòng ngày càng trở nên cấp thiết và được Đảng, Nhà nước và xã hội hết sức quan tâm

Trước những diễn biến hết sức phức tạp đó, Đảng và Nhà nước luôn chủ trương đưa nội dung giảng dạy giáo dục quốc phòng và an ninh thành một môn học chính thức trong chương trình giảng dạy phổ thông nhằm chuẩn bị cho học sinh những kiến thức cơ bản nhất về quốc phòng và an ninh Cùng với các môn học văn hóa khác trong trường phổ thông sẽ giúp các em học

sinh có được hành trang tốt khi ra trường, định hướng lập nghiệp đồng thời thực hiện bổn phận của một người công dân đối với Tổ quốc

Thực hiện Chỉ thị số 12 - CT/TW ngày 03 tháng 5 năm 2007 của Bộ Chính trị và Nghị định số 116/2007/NĐ-CP ngày 10 tháng 7 năm 2007 của Chính phủ, trong những năm qua, công tác GDQP&AN đã được lãnh đạo các

Bộ, ban, ngành đoàn thể Trung ương, hội đồng GDQP&AN các cấp lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện có hiệu quả, thiết thực Nhận thức và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, các tầng lớp nhân dân đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc được nâng cao, lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội được củng

cố Công tác GDQP&AN cho học sinh, sinh viên dần đi vào nền nếp, góp phần quan trọng củng cố nền quốc phòng toàn dân và giữ vững ổn định chính trị xã hội

1.2 Vị trí môn học giáo dục quốc phòng và an ninh trong trường THPT Bình Xuyên

Giáo dục quốc phòng và an ninh là môn học nằm trong chương trình dạy học của các trường THPT và là một bộ phận quan trọng của công tác giáo

dục quốc phòng toàn dân Giáo dục quốc phòng và an ninh trong trường

THPT góp phần giáo dục thế hệ trẻ, chủ nhân tương lai của đất nước có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Sự nghiệp giáo dục quốc phòng an ninh ngày nay là trách nhiệm của toàn dân, của cả nước, của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng,

sự quản lý của Nhà nước chứ không phải chỉ là trách nhiệm riêng của Bộ quốc phòng và hiện nay môn học GDQP&AN cũng được Bộ Giáo dục và Đào tạo hết sức quan tâm, GDQP&AN cho học sinh là môn học chính khóa theo luật định, là nhiệm vụ chiến lược của Đảng, Nhà nước trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc GDQP&AN là một nội dung quan trọng trong mục tiêu đào tạo toàn diện con người mới, phục vụ sự nghiệp “Công nghiệp hóa –

Hiện đại hóa” đất nước góp phần xây dựng, rèn luyện ý thức tổ chức kỷ luật tác phong, lối sống lành mạnh khi học sinh đang còn học tập trong nhà trường, thể hiện rõ đường lối giáo dục của Đảng được thể chế hóa bằng văn bản quy phạm pháp luật của nhà nước nhằm giúp học sinh thực hiện được mục tiêu hình thành và bồi dưỡng nhân cách phẩm chất năng lực của công dân đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc GDQP&AN cho học sinh THPT Bình Xuyên nói riêng và cho các trường THPT trên toàn quốc nói chung là một nội dung quan trọng trong mục tiêu đào tạo toàn diện con người mới, GDQP&AN không phải là công việc chuẩn bị nhân lực cho chiến tranh mà chủ yếu là trang bị tư duy kiến thức cơ bản nhất về quốc phòng cho học sinh, giúp học sinh có nhận thức và hiểu biết trong công việc kết hợp kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với chính trị, quốc phòng với kinh tế, an ninh và đối ngoại GDQP&AN cho học sinh là nhiệm vụ không thế thiếu trong quá trình đào tạo, xây dựng con người mới của Đảng Thông qua nhận thức về nội dung môn học và thực tế thông qua quá trình học tập GDQP&AN đã giúp cho học sinh nhận thức đầy đủ về nghĩa vụ, trách nhiệm của mình đối với Tổ quốc, hiểu về lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc

ta hàng ngàn năm qua, giúp cho học sinh xây dựng lối sống lành mạnh, ý thức

tổ chức kỷ luật, tác phong nhanh nhẹn Thế hệ trẻ sinh ra và lớn lên trong thời bình bản thân chưa trải qua chiến tranh, ít hiểu biết về chiến tranh, về kẻ thù, chưa nhận thức sâu sắc về quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình đối với Tổ quốc và dân tộc Tăng cường GDQP&AN toàn dân nói chung và GDQP&AN cho thế hệ trẻ nói riêng là nội dung đặc biệt có ý nghĩa quan trọng trong chiến lược đào tạo con người mới xã hội chủ nghĩa và củng cố nền quốc phòng toàn dân vững mạnh Điều này liên quan trực tiếp đến sự an nguy, sống còn của dân tộc

Công tác GDQP&AN hiện nay đang được thực hiện trong chương trình chính khóa ở tất cả các trường THPT trên cả nước, tại trường THPT Bình Xuyên GDQP&AN có nhiều chuyển biến tiến bộ, ngày càng đi vào nề nếp, chất lượng từng bước được nâng cao, số lượng học sinh học môn GDQP&AN ngày càng đầy đủ hơn, chương trình, nội dung môn học và giáo trình, giáo khoa, tài liệu cũng như các điều kiện đảm bảo phục vụ môn học ngày càng tốt Trong thời gian qua, GDQP&AN trong trường THPT cũng đã có những

cố gắng nhất định, khẳng định vị trí của môn học này nhưng nhìn chung GDQP&AN có lúc còn chưa chặt trẽ, chất lượng chưa đáp ứng được yêu cầu

Có thể nói, GDQP&AN là một môn học rất cần thiết đối với học sinh bậc THPT để các em được rèn luyện, vừa có thêm sức khỏe vừa có những kiến thức, hiểu biết, kỹ năng, thuật cơ bản về quốc phòng và an ninh góp phần vào công cuộc bảo vệ Tổ quốc

Mặt khác, trong thực tiễn GDQP&AN đang đặt ra nhiều vấn đề phải giải quyết trong đó có mâu thuẫn khá gay gắt giữa thời gian và khối lượng nội dung học vì nội dung chương trình nhiều mà việc bố trí thời gian cho giảng dạy và thao luyện còn thiếu, chưa đáp ứng được yêu cầu nội dung bài giảng cũng như tập luyện trong thực hành dẫn đến hiệu quả của môn học chưa đạt được mục tiêu đề ra, còn mang tính hình thức hoặc theo dạng thanh toán chương trình, học cho có, học cho xong

Trong thực tiễn, GDQP&AN và bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh cho học sinh THPT còn nhiều vấn đề cần giải quyết khác như: số tiết, thời gian lên lớp, kết cấu trong thực hiện nội dung GDQP&AN cũng cần nghiên cứu và điều chỉnh sao cho phù hợp… Trên thực tế môn học không chỉ dành cho học sinh THPT mà còn có các đối tượng khác nên chương trình và thời gian học cũng thường xuyên được sửa đổi, bổ xung, điều chỉnh sao cho

phù hợp với người học Đối với học sinh THPT ở cả 3 khối lớp 10, lớp 11 và lớp 12 mỗi khối 35 tiết, tổng số tiết học GDQP&AN ở cấp THPT là 105 tiết

Đặc biệt với đối tượng người học là học sinh THPT, cần tập trung vào nội dung giáo dục lòng yêu nước, yêu quê hương, lòng tự hào dân tộc bên cạnh đó cần hiểu biết về kỹ năng quân sự cần thiết, các văn bản pháp luật liên quan từ đó xác định trách nhiệm, nghĩa vụ trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đây là cơ sở cả về mặt lý luận và thực tiễn đặt ra để xây dựng nội dung chương trình sao cho phù hợp với đối tượng là học sinh THPT

1.3 Cơ sở đưa ra biện pháp nâng cao chất lượng dạy học cho học sinh trường THPT Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

Chương trình GDQP&AN cho học sinh trường THPT bao gồm nhiều nội dung liên quan đến việc trang bị cho các em những kiến thức chung về nền quốc phòng toàn dân, đồng thời giúp các em nắm được những kiến thức chung cơ bản về quốc phòng và an ninh Đối tượng người học ở trong độ tuổi

16 – 18 chuẩn bị trở thành những người có đủ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của một công dân với Tổ quốc thì chương trình học đã trang bị cho các em những tri thức cần thiết nhất trong từng bài học, giúp các em nắm được tình hình chung về quốc phòng và an ninh của nước nhà, đồng thời hiểu và biết rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ thiêng liêng, cao quý của bản thân đối với Tổ quốc, có ý thức, trách nhiệm hơn trong học tập, trong xã hội Một số nội dung giúp các em hiểu và nắm được tổ chức Quân đội Nhân dân Việt Nam, cách thức gia nhập Quân đội và thi vào các trường Quân sự Các nội dung thực hành giúp các em có kiến thức làm bản lề để rèn luyện và ứng dụng trong thực tế khi đất nước có chiến tranh nhất là các em học sinh THPT đang ở độ tuổi có sự ổn định về tâm lý, sự phát triển cao về thể chất và năng lực

Đất nước Việt Nam ta là một đất nước có bề dày lịch sử và truyền

hình ảnh và các bài viết ghi lại những giây phút lịch sử của những trận đánh lớn, những câu chuyện lịch sử đã được dựng thành những bộ phim đi cùng năm tháng Từ những tổ chức yêu nước nhỏ lẻ, ngày nay đã trở thành một tổ chức Quân đội Nhân dân Việt Nam hùng mạnh và quy mô Qua đó, học sinh

dễ dàng tiếp thu, nắm bắt về tổ chức, đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước về quốc phòng và an ninh, về âm mưu của các thế lực thù địch và các kỹ năng thực hành trong chiến đấu

Các trường THPT hiện nay hiện nay vẫn sử dụng phương pháp dạy học truyền thống để giảng dạy môn học GDQP&AN Các phương pháp truyền thống như: thuyết trình, đàm thoại, luyện tập luôn là những phương pháp quan trọng trong dạy học PPDH truyền thống là những cách thức dạy học quen thuộc được truyền từ lâu đời và được bảo tồn, duy trì qua nhiều thế hệ Về cơ bản, PPDH này lấy hoạt động của người thầy là trung tâm, lấy kiến thức muốn truyền đạt làm trọng tâm, mục tiêu là hướng dẫn cho học sinh tiếp thu được những kiến thức mà người thầy truyền đạt Bên cạnh đó cùng với những tiêu chí như: Coi trọng trí nhớ, học thuộc lòng, ghi chép tóm tắt, dùng thời gian học tập để nắm bắt kiến thức một cách thụ động do thầy, cô giáo truyền thụ, nguồn kiến thức hạn hẹp chỉ gói gọn trong sách giáo khoa… Có thể thấy dạy học theo PPDH truyền thống rất nhiều hạn chế cần có biện pháp khắc phục Nhất là đối với môn học GDQP&AN có khối lượng kiến thức lý thuyết lớn gói trong một tiết giảng, nhiều tiết thực hành, các em sẽ có tâm lý ngại khó, ngại rèn, ngại khổ, ngại luyện tập do vậy nếu chỉ áp dụng PPDH truyền thống thì bài giảng không đạt hiệu quả cao và không tương tác, không tạo hứng thú cho học sinh khi tham gia học tập, vậy nên cần có biện pháp điều chỉnh, thay đổi sao cho phù hợp để đạt hiệu quả tốt hơn với mục đích nhằm nâng cao chất lượng dạy học

Đổi mới phương pháp giảng dạy không phải là thay đổi từ cách giảng dạy này bằng cách giảng dạy khác mà là sử dụng những phương pháp dạy học

như thế nào để tạo ra được những giờ học có hiệu quả, mục tiêu của đổi mới PPDH là để nâng cao chất lượng giáo dục, góp phần hình thành và phát triển toàn diện Đổi mới phương pháp dạy phải gắn liền với cách học của học sinh, nếu giáo viên đơn phương đổi mới mà không để ý học sinh học như thế nào thì đổi mới sẽ không thành công Quan điểm đổi mới PPDH cũng không có nghĩa là hoàn toàn từ bỏ các PPDH truyền thống mà phải biết vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo giữa các phương pháp đó trong quá trình dạy học nhằm đạt được mục đích, hiệu quả cao nhất Tình trạng khá phổ biến hiện nay

là giáo viên lệ thuộc quá nhiều vào sách giáo khoa và sách giáo viên, vẫn còn quan niệm cho rằng sách giáo khoa là kiến thức chuẩn nhất cần truyền đạt hết những gì có trong đó Khi giảng lý thuyết nhiều giáo viên đã cố gắng thuyết trình, giảng giải hết những nội dung kiến thức có trong sách giáo khoa, yêu cầu học sinh ghi nhớ và học thuộc lòng Chính việc cố gắng để dạy hết kiến thức trong sách giáo khoa đã gây ra sự quá tải, nặng nề, thiếu thời gian cho một tiết học trên lớp Vì thế hiệu quả giảng dạy sẽ không cao, tạo áp lực cho người học

Giáo dục ở nước ta luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm không ngừng đổi mới và phát triển theo hướng tích cực, bắt kịp thời đại Dạy học một cách khoa học có hiệu quả luôn là đích mà giáo dục nước ta hướng đến

Để nâng cao chất lượng dạy học cần thay đổi và phải kết hợp đa dạng nhiều phương pháp khác nhau, đặc biệt là những phương pháp và kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực và sáng tạo của học sinh Hiện nay, đa số giảng viên, giáo viên đều dần áp dụng PPDH mới vào giảng dạy như PPDH hiện đại, PPDH trực quan… Đặc điểm của dạy học theo những phương pháp này

là giảm bớt thuyết trình, diễn giải, tăng cường dẫn dắt, điều khiển, tổ chức, xử

lý tình huống, lồng ghép các phương tiện dạy học hiện đại như: Máy chiếu,

người học, tránh sự thụ động tiếp thu kiến thức, tương tác từ một chiều giúp giáo viên và học sinh đạt kết quả tốt trong giảng dạy cũng như học tập Đổi mới PPDH thể hiện sự sáng tạo của mỗi giáo viên, là một hoạt động mang tính liên tục và sẽ không bao giờ có điểm cuối Theo Điều 28 của Luật Giáo

dục năm 2005“Phương pháp giáo dục phổ thông, phải phát huy tính tích cực,

tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; Bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” Mỗi PPDH dù truyền thống

hay hiện đại cũng đều có những đặc điểm, ưu thế và nhược điểm riêng, không

có PPDH nào là chìa khoá vạn năng Việc nghiên cứu kỹ từng bài dạy, từng đặc điểm bộ môn và đối tượng người học để có sự kết hợp đa dạng các PPDH

là việc cần làm ngay của mỗi giáo viên nhằm nâng cao chất lượng dạy học, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước trong giai đoạn hiện nay Ngoài ra để đổi mới, phát huy và vận dụng các phương pháp sao cho phù hợp đạt hiệu quả cao giáo viên cần kết hợp với kinh nghiệm riêng của mình, xác định những phương hướng riêng để cải tiến phương pháp dạy học và kinh nghiệm của cá nhân Trên thực tế, có rất nhiều phương hướng đổi mới phương pháp dạy học với nhiều cách khác nhau nhằm nâng cao chất lượng cho môn học Việc đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi những điều kiện thích hợp về phương tiện, cơ sở vật chất, quản lý, tổ chức dạy học

Bên cạnh đó, hiện nay ở các trường THPT nói chung và trường THPT Bình Xuyên nói riêng do giáo viên mới chỉ được đào tạo để cấp chứng chỉ dạy môn GDQP&AN cùng với sự thiếu thốn cơ sở vật chất phục vụ cho dạy học nên chất lượng giảng dạy cũng như học tập chưa đạt hiệu quả cao nhưng nếu đổi mới phương pháp dạy học truyền thống là ngồi nghe và viết thay vào đó là những phương pháp dạy học mới có tính sáng tạo sẽ giúp học sinh nhận thức

tốt hơn về bài giảng, phát triển tư duy, logic, tiếp thu bài giảng một cách khoa học bằng các phương tiện như: Sơ đồ, bản đồ, tranh ảnh, các trang thiết bị điện tử, máy chiếu, xem phim tài liệu…

Do vậy, việc đưa ra biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn GDQP&AN cho học sinh trường THPT Bình Xuyên là vô cùng cần thiết

Kết luận Chương 1

Công tác GDQP&AN có vai trò đặc biệt quan trọng, kế thừa phát huy

truyền thống dựng nước đi đôi với giữ nước của dân tộc ta Trong giai đoạn

hiện nay, tình hình thế giới và khu vực đang có những diễn biến nhanh chóng, phức tạp, tiềm ẩn những yếu tố khôn lường, các thế lực thù địch vẫn ráo riết chống phá sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta bởi vậy GDQP&AN càng trở

nên cấp thiết

Giảng dạy mộn học GDQP&AN cho học sinh THPT là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện về ý thức học tập, lối sống có ý thức tổ chức kỷ luật, bồi dưỡng lòng yêu nước, phẩm chất đạo đức, trân trọng những giá trị của lịch sử dân tộc của các lực lượng vũ trang, nâng cao trách nhiệm của học sinh trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Tuy nhiên GDQP&AN ở trường THPT còn nhiều hạn chế, đưa ra biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn học GDQP&AN là vấn đề cần thiết

Chương 2: ĐIỀU TRA KHẢO SÁT THỰC TIỄN GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP MÔN HỌC GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH TẠI

Qua quá trình giảng dạy và khảo sát tại một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc ( THPT Bình Xuyên, THPT Xuân Hòa, THPT Yên Lạc, THPT Đội Cấn), tôi thấy trong quá trình giảng dạy, giáo viên chưa bám sát vào tình hình thực tế và đối tượng giảng dạy Các bài giảng chủ yếu theo phương pháp thuyết trình gây ra sự nhàm chán cho học sinh Trong tình hình hiện nay, học sinh tại các trường thường bị động theo khuân mẫu của giáo viên Khả năng sáng tạo bị bó buộc, điều này không những làm giảm động cơ học tập của học sinh mà còn gây tâm lý ngại khó, ngại khổ, ngại rèn, mất hứng thú tiếp nhận tri thức làm cho kết quả đạt được không được cao

Khi giảng dạy bài lý thuyết (trên lớp học) giáo viên giảng dạy thường ghi lại những đề mục lớn lên bảng rồi sau đó sử dụng phương pháp thuyết trình, độc thoại, dựa vào giáo án cho học sinh ghi lại những ý chính, học sinh

tham gia học còn thụ động, chưa nắm bắt được nội dung chính của buổi học, nhận thức của các em về bài học còn chưa đạt yêu cầu

Đối với nội dung thực hành, giáo viên giảng dạy mới chỉ được đào tạo ngắn hạn nên các động tác cử động còn chưa chính xác và không tự tin vào khả năng truyền thụ bài giảng của mình Bên cạnh đó, cơ sở vật chất để phục

vụ giảng dạy bài thực hành còn hạn chế nên khi giảng dạy bài học thường bị thiếu tính sinh động, không sát với thực tế dẫn đến kết quả chưa cao

Thực hiện sự chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, ở các trường THPT, môn giáo dục quốc phòng và an ninh được tổ chức dạy và học theo phân phối chương trình, thời lượng dành cho bộ môn này rải đều trong suốt cả năm học và được đánh giá, tính điểm như những môn học khác

Tại trường THPT Bình Xuyên thời gian dạy môn học GDQP&AN chưa được cố định Trong những năm học trước, môn giáo dục quốc phòng và an ninh được trường tổ chức dạy học tập trung trong thời gian khoảng 1 tuần vào đầu học kì 1 hoặc học kì 2 Lý do các trường đưa ra khi chọn giải pháp học tập trung là để tạo điều kiện về mặt thời gian cho những môn học chính khóa khác

Do số lượng giáo viên ít, chỉ từ 2 đến 3 người, mỗi người chỉ phụ trách công tác giảng dạy của 1 khối lớp Giáo viên của nhà trường dạy môn GDQP&AN mới chỉ được đào tạo ngắn hạn, chủ yếu là giáo viên của các môn thể dục, giáo dục công dân nên chất lượng dạy và học chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra

Khó khăn vì thiếu giáo viên, trường THPT Bình Xuyên đã triển khai theo cách: Giáo viên trong trường đảm nhiệm dạy phần lý thuyết, phần thực hành được phụ trách bởi cán bộ, sĩ quan được mời từ các đơn vị quân đội trên địa bàn hoặc bởi giáo viên tại trường đã được tập luyện, qua đào tạo ngắn hạn

Công tác GDQP&AN cho học sinh hiện nay đã và đang được các nhà

trình đúng, đủ theo quy định của Bộ GD&ĐT Các trường đã từng bước chú trọng đến chất lượng công tác giảng dạy GDQP&AN kết hợp rèn luyện cho học sinh có ý thức tổ chức kỷ luật Môn học này còn có tác dụng rèn luyện tác phong nghiêm túc, tinh thần đoàn kết, ý thức tổ chức kỷ luật trong học sinh Mặc dù có vai trò, vị trí quan trọng như vậy nhưng do nhiều nguyên nhân khác nhau nên chất lượng dạy và học môn giáo dục quốc phòng và an ninh trong nhà trường THPT thời gian qua còn chưa đạt yêu cầu về chất lượng

Trong tình hình thực tế hiện nay, trường THPT Bình Xuyên còn nhiều khó khăn gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy và học môn giáo dục quốc phòng và an ninh như tình trạng thiếu giáo viên, thiếu cơ sở vật chất bảo đảm cho giảng dạy và học tập đã ảnh hưởng trực tiếp đến phương pháp giảng dạy của giáo viên và khả năng tiếp thu tri thức của học sinh đối với môn học

Số lượng cơ sở vật chất có hạn nên thường phải luân chuyển liên tục giữa các lớp, các khối trong cùng bài dạy và trong cùng một buổi học

Tại trường THPT Bình Xuyên, khi lên lớp cho học sinh, giáo viên chủ yếu sử dụng phương pháp thuyết trình, giảng giải là chính, vì vậy các bài giảng thường thiếu sinh động Số lượng cơ sở vật chất còn chưa đảm bảo cả

số lượng và chất lượng gây nên hạn chế cho bài giảng của giáo viên và làm giảm nhận thức tiếp thu nội dung bài của học sinh, trong khi đó số lớp tham gia học tập khá nhiều vậy nên giáo viên thường sử dụng phương pháp dạy học truyền thống (giáo viên thuyết trình, học sinh nghe và ghi chép nội dung) Như vậy, các em học sinh chủ yếu tiếp thu tri thức một chiều từ giáo viên Trong các động tác thực hành, giáo viên chưa được đào bài bản, chưa có kinh nghiệm nên còn nhiều thiếu sót và chưa tự tin đứng lớp Đặc biệt với nội dung bài học thực hành như: Đội ngũ từng người không có súng; Kỹ thuật bắn súng tiểu liên AK và súng trường CKC; Các tư thế động tác cơ bản vận động trên