Tổng quan chính sách phản biện phản biện và giám sát xã hội

Nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam • tuyên truyền, động viên nhân dân phát huy quyền làm chủ, thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, nghiêm chỉnh thi hành Hiến pháp

Phản biện và giám sát xã hội

Đặng Ngọc Quang Pleiku, ngày 23 tháng 12 năm 2015

Nội dung

Trao đổi và chia sẻ về

• Hoạt động phản biện và giám sát xã hội:

– Đối tượng

– Nội dung

– Cơ sở pháp lý

– Quy trình/tiến trình

• Quan hệ giữa phản biện và giám sát

• So sánh các chủ thể: Mặt trận, VUSTA, cộng

VUSTA: Từ báo cáo tổng kết 2010-2015

Khách thể phản biện

• dự thảo văn kiện của Đảng

• dự án luật quan trọng và Nhà nước

• các dự án đầu tư trọng điểm ảnh hưởng

lớn đến xã hội

VUSTA: Từ báo cáo tổng kết 2010-2015

• Dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội XI của Đảng; chiến lược phát

triển kinh tế - xã hội, khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo;

• Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992;

• Luật Khoa học và Công nghệ; Luật Thủ đô; Luật việc làm; Luật bảo

vệ môi trường;

• Dự án “đường sắt cao tốc Bắc - Nam”;

• Đề án “Quy hoạch thủ đô đến năm 2030 tầm nhìn 2050”;

• Dự án cảng hàng không quốc tế Long Thành; Đề án “đổi mới cơ

chế giáo dục”;

• phản biện Dự án “Quy hoạch phân vùng thăm dò, khai thác chế biến

và sử dụng quặng bauxit giai đoạn 2020 có xét đến năm 2030” do

Bộ Công thương chủ trì;

• Phản biện về việc sử dụng Amiang trong sản xuất vật liệu xây

dựng,

VUSTA: Các hội thành viên

Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt

Nam góp ý tư vấn phản biện:

• Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi

• đa dạng sinh học dãy Trường Sơn

• hệ thống chỉ tiêu thống kê môi trường và

phát triển bền vững, chương trình mục

tiêu quốc gia về ứng phó với biến đổi khí

hậu.

VUSTA: Cơ sở pháp lý của phản biện

giám sát xã hội

• Thông báo 115/TB ngày 20/11/1992 của

Văn phòng Chính phủ

• Chỉ thị 14/2000/CT-TTg ngày 01/8/2000 và

Quyết định 22/2000/QĐ-TTg ngày

30/01/2002

• Quyết định 14/2014/QĐ-TTg ngày

14/02/2014 của Thủ tướng Chính phủ thay

thế Quyết định 22

Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Điều 2 Nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

• tuyên truyền, động viên nhân dân phát huy quyền

làm chủ, thực hiện đường lối, chủ trương, chính

sách của Đảng, nghiêm chỉnh thi hành Hiến pháp

và pháp luật,

• giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, đại

biểu dân cử và cán bộ, công chức nhà nước;

• tập hợp ý kiến, kiến nghị của nhân dân để phản

ánh, kiến nghị với Đảng và Nhà nước;

• tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhân

dân;

• cùng Nhà nước chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích

chính đáng của nhân dân;

Điều 9 Tham gia xây dựng pháp luật

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia xây dựng pháp luật với các

nội dung sau đây:

1 Kiến nghị với Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ về dự

kiến chương trình xây dựng luật, pháp lệnh;

2 Trình Quốc hội, Uỷ ban thường vụ Quốc hội dự án luật,

pháp lệnh;

3 Cùng với cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành nghị

quyết, thông tư liên tịch để hướng dẫn thi hành những vấn

đề khi pháp luật quy định về trách nhiệm của Mặt trận Tổ

quốc Việt Nam tham gia quản lý nhà nước;

4 Tham gia góp ý kiến vào các dự án luật, pháp lệnh, dự thảo

nghị quyết, nghị định và các dự thảo văn bản quy phạm

pháp luật khác.

Điều 12 Hoạt động giám sát

• giám sát mang tính nhân dân, hỗ trợ cho

công tác giám sát, kiểm tra, thanh tra của

Nhà nước

• giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước,

đại biểu dân cử, cán bộ, công chức theo quy

định của pháp luật

• nhằm góp phần xây dựng và bảo vệ Nhà

nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

trong sạch, vững mạnh, hoạt động có hiệu

lực, hiệu quả, bảo vệ quyền và lợi ích chính

đáng của nhân dân

QUY CHẾ giám sát và phản biện xã

hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

và các đoàn thể chính trị - xã hội

Ban hành kèm theo Quyết định số

217-QĐ/TW, ngày 12-12-2013 của

Bộ Chính trị

Giám sát

• việc theo dõi, phát hiện,

xem xét; đánh giá kiến

nghị nhằm tác động đối

với cơ quan, tổ chức và

cán bộ, đảng viên, đại

biểu dân cử, công chức,

viên chức nhà nước

• về việc thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Mục đích của giám sát

• Góp phần xây dựng và thực hiện đúng các chủ

trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp

luật của Nhà nước, các chương trình kinh tế, văn

hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại;

• Phát hiện những sai sót, khuyết điểm, yếu kém và

kiến nghị sửa đổi, bổ sung các chính sách cho phù

hợp;

• Phát hiện, phổ biến những nhân tố mới, những

mặt tích cực; phát huy quyền làm chủ của nhân

dân, góp phần xây dựng Đảng, Nhà nước trong

sạch, vững mạnh

Phương pháp giám sát

• Tiếp thu ý kiến phản ảnh của các thành viên, đoàn viên, hội

viên, ý kiến của nhân dân, ý kiến của các chuyên gia và tổ

chức khảo sát thực tế

• Thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về dân chủ ở cơ

sở, hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân, Ban giám sát

đầu tư của cộng đồng.

• Nghiên cứu văn bản, tài liệu, báo cáo của các cơ quan, tổ

chức;

• Nghiên cứu đơn, thư khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị

của các tổ chức, cá nhân gửi Mặt trận Tổ quốc và các đoàn

thể chính trị - xã hội và

• Nghiên cứu phản ánh của các phương tiện thông tin đại

chúng.

Phản biện xã hội

• việc nhận xét, đánh giá,

nêu chính kiến, kiến

nghị

• đối với dự thảo các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước.

Mục đích của Phản biện xã hội

• phát hiện những nội dung còn thiếu, chưa sát,

chưa đúng, chưa phù hợp trong các văn bản dự

thảo của các cơ quan Đảng, Nhà nước;

• kiến nghị những nội dung thiết thực, góp phần

bảo đảm tính đúng đắn, phù hợp với thực tiễn

đời sống xã hội và tính hiệu quả trong việc hoạch

định chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách,

pháp luật của Nhà nước;

• bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân;

• phát huy dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội

Điều 11 Phương pháp phản biện xã hội

1- Tổ chức hội nghị các cơ quan lãnh đạo trực thuộc

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Ban Chấp hành

các đoàn thể chính trị - xã hội từng cấp

2- Tổ chức lấy ý kiến phản biện (thông qua tổ chức,

cá nhân, đoàn viên, hội viên) trong hệ thống của tổ

chức, đoàn thể mình hoặc gửi văn bản dự thảo đến

các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan để lấy ý

kiến phản biện

3- Khi cần thiết, tổ chức đối thoại trực tiếp giữa chủ

thể phản biện với cơ quan, tổ chức có văn bản dự

thảo được phản biện

Chủ thể liên quan

• Mặt trận Tổ quốc Việt

Nam và các đoàn thể

chính trị - xã hội từ Trung

ương đến cơ sở, bao

gồm:

• Mặt trận Tổ quốc Việt

Nam, Công đoàn Việt

Nam, Hội Nông dân Việt

Nam, Hội Liên hiệp Phụ

nữ Việt Nam, Hội Cựu

chiến binh Việt Nam,

Đoàn Thanh niên Cộng

sản Hồ Chí Minh.

• “Cơ quan, tổ chức” là cấp

ủy, tổ chức đảng, cơ quan đảng, cơ quan nhà nước, các đơn vị sự nghiệp và doanh nghiệp

Khách thể phản biện: Dự thảo

Điều 7 Luật Chính phủ, chính phủ có nhiệm vụ, quyền hạn

1 Đề xuất, xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính

sách và các chương trình, dự án khác trình Quốc hội, Ủy

ban thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định.

2 Quyết định chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách và

các chương trình, dự án khác theo thẩm quyền.

3 Xây dựng các dự án luật, dự thảo nghị quyết trình Quốc hội,

dự án pháp lệnh, dự thảo nghị quyết trình Ủy ban thường vụ

Quốc hội.

4 Báo cáo Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội ý kiến của

Chính phủ về các dự án luật, pháp lệnh do các cơ quan, tổ

chức, đại biểu Quốc hội trình.

(Điều 9 QD 217)

Lấy đây làm nội dung của các chương trình phản biện?

Nội dung phản biện

- Sự cần thiết, tính cấp thiết của văn bản dự thảo

- Sự phù hợp của văn bản dự thảo với chủ trương,

đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của

Nhà nước; thực tiễn của đơn vị, địa phương

- Tính đúng đắn, khoa học, phù hợp với thực tiễn

đời sống xã hội và tính khả thi của văn bản dự thảo

- Dự báo tác động, hiệu quả về chính trị, kinh tế,

văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại của

văn bảo dự thảo

Khách thể giám sát: thực hiện/thực thi

• Các cam kết của nhà nước theo các công ước

quốc tế

• Các văn bản pháp luật, các nghị quyết của

quốc hội, quyết định của HDND, UBND

• Các chương trình mục tiêu quốc gia

• Các chiến lược phát triển ngành

• Các dự án phát triển và các dư án đầu tư

Luật thanh tra: Thanh tra nhà nước

• Hoạt động xem xét,

đánh giá, xử lý

theo trình tự, thủ

tục do pháp luật

quy định của cơ

quan nhà nước có

thẩm quyền

• đối với việc thực

hiện chính sách,

pháp luật, nhiệm

vụ, quyền hạn

• của cơ quan, tổ

chức, cá nhân

• Thanh tra hành chính là hoạt động

thanh tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với cơ quan, tổ chức,

cá nhân trực thuộc trong việc thực

hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ,

quyền hạn được giao.

• Thanh tra chuyên ngành là hoạt động

thanh tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo ngành, lĩnh vực đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong

việc chấp hành pháp luật chuyên

ngành, quy định về chuyên môn – kỹ thuật, quy tắc quản lý thuộc ngành, lĩnh vực đó.

Thanh tra nhân dân

• hình thức giám sát của nhân dân thông qua

Ban thanh tra nhân dân

• đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật,

việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, việc thực

hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở

• của cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách

nhiệm

• ở xã, phường, thị trấn, cơ quan nhà nước,

đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà

Giai đoạn Hoạt động Sản phẩm

Kế hoạch xây

dựng

Phản biện:

• Xây dựng tổ chức, diễn đàn, mạng

lưới, huy động nguồn lực

• Nghiên cứu hiện trạng, đánh giá tác

động môi trường-xã hội

• Đánh giá khả thi

• Thăm dò dư luận

Tên, chủ đề, mục đích:

• Pháp luật, Chiến lược phát triển quốc gia

• Chương trình quốc gia

• Kế hoạch 5 năm

• Dự án trọng điểm

• Tham vấn

công chúng

• Như trên và

• Góp ý dự thảo

• Tham vấn cộng đồng

• Hình thành dư luận xã hội

• Hội thảo đối thoại

• Vận động hành lang

• Báo cáo nghiên cứu

• Tuyên bố chính sách

• Sản phẩm truyền thông/mạng xã hội/

văn hóa/thể thao

• Thư, chữ ký khuyến nghị

người ra quyết định

• Đánh giá tác động

Câu hỏi thảo luận

• Các hoạt động nào của Liên hiệp các hội kh-kt

của tỉnh mình được coi là

– Phản biện xã hội?

– Giám sát xã hội?

• Trong phản biện và giám sát xã hội, Liên hiệp

tỉnh mình

– Có những mạnh,yếu, thuận lợi và khó khăn?

– Cần điều kiện gì mà chưa có để hoạt động có hiệu

quả?

TRÂN TRỌNG CẢM ƠN SỰ CHÚ Ý VÀ

ĐÓNG GÓP CỦA QUÝ VỊ ĐẠI BIỂU!

Liên hệ:

Đặng Ngọc Quang

dangngocquang52@gmail.com

Mobile: 0913229762

Tài liệu tham khảo (1)

Dự thảo Báo cáo tổng kết hoạt động của

Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt

Nam khóa VI (nhiệm kì 2010-2015) và

phương hướng, nhiệm vụ khóa VII)

•

http://www.vusta.vn/vi/news/http-vusta-vn-

vi-news-topic-Dai-hoi-7/Hoat-dong-tu-van-

phan-bien-va-giam-dinh-xa-hoi-cua-Lien-

hiep-Hoi-Viet-Nam-giai-doan-2010-2015-57525.html

Tài liệu tham khảo (2)

Quyết định ngày 12 tháng 12 năm 2013 của Ban Chấp

hành TW Đảng

• Về việc ban hành Quy chế giám sát và phản biện

xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn

thể chính trị - xã hội

Luật thanh tra

• http://www.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu

/hethongvanban?class_id=1&mode=detail&document

_id=98567

Luật mặt trận

• http://mattran.org.vn/home/gioithieumt/luatmt/lmttq

vn.htm