Biên mục mô tả Bài 3. Nội dung mô tả tài liệu theo ISBD

VD: Luật ngân sách nhà n ớc = Law on the state budget  / đặt tr ớc khoản ghi tác giả và những ng ời cộng tác; tr ớc thông tin trách nhiệm của lần xuất bản; tr ớc thông tin trách nhiệm

M¤ T¶ TµI LIÖU

Bµi 3 néi dung mttl theo isbd

Giảng viên:

Giảng viên: Cấn Đình Thái Cấn Đình Thái

Trường CĐSP Hà Tây

dinhthai034@yahoo.com.vn 2

I Lịch sử ra đời của quy tắc mô tả quốc tế.

 Những năm 1970 của thế kỷ XX, khoa học kỹ

thuật trên thế giới phát triển mạnh kéo theo

sự tăng nhanh về các loại hình tài liệu.

 Nhu cầu trao đổi thông tin giữa các th viện và

cơ quan thông tin trở thành yếu tố cấp bách.

 Phục vụ nhu cầu trao đổi thông tin, thống

nhất trong việc xử lý tài liệu là một trong các

yếu tố dẫn đến việc thiết lập một quy tắc

thống nhất về Biên mục quốc tế.

II Mục đích của ISBD

 Thống nhất việc mô tả tài liệu ở các th viện trên thế giới

 Đẩy mạnh việc trao đổi thông tin, khắc phục những khó khăn về

 Thiết lập một hệ thống thông tin th mục giữa các n ớc.

 Đảm bảo cho việc mô tả tài liệu đ ợc chính xác, tiết kiệm thời

gian, công sức và tiền của

 Việc áp dụng ISBD cũng không ảnh h ởng gì đến việc tổ chức kỹ

thuật khác.

= Nhan đề song song

: Thông tin bổ sung cho nhan đề

/ Thông tin về trách nhiệm

= Nhan đề song song của tùng th

: Thông tin liên quan đến nhan đề của tùng th

/ Thông tin trách nhiệm của tùng th )

một vùng hoặc một yếu tố và hệ thống ký hiệu này không gây ảnh h ởng đến dấu chính tả

Có hai loại ký hiệu:

 - đặt tr ớc một vùng mới, ngăn cách các vùng nối tiếp

nhau và giữa các chi tiết chú thích viết nối tiếp nhau Đ ợc viết: Chấm khoảng cách gạch ngang khoảng cách.

 [ ] thông tin lấy ở các nguồn khác, nguồn thông tin

này không có trong ấn phẩm Đ ợc viết: Khoảng cách tr ớc

và sau dấu ngoặc vuông.

 còn có những chi tiết đ ợc l ợc bỏ thuộc một vùng

nào đó Đ ợc viết: khoảng cách sau dấu ba chấm

 ( ) dùng cho tùng th và với t cách dấu chính tả Đ ợc

dinhthai034@yahoo.com.vn 10

Ký hiệu dùng riêng cho các yếu tố: có 8 ký hiệu

 = đặt tr ớc tên song song, tên tùng th song song

Đ ợc viết: Khoảng cách tr ớc và sau dấu bằng.

VD: Luật ngân sách nhà n ớc = Law on the state budget

 / đặt tr ớc khoản ghi tác giả và những ng ời cộng tác;

tr ớc thông tin trách nhiệm của lần xuất bản;

tr ớc thông tin trách nhiệm của tùng th

Đ ợc viết: Khoảng cách tr ớc và sau dấu gạch chéo VD: Independent television in Britain / Paul Bonuer, Lesley Aston

 // đặt tr ớc những thông tin về nguồn trích,

ngăn cách các thông tin về nguồn trích và phần trích

Đ ợc viết: Khoảng cách tr ớc và sau hai dấu gạch chéo song song.

VD: Đỗ Ngọc // Nhân dân

 : đặt tr ớc chi tiết bổ sung cho tên sách hoặc thông tin liên quan

đến nhan đề;

ặt tr ớc cho tên nhà xuất bản (nhà in);

đặt trước cho tên nhà xuất bản (nhà in);

đặt tr ớc minh hoạ, giá tiền

Đ ợc viết: Khoảng cách tr ớc và sau dấu hai chấm

VD: Nếu còn có ngày mai : Tiểu thuyết

 ; để ngăn cách giữa các nhóm tác giả khác nhau;

đặt giữa các nơi xuất bản khác nhau;

đặt giữa số trang hoặc minh hoạ với khổ sách;

giữa tên tùng th và số tập;

giữa những tên sách khác nhau trong một tập sách không có tên sách chung của một tác giả

dinhthai034@yahoo.com.vn 12

 . đặt giữa tên sách của nhiều tác giả trong một tập sách không có

tên chung (ngăn cách tên tùng th chính với tên tùng th cấp d ới)

Đ ợc viết: Khoảng cách sau dấu chấm

VD: Tủ sách văn học n ớc ngoài Văn học Pháp

 , để ngăn cách giữa tên nhà xuất bản và năm xuất bản;

giữa các tác giả trong cùng một nhóm

Đ ợc viết: Khoảng cách sau dấu phẩy

VD: / Trần Quốc V ợng, Tô Ngọc Thanh, Nguyên Văn A dịch

Giáo Dục, 1998

 + đặt tr ớc các tài liệu kèm theo ấn phẩm

Đ ợc viết: Khoảng cách tr ớc và sau dấu cộng

VD: 19cm + tài liệu kèm theo

Sơ đồ phiếu mô tả đầy đủ

Tiêu đề mô tả

Nhan đề chính = Nhan đề song song : Thông tin liên quan đến nhan đề / Thông tin trách nhiệm - Thông tin về lần xuất bản / Thông tin về trách nhiệm liên quan đến lần xuất bản - Nơi xuất bản : Nhà xuất bản, năm xuất bản (nơi in : nhà in) - Khối l ợng (hay tổng số tập) : minh hoạ ; khổ sách + tài liệu kèm theo - (Nhan đề tùng th = Nhan đề song song : Thông tin bổ sung cho nhan đề tùng th / Thông tin về trách nhiệm của tùng th ; Số tập)

- Tiêu đề chỉ ghi tên riêng của tác giả

- Theo ISBD, tiêu đề mô tả không phải là yếu tố bắt

buộc

lập tiêu đề mô tả hoặc không

- Trong quy tắc mô tả tài liệu do TVQG Việt Nam biên

soạn thì tiêu đề mô tả là yếu tố bắt buộc

 Vị trí:

- Ghi ở dòng đầu tiên từ vạch dọc thứ nhất, phía trên

vạch kẻ ngang và viết bằng chữ in th ờng

dinhthai034@yahoo.com.vn 16

 Chú ý (1):

- Tiêu đề mô tả quá dài: Ghi xuống dòng d ới và

lùi vào sau vạch dọc thứ hai 0,5 cm.

- Hai tên tác giả trùng nhau: Ghi thêm nghề

nghiệp bên cạnh hoặc ghi mối quan hệ (cha con, năm sinh năm mất )

VD:

dinhthai034@yahoo.com.vn 18

- Tiêu đề tác giả: ghi tên tác giả.

- Tiêu đề thống nhất: chỉ sử dụng khi tác

giả có nhiều tên gọi khác nhau.

VD:

 Tiêu đề hình thức: chỉ sử dụng trong một vài

loại hình tài liệu nh

 Cách trình bày: Ghi tên n ớc hay ký hiệu quy

ớc vào tiêu đề mô tả, sau đó ghi : loại hình

dinhthai034@yahoo.com.vn 20

3.2.Vùng 1: Nhan đề và thông tin trách

nhiệm

tài liệu (ghi đầy đủ, không viết tắt).

ba chấm ( ) ở giữa hoặc cuối câu.

• VÞ trÝ:

v¹ch däc thø hai

ghi lïi ra v¹ch däc thø nhÊt.

dinhthai034@yahoo.com.vn 22

sung thªm vµ ® îc ghi trong dÊu ngoÆc vu«ng [ ]

VD:

• Chú ý (2):

- Tài liệu có nhiều nhan đề riêng (không có nhan đề

chung):

ghi quá hai tên)

 Giữa các nhan đề dùng dấu chấm phẩy (đối với sách một tác

giả)

 Giữa các nhan đề dùng dấu chấm (đối với sách nhiều tác giả).

thông tin trên trang tên sách.

- Nếu có niên biểu liên quan đến nhan đề: Ghi trong dấu

ngoặc đơn hoặc ngăn cách với nhan đề bằng dấu phẩy (,).

dinhthai034@yahoo.com.vn 24

• Chú ý (3):

- Khi sách không có một nhan đề nào khác,

ngoài tên của tác giả (cá nhân hay tập thể): Tên tác giả đ ợc coi nh nhan đề chính.

- Tài liệu có hai nhan đề trở lên:

ngữ) hoặc nhan đề đ ợc trình bày nổi trội nhất

ngữ chính văn

3.2.2 Nhan đề song song:

• Khái niệm: Là nhan đề chính đ ợc viết bằng

ngôn ngữ khác với ngôn ngữ của n ớc tiến hành mô tả

• Vị trí: Trên tài liệu, nhan đề song song th

ờng ở d ới nhan đề chính

- Khi mô tả đ ợc viết sau nhan đề chính, ngăn

cách bằng dấu bằng ( = )

dinhthai034@yahoo.com.vn 26

 Mô tả hai nhan đề song song (những

nhan đề còn lại sẽ ghi ở phần phụ chú ) ‘phụ chú’) ’)

song 1 = Nhan đề song song 2

3.2.3 Thông tin liên quan đến nhan đề (phụ đề):

công dụng, hình thức và thể loại của tài liệu

song Tr ớc mỗi thông tin bổ sung nhan đề đ ợc ngăn cách bằng dấu hai chấm (:)

 Phụ đề về thể loại gồm các dạng: tiểu thuyết, truyện ngắn,

thơ

 Phụ đề chỉ tính chất gồm các dạng: l u hành nội bộ, tham

khảo nội bộ

• Chó ý:

dÉn, khÈu hiÖu

• Vị trí: Đặt sau nhan đề chính hoặc

thông tin bổ sung cho nhan đề, ngăn cách bằng dấu gạch chéo (/)

dinhthai034@yahoo.com.vn 32

I Tiªu chuÈn quèc tÕ vÒ m« t¶ tµi liÖu (29)

 gi÷a c¸c t¸c gi¶ cïng nhãm ng¨n c¸ch b»ng dÊu

phÈy (,),

 nhãm t¸c gi¶ kh¸c nhau ng¨n c¸ch b»ng dÊu

chÊm phÈy (;)

®Çu råi phÈy ( , ) vµ sö dông dÊu ba chÊm

( )

®Çu tiªn råi phÈy (,) chÊm ba chÊm ( )

3.3.Vùng 2: Lần xuất bản

3.3.1 Lần xuất bản:

những thay đổi nếu có

liên quan đến lần xuất bản, ngăn cách

4.4.Vùng 3: Địa chỉ xuất bản

Nơi xuất bản: là địa điểm nhà xuất bản, cá

nhân, tổ chức đặt trụ sở

 Vị trí: Nơi xuất bản đ ợc ghi sau lần xuất bản,

ngăn cách bằng dấu chấm gạch ngang

 Chỉ đ ợc phép viết tắt tên địa ph ơng theo quy

định

 Tài liệu không ghi nơi xuất bản:

VD7:

dinhthai034@yahoo.com.vn 38

c¸ch nhau b»ng dÊu chÊm phÈy (;).

®Çu tiªn råi chÊm phÈy (;) vµ ba chÊm ( )

VD:

3 8 Nhµ xuÊt b¶n: Ghi tªn riªng cña nhµ

xuÊt b¶n, c¸ nh©n hay tæ chøc xuÊt

b¶n

n¬i xuÊt b¶n vµ ® îc ng¨n c¸ch b»ng dÊu hai chÊm (:).

VD:

dinhthai034@yahoo.com.vn 40

Chó ý (1):

b¶n chÝnh lµ tªn ng êi xuÊt b¶n sau dÊu hai chÊm VD:

ph¶n ¸nh tªn gäi

VD:

Chó ý (2):

N¬i xuÊt b¶n : Nhµ xuÊt b¶n 1 : Nhµ xuÊt b¶n 2

VD:

N¬i xuÊt b¶n 1 : Nhµ xuÊt b¶n 1 ; N¬i xuÊt b¶n 2 : Nhµ xuÊt b¶n 2

VD:

Chú ý (4):

xuất bản, năm xuất bản: mô tả theo

nơi in, nhà in, năm in và để trong

ngoặc đơn.

VD:

 TL không có năm xuất bản:

 Thay thế bằng năm nộp l u chiểu

 Mô tả theo nơi in, nhà in và để trong dấu

ngoặc đơn

VD:

 tµi liÖu kÌm theo

c¸ch bëi dÊu chÊm g¹ch ngang ( - )

3 11 Minh hoạ:

 Thông tin về minh hoạ bao gồm các loại

tranh ảnh bản đồ hình vẽ đi kèm theo phần chính văn trong ấn phẩm

 Minh hoạ ghi những hình vẽ, biểu đồ, bản

đồ, chân dung

 Vị trí:

dinhthai034@yahoo.com.vn 48

Chó ý:

VD:

nhÊn m¹nh trong sè nhiÒu minh ho¹ khi m« t¶ sÏ dïng nh sau:

VD:

3 12 Khæ s¸ch (kÝch th íc):

s¸ch, tÝnh b»ng centimet vµ lu«n lÊy trßn lªn.

VD:

chiÒu cao th× m« t¶ theo c¶ hai chiÒu

vµ lu«n lÊy sè ch½n

dinhthai034@yahoo.com.vn 50

 YÕu tè kÝch th íc ® îc m« t¶ sau yÕu tè sè

trang hoÆc minh ho¹ (nÕu cã)

 Ng¨n c¸ch b»ng dÊu chÊm ph¶y ( ; )

VD:

3 13 Tµi liÖu kÌm theo:

VD:

Chó ý:

 NÕu tïng th cã cÊp trªn cÊp d íi th× ghi tªn

th«ng tin cÊp trªn tr íc, cÊp d íi sau

 C¸c th«ng tin bæ sung cho tïng th ® îc viÕt

sau tªn tïng th vµ ng¨n c¸ch b»ng dÊu hai chÊm ( : ).

tõ v¹ch däc thø hai sau yÕu tè tïng th

nhau b»ng dÊu chÊm g¹ch ngang ( - )

3.8.Vïng 7: ISBN

3 16 ISBN (International Standard Book Number):

 Chøa th«ng tin vÒ chØ sè s¸ch quèc tÕ, gi¸

tiÒn vµ sè l îng ph¸t hµnh

 VÞ trÝ: ISBN n»m b¾t ®Çu trªn mét dßng míi

tõ v¹ch däc thø hai sau yÕu tè phô chó

 Năm 1989, TVQG, Th viện KHKT TW & Viện

Thông tin KHKT đã hợp tác để biên soạn thành một

tin Mô tả th mục tài liệu - Yêu cầu chung và quy

 Dùng để mô tả các tài liệu thành văn công bố và không

công bố (tài liệu xám): sách, xuất bản phẩm tiếp tục, các bài trích từ sách hoặc báo chí, các tài liệu định mức kỹ thuật, các tài liệu kỹ thuật, các báo cáo nghiên cứu khoa học, các tài liệu không xuất bản và luận án.

 Đặc điểm của TCVN 4743 - 89 so với ISBD là có đề cập

dinhthai034@yahoo.com.vn 58

 Năm 1991, TVQG biên soạn tiếp một tập

mang tên Mô tả ấn phẩm dùng cho mục “Xử lý

lục th viện ” có quy định: có thể

 Năm 1994, TVQG lại tiếp tục cho ra cuốn

Tài liệu h ớng dẫn mô tả ấn phẩm (dành

“Xử lý ” có quy định: có thể

cho mục lục th viện.)

tiền và số bản in

KÕt thóc

Xin c¶m ¬n!