Quan hệ an ninh quân sự mỹ ấn độ trong thập niên đầu thế kỷ 21

NHỮNG NHÂN TỐ CHỦ YẾU TÁC ĐỘNG ĐẾN QUAN HỆ AN NINH QUÂN SỰ MỸ - ẤN ĐỘ TRONG THẬP NIÊN ĐẦU CỦA THẾ KỶ XXI .... lược NPT Nuclear Non-proliferation Treaty Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

VŨ THỊ HƯNG

QUAN HỆ AN NINH QUÂN SỰ MỸ - ẤN ĐỘ TRONG THẬP NIÊN ĐẦU CỦA THẾ KỶ 21

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH QUỐC TẾ HỌC

Hà Nội, - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

VŨ THỊ HƯNG

QUAN HỆ AN NINH QUÂN SỰ MỸ - ẤN ĐỘ TRONG THẬP NIÊN ĐẦU CỦA THẾ KỶ 21

Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế

Mã số: 60 31 02 06

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH QUỐC TẾ HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS Lê Khương Thùy

Hà Nội - 2015

Lời cảm ơn

Lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Tiến sĩ Lê Khương Thùy, người đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành Luận văn Thạc

sĩ này

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới các thày cô giáo trong Khoa Quốc tế học đã dìu dắt và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập tại Khoa

Cảm ơn các Trung tâm thư viện, các Viện nghiên cứu đã giúp đỡ tôi về nguồn tài liệu

Tôi vô cùng biết ơn gia đình, đồng nghiệp và bạn bè đã động viên, giúp

đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành Luận văn

Xin chân thành cảm ơn!

Hà nội, ngày 31.12.2015

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 7 NỘI DUNG Error! Bookmark not defined Chương 1 NHỮNG NHÂN TỐ CHỦ YẾU TÁC ĐỘNG ĐẾN QUAN HỆ

AN NINH QUÂN SỰ MỸ - ẤN ĐỘ TRONG THẬP NIÊN ĐẦU CỦA THẾ KỶ XXI Error! Bookmark not defined 1.1 Bối cảnh quốc tế và khu vực Error! Bookmark not defined

1.1.1 Những xu thế quốc tế chủ đạo Error! Bookmark not defined 1.1.2 Hai sự kiện quốc tế nổi bật Error! Bookmark not defined 1.1.3 Sự trỗi dậy của Trung Quốc Error! Bookmark not defined 1.1.4 Tình hình khu vực Nam Á Error! Bookmark not defined

1.2 Mỹ điều chỉnh chiến lược toàn cầu và sự chuyển hướng trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ Error! Bookmark not defined

1.2.1 Mỹ điều chỉnh chiến lược toàn cầu Error! Bookmark not defined 1.2.2 Sự chuyển hướng trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ Error!

Bookmark not defined

Chương 2 THỰC TRẠNG QUAN HỆ AN NINH QUÂN SỰ MỸ - ẤN

ĐỘ TRONG THẬP NIÊN ĐẦU CỦA THẾ KỶ XXIError! Bookmark not defined

2.1 Chính sách an ninh quân sự của hai nước với nhauError! Bookmark not defined

2.1.1 Chính sách an ninh quân sự của Mỹ đối với Ấn ĐộError! Bookmark not defined

2.1.2 Đối sách của Ấn Độ Error! Bookmark not defined

2.2 Nội dung hợp tác Error! Bookmark not defined

2.2.1 Khuôn khổ hợp tác và đối thoại Error! Bookmark not defined 2.2.2 Những khía cạnh hợp tác nổi bật Error! Bookmark not defined

Chương 3 ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG VÀ DỰ BÁO TRIỂN VỌNG QUAN

HỆ AN NINH QUÂN SỰ MỸ - ẤN ĐỘ NHỮNG NĂM TỚI Error! Bookmark not defined

3.1 Tác động của quan hệ an ninh quân sự Mỹ - Ấn ĐộError! Bookmark not defined

3.1.1 Đối với vị thế quân sự của hai nước Error! Bookmark not defined 3.1.2 Đối với cấu trúc an ninh khu vực Error! Bookmark not defined 3.1.3 Đối với Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.2 Dự báo triển vọng quan hệ an ninh quân sự Mỹ - Ấn Độ những năm tới Error! Bookmark not defined

3.2.1 Một số nhận xét Error! Bookmark not defined 3.2.2 Dự báo triển vọng Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 9

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Từ

viết tắt

IMF International Monetary

Fund

Quỹ tiền tệ quốc tế

WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại thế

giới SAAR

C

South Asian Association for Regional Cooperation

Hiệp hội hợp tác khu vực Nam Á

FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước

ngoài

ASEA

N

Association of Southeast Asian Nations

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

NATO North Atlantic Treaty

Organization

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương

CIA Central Intelligence

Agency

Cơ quan Tình báo Trung ương

phòng NSSP The Next Steps in

Strategic Partnership

Những bước tiếp theo trong quan hệ đối tác chiến

lược NPT Nuclear Non-proliferation

Treaty

Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân

Counterterrorism Cooperation Initiative

Sáng kiến hợp tác Chống khủng bố Mỹ - Ấn Độ

USAF United States Air Force Không quân Mỹ

PACA

F

Pacific Air Forces Lực lượng Không quân

Thái Bình Dương IOR India Ocean Region Khu vực Ấn Độ Dương USPA

COM

United States Pacific Command

Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của Mỹ

IDS Integrated Defence Staff Ủy ban Phối hợp Quốc

phòng Ấn Độ SOF Special Operation Force Lực lượng tác chiến đặc

biệt NSG National Security Guards Tổ chức an ninh quốc

gia của Ấn Độ IMET U.S International Military

Education & Training

Chương trình Giáo dục

và Đào tạo quân đội quốc tế của Mỹ

APCS

S

The Asia-Pacific Center for Security Studies

Trung tâm nghiên cứu

an ninh Châu Á- TBD

DRDO Defence Research and

Development Organization

Tổ chức nghiên cứu và phát triển quốc phòng

GSO

MIA

General Security of Military Information Agreement

Hiệp định an ninh chung

về thông tin quân sự

CISM

OA

Communication Interoperability and Security Memorandum of Agreement

Hiệp định thư về An ninh và Trao đổi thông tin

BECA Basic Cooperation and

Exchange Agreement

Hiệp định trao đổi và hợp tác cơ bản

ASEM The Asia-Europe Meeting Diễn đàn Hợp tác Á –

Âu ARF ASEAN Regional Forum Diễn đàn an ninh khu

vực ĐNÁ ADM

M

The ASEAN Defense Ministers' Meeting

Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN

TAC The Treaty of Amity and

Cooperation

Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác

Nuclear-Test-Ban Treaty

Hiệp ước cẩm thử VKHN toàn diện

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của Đề tài

Thập niên đầu thế kỷ XXI, tình hình thế giới và khu vực có những biến động mạnh mẽ, đặc biệt là ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương (Châu Á-TBD) Những sai lầm trong chính sách đối ngoại của Chính quyền George W.Bush không chỉ chấm dứt “khoảnh khắc đơn cực” của Mỹ, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín, vị thế của Mỹ ở khu vực Châu Á – TBD mà còn tạo thời cơ cho Trung Quốc rút ngắn khoảng cách, trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp vai trò lãnh đạo thế giới của Mỹ Sức mạnh tổng hợp của Mỹ bị suy giảm trong khi Trung Quốc trỗi dậy mạnh mẽ đã làm thay đổi cục diện thế giới cũng như cán cân quyền lực ở khu vực Châu Á – TBD

Mỹ xác định Châu Á – TBD là khu vực có ý nghĩa địa chiến lược đặc biệt quan trọng trong quá trình củng cố vị thế siêu cường số một thế giới của Mỹ Vì vậy, Mỹ đặt mục tiêu phải thúc đẩy và duy trì vai trò của mình ở khu vực trọng yếu này Để thực hiện được mục tiêu đó, trước hết, Mỹ cần phải kiềm chế được sức mạnh đang lên của Trung Quốc

Một trong những biện pháp mà Mỹ sử dụng là củng cố quan hệ với các đồng minh, xây dựng và thúc đẩy quan hệ với các đối tác mới trong khu vực, từ đó hình thành một mặt trận ngăn chặn sự bành trướng ảnh hưởng của Trung Quốc ở khu vực Ấn Độ là một cường quốc đang lên ở khu vực và có đủ năng lực trở thành một đối trọng của Trung Quốc.Việc Ấn Độ nghiêng về bên nào trong cuộc cạnh tranh ảnh hưởng giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ tác động rất lớn đến tương quan lực lượng ở khu vực Châu Á – TBD Vì vậy, Mỹ rất cần có sự ủng hộ, hợp tác toàn diện của

Ấn Độ Quan hệ an ninh Mỹ - Ấn Độ giữ một vai trò quan trọng và được coi là một

“trục” then chốt của chiến lược “xoay trục” sang Châu Á của Mỹ

Ấn Độ hiện đang nỗ lực vươn lên, khẳng định vị thế là một cực của trật tự thế giới đa cực đang hình thành Ấn Độ nhận thức rõ tầm quan trọng của Mỹ đối với việc tăng cường thế và lực, phát huy vai trò nước lớn của Ấn Độ Sự gặp gỡ trong mục tiêu và tính toán chiến lược của hai quốc gia đã đưa quan hệ song phương Mỹ - Ấn Độ trở thành một trong những mối quan hệ có tốc độ phát triển nhanh trong thập niên đầu của thế kỷ XXI

Ngay khi quan hệ Mỹ - Ấn Độ bước vào thời kỳ hợp tác và phát triển (từ năm cuối của thời kỳ Tổng thống Bill Clinton (2000), an ninh quân sự đã là một lĩnh vực được chính quyền cả hai nước chú trọng phát triển và hiện là lĩnh vực đạt được nhiều tiến bộ nhất của quan hệ song phương Mỹ - Ấn Độ Những chuyển biến trong quan hệ an ninh quân sự Mỹ - Ấn Độ nói riêng, quan hệ Mỹ - Ấn Độ nói chung có tác động trực tiếp đến cục diện an ninh phức tạp ở khu vực Châu Á -TBD hiện nay Chính vì vậy, việc nghiên cứu mối quan hệ Mỹ - Ấn Độ, nhất là trên khía cạnh an ninh quân sự có ý nghĩa quan trọng góp phần tìm hiểu những tính toán và ý

đồ chiến lược của Mỹ và Ấn Độ, đồng thời góp phần tìm hiểu và dự báo những diễn biến của cục diện an ninh khu vực Châu Á -TBD

Việt Nam là một quốc gia đang phát triển ở khu vực Đông Nam Á, Đông Á – khu vực đang là trọng tâm hướng tới trong chính sách “tái cân bằng” khu vực Châu Á - TBD của Mỹ và chính sách Hướng Đông của Ấn Độ Vì thế, quan hệ an ninh quân sự Mỹ - Ấn Độ phát triển theo chiều hướng nào cũng có ảnh hưởng rất lớn đến Việt Nam, đặc biệt là trong việc xử lý mối quan hệ với người láng giềng khổng lồ Trung Quốc Do đó, việc nghiên cứu quan hệ an ninh quân sự Mỹ - Ấn

Độ lại càng có ý nghĩa thực tiễn hơn bao giờ hết

Với ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn nói trên, tôi chọn đề tài Quan hệ

an ninh quân sự Mỹ - Ấn Độ trong thập niên đầu của thế kỷ 21 làm đề tài nghiên

cứu cho Luận văn của mình

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng Việt

1 Ảnh hưởng của Hiệp định hạt nhân Ấn – Mỹ lên cán cân quyền lực Châu Á,

Tài liệu tham khảo đặc biệt, 27/3/2006

2 Ấn Độ đang giành lại vị thế trên trường quốc tế, Tài liệu tham khảo đặc biệt,

27/1/2007

3 Ấn Độ và chính sách không đánh đòn phủ đầu hạt nhân, Tài liệu tham khảo đặc

biệt, 20/4/2011

4 Ấn Độ tăng cương hiện đại hóa quân đội, Tài liệu tham khảo đặc biệt, 19/4/2011

5 Chiến lược của Mỹ ở Afghanistan, Pakistan và triển vọng vấn đề Afghanistan,

Tạp chí Các vấn đề quốc tế, Số 5 – 2011

6 C.Raija Mohan, Ấn Độ và cán cân quyền lực, Tin tham khảo chủ nhật, ngày

14/1/2007

7 Đánh giá của Bộ Quốc phòng Ấn Độ về tình hình an ninh khu vực và thế giới,

Tài liệu tham khảo đặc biệt, ngày 2/5/2011

8 Những hạn chế trong quan hệ đối tác chiến lược Ấn Độ - Mỹ, Tài liệu tham

khảo đặc biệt, 27/1/2007, trang 10-13

9 Phân tích mối quan hệ đối tác hợp tác chiến lược Trung - Ấn, Tin tham khảo

chủ nhật, 14/01/2007

10 Quan hệ Trung Quốc - Ấn Độ: Cơ hội và thách thức, Tài liệu tham khảo đặc

biệt, 18/4/2007

11 Quan hệ của Ấn Độ với các nước láng giềng lớn, Tài liệu tham khảo đặc biệt,

2/4/2007

12 Quan hệ Mỹ - Ấn Độ nhìn từ chính sách Afghanistan – Pakistan của Obama,

Tạp chí Các vấn đề quốc tế, Số 3-2011

13 Sự thật hợp tác hạt nhân Mỹ - Ấn Độ là nhằm đối trọng với Trung Quốc, Tài

liệu tham khảo đặc biệt

14 Thách thức an ninh lớn nhất của Ấn Độ, Tài liệu tham khảo đặc biệt, 16/1/2010

15 Vai trò của Mỹ ở Châu Á- Quan điểm của các học giả Mỹ và Châu Á, NXB

Khoa học xã hội, Hà Nội, 2009

16 Về quan hệ đối tác hợp tác chiến lược Trung Quốc - Ấn Độ, Tài liệu tham khảo

đặc biệt, 10/4/2007

Tiếng Anh

17 Amit Gupta, The U.S – India Relationship: Strategic Partnership or

Complementary Interests?, February 2005

18 Arvind Dutta, Role of India’s Defense Cooperation Initiatives in Meeting the

Foreign Policy Goals, Journal of Defence Studies, July 2009

19 Brian Shoup, U.S – India Security Ties, The India Studies Program at

IndianaUniversity, April 2005

20 CADS Staff, US Strategy with China and India: Striking a Balance to Avoid

Conflict, Center for Advanced Defense Studies, August 2006

21 Center for Strategic and International Studies (CSIS), U.S – India Defense

Relations: Strategic Perspectives, Washington, D.C, April 4, 2007

22 CRS, India: Domestic Issues, Strategic Dynamics, and U.S Relations, September

1, 2011

23 David Albright, Testimony before the House Committee on International

Relations Hearing on the US – India “Global Partnership” and its Impact on Non – Proliferation, Institute for Science and International Security (ISIS),

October 26, 2005

GeorgeWashingtonUniversity, April 2004

25 Dennis Kux, A Remarkable Turnaround: U.S – India Relations, Foreign Service

Journal, October 2002

26 Dr Ravi Tomar, India – US Relations in a Changing Strategic Environment,

Department of the Parliamentary Library, June 2002

27 Gautam Adhikari, U.S – India Relations: Report on AEI’s Roundtable

Discussions, American Enterprise Institute for Public Policy Research, June 22,

2005

28 Harsh Bhasin, The Big Three, the emerging relationship between the United States, India and China in the changing world order, Routledge, United Kingdom,

2010

29 Iram Khalid, An Analytical Overview of US – India Relations, Foreign Service

Journal

30 K Alan Kronstadt, India – U.S Relations, CRS Issue Brief for Congress, April 6, 2006.Michael A Levi, Charles D Ferguson, U.S – India Nuclear Cooperation: A

Strategy for Moving Forward, Council on Foreign Relations, June 2006

31 Richard L Armitage, R Nicholas Burns, Richard Fontaine, Natural Allies: A

Blueprint for the Future of U.S – India Relations, Center for a New American

Security, October, 2010

32 R Richard L.Armitage, R Nicholas Burns (co-chair), Natural Allies, A Blueprint

for the Future of U.S – India Relations, CNAS, October, 2011

33 Saroj Bishoyi, Defense Diplomacy in US – India Strategic Relationship, Journal

of Defence Studies, January, 2011

34 Sharon Squassoni, U.S Nuclear Cooperation with India: Issue for Congress,

CRS Report for Congress, July 29, 2005

35 Stephen P Cohen, India and America:An Emerging Relationship, Kyoto, Japan,

December 8-10, 2000

36 S Paul Kapur, 2010 U.S – India Strategic Engagement, The United States Naval

PostgraduateSchool (NSP), September 21-23, 2010

37 Sumit Ganguly, Brian Shoup and Andrew Scobell, “US-India Strategic

2006

38 Teresita C Schaffer, U.S – India Initiatives Series: The United States and India

39 USIBC, News and Views from the U.S – India Business Council, September

2009

40 U.S Department of Defense, Report to Congress on U.S.-India Security

Cooperation, November, 2011

Relationship, JohnsHopkinsUniversity, School of Advanced International Studies,