Biên mục mô tả Bài 4. Phuơng pháp mô tả tài liệu

• Những loại tài liệu được mô tả theo tên tác giả tập thể:- Tài liệu của các cơ quan chính quyền cao cấp của Đảng, Nhà nước như: văn kiện, nghị quyết, quyết định, điều lệ, tuyên ngôn… -

NỘI DUNG CHÍNH

1 Phương pháp mô tả sách có tác giả

1.1 Sách có tác giả cá nhân

1.2 Sách có tác giả tập thể

2 Phương pháp mô tả sách không có tác giả.

3 Phương pháp mô tả sách nhiều tập

2.Mô tả sách

I Sách có tác giả

1.1 Tác giả cá nhân (1):

• Khái niệm: Tác giả cá nhân là ng ời sáng tác ra tác

phẩm và cũng có thể là một số ng ời biên soạn, chủ biên

• Dạng tài liệu đ ợc mô tả theo tên tác giả cá nhân:

– Tài liệu có từ 1 đến 3 tác giả sẽ mô tả theo tên tác

giả đầu tiên

– Tài liệu có ng ời biên soạn nh :

• Từ điển,

11/20/23 dinhthai034@yahoo.com.vn 5

• Sách có nội dung chủ yếu là giới thiệu

tác phẩm của ng ời khác: MT theo tên ng

ời có tác phẩm giới thiệu.

• Sách nghiên cứu có nội dung dùng tác

phẩm của ng ời khác để minh hoạ cho

phần nghiên cứu của mình: MT theo tên

ng ời nghiên cứu.

• Ph ơng pháp ghi tên tác giả ở Tiêu đề:

• Đối với tác giả là ng ời n ớc ngoài, tên có thể đ ợc viết

tắt, họ phải luôn viết đầy đủ và tên bao giờ cũng phải

là từ đầu tiên

• VD:

• Họ kép: phân biệt giữa các từ là họ phải có dấu (-)

hoặc từ nối

• Những loại tài liệu được mô tả theo tên tác giả tập thể:

- Tài liệu của các cơ quan chính quyền cao cấp của Đảng, Nhà nước như: văn kiện, nghị quyết, quyết định, điều lệ, tuyên ngôn…

- Tài liệu thông tin tra cứu: thông báo, hướng dẫn, sổ tay, chương trình, kế hoạch học tập, thư mục, mục lục…

11/20/23 dinhthai034@yahoo.com.vn 9

- Tài liệu mà trong tên gọi có liên quan đến tên tập thể như: Điều lệ Đảng, điều lệ Đoàn, báo cáo khoa học của các hội nghị, cơ quan.

- Tài liệu mà nội dung chỉ liên quan đến cơ quan công bố tài liệu và chỉ thực hiện trong

cơ quan đó.

• Phương pháp mô tả:

- Đối với những tài liệu có chỉ tên riêng của một tập thể thì ta ghi đầy đủ tên tập thể đó.

VD: Đại học Văn hóa Hà Nội.

- Đối với những tài liệu có tên tập thể cấp trên và tên tập thể cấp dưới Ta ghi tên tập thể cấp trên và tên tập thể cấp dưới Giữa tên tập thể cấp trên và cấp dưới ngăn cách nhau bằng dấu chấm (.).

VD: §¶ng céng s¶n ViÖt Nam Ban chÊp hµnh trung ¬ng

11/20/23 dinhthai034@yahoo.com.vn 11

- Các cơ quan địa phương: ghi tên địa

phương trước rồi ghi tên cơ quan và cách nhau bằng dấu chấm (.)

VD: Hà Nội Sở nội vụ

Mô tả sách

1.2 Tác giả tập thể (2):

• Các cơ quan đoàn thể, các bộ, cơ quan

kinh tế, cơ quan nghiên cứu giáo dục, các cơ quan của địa ph ơng thì chỉ khi nào tài liệu đó là văn kiện, chỉ thị, nghị quyết báo cáo

• Tài liệu thông tin tra cứu có liên quan tới tổ

chức, hoạt động của tập thể: thông báo,

mục lục, th mục, h ớng dẫn.

11/20/23 dinhthai034@yahoo.com.vn 13

Mô tả sách

• Cấu trúc tiêu đề tác giả tập thể: Có hai cách cấu trúc:

• Tiêu đề đơn giản: Chỉ có tên riêng của tập thể; hoặc

tr ớc tên tập thể có tên địa lý

VD: Đại học Văn hoá Hà Nội

• Tiêu đề phức tạp: Có tên tập thể cấp trên và tên tập

thể cấp d ới Giữa tên tập thể cấp trên và cấp d ới

ngăn cách nhau bằng dấu chấm ( )

VD: Đảng cộng sản Việt Nam Ban chấp hành

trung ơng

• Đối với các tài liệu của Ban chấp hành Trung ơng thì

mô tả cho Ban chấp hành trung ơng: sau tên Đảng CSVN là dấu chấm rồi đến Ban CHTW

– Đối với các tổ chức, đoàn thể thì mô tả theo đúng

tên gọi (nh : hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam) kể cả các cơ quan nghiên cứu, các tr ờng Đại học thì mô tả theo đúng tên gọi

11/20/23 dinhthai034@yahoo.com.vn 15

Mô tả sách

II Sách không có tác giả hoặc có từ 4 tác giả trở lên

• Vị trí trình bày: Tên sách sẽ là yếu tố đầu tiên trình

bày ở dòng đầu tiên từ vạch dọc thứ hai

• Những loại tài liệu đ ợc mô tả theo tên sách:

– Tài liệu không có tác giả

– TL có từ 4 tác giả trở lên

– TL có ng ời chủ biên mà tên ng ời chủ biên đ ợc ghi ở d ới

tên sách.

– TL là SGK phổ thông, tác phẩm VHDG n ớc ngoài dịch.

– TL có tên sách chính là tên tác giả hoặc tên tác giả là từ

đầu tiên của tên sách (đối với sách Việt) Đối với sách n ớc ngoài thì mô tả theo tên tác giả.

Mô tả sách

Cách trình bày tên sách ở yếu tố nhan đề chính (1):

• TL có hai tên gọi (hai nhan đề) cùng một ngôn

ngữ: Nhan đề chính sẽ là tên ghi nổi bật nhất.

• Nhan đề vừa có tên viết đầy đủ, vừa có tên viết

tắt: Nhan đề chính sẽ là nhan đề ghi đầu tiên.

• TL có vài nhan đề khác nhau: Nhan đề chính sẽ

ghi tắt theo đúng thứ tự trình bày, giữa chúng sẽ đ

ợc ngăn cách bởi dấu chấm phẩy (;).

11/20/23 dinhthai034@yahoo.com.vn 17

Mô tả sách

Cách trình bày tên sách ở yếu tố nhan đề chính (2):

• Nhan đề ở bìa và trang tên sách khác nhau:

– Nhan đề chính ở trang tên sách

– Nhan đề trang bìa thì ghi vào phần phụ chú.

• Tên sách có niên biểu (năm, tháng ) có liên quan

đến tên TL:

– MT niên biểu sau nhan đề, ngăn cách bằng dấu phẩy

hoặc để trong dấu ngoặc đơn.

• TTS có tên chung của tuyển tập và tên riêng của

từng tập trong tuyển tập:

– Nhan đề chính sẽ ghi tên chung của tuyển tập

– Tên riêng của từng tác phẩm sẽ ghi ở phần phụ chú

III Sách nhiều tập

• Khái niệm

- Sách nhiều tập gồm nhiều ấn phẩm mới phản ánh

đầy đủ nội dung của một tác phẩm

- Về cấu tạo xuất bản: Sách nhiều tập cũng giống sách một tập, nó chỉ khác sách một tập là có số thứ tự của tập

• ấn phẩm nhiều tập có thể có nhiều loại:

– Cả bộ sách có cùng tên gọi của cùng tác giả.

VD: Tam Quốc diễn nghĩa có tác giả là La Quán “Tam Quốc diễn nghĩa” có tác giả là La Quán ” có tác giả là La Quán

11/20/23 dinhthai034@yahoo.com.vn 19

Mô tả sách

– Cả bộ sách của cùng tác giả có cùng một tên gọi chung

cho cả bộ sách rồi mỗi tập lại có một tên riêng.

VD: Con đ ờng đau khổ của Alechxay Tolxtoi gồm “Tam Quốc diễn nghĩa” có tác giả là La Quán ” có tác giả là La Quán

3 tập:

• T.3: Buổi sáng ảm đạm.

– Cả bộ sách có một tên chung nh ng mỗi tập lại có một tên

riêng và tác giả riêng.

– Cả bộ sách có chung tên gọi nh ng mỗi tập lại có tác giả

riêng

Ph ơng pháp mô tả sách nhiều tập

• Ph ơng pháp mô tả ấn phẩm nhiều tập: là ph ơng pháp

mô tả tổng hợp hoặc còn gọi là mô tả hai cấp tức là

có phần chung và phần riêng Theo ph ơng pháp này, dữ liệu và thông tin về tất cả các tập hoặc các số của

bộ đ ợc tập hợp vào một đơn vị mô tả

• Phần chung phản ánh những dữ liệu th mục chung

cho cả bộ t liệu ở phần chung hoặc phần cấp I nh mô tả sách một tập nh ng có một số điểm khác biệt tức là yếu tố năm xuất bản thì phải ghi: năm xuất bản

- đầu - cuối hoặc ghi: năm xuất bản - đầu - -

xuất bản cuối thì ghi vào.) Phần đặc điểm số l ợng không ghi số trang mà thay vào đó ghi tổng số tập

11/20/23 dinhthai034@yahoo.com.vn 21

M« t¶ s¸ch

VD: T.1: 1992

T.2: 1993 sÏ ghi lµ: 1992 - 1994T.3: 1994

• YÕu tè sè trang: Ghi tæng sè tËp tæng hîp ghi ë trªn

s¸ch

- tæng sè tËp ; khæ s¸ch

Mô tả sách

• Phần riêng liệt kê các tập, các số hiện có

trong th viện và các thông tin chỉ liên quan

đến một tập, một số trong bộ đó ở phần riêng

để mô tả riêng từng tập và bắt đầu ghi ở vạch dọc thứ hai Nếu bắt đầu từ tờ phiếu mới thì ghi ở ghi ơ vạch dọc thứ hai d ới dòng kẻ ngang.

• T.1 - năm xuất bản tr –

• T.2 - năm xuất bản – tr.

• T.3 - năm xuất bản – tr.

11/20/23 dinhthai034@yahoo.com.vn 23

M« t¶ s¸ch

• Chó ý:

• Tr êng hîp mçi tËp l¹i cã mét tªn riªng:

T.1 : Tªn riªng cña tËp - n¨m xuÊt b¶n - tr

• Tr êng hîp c¸c tËp l¹i chia nhá tõng phÇn:

T.1 , Ph.1 - n¨m xuÊt b¶n - tr

• Tr êng hîp c¸c tËp chia nhá nh ng cã tªn riªng:

T.1 : Tªn riªng

Ph.2 - n¨m xuÊt b¶n - tr

Mẫu phiếu mô tả tổng hợp

Tiêu đề mô tả

Nhan đề chung của bộ sách = Nhan đề song song : Thông tin liên quan đến nhan đề bộ sách / Thông tin về trách nhiệm - Lần xuất bản chung / Thông tin về trách nhiệm liên quan đến lần xuất bản - Nơi xuất bản : Nhà xuất bản, năm xuất bản tập đầu - năm xuất bản tập cuối - Tổng số tập :

minh hoạ ; khổ sách + tài liệu kèm theo - (Nhan đề tùng th chung của bộ sách)

Phụ chú chungISBN chung

Số tập : Tên riêng của tập / Thông tin về trách nhiệm của tập - Năm xuất bản - Khối l ợng - (tùng

th riêng) - Phụ chú riêng - ISBN riêng ; giá tiền, số

11/20/23 dinhthai034@yahoo.com.vn 25

Mô tả sách

• MT ấn phẩm chia theo hai cách

– Nếu có đủ bộ: MT chung cho cả bộ

– Mô tả riêng từng tập:

• Theo tên chung bộ sách: giống mẫu trên

phần cấp 1, phần cấp 2 chỉ ghi những cái riêng của tập.

• Theo tên riêng của tập:

Mô tả sách

IV Mô tả bổ sung

• Là mô tả phụ nhằm giới thiệu một đặc điểm

nào đó của tài liệu theo yêu cầu của th viện giúp bạn đọc tra cứu đ ợc dễ dàng Mô tả bổ sung là mô tả phổ biến nhất trong mô tả phụ,

nó đ ợc tiến hành d ới các hình thức nh :

– Bổ sung cho tên ng ời

– Bổ sung cho tên sách

• Nguån trÝch lµ b¸o:

• Nguån trÝch lµ t¹p chÝ:

Mô tả tài liệu tiêu chuẩn

• Là loại tài liệu quy định những yêu cầu

và định mức do các cơ quan tổ chức có thẩm quyền quy định và đ ợc các tổ

chức của Nhà n ớc phê chuẩn

– Tiêu chuẩn quốc tế (ISO)

– Tiêu chuẩn Nhà n ớc (TCVN)

– Tiêu chuẩn ngành (TCN)

11/20/23 dinhthai034@yahoo.com.vn 29

Mô tả báo, tạp chí và các loại tài liệu khác.

KÕt thóc

Xin c¶m ¬n!