Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học bằng phương pháp thuyết trình cho sinh viên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh ở trung tâm giáo dục quốc phòng hà nội 2

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2 PHẠM DƯƠNG HIỆP BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC BẰNG PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC Q

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2

PHẠM DƯƠNG HIỆP

BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC BẰNG PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH Ở TRUNG TÂM GIÁO

DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2

PHẠM DƯƠNG HIỆP

BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC BẰNG PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH Ở TRUNG TÂM GIÁO

DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh

Người hướng dẫn khoa học

Thượng tá ThS Nguyễn Văn Phong

LỜI CẢM ƠN

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo hướng dẫn khóa luận cho em là thầy giáo Thượng tá, ThS Nguyễn Văn Phong đã dành nhiều thời gian hướng dẫn chỉ bảo tận tình trong suốt thời gian em làm khóa luận

Em xin chân thành cảm ơn các thầy giáo trong Trung tâm GDQP Hà Nội 2 đã tạo điều kiện giúp đỡ em trong quá trình học tập, cũng như nghiên cứu để hoàn thành khóa luận này Đồng thời xin cảm ơn các bạn sinh viên lớp K38 Giáo dục quốc phòng và an ninh đã tạo điều kiện giúp đỡ để đề tài này được hoàn thành

Trong thời gian nghiên cứu đề tài mới, khả năng còn hạn chế, chưa có nhiều kinh nghiệm nên không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định Vì vậy em rất mong nhận được những lời nhận xét đóng góp của các thầy, cô để

đề tài được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn

Hà nội, ngày 12 tháng 5 năm 2016

Sinh viên

Phạm Dương Hiệp

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan nội dung của đề tài là công trình nghiên cứu của bản thân Những số liệu và kết quả trong khóa luận hoàn toàn trung thực Đề tài

chưa được công bố trong bất cứ một công trình nào

Nếu có gì sai em xin chịu hoàn toàn trách nhiệm

Hà nội, ngày 12 tháng 5 năm 2016

Sinh viên

Phạm Dương Hiệp

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 3

Chương 1 Cơ sở lý luận nâng cao chất lượng

qu

5 1.1 Cơ sở lý luận nâng cao chất lượng

5 1.2 Cơ sở thực tiễn việc dạy học bằng phương pháp thuyết

trình cho sinh viên ngành Giáo dục quốc phòng và an ninh

ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng Hà Nội 2 16

Chương 2 Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học bằng phương

pháp thuyết trình cho sinh viên ngành Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng

2.3 Bồi dưỡng cho sinh viên kỹ năng thực hành giảng 29 2.4 Chú trọng các phương pháp dạy học đặc thù bộ môn 35 2.5 Kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học 35 2.6 Đảm bảo đầy đủ các điều kiện sư phạm cần thiết cho sinh viên trong quá trình thực hành và giảng tập 35

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1 Mức độ sử dụng các phương pháp dạy học trong giảng tập các

môn Giáo dục quốc phòng và an ninh của sinh viên chuyên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trung tâm giáo dục

Bảng 2 Chất lượng sử dụng các phương pháp dạy học trong giảng tập

các môn Giáo dục quốc phòng và an ninh của sinh viên chuyên ngành Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trung tâm

Bảng 3 Cách thức sử dụng phương pháp dạy học thuyết trình của sinh

viên chuyên ngành trong giảng tập các môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trung tâm giáo dục quốc phòng Hà Nội 2 20 Bảng 4 Khi đặt câu hỏi “Bạn hãy cho biết sự tích cực của bản thân

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trước sự phát triển như vũ bão của khoa học kỹ thuật và công nghệ, trước yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay, việc nâng cao chất lượng và hiệu quả của quá trình giáo dục - đào tạo đang là vấn đề cấp bách đặt ra cho các nhà trường đại học nhằm xây dựng một đội ngũ giáo viên đáp ứng mục tiêu, yêu cầu của nhiệm vụ giáo dục - đào tạo

Muốn thực hiện được yêu cầu nhiệm vụ đó đòi hỏi các nhà trường phải không ngừng đổi mới hoàn thiện các khâu, các bước của quá trình giáo dục - đào tạo, trong đó đổi mới phương pháp dạy học là một trong những khâu mang tính chất đột phá Nghị quyết số 93 của Đảng uỷ Quân sự Trung ương đã nhận định: Phương pháp đào tạo còn giản đơn, nặng về truyền thụ lý thuyết, nguồn thông tin khoa học còn hạn hẹp, thời gian thực hành chưa hợp

lý Nghị quyết hội nghị Ban chấp hành Trung ương II (Khoá VIII) nêu rõ: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người học”[16,41]

Trong thời gian qua các nhà trường Đại học đã không ngừng tiến hành đổi mới PPDH thông qua các cuộc hội thảo khoa học, các nghiên cứu của nhiều nhà khoa học nhằm nâng cao chất lượng dạy học Lý luận và thực tiễn

đã chứng minh việc kết hợp tốt PPDH với các phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại (đèn chiếu, powpoint, ), việc vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học tiên tiến (dạy học hợp tác, dạy học nêu vấn đề, phương pháp dạy học gráp…) sẽ góp phần nâng cao chất lượng quá trình dạy học Tuy nhiên PPDH

có mối quan hệ thống nhất và biện chứng với các nhân tố khác của quá trình dạy học, đặc biệt là với chương trình nội dung dạy học, vì vậy việc sử dụng PPDH không được tách rời trong mối quan hệ với nội dung môn học, bài học

Đối với dạy học các môn Gi

học nắm vững quan điểm, tư tưởng của CNM-LN, Chủ tịch Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, chủ yếu vẫn là sử dụng PPDHTT Do đó để thực hiện đổi mới mạnh mẽ PPDH theo hướng tích cực hoá hoạt động nhận thức của người học bên cạnh việc tăng cường các PPDH tiên tiến phải không nâng cao chất lượng sử dụng PPDHTT N.K Krup-xcai-a cho rằng: “trong nhà trường tối tân nhất, không được vứt bỏ nó, đó là một PPDH tự nhiên, truyền đạt tư tưởng bằng lời nói.”[18, 241] Nhận thức được điều đó đội ngũ giáo viên trong các nhà trường không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng sử dụng PPDHTT bằng nhiều biện pháp khác nhau Tuy nhiên trong những năm qua việc sử dụng PPDHTT của đội ngũ giáo viên, nhất là giáo viên mới ra trường và sinh viên trong quá trình thực tập còn rất nhiều hạn chế

Xuất phát từ lý luận và thực tiễn trên, để nâng cao chất lượng dạy học bằng PPTT cho sinh viên đào tạo giáo viên giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2 là một hoạt động hết sức cần thiết nhằm phát huy tay nghề sư phạm của sinh viên, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục - đào

tạo Từ những lý do trên em lựa chọn đề tài: “Biện pháp nâng cao chất

lượng dạy học bằng phương pháp thuyết trình cho sinh viên ngành Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng Hà Nội 2”

làm đề tài nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc dạy học bằng PPTT trên cơ sở đó đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học bằng PPTT các môn Giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên ngành Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng Hà Nội 2, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy các môn học này ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng Hà Nội 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ c

Giáo dục quốc phòng Hà Nội 2

phòng Hà Nội 2

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học bằng phương pháp thuyết trình

ng tâm GDQP

4.2 Phạm vi nghiên cứu

5 Giả thuyết khoa học

Nếu phát huy được tính tích cực, chủ động, tự giác của sinh viên trong quá trình học tập Bồi dưỡng cho người học kỹ năng chuẩn bị giáo án và kỹ năng t

viên trong quá trình thực hành và giảng tập, phát huy được vai trò của các lực lượng giáo dục trong toàn sinh viên vào việc sử dụng PPDHTTcho viên thì sẽ nâng cao được chất lượng dạy học

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu của giáo dục học quân

Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Được nghiên cứu, phân tích, tổng hợp, khái quát hoá các tài liệu lý luận khoa học và các văn bản, các quy định khác liên quan đến đề tài Hệ thống hoá lý thuyết

Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp quan sát khoa học Phương pháp điều tra, trưng cầu ý kiến bằng

7 Kết cấu của khóa luận

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC BẰNG PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH CHO SINH VIÊN

1.1 Cơ sở lý luận nâng cao chất lượng

1.1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề

Nhìn lại lịch sử giáo dục, PPDHTT do tầm quan trọng đặc biệt của nó đối với sự phát triển lý luận và thực tiễn giáo dục - đã tập trung rất lớn sự chú ý của các nhà giáo dục ứng với mỗi thời kỳ phát triển của lịch sử loài người, PPDHTT

có sự phát triển mang lại một nội dung mới, một sự vận dụng mới

Có thể nói PPDHTT xuất hiện từ rất sớm, ngay từ thời Cộng sản nguyên thuỷ, thế hệ đi trước đã biết dùng lời nói để truyền thụ cho thế hệ đi sau những kinh nghiệm sinh tồn (săn bắn, hái lượm, trồng trọt,…) Nhưng lúc này giáo dục mới chỉ là một hiện tượng, chưa là một khoa học, nên có thể nói đây chính là mầm mống của PPDHTT

Đến thời kỳ cổ đại, trong sự phát triển rực rỡ của các nền văn hoá Ai Cập, Hy Lạp, La Mã, Trung Hoa đã xuất hiện các nhà giáo dục như Xôcrat, Platon, Arixtot, Khổng Tử, Mạnh Tử Các ông đã tổng kết lý luận và áp dụng trong thực tiễn dạy học của mình nhiều PPDH đặc sắc, trong đó PPDHTT được các ông vận dụng một cách hết sức linh hoạt gây hứng thú học tập cho người học

Nói đến thành tựu nghiên cứu về PPDHTT không thể không kể đến nền giáo dục học Xô Viết, nơi mà trước đây nhiều vấn đề PPDHTT luôn được đặt

ra và được tổ chức nghiên cứu một cách có hệ thống Gắn với những thành tựu đó là những tên tuổi như M.A.Đanhilốp, B.P.Êxipốp, T.A.Ilina, V.L.Kirpisep, N.K.Krúp-xcai-a, P.N.Simbirép

Theo N.K.Krúp-xcai-a khi nói về PPDHTT thì “trong nhà trường tối tân nhất, không được vứt bỏ nó, đó là một PPDH tự nhiên, truyền đạt tư tưởng bằng lời nói” [18, 241]

Hay như V.L.Kirpisép cũng nhấn mạnh tính tất yếu của PPDHTT chừng nào mà loài người còn tồn tại thì tiếng nói sinh động và sự truyền đạt những luận đề khoa học bằng tiếng nói đó vẫn không bao giờ tắt

Ở Việt Nam có các công trình nghiên cứu của các tác giả như: Thái Duy Tuyên, Phan Viết Vượng, Nguyễn Như An, Nguyễn Công Triêm, Lê Khánh Bằng, Nguyễn Hữu Châu Trong quân đội cũng có một số tác giả nghiên cứu về PPDH nói chung và PPDHTT nói riêng như: Lê Minh Vụ, Đặng Đức Thắng, Nguyễn Học Từ, Trịnh Quang Từ

Như vậy, việc nâng cao chất lượng dạy học bằng PPTT các môn

học Về mặt tính chất, quá trình này có hai mặt: dạy của thầy và học của trò Hai hoạt động này có quan hệ thống nhất biện chứng với nhau Do đó, PPDH không thể chỉ là hoạt động của giáo viên hoặc chỉ của học sinh, mà phải là tổng hợp những cách thức làm việc chung của giáo viên và học sinh, trong đó giáo viên đóng vai trò chủ đạo, học sinh đóng vai trò tích cực chủ động” [1, 62]

Như vậy, các quan niệm về PPDH của các nhà khoa học đều thống nhất

chỉ rõ: PPDH là tổng hợp những cách thức và biện pháp hoạt động phối hợp,

phụ thuộc lẫn nhau giữa thầy và trò trong quá trình dạy học, trong đó thầy đóng vai trò chủ đạo, nhằm thực hiện tốt mục đích, nhiệm vụ dạy học

Đặc trưng của phương pháp dạy học

PPDH là một nhân tố của quá trình dạy học, cùng với phương tiện dạy học, chúng có chức năng xác định phương thức hoạt động dạy và hoạt động học theo những nội dung nhất định nhằm thực hiện tốt mục đích và nhiệm vụ dạy học đã đề ra Quá trình dạy học ở đại học, PPDH có các đặc trưng cơ bản sau đây:

PPDH là tổng hợp cách thức dạy và cách thức học

PPDH có đối tượng tác động là nội dung dạy học và quá trình nhận thức của ngời học

PPDH ở đại học gắn liền với một ngành nghề đào tạo nhất định

Đặc trưng này thể hiện rõ nét nhất mục đích đào tạo của nhà trường Đòi hỏi PPDH các môn cơ bản - môn cơ sở và môn chuyên ngành đều phải hướng vào mục tiêu đào tạo của nhà trường Người dạy ngoài việc trang bị tri thức khoa học cần rèn luyện kỹ xảo, kỹ năng cho người học

Phương pháp dạy học đại học ngày càng tiếp cận với phương pháp nghiên cứu khoa học

PPDH ở đại học có quan hệ với hình thức tổ chức dạy học và gắn liền với các thiết bị, phương tiện dạy học hiện đại

Đặc trưng này đòi hỏi người dạy có thể sử dụng nhiều PPDH khác nhau trong một hình thức dạy học Đồng thời đòi hỏi người dạy phải tăng cường sử dụng các phương tiện dạy học hiện đại nhằm đạt được hiệu quả tối ưu trong dạy học Vấn đề này tuỳ thuộc vào mục tiêu, nội dung của từng bài học, tuỳ thuộc vào đặc điểm của từng phương pháp và phương tiện dạy học

Phương pháp dạy học ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2 luôn gắn liền với điều kiện hoạt động quân sự

1.1.2.2 Phương pháp dạy học thuyết trình

Khái niệm về phương pháp dạy học thuyết trình

Phương pháp dạy học thuyết trình hiểu theo cách chung nhất là tổng hợp các cách thức sử dụng lời nói sinh động của người dạy để mô tả, giải thích luận chứng các nội dung học tập

Khi nói về vai trò của PPDHTT, Ka-li-nin đã nói cái trừu tượng bên trong của con người bạn, bạn hãy cố gắng dùng lời lẽ thông thường để diễn tả Bằng lời lẽ giản dị, không dùng công thức có sẵn thì lời nói của bạn sẽ đi thẳng vào tâm hồn trẻ em

Trong quá trình dạy học PPDHTT được sử dụng rộng rãi để truyền thụ, lĩnh hội nhiều nội dung học tập khác nhau Đối với phương pháp này lời nói sinh động của người dạy được coi là nguồn cung cấp thông tin quan trọng cho người học Do vậy, yêu cầu người dạy không những nắm chắc về mặt nội dung định truyền đạt mà còn phải biết kết hợp một cách khéo léo các hình thức, các thủ thuật trong quá trình sử dụng thuyết trình Cụ thể là người dạy phải biết kết hợp chặt chẽ, khéo léo giữa bài giảng thuật, giảng giải và diễn giảng

Các dạng của phương pháp dạy học thuyết trình

Giảng thuật: Là cách thức trình bày có tính mô tả, tường thuật lại nội dung học tập Giảng thuật thường được sử dụng trong các buổi học nghiên cứu các sự kiện lịch sử, các hiện tượng của đời sống xã hội, các thao tác kỹ

thuật, vũ khí và những tác động chiến đấu , trong giảng thuật có thể sử dụng các thủ pháp như:

Mô tả: Là diễn tả bằng lời nói về hình dáng bên ngoài, hoặc khơi dậy những hiện tượng về cấu tạo bên trong của các sự vật, hiện tượng, các quá trình

Tường thuật: Là trình bày một cách nhất quán, lôgíc các hiện tượng, các quá trình

Biện luận: Là trình bày một cách nhất quán, lôgíc tiến trình của các tư tưởng, các phán đoán suy lý

Khi sử dụng giảng thuật, giáo viên có thể trích dẫn những đoạn văn ngắn, các câu nói hay trong các tác phẩm để bài giảng được sinh động, giàu hình tượng Giáo viên cũng có thể đặt câu hỏi để thu hút sự chú ý, kiểm tra việc lĩnh hội tri thức cũng như phát huy được tính tích cực, tư duy sáng tạo của người học

Giảng giải: Là phương pháp dùng luận cứ, luận điểm, số liệu để giải thích các vấn đề mang tính lý thuyết một cách độc lập như: phạm trù, khái niệm, nguyên tắc, quy tắc, định lý

Đây là cách thức thường dùng để trả lời, làm rõ các câu hỏi: “nó là cái

gì ?”, “tại sao như vậy ?”, “nó vận động phát triển như thế nào ?”, “sự giống

và khác nhau giữa nó và cái khác tương tự gần với nó ?” Ở đây vai trò dẫn dắt

của giáo viên đối với người học là rất quan trọng, thể hiện ở chỗ giáo viên phải khéo léo đặt vấn đề và hướng dẫn sinh viên tích cực, độc lập giải quyết

Diễn giảng: Là phương pháp giáo viên dùng lời nói và các phương tiện phi ngôn ngữ khác để làm sáng tỏ một vấn đề nào đó,tạo ra sự liên kết giữa vấn đề đó với kinh nghiệm hiện có của người học

Cấu trúc của phương pháp dạy học thuyết trình

Khi dùng phương pháp thuyết trình để trình bày vấn đề nào đó cũng phải trải qua bốn bước sau:

Đặt vấn đề: Là bước đầu tiên nhằm thông báo vấn đề dưới dạng tổng quát để kích thích sự chú ý ban đầu của học sinh

Phát biểu vấn đề: Là bước nêu lên những câu hỏi cụ thể nhằm vạch ra phạm vi những vấn đề cần phải xem xét

Giải quyết vấn đề: Bước này có thể tiến hành theo logic quy nạp hay logic diễn dịch

Logic quy nạp: Là con đường nhận thức từ sự kiện, hiện tượng đến cái chung, cái khái quát từ những trường hợp cụ thể đến quy luật khái niệm, nguyên tắc Theo logic quy nạp thì có thể có ba cách trình bày, đó là: quy nạp phân tích từng vấn đề đặt ra ở bước phát triển vấn đề tương đối độc lập với nhau Vì vậy có thể giải quyết từng vấn đề, rút ra kết luận rồi chuyến sang giải quyết vấn đề khác

Logic diễn dịch: Là con đường nhận thức từ nguyên lý chung đến cái

cụ thể Theo logic diễn dịch bắt đầu đưa ra các kết luận sơ bộ khái quát, sau

đó tiến hành giải quyết có thể theo ba cách: phân tích từng phần, phân tích phát triển và phân tích so sánh đối chiếu

Kết luận: Là bước kết thúc việc trình bày vấn đề Nó là sự kết tinh dưới dạng xúc tích, chính xác những khái quát bản chất của vấn đề đưa ra xem xét

Cách đặt vấn đề và phát biểu vấn đề có thể tiến hành bằng cách thông báo tái hiện hoặc có tính vấn đề Cách giải quyết vấn đề có thể bằng logic quy nạp hay logic diễn dịch Điều đó chúng tỏ cấu trúc của phương pháp thuyết trình đã phản ánh mặt bên trong và bên ngoài của phương pháp dạy học nói chung và phương pháp thuyết trình nói riêng

Ưu, nhược điểm của phương pháp dạy học thuyết trình

Ưu điểm

Khả năng cung cấp thông tin to lớn, trong thời gian ngắn giáo viên có thể trình bày một khối lượng lớn kiến thức nhất là những vấn đề thời sự nóng hổi, cập nhật Bài giảng là sự gia công của người dạy, chính vì vậy người dạy

luôn đưa vào trong bài giảng những vấn đề mới, những vấn đề đang được quan tâm hay thực tiễn đang đòi hỏi

Ngôn ngữ của giáo viên trong bài giảng có sức mạnh giáo dục to lớn,

có khả năng gây cảm hứng và tạo động lực cho người học, vì nó là vốn sống,

là trí tuệ, kinh nghiệm sư phạm, là cả tâm hồn và nhiệt huyết của giáo viên dành cho học sinh

Giáo viên có thể hoàn toàn chủ động về nội dung của bài giảng Tuỳ thuộc vào lượng kiến thức nhiều hay ít mà người dạy có thể điều chỉnh tốc độ thuyết trình của bản thân mình sao cho phù hợp với đặc điểm của bài, phù hợp với đặc điểm đối tượng người học Qua đó nó bổ sung và làm phong phú thêm cho phần tài liệu học viên đã có

Đây là phương pháp không đòi hỏi đầu tư nhiều về phương tiện kỹ thuật dạy học và có thể áp dụng đối với lớp học đông người Tuy nhiên số lượng người học không quá đông, chỉ trong khoảng cho phép từ 30 - 50 người Nếu quá đông người dạy sẽ không bao quát được toàn bộ lớp học, không cá biệt hoá được người học để có sự giúp đỡ

Nhược điểm

Phương pháp này có thể biến sinh viên trở thành người nghe thuần tuý không cần phải tư duy Nếu quá lạm dụng coi nó là phương pháp duy nhất, dễ làm cho sinh viên mắc bệnh giáo điều, xa rời thực tế

Là phương pháp độc thoại, sinh viên dễ rơi vào tình trạng thụ động, mệt mỏi, nhàm chán, khó tập trung duy trì sự chú ý được lâu và không có cơ hội phát triển kinh nghiệm cá nhân, trình bày ý kiến riêng hoặc hành động thực tế

Vì bài thuyết trình chủ yếu dựa vào sách giáo khoa hoặc các tài liệu có sẵn, sinh viên có thể cho rằng bài giảng của giáo viên là sự lãng phí thời gian, khi mà sinh viên có thể tự học được trước khi lên lớp

giảng dạy, bởi vì giáo viên thường không khuyến khích sinh viên tham gia trao đổi hoặc đáp lại Điều này sẽ làm hạn chế việc đánh giá mức độ hiểu bài của sinh viên

Không tạo điều kiện cho sinh viên nâng cao kỹ năng giao tiếp vì bài giảng chủ yếu sử dụng ngôn ngữ độc thoại của giáo viên

Vậy để hạn chế những mặt nhược điểm và phát huy mặt ưu điểm, ngày nay người ta kết hợp phương pháp thuyết trình với các phương pháp khác như kết hợp phương pháp dạy học thuyết trình với phương pháp phỏng vấn, trực quan hình ảnh, sơ đồ minh họa, ghi ý kiến lên bảng…Cho nên trong quá trình giảng dạy giảng dạy lớp học sẽ sôi động hơn, tạo ra không khí học tập tốt hơn

sẽ giảm được sự ức chế của sinh viên, sinh viên sẽ chủ động tiếp thu bài, nhớ lâu hơn, giảng viên đỡ vất hơn trong giảng dạy

Như vậy, trong giảng dạy vẫn lấy phương pháp dạy học thuyết trình là

cơ bản, bên cạnh đó có sự kết hợp với các phương pháp khác để khắc phục những mặt hạn chế, nhược điểm của phương pháp dạy học thuyết trình, đồng thời kế thừa và phát huy được những lợi thế, những ưu điểm của phương pháp dạy học thuyết trình

1.1.2.3 Chất lượng dạy học bằng phương pháp thuyết trình cho sinh viên ngành Giáo dục quốc phòng và an ninh

Chất lượng dạy học bằng phương pháp thuyết trình

Khi bàn về phạm trù chất dạy học bằng PPTT cho sinh viên ngành GDQP&AN ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2 chưa có nhà nghiên cứu nào bàn sâu đến nó, việc làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề này sẽ giúp chúng ta có nhận thức đúng đắn, đầy đủ về thực trạng sử dụng PPDHTT của sinh viên sư phạm trong quá trình chuẩn bị và thực hành giảng tập Từ đó xác lập được hệ tiêu chí đánh giá, kiểm tra, quản lý sinh viên trong quá trình sử dụng PPDHTT

Theo từ điển bách khoa thì xét về mặt triết học “chất lượng, phạm trù

triết học biểu thị thuộc tính bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái gì, phân biệt

nó với các sự vật khác Chất lượng là đặc tính khách quan của sự vật là cái liên kết các thuộc tính sự vật làm một”[15, 419]

Dưới góc độ kinh tế “chất lượng sản phẩm, tổng thể những thuộc tính của sản phẩm được xác định bằng những thông số, có thể đo được hoặc so sánh được, phù hợp với những điều kiện kỹ thuật hiện có và có khả năng thoả mãn những nhu cầu của xã hội, của cá nhân trong những điều kiện xác định

về sản xuất và tiêu dùng” [15, 419]

Từ những cách tiếp cận trên, chúng ta có thể hiểu chất lượng là hệ thống những yếu tố cơ bản tạo nên giá trị của một con người, một sự vật, hiện tượng nhất định Chất lượng dạy học bằng PPTT chính là hệ thống những cách thức, biện pháp người dạy sử dụng trong quá trình dạy học nhằm đạt được kết quả cao nhất so với mục tiêu dạy học đặt ra Việc xác định một cách chính xác những yếu tố qui định đến hiệu quả sử dụng PPDHTT sẽ góp phần nâng cao chất lượng sử dụng phương pháp này trong dạy học các môn GDQP&AN

Như vậy chúng ta có thể hiểu chất lượng dạy học bằng PPTT của sinh viên ngành GDQP&AN ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2 là mức độ đánh giá các cách thức, biện pháp của sinh viên khi sử dụng PPDHTT để đạt được mục đích dạy học đề ra Nó được biểu hiện cụ thể trong việc chuẩn bị giáo án và thực hành giảng tập, nó là biểu hiện hiệu quả của các thao tác, hành động của sinh viên trong quá trình thực hành giảng tập sau một thời gian đào tạo nhất định Đáp ứng được mục tiêu yêu cầu đào tạo giáo viên GDQP&AN ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2

Từ việc chỉ ra được khái niệm về chất lượng dạy học bằng PPTT cho

sinh viên ngành GDQP&AN ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2 chúng ta thấy được các đặc điểm cơ bản như sau:

vững tri thức, kỹ năng sư phạm đã được trang bị trong quá trình đào tạo

Thứ hai, chất lượng dạy học bằng PPTT cho sinh viên ngành

GDQP&AN ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2 là tổng hợp các cách thức sử dụng ngôn ngữ

Thứ ba, chất lượng dạy học bằng PPTT phản ánh được sự biến đổi căn

bản về chất của sinh viên sư phạm, báo hiệu được kết quả sau này của quá trình đào tạo, khả năng hoàn thành nhiệm vụ trên cương vị người giáo viên

Như vậy, các đặc trưng khi xem xét chất lượng dạy học bằng PPTT cho sinh viên ngành GDQP&AN ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2 cần phải thoả mãn một số yếu tố sau:

Phải bảo đảm chất lượng sử dụng PPDHTT phục vụ cho mục tiêu giảng

tập của sinh viên ngành GDQP&AN ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2 trong quá

trình đào tạo, góp phần tích cực vừa nâng cao tay nghề, vừa rèn luyện kỹ năng giao tiếp cho sinh viên

Phải phát huy được toàn bộ năng lực của sinh viên như trình độ, tri thức, kỹ xảo, kỹ năng đã được lĩnh hội vào việc chuẩn bị và thực hành giảng theo hướng sử dụng PPDHTT

Như vậy, quan niệm trên đã phản ánh một cách cơ bản về chất lượng dạy học bằng PPTT Đồng thời đây cũng là cơ sở để xác lập hệ tiêu chí trong xem xét, đánh giá chất lượng dạy học bằng PPTT cho sinh viên ngành GDQP&AN ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2

Tiêu chí đánh giá chất lượng dạy học bằng PPTT

Quan niệm về chất lượng dạy học bằng PPTT mới được xác lập nên việc xây dựng tiêu chí đánh giá, chuẩn đánh giá chất lượng chưa được xác định rõ Tiêu chí đánh giá mà đề tài xây dựng dựa trên tiêu chí đánh giá chất dạy học bằng PPTT cho sinh viên ngành GDQP&AN ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2 làm cơ sở tiếp cận vấn đề

Tiêu chí đánh giá chất lượng là đặc trưng chất lượng dạy học bằng PPTT của sinh viên, góp phần kiểm định chất lượng sử dụng của sinh viên Đồng thời tiêu chí này mang nét đặc thù của việc đánh giá chất lượng sử dụng PPTT trong dạy học Đề tài này kế thừa cách tiếp cận tiêu chí chất lượng giáo dục đào tạo

để phản ảnh đầy đủ, tính đúng đắn của hoạt động sư phạm đặc trưng

Do đó, khi xác định tiêu chí đánh giá chất lượng dạy học bằng PPTT, cần đánh giá đầy đủ các tiêu chí cơ bản sau:

Nhóm tiêu chí đánh giá việc nắm bắt bài giảng của người học: Soạn bài giảng phải theo đúng tiêu chuẩn, quy trình; Chất lượng chuyên môn của bài giảng (độ khó,thời gian, dung lượng kiến thức) và yêu cầu nghiệp vụ cần thiết; Sự phân phối thời gian trong bài giảng so với yêu cầu về nội dung kiến thức; Sự đúng đắn, phù hợp, dễ hiểu của ngôn ngữ được sử dụng trong giáo án

Nhóm tiêu chí đánh giá việc trang bị kiến thức cho người học và rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề thực tiễn: Nâng cao kỹ năng hay khả năng nói (tốc độ nói, cường độ nói, biểu cảm nét mặt khi nói); Kết hợp nói, viết bảng và quan sát lớp học; Cảnh giác với sự chú ý giả tạo của sinh viên; Thực hành giảng phải tuân thủ theo các bước, có phần mở đầu, phần lập luận và phần kết

Nhóm tiêu chí xây dựng thái độ, động cơ, tình cảm đối với môn học: Cần tiếp cận nhu cầu, năng lực và sở thích của sinh viên; Cổ vũ sinh viên phải biết bình tĩnh, thận trọng, tránh nôn nóng trước những điều mới nghe được; Cố gắng loại bỏ những tiếng ồn có thể ảnh hưởng tới sự chú ý của sinh viên nhằm tạo nên một môi trường sư phạm thật sự; Mức độ, thái độ, động cơ của sinh viên biểu hiện trong việc xây dựng kết cấu của bài giảng mang phong cách cá nhân

Trên đây là ba nhóm tiêu chí cơ bản đánh giá chất lượng dạy học bằng PPTT của sinh viên đào tạo giáo viên GDQP&AN ở Trung tâm GDQP

Hà Nội 2

Những tiêu chí trên có liên quan chặt chẽ, thống nhất với nhau cùng tạo nên chất lượng dạy học bằng PPTT cho sinh viên đào tạo giáo viên GDQP&AN ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2 và đề xuất các biện pháp cần dựa trên căn cứ từ những tiêu chí trên

1.2 Cơ sở thực tiễn việc dạy học bằng phương pháp thuyết trình cho sinh viên đào tạo giáo viên Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng Hà Nội 2

1.2.1 Đối tượng sinh viên

Sinh viên đào tạo giáo viên GDQP&AN ở Trung tâm GDQP Hà Nội 2

là những người trẻ tuổi được tuyển chọn qua kỳ thi tuyển sinh Đây là lực lượng nhìn chung có trình độ nhận thức khá, có phẩm chất đạo đức và sức khỏe tốt, được tuyển chọn về nghiệp vụ và năng lực nghề nghiệp theo một quy trình khoa học nên có đủ những điều kiện cơ bản phát triển theo mục tiêu yêu cầu đào tạo

Về nhận thức của sinh viên hiện nay do được tiếp cận với nhiều nguồn tri thức với các phương pháp khác nhau nên khả năng nhận thức, hiểu biết các vấn đề là nhanh Trong học tập sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để nâng cao hiệu quả học tập, đặc biệt là phương pháp tự học và khả năng sử dụng phương pháp thuyết trình trong việc trình bày nội dung học tập hay một vấn đề nào khác Bên cạnh đó khả năng nhận thức của một số bộ phận sinh viên còn hạn chế về nhiều mặt, đặc biệt trong học tập

Về kinh nghiệm hoạt động xã hội nói chung và hoạt động thực tiễn nói riêng Với sức trẻ, nhiệt huyết và trách nhiệm phần lớn đông đảo sinh viên hiện nay đều ra sức cống hiến cho đất nước và tham gia vào các hoạt động các phong trào của đoàn, đảng và của đơn vị, tìm hiểu các hoạt động chuyên môn

và các hoạt động khác để nâng cao nhận thức cho bản thân, tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm sống và hoạt động cộng đồng Ngoài ra thì vẫn còn nhiều hạn chế bởi kinh nghiệm hoạt động xã hội còn ít

Về phẩm chất chính trị, đạo đức: Phần lớn sinh viên đều là đoàn viên

ưu tú, một số là đảng viên nên khả năng nhận thức nhanh Đều chấp hành tốt mọi chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước, các quy định của đơn vị Không ngừng ra sức học tập, rèn luyện để nâng cao trình độ của bản thân Bên cạnh đó một số sinh viên có lối sống chưa hợp lý, dễ bị dao động, phẩm chất chính trị, đạo đức chưa cao

Từ những đặc điểm trên có thể rút ra một số thuận lợi và khó khăn cho việc nâng cao chất lượng dạy học bằng PPTT cho sinh viên ngành GDQP&AN

Về thuận lợi: Sinh viên tuổi đời còn trẻ, khả năng nhận thức nhanh,

trình độ nhận thức khá, có ý thức trách nhiệm cao đối với nghề nghiệp đã lựa chọn Bên cạnh đó, sinh viên được tuyển chọn đào tạo giáo viên theo một quy trình khoa học, chặt chẽ Khâu tuyển chọn giáo viên có bước giảng thử bằng cách sử dụng PPDHTT, tất cả sinh viên đều đạt khá, giỏi Như vậy bước đầu sinh viên đã có những năng lực sư phạm cần thiết cho việc phát triển theo mục tiêu yêu cầu đào tạo

Về khó khăn: Kinh nghiệm hoạt động xã hội và hoạt động nghề nghiệp còn hạn chế, trình độ nhận thức giữa các học viên là không đồng đều, tuổi đời còn trẻ nên dễ bị dao động trong tư tưởng khi gặp khó khăn trong học tập, rèn luyện Trong những năm học, đa số sinh viên ít thay đổi phương pháp học tập, thiếu chủ động sáng tạo, thường dựa dẫm vào giáo viên, ít độc lập suy nghĩ, nghiên cứu Bên cạnh đó thì có thể thấy rằng sinh viên nhìn chung lười đọc, không say sưa miệt mài nghiên cứu tài liệu tham khảo kể cả giáo trình Các hoạt động tham quan ngoại khoá ít được tổ chức và mang tính hình thức nên điều đó ảnh hưởng nhiều đến việc sử dung PPDHTT cho sinh viên