Xây dựng bộ chỉ số đánh giá xếp hạng trường trung học phổ thông trong bối cảnh hiện nay với tầm nhìn 2020 ở việt nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘIVIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC VÕ LONG XÂY DỰNG BỘ CHỈ SỐ ĐÁNH GIÁ XẾP HẠNG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY VỚI TẦM NHÌN 2020 Ở VIỆT NAM Chuyê

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

VÕ LONG

XÂY DỰNG BỘ CHỈ SỐ ĐÁNH GIÁ XẾP HẠNG

TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY VỚI TẦM NHÌN 2020 Ở VIỆT NAM

Chuyên ngành: Đo lường và đánh giá trong giáo dục

Mã số:60.14.01.20

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Người hướng dẫn khoa học:PGS.TS Lê Đức Ngọc

Hà Nội, 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi tên là: Võ Long

Là học viên lớp cao học Đo lường và Đánh giá trong giáo dục, khóa

2012 của Viện đảm bảo chất lượng giáo dục- Đại học quốc gia Hà Nội.

Tôi xin cam đoan luận văn với tên đề tài: XÂY DỰNG BỘ CHỈ SỐ ĐÁNH GIÁ XẾP HẠNG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY VỚI TẦM NHÌN 2020 Ở VIỆT NAM” hoàn toàn là kết quả nghiên cứu của chính bản thân tôi và chưa được công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào của người khác Trong quá trình thực hiện luận văn, tôi đã thực hiện nghiêm túc các quy tắc đạo đức nghiên cứu; các kết quả trình bày trong luận văn là sản phẩm nghiên cứu, khảo sát của riêng cá nhân tôi, tất cả các tài liệu tham khảo sử dụng trong luận văn đều được trích dẫn tường mình, theo đúng quy định.

Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình.

Hà Nội, ngày 24 tháng 8 năm 2014

Tác giả luận văn

Võ Long

LỜI CẢM ƠN

Trước hết tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS Lê Đức Ngọc, người đã nhiệt tình, tận tâm hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn.

Xin bày tỏ lòng biết ơn đến thầy Nguyễn Văn Hải - Trường phòng KT&KĐCLGD - Sở Giáo Dục và Đào Tạo Đồng Nai, đã hỗ trợ, giúp đỡ và góp ý trong quá trình tôi thực hiện đề tài.

Xin gửi lời cảm ơn đến lãnh đạo Sở giáo dục và đào tạo Đồng Nai, lãnh đạo quý trường THPT trong tỉnh đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình điều tra khảo sát và thực hiện đề tài.

Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn đến quý Thầy (cô) của Viện đảm bảo chất lượng giáo dục và các giảng viên tham gia giảng dạy khóa học đã nhiệt tình truyền đạt kiến thức về chuyên môn ngành đo lường và đánh giá trong giáo dục cũng như cung cấp cách thức tiến hành một nghiên cứu khoa học cho các học viên.

Cảm ơn các bạn học viên cùng khóa đã động viên, hỗ trợ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu luận văn.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng vì luận văn được hoàn thành trong thời gian ngắn nên sẽ không tránh khỏi những hạn chế, sai sót Kính mong quý thầy (cô), nhà khoa học, cán bạn học viên và những người quan tâm đóng góp ý kiến để tôi có thể làm tốt hơn trong những nghiên cứu về xây dựng hoàn chỉnh và phát triển các chỉ số xếp hạng trong thời gian sắp tới.

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

GD&ĐT Giáo dục và đào tạo

DANH MỤC CÁC BẢNG

3.3 Bảng hệ số Crombach’s Alpha của nhóm tiêu chí đầu vào 51 3.4 Bảng hệ số Crombach’s Alpha của nhóm tiêu chí quá trình 52 3.5 Bảng hệ số Crombach’s Alpha của nhóm tiêu chí đầu ra 53 3.6 Hệ số KMO và Bartlett's thành phần đầu vào 54 3.7 Hệ số KMO và Bartlett's thành phần quá trình 55 3.8 Hệ số KMO và Bartlett's thành phần đầu ra 56 3.9 Bảng phân bố năng lực nhận thức mức độ quan trọng của người

được khảo sát đối với các chỉ số

59

4.1 Bảng chỉ số xếp hạng và yêu cầu của các chỉ số 65 4.2 Bảng trọng số cho các chỉ số xếp hạng 74 4.3 Bảng 4.1 Bảng xếp hạng thực nghiệm 80

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

1.2 Phân chia chi tiết tiếp cận kỹ thuật các bước 1,2,3 10 2.1 Mô hình kiểm tra đầu ra so với mục tiêu 38

2.3 Mối liên hệ giữa các thành tố IEO để đánh giá chất lượng và

kiểm định chất lượng trong giáo dục THPT

40

MỤC LỤC

Phần I MỞ ĐẦU 1

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI 3

3 Ý NGHĨA NGHIÊN CỨU 3

4 QUY TRÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 4

4.1 Phạm vi nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu 4

4.2 Kiểu thiết kế 5

5 CÂU HỎI -GIẢ THIẾT NGHIÊN CỨU 5

5.1 Câu hỏi nghiên cứu 5

5.2 Giả thiết nghiên cứu 6

Phần II NỘI DUNG 7

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 7

1.1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 7

1.1.1 CÁC TỔ CHỨC XẾP HẠNG NƯỚC NGOÀI 7

1.1.2 CÁC VẤN ĐỀ XẾP HẠNG TRONG NƯỚC 16

1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN 21

1.2.1 Khái niệm “chất lượng” 21

1.2.2 Khái niệm “tiêu chí” 25

1.2.3 Khái niệm “chỉ số thực hiện” 26

Chương 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 36

2.1 Giới thiệu 36

2.2 Cơ sở lý thuyết 36

2.3 Mô hình lý thuyết của đề tài 39

Chương 3 XÂY DỰNG BỘ CHỈ SỐ ĐÁNH GIÁ XẾP HẠNG TRƯỜNG THPT TẠI TỈNH ĐỒNG NAI 42

3.1 Cơ sở để xây dựng bộ chỉ số 42

3.1.1 Cơ sở lý luận 42

3.1.2 Cơ sở thực tiễn 42

3.2 Quy trình xây dựng bộ chỉ số 43

3.2.1 Các bước tổ chức thu thập thông tin 43

3.2.2 Lấy số liệu 44

3.2.3 Thời điểm khảo sát 44

3.3 Mẫu nghiên cứu 44

3.3.1 Phiếu khảo sát và thang đo 44

3.3.2 Quy trình xây dựng bộ tiêu chí cho các chỉ số 45

3.4 Phiếu khảo sát: “Xây dựng bộ chỉ số đánh giá xếp hạng trường THPT”45 3.5 Phân tích kết quả khảo sát 46

3.5.1 Các thông tin về đối tượng hồi đáp trong khảo sát 49

3.5.2 Đánh giá thang đo được kiểm định bằng độ tin cậy Crombach’s Alpha 50

3.5.3 Đánh giá thang đo bằng phân tích nhân tố khám phá EFA 54

3.6 Kết quả kiểm tra theo mô hình Rasch bằng cách sử dụng phần mềm Quest cho toàn bộ phiếu hỏi sau khi đã hiệu chỉnh 56

Chương 4 BỘ CHỈ SỐ ĐÁNH GIÁ XẾP HẠNG 65

4.1 Nội dung 65

4.2 Quy trình đánh giá 73

4.3 Đánh giá bộ chỉ số xếp hạng với sự phù hợp với dữ liệu thu thập được khi đánh trọng số xếp hạng 73

4.4 Phương pháp thu thập số liệu để xếp hạng 79

4.5 Thực nghiệm 80

Phần III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 82

TÀI LIỆU THAM KHẢO 83

PHỤ LỤC 87

Phần I MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Từ năm 2007, Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam bắt đầu công bố danh sách thống kê chính thức điểm trung bình thi đại học của học sinh theo đơn vị trường phổ thông Từ số liệu thống kê này, các báo Việt Nam đã đồng loạt đưa ra danh sách xếp hạng các trường trung học phổ thông của Việt Nam dựa theo tổng điểm thi đại học (3 môn) trung bình của học sinh trường đó , danh sách này chỉ cập nhật các

trường có từ 100 học sinh đăng ký thi đại học trở lên Bên cạnh đó, các báo cũng

cung cấp một danh sách xếp hạng các trường theo số lượng học sinh có điểm thi đại học của 3 môn lớn hơn hoặc bằng 27, tức trung bình một môn l ớn hơn hoặc bằng

9/10 Trong hai năm đã công bố danh sách là 2007 và 2008 thì các khối chuyên

thuộc Trường THPT chuyên khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội đều luôn

được xếp đầu ở cả hai danh sách điể m trung bình và điểm ba môn trên 27 Ngay từ khi đưa ra số liệu thống kê Bộ Giáo dục đã khuyến cáo rằng danh sách này chỉ có

giá trị tham khảo vì nó không hoàn toàn phản ánh đúng chất lượng đào tạo của các

trường trung học phổ thông, ví dụ các trường có đầ u vào cao nhờ thi tuyển chặt chẽ

và có ít học sinh thì tỉ lệ thí sinh thi đại học đạt điểm cao thường lớn hơn các trường tuyển đại trà theo hồ sơ và có đông lượt thí sinh thi đại học, những trường chuyên

về các môn thuộc ban Tự nhiên như Toán, Lý, Hóa cũng thường có điểm trung bình

thi đại học cao hơn những trườ ng chuyên về các môn thuộc ban xã hội như Ngoại

ngữ, Ngữ văn, cùng chung những ý kiến về vấn đề xếp hạng trường THPT thông

qua điểm thi đại học có rất nhiều báo đã phỏng vấn nhiều chuyên gia và các n hà

quản lý giáo dục nổi tiếng vẫn có những ý kiến khác nhau

Quyết định 181/2005/QĐ-TTg, ngày 19 tháng 07 năm 2005, Quy định về phân loại, xếp hạng các tổ chức sự nghiệp-dịch vụ công lập: Theo đó các khung xếp hạng cho các ngành dọc cụ thể và được một số b an ngành ở các tỉnh đưa ra các tiêu

chí dùng để đánh giá xếp hạng

Trang 2

Việc xếp hạng các đơn vị theo quyết định này cũng đã được nghiên cứu thực hiện ở một số Bộ ngành, ở các tỉnh Riêng đối với xếp hạng các trườngTHPT thuộc

Sở giáo dục và đào tạo cũng đã được một số tỉnh triển khai (ví dụ: Thành phố Hồ

Chí minh, Hà Nam,…), tuy nhiên chỉ mang tính thí điểm và đang tiếp tục nghiên

cứu, tham khảo ý kiến bổ sung để việc đánh giá thông qua các tiêu chí được chính

xác hơn, hiệu quả và thiết thực hơn

Tất cả các hệ thống xếp hạng hoạt động theo cách so sánh các trường đại học theo một loạt chỉ số Số lượng các chỉ số trong hệ thống xếp hạng có thể khác nhau

rất nhiều, thí dụ trường hợp đơn giản nhất chỉ có 1 chỉ số (Banco Central de Chile,

tờ Telegraph) hoặc hàng chục chỉ số như trong trường hợp phức tạp nhất (Excelencia).Các lĩnh vực cụ thể về hoạt động của trường đại học hoặc kết quả của

trường đại học được so sánh giữa các trường với nhau, theo cách cũng giống như đối với các chỉ số thực hiện

Tại tỉnh Đồng Nai các trường THPT đang hoàn thành khâu tự đánh giá trong quy trình kiểm định chất lượng (theo thông tư số 42/2012/TT-BGDĐT, 23/11/2012 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT ban hành quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng

giáo dục và chu trình, quy trình kiểm định chất lượng của các cơ sở giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục thường xuyên) để đảm bảo rằng các trường đã có những nỗ

lực nhất định trong việc phấn đấu nâng cao chất lượng của nhà trường nên để có thêm thông tin cho quá trình kiểm định, nên việc xếp hạng có thể áp dụng cho các trường đã hoàn thành báo cáo tự đánh giá

Xếp hạng là một trong những cách tiếp cận đa dạng đối với việc đánh giá đầu vào, quá trình và đầu ra của các trường Việc xếp hạng có thể cung cấp các thông tin có tính so sánh và một sự hiểu biết tốt hơn về quá trình giáo dục, xây dựng các chỉ số nhằm căn cứ để đối sánh giữa các trường trong đơn vị trường THPT thuộc Sở giáo dục và đào tạo là căn cứ vào các tiêu chí như: kết quả đầu vào của học sinh, kết quả học tập và giảng dạy của trường, kết quả đầu ra giữa các trường nhằm có cơ sở

so sánh tính hiệu quả giữa các trường thông qua các chỉ số trong các tiêu chí ấy