Việt nam hội nhập tài chính trong tiến trình toàn cầu hoá

Khoa luận tôi nghiệp LỜI MỒ Đ Ẩ U Ngày nay, toàn cầu hoa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành đặc trưng của sự phát triển thế giói, một xu thế hiện thực khách quan đang lôi

)C NGOẠI THƯƠNG

à*

K40A - KTNT

.0 THỊ THU GIANG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI T H Ư Ơ N G

KHOA KINH TE NGOẠI THƯƠNG

POREIGN T1WDE UNIVERÍIIY

KHOA LUẬN TỐT NGHIỆP

fSỀ tài:

VIỆT NAM HỘI NHẬP TÀI CHÍNH TRONG TIÊN TRÌNH TOÀN CẦU H Ó A

Giáo viên hướng dẩn : THS Đ À O THỊ THU GIANG Sinh viên thục hiện : TRẦN ĐỨC THẮNG Lớp : ANH 2 - K40A - KTNT

L_ ẲÊQS J

HÀ NÔI -2005

Khoa luận tốt nghiệp

DANH SÁCH C Á C TỪ VIẾT TẮT 4

LỜI MỞ ĐẦU 6

CHƯƠNG ì 8

XU HƯỚNG TOÀN CẦU HOA VÀ HỘI NHẬP TÀI CHÍNH QUỐC TẾ 8

Ì Xu hướng toàn cẩu hoa 8

1 ỉ Toàn cầu hoa và khu vực hoa 8

1.1.1 Quan niệm về toàn cầu hóa và khu vực hoa 8

1.1.2 Hội nhập kinh tế quốc tế, nội dung và hình thức 9

1.2 Các nhân to thúc đẩy quá trình toàn cẩu hoa l i

Ì.2.1 Những tiến bộ của khoa học và công nghệ l i

1.2.2 Chính sách mở cửa, tự do hoa thương mại và đầu tư quốc tế 12

1.2.3 Sự quốc tế hoa các hoạt động kinh doanh và vai trò của các công

ly xuyên quốc gia 12

2 Hội nhập tài chính quốc tế, đặc trưng và các nhân tố thúc đẩy sự phát triển

ì ".' „ !"„ • 12

2 Ì Thị trướng tài chính và thị trướng dịch vụ tài chính 12

2.1.1 Khái niệm 12

2.1.3 Các loại hình dịch vụ tài chính k 14

2.1.3.1 Dịch vụ ngân hàng 14

2.1.3.2 Dịch vụ trên thị trường chứng khoán 15

2.1.3.3 Dịch vụ bảo hiểm và liên quan đến bảo hiểm 17

2 Ì 3.4 Dịch vụ kế toán, kiểm toán và tư vấn tài chính 18

2.2 Nội dung chủ yếu của hội nhập tài chính quốc tể 21

2.2.3 Một số thông lệ quy định chủ yếu trong hội nhập quốc tế về tài

3 Tác động của hội nhập tài chính quốc tế 23

3.1 Cơ hội 23 3.2 Thách thức 25

CHƯƠNG li 30

THỰC TRẠNG TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP TÀI CHÍNH QUỐC TẾ CỦA

VIỆT NAM 30

Ì Tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam 30

/ Ì Giai đoạn trước năm 1986 30

Trần Đức Thắng -Anh 2- K40 - KTNT Ì

Khoa luận tốt nghiệp

2 Ì Thực trạng hội nhập ngành ngăn hàng 33

2.1.1 Quá trình chuyển đổi của hệ thống ngân hàng Việt Nam 33

2.1.2 Những thành tựu đạt được 36

2.2 Thực trạng hội nhập ngành bảo hiêm 40

2.2.7 Những kết quả đạt được trong quá trình hội nhập thị trường bảo

hiểm 40 2.2.2 Những mặt còn hạn chế của thị trường bảo hiểm Việt Nam 46

2.3 Thực trạng hội nhập ngành thuế 47

2.3.2 Thời lý 1990-ỉ995 50

2.4 Thực trạng hội nhập thị trường chứng khoán 59

2.4.1 Những thành tựu nổi bật liên quan đến chứng khoán Việt Nam

năm 2004 và 2005 ' .' ' 60

2.4.2 Những mặt còn tồn tại 63

2.5 Hội nhập trong lĩnh vực dịch vụ kiếm toán, kế toán và tư vấn tài chính

2.5.1 Giai đoạn trưồc năm 1988 65

2.5.2 Giai đoạn 1988 -1993 66

CHƯƠNG HI 73

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỘI NHẬP TÀI

CHÍNH CỦA VIỆT NAM 73

Ì Sự cần thiết phải nàng cao hiệu quả quá trình hội nhập tài chính quốc tế

của Việt Nam 7 ' ' 73

3 Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hội nhập tài chính quốc tế của Việt

Nam " ' ' 75

3 Ì Giải pháp nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tể về thuế 75

3.1.2 Thuế đối ngoại 76

3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quà hội nhập ngành bảo hiểm 78

3.2.1 Về phía nhà nưồc 80

3.2.2 Về phía doanh nghiệp 82

3.3 Giải pháp phát triền thị trường dịch vụ ngân hàng 84

3.4 Giải pháp phát triển thị trường chứng khoán 87

Trần Đức Thắng - Anh 2 - K40 - KTNT 2

Khoa luận lốt nghiệp

3.5 Giải pháp phát triển thị trường dịch vụ kế toán, kiểm toán và tư văn tài

chính 89 3.5.1 Định hướng phát triền thị trưởng dịch vụ kế toán, kiềm toán trong

3.5.2 Các giải pháp năng cao hiệu quả hoạt động của dịch vụ kiểm toán,

KẾT LUẬN 93

Khoa luận tốt nghiệp

DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT

SEV Hội đồng tương trợ kinh tế

N A F T A K h u vực mậu dịch tự do Bắc M ỹ

A F T A Khu vực mậu dịch tự do A S E A N

É C Cộng đồng kinh tế châu  u

E U Liên minh châu  u

GDP Tổng giá trị sản phẩm quốc nội

FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài

TNC Công ty xuyên quốc gia

WTO Tổ chức thương mại thế giới

NSNN Ngân sách nhà nước

WB Ngân hàng thế giới

I M F Quỹ tiền tể thế giới

M F N Tối huể quốc

NT Đãi ngộ quốc gia

APEC Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu á - Thái Bình Dươn;

H N K T Q T Hội nhập kinh tế quốc tế

O D A Hỗ trợ phát triển chính thức

CEPT Chương trình ưu đãi thuế quan có hiểu lực chung

IAP Chương trình hành động quốc gia

C Á P K ế hoạch hành động tập thể

N H N N Ngân hàng nhà nước

N H T M Ngân hàng thương mại

TCTD Tổ chức tín dụng

D N N N Doanh nghiểp nhà nước

CSTT Chính sách tiền tể

Trần Đức Thắng - Anh 2 - K40 - KTNT 4

Khoa luận tốt nghiệp

DTBB D ự trữ bắt buộc

UNDP Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc

N H T M Q D Ngân hàng thương mại quốc doanh

IAIS Cơ quan quản lý bảo hiểm quốc tế

N A I C Hiệp hội các nhà quản lý bảo hiểm liên bang Hoa Kỳ

Đ T N N Đ ầ u tư nước ngoài

HS Tổ chức hải quan thế giới

GTGT T h u ế giá trị gia tăng

T T Đ B T h u ế tiêu thậ đặc biệt

X N K Xuất nhập khẩu

TTCK Thị trường chứng khoán

U B C K N N Uy ban chứng khoán nhà nước

V A F I Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam

VASB Hiệp hội kinh doanh chứng khoán Việt Nam

TTGDCK Trung tâm giao dịch chứng khoán

AFAS Hiệp định khung về hợp tác dịch vậ ASEAN

Khoa luận tôi nghiệp

LỜI MỒ Đ Ẩ U

Ngày nay, toàn cầu hoa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành đặc trưng của sự phát triển thế giói, một xu thế hiện thực khách quan đang lôi cuốn hầu hết các quốc gia vào cuộc, cho dù đó là nước có trình độ và tính chất phát triển như thế nào Trong tính hai mặt của toàn cẩu hoa kinh tế, các nước phát triển hầu như được hưởng lợi nhiều han trong khi các nước kém phát triển hứng chịu nhiều rủi ro Tuy nhiên, ngưọi ta đều thừa nhận rằng, hội nhập kinh tế quốc tế là phương thức quan trọng để mỗi nước có thể tận dụng được các cơ hội

để phát triển, đổng thọi bảo vệ được các lợi ích của mình

Toàn cầu hoa tài chính được xem là vấn đề cốt lõi và nhạy cảm nhất của quá trình toàn cầu hoa Hội nhập tài chính quốc tế có thể mang lại cho quốc gia nhiều cơ hội tâng trưởng và phát triển kinh tế, nhưng đồng thọi cũng có thể mang lại nguy cơ khủng hoảng kinh tế tài chính nhiều hơn

Quá trình hội nhập kinh tế tài chính quốc tế của Việt Nam được coi là bắt đẩu từ cuối thập niên 80 và đầu thập niên 90 khi bắt đầu đưọng lối cải cách kinh

tế và mở cửa Trong quá trình này, tài chính là một trong những lĩnh vực gặp nhiều khó khăn nhất vì chúng ta tiến hành cải cách nền tài chính ốm yếu trong bối cảnh khủng hoảng tài chính tiền tệ sâu sắc V ớ i điểm xuất phát thấp, làm thế nào để Việt Nam hội nhập tài chính có hiệu quả, khiến cho phần thu lợi lớn hơn phần đã mất, tranh thủ được những mặt tích cực, và phòng chống được những mặt tiêu cực của toàn cầu hoa tài chính là một thách thức lớn, đặc biệt là vào thọi điểm hiện nay, khi Việt Nam đã, đang và sẽ thực hiện các cam kết quốc tế vái khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA), hiệp định thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ, đàm phán ra nhập tổ chức thương mại thế giới WTO, Xuất phát từ vấn đề này, tôi đã chọn đề tài " V i ệ t Nam h ộ i nhập tài chính trong tiến trình toàn cầu hoa" cho khoa luận tốt nghiệp của mình hy vọng đóng góp một phần ý kiến của mình vào công cuộc hội nhập của đất nước trong thọi gian tới, qua đó có thể tìm ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hội nhập tài chính quốc tế, đây là một đòi hỏi cần thiết cho sự phát triển hiện nay của nền kinh tế

Trần Đức Thắng - Anh 2 - K40 - KTNT 6

Khoa luận tốt nghiệp

Hội nhập tài chính quốc tế bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau, tuy nhiên khoa luận này chỉ tập trung vào một số lĩnh vực quan trọng, chịu nhiều tác động của hội nhập tài chính quốc tế, bao gồm các dịch vụ như: Ngán hàng, bảo hiếm, thuế, kế toán, kiểm toán Trên cơ sở lý luận về hội nhập kinh tế tài chính nói chung và trên cơ sở so sánh với các cam kết m à Việt Nam đã và sẽ tham gia trong thời gian tới, cùng với tình hình thực tế của Việt Nam, khoa luận sẽ đưa ra các giải pháp nhầm nâng cao hiệu quả quá trình hội nhập tài chính quốc tế của Việt Nam

K h o a luận được kết cấu theo ba chương:

• Chương Ì- X u hướng toàn cầu hoa và hội nhập tài chính quốc tế: Đ ề cập đến những vấn đề cơ bản về toàn cẩu hoa và hội nhập kinh tế quốc tế Chương này trả lời các câu hỏi: Thế nào là toàn cầu hoa và khu vực hoa? Nội dung và biểu hiện cụ thể của toàn cầu hoa và khu vực hoa? N ộ i dung, hình thức và các nhân tố thúc đẩy quá trình hội nhập kinh tế quốc tế? Các khái niệm cơ bản của hội nhập tài chính quốc tế?

• Chương 2- Thực trạng tiến trình hội nhập tài chính quốc tế của Việt Nam: Bàn về thực trạng hội nhập tài chính của Việt Nam Chương này trình bày những vấn đề cơ bản, chứa đựng nội dung chính của khoa luận: Tiến trình hội nhập kinh tế của Việt Nam? Thực trạng hội nhập tài chính của Việt Nam, những thành tựu đạt được những vấn đề còn tồn tại?

• Chương 3- M ộ t số giải pháp nhầm nâng cao hiệu quả h ộ i nhập tài chính của Việt Nam: Đưa ra những giải pháp nhầm đẩy nhanh quá trình toàn cầu hoa của Việt Nam trong thời gian tới

Sau cùng, với lòng biết ơn chân thành, tôi xin gửi lời cảm ơn cô giáo ThS Đào Thị T h u Giang, người đã tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành khoa luận này Tôi cũng gửi lời cảm ơn đến các thầy cô, bạn bè và các cán bộ làm việc tại thư viện trường Đ ạ i học Ngoại Thương, thư viện quốc gia, những người đã động viên, tạo điều kiện để tôi hoàn thành khoa luận

Khoa luận tốt nghiệp

C H Ư Ơ N G ì

XU HƯỚNG TOÀN CẦU HOA VÀ HỘI NHẬP TÀI CHÍNH

QUỐC TẾ

1 Xu hướng toàn cầu hoa

1.1 Toàn cầu hoa và khu vực hoa

1.1.1 Quan niệm về toàn cầu hóa và khu vực hoa

Trong thời đại ngày nay, hội nhập kinh tế - tài chính quốc tế đã trở thành một xu thế tất yếu trên thế giới Kinh nghiệm lịch sử cho thấy, không một quốc gia nào có thể phát triển được với một nền kinh tế khép kín Liên xô cũ trước đây với 250 triệu dân, diện tích lớn nhất thế giới, có nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào, phong phú về chủng loại, mẩc dù được hậu thuẫn bởi hội đồng tương trợ kinh tế (SEV), cũng không thể phát triển khi nền kinh tế chính trị bị

cô lập với thế giới bên ngoài

Làn sóng hội nhập kinh tế quốc tế thực sự được thúc đẩy mạnh mẽ kể từ đẩu những năm 90, khi chiến tranh lạnh và sự phân chia thế giới thành hai hệ thống đối lập chấm dứt Nhiều quốc gia trên thế giới, đẩc biệt là các nước phát triển vì lợi ích phát triển dài hạn của mình, đã tích cực tham gia và cổ vũ cho làn sóng hội nhập kinh tế này Các quốc gia chậm phát triển hơn, nhất là các quốc gia vốn ít có quan hệ với thế giới bên ngoài, từ chỗ đắn đo, đã tích cực hội nhập theo những cấp độ khác nhau: đơn phương, song phương, đa phương, tuy điều kiện, hoàn cảnh của mình nhằm tận dụng được những cơ hội và tránh được những rủi ro không đáng có trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

Toàn cẩu hoa theo quan niệm rộng "tó quá trình tăng lên mạnh mẽ những

mối liên hệ, sự ảnh hưởng, tác động lẫn nhau của tất cả các khu vực đời sống chính trị, kinh tế, xã hội của các quốc gia, các dãn tộc trên toàn thế giới" Theo

quan niệm hẹp "toàn cợu hoa đề cập tới các luồng giao lưu không ngừng tăng

lên của hàng hoa và nguồn lực vượt qua biên giới giữa các quốc gia cùng với sự hình thành các cấu trúc tổ chức trên phạm vi toàn cợu nhằm quản lý các hoạt động và giao dịch kinh tế quốc tế không ngừng gia tăng đố" - "Việt Nam hội