Vận dụng phương pháp dạy học tích cực trong dạy học bài trách nhiệm của học sinh với nhiệm vụ bảo an ninh tổ quốc cho học sinh lớp 12 trung học phổ thông

Luật giáo dục công bố năm 2005, Điều 28.2 có ghi “Phương phápdạy học phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo củahọc sinh; phù họp với đặc điểm của từng lớp học

TRƯỜNG ĐẠI HỌC sư PHẠM HÀ NỘI 2 TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2

NGUYỄN TIẾN VINH

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

NHIỆM CỦA HỌC SINH VỚI NHIỆM vụ BẢO

VỆ AN NINH TỔ QUỐC” CHO HỌC SINH

LỚP 12 TRUNG HỌC PHỎ THÔNG

KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP

Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh

Hà Nội - 2016

NGUYỄN TIẾN VINH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh

Ngưòi hướng dẫn khoa học

Đại úy, ThS Nguyễn Thế Hùng

Hà Nội-2016

LỜI CẢM ƠN

Đề tài hoàn thành là nhờ có sự giúp đỡ nhiệt tình của các thầy giáo trongtrung tâm Giáo dục quốc phòng Hà Nội 2, đặc biệt là thầy giáo Đại úy NguyễnThế Hùng đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo cho em, dành nhiều thời gian đọc vàchỉnh sủa, bổ sung những kinh nghiệm quý báu của thày để bài khóa luận của

em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn các thày giáo, cô giáo, các em học sinh lớp 12a5,12a6, 12a7 trường THPT Liên Hà và các bạn sinh viên lớp K38 GDQP&AN.Nhân dịp này em cũng xin cảm ơn Ban Giám đốc Trung tâm Giáo dục quốcphòng Hà Nội 2, Ban Giám hiệu nhà trường đã tạo điều kiện thuận lợi để em cóthể hoàn thành đề tài khóa luận

Trong quá trinh nghiên cứu đề tài, bản thân em đã có nhiều cố gắng nhưngnăng lực còn có hạn, chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc làm khóa luận nênkhông tránh khỏi những thiếu sót Rất mong được sự đóng góp, góp ý tận tìnhcủa thầy giáo, cô giáo, các bạn đồng nghiệp để đề tài được hoàn chỉnh hơn

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu nghiên cứu, căn cứ, kết quả điều ừa trong đề tài này hoàn toàn trung thực và không trùng với các kết quả nghiên cứu của các tác giả khác Nếu có gì không trung thực em xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

Sinh viên

Nguyễn Tiến Vinh

1 Lý do chọn đề tài 1

1.1

Xuất phát từ yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học 1

1.2 Xuất phát từ thực tiễn dạy và học 3

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

4 Lịch sử nghiên cứu đề tài 5

5

Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 6

5.1

Đối tượng nghiên cứu 6

5.2 Phạm vi nghiên cứu 6

MỤC LỤC

6 Phương pháp nghiên cứu 6

7 Đóng góp mới của tác giả 6

NỘI DƯNG 7

CHƯƠNG 1: Cơ SỞ LÝ LUẬN VÀ THựC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 7

1.1 Cơ sở lý luận 7

1.2

Cơ sở thực tiễn 8

CHƯƠNG 2 VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH cực BÀI “TRÁCH NHIỆM CỦA HỌC SINH VỚI NHIỆM vụ BẢO VỆ AN NINH TỔ QUỐC” CHO HỌC SINH LỚP 12 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 12

2.1 Khái quát về cấu trúc, nội dung 12

2.1.1 Khái quát về cẩu trúc 12

2.1.2 Nội dung 12

2.2 Vận dụng phương pháp dạy học tích cực vào bài “ Trách nhiệm của học sinh với nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổ quốc” 12

2.2.1 Thực trạng dạy học bài “ Trách nhiệm của học sinh với nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổ quốc” hiện nay 12

2.2.2 Vận dụng phương pháp dạy học tích cực vào trong giảng dạy bài “ Trách nhiệm của học sinh với nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổ quốc” 14

2.2.2.7 Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề 14

CHƯƠNG 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 28

3.1 Ke hoạch thực nghiệm 28

3.2 Mục đích thực nghiệm 28

3.3 Giả thuyết thực nghiệm 28

3.4 Phương pháp thực nghiệm 29

3.4.1 Địa điểm và thời gian thực nghiệm 29

3.4.2 Đối tượng thực nghiệm và đối chứng 29

3.5 Tiến hành thực nghiệm 30

3.5.1 Các bước tiến hành thực nghiệm 30

3.5.2 Thiết kế giáo án thực nghiệm và đối chứng 30

3.5.2.1

Thiết kế giáo án thực nghiệm 30

3.5.2.2

Thiết kế giáo án đổi chứng 36

3.6 Kết quả thực nghiệm 40

3.7 Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của việc vận dụng phương pháp đặt và giải quyết vấn đề và phương pháp dạy học họp tác trong dạy học bài: “Trách nhiệm của học sinh với nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổ quốc” 50

3.7.1 Đổi với nhà trường 50

3.7.2 Đổi với giáo viên 52

3.7.3 Đoi với học sinh 55

KẾT LUẬN 58

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 60

PHỤ LỤC 61 PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN CỦA HỌC SINH 61

GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo

PPĐ&GQVĐ : Phương pháp đặt và giải quyết

vấnPPDHHT : Phương pháp dạy học họp tác

Bảng 1: Số liệu thực trạng dạy học một số lớp khối 12 học kì 1(2015 - 2016)

tại trường THPT Liên Hà 14

Bảng 2 Điểm kiểm tra 1 tiết môn GDQP&AN học kì 2 năm học 2015-2016 29 Bảng 3: So sánh, đối chứng kết quả bài kiểm ừa 15 phút 41

Biểu đồ kết quả bài kiểm tra 15 phút 41

Bảng 4: So sánh, đối chứng kết quả bài kiểm tra 45 phút 42

Biểu đồ kết quả bài kiểm tra 45 phút 42

Bảng số 5: Thái độ của học sinh đối với môn học GDQP&AN của 2 lóp 45

Bảng 6: Những hoạt động của học sinh trong giờ học GDQP&AN? 46

PHẦN MỞ ĐẦU

l Lý do chọn đề tài

1.1 Xuất phát từ yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học.

Sự phát triển nhanh như vũ bão của khoa học kĩ thuật và công nghệ đãdẫn bước cho lịch sử nhân loại đi sang một kỉ nguyên hoàn toàn mới - kỉnguyên của khoa học công nghệ, của tri thức Và chìa khóa duy nhất của mỗiquốc gia để mở toang cánh của hướng tới tương lai đó chính là giáo dục

Giáo dục cần đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao, đáp ứng đượcnhững đòi hỏi của xã hội Họ phải là những con người có đủ cả đức lẫn tài,năng động, sáng tạo, tự lực, có khả năng họp tác, năng lực giải quyết các vấn đềnảy sinh trong quá trình làm việc

Trước đòi hỏi của thực tiễn, nước ta đang trên con đường hội nhập vàphát triển thì đổi mới giáo dục, ừong đó đổi mới phương pháp dạy học là hếtsức cần thiết Luật giáo dục công bố năm 2005, Điều 28.2 có ghi “Phương phápdạy học phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo củahọc sinh; phù họp với đặc điểm của từng lớp học; bồi dưỡng phương pháp tựhọc, khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vàothực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho họcsinh” Đổi mới giáo dục đòi hỏi nhà trường không chỉ trang bị cho học sinhnhững kiến thức sẵn có mà còn phải bồi dưỡng, hình thành cho học sinh khảnăng tự học, kĩ năng thực hành, vận dụng những kiến thức đã học vào trongthực tiễn cuộc sống

Hội nghị trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện nền giáodục đã chỉ rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướnghiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩnăng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máymóc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để

người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kĩ năng và phát triển năng lực”

Trong văn kiện Đại hội 12 của Đảng, kế thừa quan điểm chỉ đạo của đạihội trước, Đảng ta đưa ra đường lối đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đàotạo, phát triển nguồn nhân lực Các văn kiện đã chỉ rõ chất lượng, hiệu quả giáodục và đào tạo còn thấp so với yêu càu, hệ thống giáo dục và đào tạo thiếu liênthông giữa các trinh độ và phương thức giáo dục, đào tạo còn nặng về lý thuyết,thiếu thực hành Cùng với đổi mới chương trinh, nội dung giáo dục cần đổi mớicông tác biên soạn sách giáo khoa, giáo trình, tài liệu dạy học theo hướng đadạng hóa, cập nhật tri thức mới thì đổi mới phương pháp dạy học làm sao chophù họp với từng nội dung môn học, đối tượng học là một yêu càu quan trọng,cấp thiết

Ngay từ cuộc kháng chiến chống Mỹ, công tác huấn luyện quân sự phổthông cho học sinh, sinh viên từ THPT đến Cao đẳng, Đại học đã được thựchiện theo quy định tại Nghị định 219/CP, ngày 28-12-1961 của Hội đồng Chínhphủ (nay là Chính phủ) Đây là tiền đề cho việc tổ chức GDQP&AN cho họcsinh, sinh viên sau này Bước vào thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Đảng,Chính phủ đã ban hành các nghị quyết, chỉ thị nhằm đẩy mạnh thực hiện côngtác này Đặc biệt là sau khi Luật GDQP&AN được ban hành và có hiệu lực thìcông tác GDQP&AN đã trở thành bộ phận không thể tách rời của hệ thống giáodục quốc dân, là môn học chính khóa trong chương trình giáo dục, đào tạo từtrung học phổ thông đến đại học

Trên cơ sở quán triệt sâu sắc các chỉ thị, nghị định của Đảng, Chính phủ

về công tác GDQP&AN, những năm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT)tích cực phối họp với Bộ Quốc phòng, các bộ, ngành liên quan triển khai nhiềugiải pháp đồng bộ nhằm thực hiện tốt công tác GDQP&AN cho học sinh, sinhviên Qua đó, giáo dục thế hệ trẻ nhận thức đúng về quyền, nghĩa vụ, tráchnhiệm đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, góp phần quan trọng

hoàn thiện nhân cách con người Việt Nam trong giai đoạn mới Tuy nhiên chấtlượng giảng dạy môn học GDQP&AN chưa đạt kết quả như mong muốn,phương pháp giảng dạy còn mang nặng phương pháp truyền thống thầy giảngtrò ghi chép làm cho học sinh thụ động trong quá trình tiếp thu kiến thức, chưađáp ứng được yêu cầu chất lượng môn học, chưa theo kịp xu thế đổi mới của xãhội, chưa xứng đáng với vị trí tầm quan trọng trong chiến lược phát triển nềngiáo dục của đất nước

1.2 Xuất phát từ thực tiễn dạy và học

Bản thân môn học Giáo dục quốc phòng an ninh là một môn học đặcthù, mới được đưa và nội dung giảng dạy chính khóa trong nhà trường phổthông trong những năm gần đây Môn học giáo dục quốc phòng an ninh gópphần giáo dục cho thế hệ tương lai của đất nước có đạo đức trong sáng, lòngyêu nước, ý chí kiên cường trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Bên cạnh đó,môn học còn có tác dụng rèn luyện tác phong nghiêm túc, tinh thần đoàn kết, ýthức tổ chức kỉ luật cho học sinh Mặc dù ý nghĩa như vậy nhưng do nhiềunguyên nhân khách quan và chủ quan, chất lượng dạy và học môn giáo dụcquốc phòng an ninh vẫn còn thấp, đa số học sinh không có hứng thú với mônhọc

Bài “Trách nhiệm của học sinh với nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổ quốc” làmột bài quan trọng nhằm làm cho học sinh hiểu được ý nghĩa, tầm quan trọngcủa an ninh quốc gia và một số nội dung cơ bản trong phong trào toàn dân bảo

vệ an ninh Tổ quốc, xây dựng ý thức ừách nhiệm của học sinh đối với nhiệm vụbảo vệ an ninh Tổ quốc Ý nghĩa, tầm quan trọng của bài học như thế, tuy nhiênchất lượng học tập của học sinh với nội dung bài còn chưa cao, đa số các emhọc sinh không trú tâm đến nội dung bài học, lệ thuộc vào sách giáo khoa màchưa tìm hiểu sâu nhưng kiến thức bên ngoài Mặt khác, một số giáo viên quátrú trọng đến sách giáo khoa, không thay đổi phưomg pháp dạy cho phù họp

để vận dụng vào việc giảng dạy nhằm đạt kết quả cao hon ưong việc giảng dạymôn GDQP&AN ở trường THPT sau này.

3 Nhiệm vụ nghiên cứu.

Một là, làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc vận dụng PPDH tích

cực ( phương pháp đặt và giải quyết vấn đề, phương pháp dạy học hợp tác)ừong giảng dạy bài: “Trách nhiệm của học sinh với nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổquốc” cho học sinh lớp 12 Trung học phổ thông

Hai là, xác lập quy trình và các điều kiện cần thiết để nâng cao hiệu quả

vận dụng phương pháp đặt và giải quyết vấn đề và phương pháp dạy học họptác ưong giảng dạy bài: “Trách nhiệm của học sinh với nhiệm vụ bảo vệ anninh Tổ quốc” cho học sinh lớp 12 Trung học phổ thông

Ba là, thực nghiệm so sánh việc thực hiện PPDH truyền thống với việc

vận dụng phương pháp đặt và giải quyết vấn đề và phương pháp dạy học họptác ừong giảng dạy bài : “Trách nhiệm của học sinh với nhiệm vụ bảo vệ anninh Tổ quốc” cho học sinh lớp 12 Trung học phổ thông

Bổn là, đề xuất một số biện pháp nhằm thực hiện có hiệu quả việc vận

dụng phương pháp đặt và giải quyết vấn đề, phương pháp dạy học họp tác tronggiảng dạy bài: “Trách nhiệm của học sinh với nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổquốc” cho học sinh lớp 12 Trung học phổ thông

4 Lịch sử nghiên cứu đề tài

Nghiên cứu PPDH hiện nay có nhiều khuynh hướng khác nhau Cónhiều tác giả đi sau nghiên cứu mặt lý luận của việc vận dụng các PPDH tíchcực nói chung; lại có nhiều tác giả tập trung nghiên cứu thực tiễn việc thực hiệncác phưomg pháp , đổi mới các phương pháp ở các môn học cụ thể Tuy mức

độ và khía cạnh nghiên cứu khác nhau nhưng nhìn chung là các tác giả đềuhướng đến tư tưởng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học,lấy người học làm trung tâm

Với khuynh hướng thứ nhất có thể kế đến như:

Phan Trọng Ngọ (2005), Dạy học và phương pháp dạy học trong nhà trường, Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội.

Thái Duy Tuyên (2007), Phương pháp dạy học và đổi mới, Nxb Giáo

dục

Với khuynh hướng thứ hai có thể kể đến:

TS Nguyễn Đăng Bằng (2002), Góp phàn dạy tốt, học tốt môn Giáo dụccông dân ở trường trung học phổ thông, Nxb Giáo dục, Hà Nội

Qua tìm hiểu chúng tôi thấy đây là những công ữình nghiên cứu rất xuấtsắc Từ những góc độ khác nhau của các tác giả đã đề cập, đã phân tích, thựctrạng dạy học, sự cần thiết phải đổi mới PPDH tích cực hóa Tuy nhiên, đó làcái chung,nghiên cứu trên bình diện rộng, chưa có nhiều công trình nghiên cứunào đi sâu nghiên cứu PPDH tích cực ( PPĐ&GQVĐ và PHDHHT) trong giảngdạy bài: “Trách nhiệm của học sinh với nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổ quốc” chohọc sinh lớp 12 trường Trung học phổ thông

5 Đổi tượng nghiên cứu và phạm vỉ nghiên cứu.

5.1 Đổi tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Nghiên cứu phương pháp đặt và giảiquyết vấn đề (PPĐ&GQVĐ) và phương pháp dạy học họp tác ( PPDHHT)

6 Phương pháp nghiền cứu

Đề tài sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng vàchủ nghĩa duy vật lịch sử, kết họp phương pháp logic và lịch sử, phương phápphân tích và tổng họp, phương pháp so sánh và hệ thống, Ngoài ra, trong đềtài, còn sử dụng một số phương pháp như điều tra xã hội học, thực nghiệm sưphạm, lấy ý kiến, thống kê toán học,

7 Đóng góp mói của tác giả

về mặt lý luận: xây dựng quy ữình vận dụng PPDH tích cực

( PPĐ&GQVĐ và PDHHT) trong giảng dạy bài: “Trách nhiệm của học sinhvới nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổ quốc” cho học sinh lớp 12 Trung học phổthông Đề tài khẳng định sự cần thiết vận dụng PPDH ừong nhà trường theohướng đổi mới tích cực, sáng tạo, chủ động, lấy học sinh làm trung tâm

về mặt thực tiễn: giúp học sinh nhận thức được ý nghĩa, tầm quan ừọng

của môn học GDQP&AN ở trường THPT, thúc đẩy sự hứng thú, tự giác tíchcực học tập của học sinh Từ đó, góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy mônGDQP&AN trong nhà trường THPT

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: Cơ SỞ LÝ LUẬN VÀ THựC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1.1

Cơ sở lý luận.

Dạy học tích cực là phương pháp giáo dục hiện đại, hướng tới lấy họcsinh làm trung tâm của quá trình giáo dục Tính tích cực, chủ động của học sinh

là thái độ cải tạo chủ thể học sinh đối với khách thể thông qua sự tập trung cao

độ các chức năng tâm lí nhằm giải quyết nhiệm vụ học tập Tính tích cực chủđộng ừong học tập còn là đặc trưng cho quá trình biến đổi liên tục bên trongcủa cấu trúc tâm lí hoạt động nhận thức Giáo dục tạo ra tính tích cực, chủ độngcho học sinh, làm cho học sinh không còn thụ động trong quá trinh tiếp thu kiếnthức

Ngày 24/8/1981 Ban chấp hành Trung ương Đảng ra chỉ thị107/CT/TW về “Tăng cường công tác giáo dục quốc phòng toàn dân, chuẩn bịcho thế hệ trể sẵn sàng làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc” Nghị quyết TW3 (Khóa

VII) đã chỉ rõ “Phải tăng cường công tác giảo dục quốc phòng toàn dân, trước hết đối với cán bộ các cấp, các nghành của Đảng và Nhà nước và thể hệ trẻ học sinh, sinh viên” Nghị định 02 - NĐ/TW ngày 30/7/1987 của Bộ Chính trị

đã quyết định đưa nội dung đường lối quân sự của Đảng và nhiệm vụ quốcphòng vào chương trình học tập chính thức của các trường đào tạo, bổ túc cán

bộ Đảng và Nhà nước; các trường trung học đến đại học

Chỉ thị 12CT - TW ngày 03/05/2007 của Bộ Chính trị về “Tăng cường

sự lãnh đạo của Đảng đổi với công tác GDQP&AN trong tình hình mới” Chỉ

thị 12/CT - TW khẳng định GDQP&AN là một bộ phận của nền giáo dục quốcdân, việc phổ cập và tăng cường GDQP&AN là nhiệm vụ của Đảng và Nhànước và toàn xã hội, phải được chỉ đạo, tổ chức thực hiện chặt chẽ, thống nhất

từ Trung ương đến địa phương bằng các hình thức phù họp với từng đối tượng,kết hợp giáo dục thường xuyên với giáo dục có trọng tâm, trọng điểm.GDQP&AN là một nội dung quan ừọng của xây dựng nền quốc phòng toàndân, thực hiện 2 nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam

xã hội chủ nghĩa

Nghị định 116/2007/NĐ/CP ngày 10/07/2007 của Chính phủ quy định

về đối tượng, chương trình và nội dung cơ bản về GDQP&AN cho học sinh cáctrường trung học phổ thông đến đại học; học viên các học viện, trường chínhtrị, hành chính, đoàn thể các cấp và các lớp đào tạo tại chức do các Bộ, nghànhđịa phương tổ chức Nghị đinh 116/2007/NĐ/CP xác định vị trí, tính chất củaGDQP&AN GDQP&AN cho học sinh, sinh viên có ý nghĩa hết sức quan trọngtrong chiến lược đào tạo con người mới xã hội chủ nghĩa GDQP&AN là mônhọc chính khóa trong các trường, lớp đào tạo bậc đại học, cao đẳng, Trung họcchuyên nghiệp, dạy nghề, THPT ừong hệ thống giáo dục quốc dân

Thực tế cho thấy, xu thế chung của việc phát triển giáo dục ừên thế giớihiện nay là việc đào tạo những con người có năng lực đáp ứng những yêu cầumới của xã hội Đồng thời góp phàn vào sự phát triển của văn minh nhân loạibằng khả năng sáng tạo, thích ứng và mang bản sắc dân tộc

Để nâng cao chất lượng học môn Giáo dục quốc phòng an ninh, bài

“Trách nhiệm của học sinh với nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổ quốc” cho họcsinh lớp 12 Trung học phổ thông thì ngoài việc thay đổi nội dung chương

trình học tập sao cho phù họp thì vận dụng những phương pháp dạy học tíchcực vào trong giảng dạy cũng là yếu tố quan ừọng giúp cho chất lượng họctập môn học ngày càng cao

1.2

Cơ sở thưc tiễn ■

Từ trước đến nay học sinh dường như không mấy mặn mà với mônGDQP&AN, hầu hết học sinh đều quan niệm môn học này là môn phụ Hơnnữa, môn học này không có mặt trong các kỳ thi quan trọng như thi tốt nghiệphay thi đại học nên học sinh thường học chỉ để có đủ điểm, bỏ qua vấn đề suyngẫm, tìm hiểu thêm kiến thức đằng sau mỗi bài học Chính vì vậy, việc học

môn GDQP&AN rơi vào tình trạng bị động và đối phó

Bên cạnh đó, thời lượng dành cho môn GDQP&AN chỉ có 1 tiết/ tuần

mà kiến thức thì nhiều nên học sinh càng cảm thấy ngại học Không những thế,học sinh không có nhiều thời gian giảng dạy cặn kẽ cho học sinh một nội dung,vấn đề nào đó mà học sinh có nhu cầu tìm hiểu sâu hơn Thời gian không nhiềunhưng thời lượng chương trình trong sách giáo khoa phải đảm bảo nên việc dạyhọc mang nặng tính “cưỡi ngựa xem hoa”, chỉ trú trọng đến việc dạy cho đủ sốtiết mà không quan tâm đến học sinh có nhớ được kiến thức hay không

Hiện nay, cả người quản lý và người dạy đều chưa nhận thức hết tàmquan trọng của bộ môn đã góp phàn quan trọng trong việc hình thành phát triểnnhân cách của học sinh Môn GDQP&AN chưa được xem như một công cụ để

hỗ ừợ cho học sinh, đem kiến thức học được trong nhà trường vận dụng, giảiquyết những vấn đề đang diễn ra ừong cuộc sống

Tình trạng thiếu giáo viên giảng dạy đạt chất lượng cao, số giáo viên kiêmnhiệm vẫn có chủ yếu là giáo viên ghép môn giáo dục công dân với giáo dụcthể chất, chất lượng thi không đồng đều, chất lượng giảng dạy bị giảm sút, sựđầu tư về chất lượng cho bài giảng là chưa cao

Qua điều tra chúng tôi nhận thấy các PPDH tích cực hiện nay như:phương pháp thảo luận nhóm, phương pháp đặt và giải quyết vấn đề , phươngpháp động não, áp dụng công nghệ thông tin các giáo viên rất ít sử dụng.Ngược lại nhóm PPDH truyền thống như: thuyết trình, diễn giải thì giáo viênlại sử dụng thường xuyên Do nhận thức môn GDQP&AN là môn phụ nênnhiều giáo viên cũng không chú trọng đến việc giảng dạy, chính vì thế mà việckết hợp, vận dụng các PPDH tích cực vào quá trình giảng dạy cũng chưa đượcgiáo viên chú ừọng

Đi sâu tìm hiểu chúng tôi thấy rằng cái yếu của giáo viên chính là ởPPDH, thể hiện ở những điểm sau:

1 0

Thứ nhất, khi lựa chọn PPDH, giáo viên chưa chú ý đến việc tìm hiểu thật

kĩ nội dung để từ đó lựa chọn PPDH cho phù họp

Thứ hai, nhận thức của giáo viên về PPDH, những ưu điểm, nhược điểm

của PPDH và đặc biệt là PPDH tích cực còn rất mơ hồ

Thứ ba, về cấu trúc giờ học đa số các giáo viên đều làm theo khuôn mẫu

không tạo được điểm nhấn cho tiết học chính vì thế mà dễ gây ra tình trạngnhàm chán cho bài giảng, các em học sinh không tìm thấy điều gì mới lạ nênkhông chú tâm thậm chí thờ ơ với bài giảng của giáo viên

Những điểm hạn chế nói trên đã làm ảnh hưởng đến tính tích cực nhậnthức của học sinh và do đó làm giảm chất lượng học tập bộ môn

Các giáo viên đã có nhiều cố gắng đổi mới phương pháp, nâng cao chấtlượng dạy và học: Tích cực đọc thêm tài liệu, học hỏi, trao đổi thêm với đồngnghiệp Tuy vậy, trên thực tế, chất lượng giảng dạy bộ môn này vẫn chưa cao,chưa đáp ứng được nhu cầu nâng cao chất lượng dạy và học Nhiều giáo viên

và học sinh cho rằng việc dạy và học bộ môn GDQP&AN áp dụng các PPDHtích cực có nhiều ưu điểm, nhưng việc áp dụng còn nhiều khó khăn

Thực tế trong việc giảng dạy GDQP&AN hiện nay tại các nhà trường phổthông vẫn chủ yếu giảng dạy theo phương pháp truyền thống thuyết trình độcthoại một chiều không phát huy được tinh thần tự học, tính tự giác, sáng tạo củahọc sinh nên chất lượng môn học chưa cao Chúng ta biết rằng dạy và học làhai quá trình không thể tách rời trong quá trình giáo dục, là hoạt động chủ yếucủa thầy và trò, ừong đó hoạt động dạy của người thầy là dẫn dắt, định hướngnội dung học cho học sinh Việc định hướng, dẫn dắt, mở ra chiều hướng mớicho học sinh là nội dung quan trong của giáo viên, cần xây dựng bài giảng theohướng gợi mở, thúc đấy tính sáng tạo của học sinh, giúp cho học sinh tự tin,tích cực, chủ động trong quá trình tiếp thu tri thức

Từ vị trí, ý nghĩa, tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học

1 1

trong nền giáo dục nói chung, môn học GDQP&AN nói riêng, nên tôi chọn đềtài: “Vận dụng phương pháp dạy học tích cực ừong dạy học bài Trách nhiệmcủa học sinh đối với nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổ quốc” cho học sinh lớp 12trung học phổ thông

Tiểu kết chương 1:

Ở chương 1, tác giả đã làm rõ cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về PPDHtích cực Đó là những cơ sở khoa học để vận dụng những PPDH tiên tiến, hiệnđại nhằm hướng tới lấy học sinh làm trung tâm, tạo ra tính tích cực, chủ độngcho học sinh, làm cho học sinh không còn thụ động trong quá trình tiếp thu kiếnthức đáp ứng đòi hỏi tất yếu, cấp bách của việc nâng cao chất lượng và hiệu quảcủa môn học

CHƯƠNG 2 VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH cực BÀI

“TRÁCH NHIỆM CỦA HỌC SINH VỚI NHIỆM vụ BẢO VỆ AN NINH

TỔ QUỐC” CHO HỌC SINH LỚP 12 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

2.1 Khái quát về cấu trúc, nội dung

2.1.1 Khái quát về cẩu trúc

* về kiến thức

- Hiểu được thế nào là an ninh Quốc gia và bảo vệ an ninh Quốc gia

- Hiểu được ý nghĩa, tầm quan trọng của an ninh quốc gia và một số nộidung cơ bản trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc

* về thái độ

- Xây dựng ý thức trách nhiệm của học sinh đối với nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia

2.1.2 Nội dung

Nội dung ừọng tâm : Học sinh với nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổ quốc

2.2 Vận dụng phương pháp dạy học tích cực vào bài “ Trách nhiệm của học sinh vói nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổ quốc”

2.2.1 Thực trạng dạy học bài “ Trách nhiệm của học sinh với nhiệm vụ bảo

vệ an ninh Tổ quốc” hiện nay.

Hiện nay tại các trường trung học phổ thông, đa số giáo viên vẫn sử dụngphương pháp dạy học truyền thống là giáo viên đọc và học sinh chép bài

Đa số giáo viên chỉ đọc những thông tin có trong sách giáo khoa mà chưaTiết 1,2 Những vấn đề chung về bảo vệ an ninh quốc giaTiết 3 Học sinh với nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổ quốc

lồng ghép những kiến thức liên quan đến nội dung bài học bên ngoài Chính vìvậy mà chất lượng học tập của học sinh chưa đạt kết đúng đắn về nghĩa vụ vàtrách nhiệm của mình đối với nhiệm vụ bảo vệ an ninh

là an ninh quốc gia, những nội dung trong việc bảo vệ an ninh quốc gia, khôngnhận thức rõ được trách nhiệm của mình trong việc nâng cao nhận thức của minhtrong việc góp phần bảo vệ anh ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội

Qua quá trình thực tập sinh tại trường THPT Liên Hà, em điều tra khảosát được kết quả dạy học bài “Trách nhiệm của học sinh với nhiệm vụ bảo vệ anninh Tổ quốc” tại một số lớp như sau:

Bảng 1: Số liêu thưc trang day hoc môt số lớp khối 12 hoc kì 1(2015

-2.2.2 Vận dụng phương pháp dạy học tích cực vào trong giảng dạy bài “ Trách nhiêm của hoc sinh với nhiêm vu bảo vê an ninh Tổ quốc”.

Bài “ Trách nhiệm của học sinh với nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổ quốc” làbài chủ yếu về nội dung lý thuyết, giáo viên không có những phương pháp giảngdạy mới, không chủ động tìm hiểu những thông tin bên ngoài thì có thể dẫn tớimột bài giảng khô khan, nhàm chán, không gây hứng thú học tập cho học sinh,không kích thích được tính chủ động, sáng tạo của học sinh Vì vậy, giáo viêncần vận dụng một số những phương pháp giảng dạy tích cực vào trong bài giảngnhằm làm cho bài giảng thêm sinh động, gây hứng thú học cho học sinh

2.2.2.1 Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề.

Phương pháp dạy đặt và giải quyết vấn đề (PPĐ&GQVĐ) là phương phápdạy học, trong đó giáo viên tạo ra các tình huống mâu thuẫn, đưa học sinh vàotrạng thái tâm lí tìm tòi, khám phá, từ đó hướng dẫn, khích lệ học sinh tìm cáchgiải quyết để tìm ra nội dung kiến thức, phát triển trí tuệ và thái độ học tập Saukhi giải quyết các vấn đề học tập học sinh sẽ thu nhận được kiến thức mới, kĩnăng mới hoặc thái độ tích cực

Đây không phải là phương pháp dạy học cụ thể, đơn thuần mà là một tậphợp nhiều phương pháp dạy học liên kết chặt chẽ và và tương tác với nhau trong

2016) tại trường THPT Liên Hà

Lớp Sĩ

số

Số lượng

Tỉ lệ

%

Số lượng Tỉ lệ %

Số lượng

Tỉ lệ

%

Số lượng Tỉ lệ % 12a

đó phần nêu vấn đề (xây dựng bài toán nhận thức) giữ vai trò trung tâm, chủ đạo.Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề là phương pháp dạy học trong đóhọc sinh được lôi cuốn, tham gia một cách có hệ thống vào quá trình giải quyếtcác vấn đề (bài toán nhận thức) đòi hỏi người học phải tự tìm tòi để phát hiện ravấn đề và cách giải quyết vấn đề.

- Đặc điểm của phương pháp đặt và giải quyết vấn đề vấn đề:

+ Học sinh tiếp nhận mâu thuẫn và được đặt vào trạng thái có nhu cầugiải quyết mâu thuẫn giữa cái đã biết và cái cần phải tìm hiểu

+ Học sinh tiếp nhận mâu thuẫn và được đặt vào trạng thái có nhu cầugiải quyết mâu thuẫn vầ mong muốn giải quyết mâu thuẫn đó

2.2.2.1.1 Quy trình của PPĐ&GQVĐ.

* Đặt vấn đề, xây dựng bài toán nhận thức

- Tạo tình huống có vấn đề

- Phát triển và nhận dạng vấn đề nảy sinh

- Phát biểu vấn đề cần giải quyết

* Giải quyết vấn đề đặt ra

- Đề xuất các giả thuyết

- Lập kế hoạch giải quyết vấn đề

- Thực hiện kế hoạch

* Kết luận

- Thảo luận kết quả và đánh giá

- Khẳng định hay bác bỏ giả thuyết đã nêu

- Phát biểu kết luận

- Đề xuất vấn đề mới

+ Mức 1: Giáo viên đặt vấn đề, nêu cách giải quyết vấn đề, đồng thờigiáo viên giải quyết vấn đề Học sinh quan sát và tiếp nhận kết luận do giáo viênđưa ra.

+ Mức 2: Giáo viên đặt vấn đề, nêu cách giải quyết Sau đó, giáo viên vàhọc sinh cùng rút ra kết luận

Ví dụ: Giáo viên đặt vấn đề thế nào là an ninh quốc gia, nêu những nội dung cơbản của bảo vệ an ninh quốc gia?

+ Mức 3: Giáo viên gợi ý để học sinh phát hiện vấn đề, hướng dẫn họcsinh tìm cách giải quyết vấn đề, học sinh tiến hành giải quyết vấn đề, giáo viên

và học sinh cùng đánh giá kết quả và rút ra kết luận

Ví dụ: Khi hướng dẫn học sinh nội dung bảo vệ an ninh văn hóa, tư tưởng, giáoviên gợi ý để học sinh phát hiện ra vấn đề như: Tại sao chúng ta cần phải giữ gìnnhững truyến thống văn hóa, giá trị đạo đức truyền thống đạm đà bản sắc dântộc? Tại sao chúng ta cần phải học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh? Học sinh tự tìm kiếm thông tin để trả lời cho câu hỏi nghiên cứu Cuốicùng, giả quyết vấn đề là làm thế nào để bảo vệ an ninh văn hóa tư tưởng Trên

cơ sở kết quả thu thập được, học sinh kết luận các vấn đề đã giả quyết và rút rakiến thức đã học được, giáo viên nhận xét và đánh giá

+ Mức 4: Học sinh tự phát hiện vấn đề càn nghiên cứu, nêu giả thuyết, lập

kế hoạch và giải quyết vấn đề, tự rút ra kết luận, giáo viên nhận xét đánh giá

Các mức độ học sinh tham gia phát hiện và giải quyết vấn đề:

Ví dụ: Khi tìm hiểu nội dung tìm hiểu âm mưu cảu địch khi tiến hành cuộc chiếntranh phá hoại bằng không quân và hải quân ra miền Bắc (1964 - 1972) Họcsinh được lựa chọn nghiên cứu theo chủ đề nghiên cứu chẳng hạn như: Cuộcchiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ 1(1964 - 1968)?, cuộc chiến tranh pháhoại miền Bắc lần thứ 2(1972)?, miền Bắc sau khi kí hiệp định Giơ - ne - vơ vềkết thúc chiến tranh lập lại hòa bình? Phân công nhau tìm hiểu các nội dungnghiên cứu sau đó giải quyết vấn đề đặt ra và rút ra kết luận.

2.2.2.1.2 Cách tiến hành dạy học đặt và giải quyết vẩn đề

* Chọn nội dung phù họp

- Trong thực tế dạy học, không phải nội dung nào cũng có thể làm nảysinh tình huống có vấn đề và giải quyết vấn đề đặt ra Do đó giáo viên cần căn cứvào đặc điểm của phương pháp, dựa vào nội dung cụ thể để áp dụngPPĐ&GQVĐ sao cho phù hợp

* Thiết kế kế hoạch bài học

Sau khi chọn được nội dung phù họp, giáo viên thiết kế kế hoạch bàihọc, tổ chức các hoạt động dạy sao cho phù họp để phát huy được hiệu quả caonhất của PPĐ&GQVĐ Trong đó chú ý đến lựa chọn các mức độ cho phù hợpvới nội dung và trình độ của học sinh

* Xác định mục tiêu của bài học

Ngoài mục tiêu chung về kiến thức, kĩ năng, thái độ của bài học theochuẩn kiến thức và kĩ năng cần chú ý đến kĩ năng phát hiện đặt và giải quyết vấn

đề được hình thành ừong ở bài học dạy theo phương pháp này

* Phương pháp day học chủ yếu

Cần nêu rõ PPĐ&GQVĐ kết họp với một số phương pháp và kĩ thuật dạyhọc khác

* Thiết bị và đồ dùng dạy học

Cần chú ý thiết bị và đồ dùng cho hoạt động của giáo viên và học sinh

như: phiếu học tập, hệ thống câu hỏi, bài tập

* Các hoạt động dạy

Cần thiết kế rõ hoạt động tương tác giữa giáo viên và học sinh trong khâuphát hiện và giải quyết vấn đề và kết luận nhằm đạt được mục tiêu bài học tùytheo mức độ học tập và chủ động của học sinh

* Tổ chức dạy học đặt và giải quyết vấn đề

- Phát hiện vấn đề: Tùy theo nội dung bài học và đối tượng học sinh đểtạo cơ hội cho học sinh tham gia phát hiện tình huống có vấn đề, phát hiện vànhận dạng vấn đề nảy sinh và nêu vấn đề càn phải giải quyết ở các mức độ khácnhau

- Câu hỏi nêu vấn đề cần phải chứa đựng mâu thuẫn nhận thức, đòi hỏihọc sinh phải tư duy, huy động và vận dụng các kiến thức đã có, chứa đựng đượchướng giải quyết vấn đề, gây được cảm xúc mạnh đối với học sinh khi nhận rađược mâu thuẫn nhận thức liên quan đến vấn đề

* Giải quyết vấn đề

- Đề xuất các giả thuyết

- Lập kế hoạch giải quyết vấn đề

- Thực hiện kế hoạch giải quyết vấn đề

* Kết luận vấn đề

- Phân tích, đánh giá kết quả thu được, khẳng định hay bác bỏ giả thuyết

đã nêu, tìm được giả thuyết đúng trong các giả thuyết

- Phát biểu kết luận, rút ra vấn đề mới về kiến thức, kĩ năng, thái độ

- PPDH này góp phàn quan trọng trong việc phát triển năng lực cơ bảncủa người lao động đó là năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo.

- Kết quả của dạy học đặt và giải quyết vấn đề: kiến thức, kĩ năng đượchình thành ở học sinh một cách sâu sắc, vững chắc Nhưng quan trọng hơn là họcsinh biết cách chủ động chiếm lĩnh kiến thức và đánh giá được kết quả học tậpcủa bản thân và của người khác Thông qua đó các năng lực cơ bản đã được hìnhthành trong đó có năng lực vận dụng tri thức để giải quyết vấn đề thực tiễn mộtcách linh hoạt và sáng tạo

+ Nếu giáo viên tổ chức không tốt sẽ tốn nhiều thời gian, lãng phí thờigian học tập vì học sinh tốn nhiều thời gian để giải quyết vấn đề và rút ra kếtluận

+ Học sinh cần có thói quen và khả năng tự học và học tập tự giác, tíchcực thì mới đạt hiệu quả cao

+ Trong một số trường họp càn có thiết bị dạy học và các điều kiện cầnthiết đi kèm thì PPĐ&GQVĐ mới có hiệu quả

định Trong nhóm, dưới sự chỉ đạo của nhóm trưởng, học sinh kết họp làm việcgiữa cá nhân, làm việc theo cặp, chia sẻ kinh nghiệm và họp tác cùng nhau đểgiải quyết nhiệm vụ được giao.

2.2.2.2.1 Quy trình thực hiện dạy học hợp tác

* Chọn nội dung và nhiệm vụ phù họp

- Trong thực tế dạy học, tổ chức cho học sinh học tập họp tác là cầnthiết, có hiệu quả khi:

+ Có đủ thời gian để thực hiện nhiệm vụ học tập

+ Nhiệm vụ học tập có tính chất tương đối khó hoặc rất khó

- Giáo viên cần phát huy kinh nghiệm học tập của nhiều học sinh, cầnchia sẻ nhiệm vụ cho một số học sinh hoặc càn có ý kiến tranh luận, thảo luận để

đi đến thống nhất một vấn đề

- Với nội dung đơn giản, dễ dàng thì tổ chức học tập họp tác cho họcsinh sẽ lãng phí thời gian và không có hiệu quả Do đó, giáo viên cần căn cứ vàođặc điểm dạy học họp tác để lựa chọn nội dung cho phù họp, không nên lạmdụng máy móc, mang tính hình thức sẽ ảnh hưởng đến kiến thức của học sinh vàthời gian của giờ học

* Thiết kế kế hoạch bài học áp dụng dạy học hợp tác

- Xác định phương pháp dạy học chủ yếu: dạy và học hợp tác cần kết họpvới phương pháp, kĩ thuật dạy học khác, ví dụ như phương pháp nêu vấn đề, kĩthuật khăn trải bàn

- Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ: đảm bảo phù họp để tạo điều kiên cho mỗinhóm học sinh hoạt động, đưa ra danh mục các thiết bị, dụng cụ do giáo viênchuẩn bị hay cần huy động học sinh chuẩn bị hoặc tự làm để khai thác từ cácnguồn khác nhau

- Hoạt động của giáo viên và học sinh: cần thiết kế hoạt động nhóm mộtcách cụ thể

- Thiết kế nhiệm vụ củng cố, đánh giá: giáo viên cần dự kiến cách thức

tổ chức, đánh giá: Tổ chức đánh giá kết quả hoạt động của nhóm qua việc đạidiện nhóm trình bày kết quả, các nhóm nhận xét, bổ sung

- Giao nhiệm vụ cho mỗi học sinh: có thể giao mỗi nhóm học sinh mộtnhiên vụ riêng biệt ừong gói nhiệm vụ chung hoặc tất cả các nhóm đều thực hiệncùng một nhiệm vụ giáo viên cần nêu rõ thời gian thực hiện và yêu cầu rõ sảnphẩm của mỗi nhóm

- Hướng dẫn hoạt động của học sinh: nhóm trưởng điểu khiển hoạtđộng nhóm: học sinh hoạt động cá nhân, theo cặp, chia sẻ kinh nghiệm và thảoluận,thống nhất kết quả chung của nhóm, thư ký ghi kết quả của nhóm, phâncông đại diện trình bày kết quả trước lớp

- Giáo viên điều khiển, theo dõi, hướng dẫn hỗ trợ các nhóm: khihọc sinh hoạt động nhóm, có rất nhiều vấn đề có thể xảy ra Do đó, giáo viên cầnbao quát lớp, đi tới các nhóm để hướng dẫn, hỗ trợ học sinh Khi học sinh thảoluận không đi vào trọng tâm hoặc tranh luận thiếu họp tác thì rất cần có sự hỗtrợ, can thiệp kịp thời của giáo viên điều chỉnh, định hướng hoạt động của nhóm

- Tổ chức học sinh báo cáo kết quả và đánh giá: giáo viên yêu cầu mỗinhóm sẽ hoàn thiện kết quả của nhóm và cử đại diện nhóm báo cáo kết quả chia

sẻ kinh nghiệm với nhóm khác, yêu cầu học sinh lắng nghe, nhận xét, bổ sung.Giáo viên hướng dẫn học sinh lắng nghe và phản hồi tích cực.

- Sau khi học sinh nhận xét, phản hồi, giáo viên chốt lại kiến thức cơbản, tránh tình trạng giáo viên giảng lại toàn bộ các vấn đề học sinh đã trình bàylàm mất thời gian

Nhóm trưởng Nhận nhiệm vụ, phân công, điều khiển, kết luận chung,

báo cáo kết quả

Các thành viên Tìm hiểu các nội dung được giáo viên yêu cầu

Thành viên 1,2,3 Quan sát SGK, tài liệu tham khảo, vận dụng các kiến

viên giao cho, nhanh chóng đưa ra kết luận về vấn đề đó Hình thức này thườngđược kết họp với các PPDH tích cực khác , nội dung thảo luận nhỏ thường lànhững vấn đề ngắn, đơn giản, thời lượng ít( 5 - 1 0 phút).

-Nhóm nhỏ rì rầm: giáo viên chia học sinh ra thành nhóm cực nhỏ (mỗinhóm chỉ từ 2 - 3 người) để trao đổi( rì rầm) và thống nhất trả lời một câu hỏi,giải quyết một vấn đề, nêu một ý tưởng, hay bày tỏ thái độ của mình với vấn đề

mà giáo viên nêu ra Để nhóm rì rầm đạt hiệu quả cao, giáo viên cần cung cấpđầy đủ, chính xác các thông tin, dữ kiện, gợi ý có liên quan đến vấn đề cần thảoluận, đảm bảo nêu rõ yêu cầu đối với câu trả lời để các thành viên tập trung vàogiải quyết

-Nhóm kim tự tháp: Đây là hình thức mở rộng của hình thức nhóm nhỏ rìrầm, sau khi thảo luận theo các cặp( rì rầm) các cặp nhóm nhỏ rì rầm kết hợpthành một nhóm để hoàn thiện một vấn đề chung Nếu càn thiết có thể kết hợpnhóm này thành nhỏm lớn hơn từ 8 -16 học sinh

-Nhóm đồng tâm: giáo viên chia lớp thành 2 nhóm bao gồm một nhómthảo luận và một nhóm quan sát Trong một khoảng thời gian nhất định, giáoviên hoán đổi vị trí của 2 nhóm này Nhóm thảo luận là nhóm nhỏ( từ 6 - 12 họcsinh) có nhiệm vụ thảo luận, trình bày vấn đề được giao, còn lại các thành viênkhác trong lớp đóng vai trò quan sát và phản biện Hình thưc nhóm này rất cóhiệu quả đối với tìm hiểu các nội dung tri thức có tính khái quát, trừu tượng củamôn GDQP&AN, nó làm tăng ý thức trách nhiệm của học sinh trước tập thể vàtạo cơ hội cho các học sinh nhút nhát, ngại phát biểu ý kiến của mình trước tậpthể

2.2.2.2.3ƯU điểm và hạn chế *

ưu điểm

Trong thực tế nghiên cứu và giảng dạy, PPDH họp tác có một số những

ưu điểm nổi bật như sau:

- Thứ nhất, giúp cho học sinh giảm bớt tính chủ quan, phiến diện, làmtăng tính khách quan khoa học cho tri thức Từ đó làm cho tri thức trở nên sâusắc, bền vững, dễ nhớ và nớ nhanh hơn khi mà học sinh được giao lưu, học hỏigiữa các thành viên ừong nhóm Học sinh được rèn luyện kĩ năng diễn đạt, khảnăng tư duy, phát triển khả năng lãnh đạo, tổ chức, năng lực họp tác do ừong quátrình học tập họp tác, học sinh được thay đổi vai trò làm nhóm trưởng, thư kí.

- Thứ hai, dạy học hợp tác tạo ra không khí sôi nổi, hào hứng, cởi mởgiúp cho học sinh có tinh thần thoải mái, học sinh tự tin hơn trong việc bày tỏquan điểm, ý kiến của mình về vấn đề học tập, biết lắng nghe các ý kiến khác vàphản biện lại các ý kiến đó Qua đó, giúp cho học sinh không bị bị động ừongquá trình tiếp thu kiến thức, tạo yếu tố kích thích thi đua giữa cá thành viên ừongnhóm và giữa các nhóm với nhau, nhất là khi thảo luận những vấn đề có tínhsáng tạo cao

- Thứ ba, tạo điều kiện cho giáo viên tiếp thu được nhiều ý kiến đóng gópcủa học sinh, thu được những tri thức kinh nghiệm qua các ý kiến phát

biểu của học sinh, biết được những học sinh có tinh thần học tập tốt, khả năngđộc lập, sáng tạ

- Thứ tư, PPDH hợp tác giúp cho các thành viên trong nhóm đưa ra đượcnhững vấn đề còn băn khoăn, chưa hiểu một của một vấn đề học tập nào đó, chia

sẻ được những kinh nghiệm học tập, cùng nhau xây dựng nhận thức mới bằngcách nói ra những điều mình nghĩ, mỗi người có thể tự mình nhận ra trình độ, sựhiểu biết về mỗi vấn đề, thấy mình cần phải học hỏi thêm những gì để hoàn thiệnkiến thức của mình Từ đó, bài học trở thành quá trình học hỏi lẫn nhau giữa cácthành viên trong nhóm chứ không đơn thuần là quá trình tiếp thu kiến thức từgiáo viên Chính vì vậy, một bài học thành công khi mà các thành viên trongnhóm tích cực tham gia thảo luận, phát biểu ý kiến

Như vậy, PPDH họp tác được thực hiện tốt sẽ tăng cường tính tích cực,

chủ động, sáng tạo của học sinh, giúp cho học sinh tập trung vào bài học, pháttriển được năng lực lãnh đạo, tổ chức năng lực họp tác và rèn luyện kĩ năng xãhội quan trọng khác.

- Thứ hai, các nhóm và các cá nhân trong nhóm dễ bị lạc hướng so vớichủ đề mà giáo viên đưa ra Với các chủ đề phong phú, hấp dẫn các học sinhthường lan man, dài dòng vào một ý nào đó mà không đưa ra được những kiếnthức ừọng tâm

- Thứ ba, hiệu quả của phương pháp này đòi hỏi học sinh phải có tinhthần tự giác cao trong quá trình học tập, thảo luận Nếu trong nhóm chỉ có mộtvài học sinh tích cực tham gia thảo luận còn số khác thiếu tinh thần trách nhiệmngồi nghe, để mặc cho người khác làm thì sẽ không đem lại hiệu quả cao

- Thứ tư, đây là phương pháp tạo ra cho học sinh hứng thú ừong quá trình họctập nhưng cũng có thể gây ra cho học sinh trạng thái mệt mỏi khi mà vấn đề giáoviên yêu cầu quá khó đối với học sinh

- Thứ năm, do hạn chế về không gian lớp học: lớp đông, phòng học hẹp màtrong khi đó phương pháp này đòi hỏi một không gian rộng để tổ chức các nhómhoạt động, càn nhớ rằng, trong hoạt động nhóm, tư duy tích cực của học sinhphải được phát huy và ý nghĩa quan trọng của phương pháp này là rèn luyệnnăng lực họp tác giữa các thành viên trong tổ chức lao động, cần tránh tổ chứchọc tập họp tác mang tính hình thức