Những biện pháp quản lý hoạt động dạy và học của hiệu trưởng trường trung học phổ thông nam trực tỉnh nam định theo yêu cầu đổi mới giáo dục

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA SƯ PHẠM PHẠM THỊ TUYẾT NHUNG NHỮNG BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NAM TRỰC TỈNH NAM ĐỊNH THEO YÊU CẦU

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA SƯ PHẠM

PHẠM THỊ TUYẾT NHUNG

NHỮNG BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC

PHỔ THÔNG NAM TRỰC TỈNH NAM ĐỊNH THEO YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÍ GIÁO DỤC

MÃ SỐ: 60 14 05

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS PHẠM VIẾT NHỤ

HÀ NỘI - 2007

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập và thực hiện luận văn tốt nghiệp, tác giả đã nhận được sự động viên, khuyến khích và sự giúp

đỡ nhiệt tình của các đơn vị, các cấp lãnh đạo, của các thầy cô giáo, bạn

bè và gia đình

Với tình cảm chân thành tác giả bày tỏ lòng biết

ơn sâu sắc tới:

Lãnh đạo Sở giáo dục đào tạo tỉnh Nam Định, các phòng Ban của Sở giáo dục và Đào tạo tỉnh Nam Định, Ban giám hiệu, các phòng chuyên môn, các tổ bộ môn, các thầy cô giáo, đồng nghiệp trường THPT Nam Trực Nam Định

Đặc biệt, tác giả xin bầy tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới thầy giáo TS Phạm Viết Nhụ đã tận tình chỉ bảo, giúp đỡ, hướng dẫn, góp ý để luận văn được thực hiện hoàn thành

Với thời gian và điều kiện nghiên cứu còn nhiều hạn chế, chắc chắn luận văn còn nhiều thiếu sót, hạn chế không thể tránh khỏi, tác giả rất mong có sự đóng góp chân thành của các thầy giáo, cô giáo, các cấp lãnh đạo, bạn bè đồng nghiệp để luận tiếp tục được hoàn thiện và có giá trị thiết thực với thực tiễn

Xin trân thành cảm ơn !

tháng 11 năm 2007

KÝ HIỆU VIẾT TẮT

CNTT-TT : Công nghệ thông tin và truyền thông CNH, HĐH : Công nghiệp hoá, hiện đại hoá

MỤC LỤC

Trang

MỞ

ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

4 Khách thể, đối tượng nghiên cứu 3

5 Phạm vị nghiên cứu 3

6 Phương pháp nghiên cứu 3

7 Cấu trúc luận văn 4

Chương 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THPT THEO YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 5

1.1 Một số khái niệm cơ bản 5

1.1.1 Quản lý giáo dục 5

1.1.2 Quản lý nhà trường 6

1.1.3 Quản lý trường THPT 8

1.1.4 Biện pháp và biện pháp quản lý 10

1.2 Quản lý hoạt động dạy và học 10

1.2.1 Khái niệm về dạy và học 10

1.2.2 Quản lý hoạt động dạy và học 12

1.3 Những vấn đề cơ bản về đổi mới giáo dục THPT 20

1.3.1 Các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về đổi mới giáo dục phổ thông 20

1.3.2 Những yêu cầu và nội dung đổi mới giáo dục phổ thông 22

Chương 2 : THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THPT NAM TRỰC - NAM ĐỊNH 27

2.1 Khái quát về địa bàn nghiên cứu 27

2.1.1 Điều kiện kinh tế xã hội của huyện Nam Trực 27

2.1.2 Tình hình phát triển giáo dục của huyện Nam Trực và của trường THPT Nam Trực - Nam Định 28

2.2 Đặc điểm chính của trường nghiên cứu đề tài 29

2.2.1 Quy mô phát triển lớp và học sinh của trường 29

2.2.2 Chất lượng giáo dục của trường THPT Nam Trực 30

2.2.3 Đội ngũ cán bộ quản lý 33

2.2.4 Đội ngũ giáo viên với hoạt động dạy học 35

2.2.5 Cơ sở vật chất trang thiết bị dạy học 36

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động dạy và học của hiệu trưởng trường THPT Nam Trực - Nam Định 37

2.3.1 Việc thực hiện các biện pháp quản lý hoạt động dạy và học 37

2.3.2 Quản lý hoạt động dạy học của giáo viên 39

2.3.3 Quản lý hoạt động học của học sinh 51

2.3.4 Quản lý việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học 54

2.3.5 Quản lý đánh giá kết quả học tập của học sinh 56

2.4 Đánh giá thực trạng của công tác công tác quản lý hoạt động dạy và học của nhà trường THPT Nam Trực tỉnh Nam Định 57

Chương 3 : NHỮNG BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THPT NAM TRỰC - NAM ĐỊNH 60

3.1 Cơ sở đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy và học theo yêu cầu đổi mới giáo dục THPT 60

3.1.1 Xu hướng đổi mới giáo dục 60

3.1.2 Những yờu cầu đổi mới giỏo dục 63 3.2 Những biện phỏp quản lý hoạt động dạy và học của hiệu trưởng theo yờu cầu đổi mới giỏo dục THPT 64 3.2.1 Quản lý hoạt động dạy học của giỏo viờn 65 3.2.2 Quản lý hoạt động học của học sinh 69 3.2.3 Quản lý đổi mới phương phỏp dạy học theo yờu cầu đổi mới giỏo dục 73 3.2.4 Quản lý hoạt động đỏnh giỏ học sinh theo yờu cầu đổi mới giỏo dục 75 3.2.5 Quản lý đổi mới phương phỏp theo yờu cầu đổi mới giỏo dục THPT 78 3.2.6 Quản lý hoạt động đỏnh giỏ học sinh theo yờu cầu đổi mới giỏo dục THPT 83 3.3 Khảo sỏt về mức độ hợp lý và tớnh khả thi của cỏc biện phỏp được đề xuất 87 3.3.1 Tớnh đồng bộ của biện phỏp 87 3.3.2 Mức độ thiết thực và tính khả thi của các biện

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

90

TÀI LIỆU THAM KHẢO

93

PHỤ LỤC

DANH MỤC SƠ ĐỒ BẢNG BIỂU

Sơ đồ 1 Các thành tố của quá trình dạy học

Bảng 2.1 Số lớp, số học sinh của trường THPT Nam Trực

Bảng 2.2 Kết quả xếp loại hạnh kiểm - học lực của học sinh trường THPT

Nam Trực Bảng 2.3 Thống kê kết quả học sinh giỏi cấp Huyện, tỉnh của trường

THPT huyện Nam Trực Bảng 2.4 Kết quả tốt nghiệp THPT của trường THPT Nam Trực

Bảng 2.5 Thống kê đội ngũ CBQL của trường THPT Nam Trực

Bảng 2.6 Thực trạng đội ngũ giáo viên trường THPT Nam Trực năm học

2005-2006, 2006-2007

Bảng 2.7 Thực trạng cơ sở vật chất trường THPT Nam Trực năm học

2006-2007 Bảng 2.8 Đánh giá của CBQL về thực trang quản lý hoạt động dạy và học

của hiệu trưởng nhà trường

Bảng 2.9 Thực trạng quản lý sử dụng đội ngũ giáo viên trường THPT Nam

trực Bảng 2.10 Thực trạng quản lý giờ lên lớp và sinh hoạt chuyên môn

Bảng 2.11 Thực trạng quản lý việc thực hiện chương trình của giáo viên Bảng 2.12 Thực trạng quản lý việc soạn bài và chuẩn bị bài lên lớp của giáo

viên

Bảng 2.13 Thực trang QL thực hiện nề nếp hồ sơ chuyên môn của giáo viên Bảng 2.14 Thực trạng quản lý hoạt động tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên Bảng 2.15 Thực trạng quản lý hoạt động học tập của học sinh

Bảng 2.16 Thực trạng kết quả tốt nghiệp 3 cấp học

Bảng 2.17 Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới PPGD và đánh giá giờ dạy

của giáo viên

Bảng 2.18 Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập

của học sinh Bảng 3 Trưng cầu ý kiến về tính hợp lý, khả thi

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong thế kỷ XXI, phương pháp đào tạo của các nhà trường sẽ chuyển dần sang hợp tác/cộng tác thay vì phương pháp truyền dẫn một chiều cổ điển, phương pháp giáo dục trong nhà trường sẽ là phương pháp tương tác/giao

diện trên cơ sở “thiết kế tổ chức dạy học linh hoạt” với vai trò ngày càng lớn

của công nghệ hiện đại Và như vậy, tổ chức đào tạo của các nhà trường cần

đa dạng - linh hoạt - phù hợp với nền văn minh tri thức

Những đặc điểm của nền văn minh tri thức đã tác động một cách mạnh

mẽ và sâu sắc vào sự biến đổi về nội dung, hình thức, phương thức… hoạt động dạy và học của giáo viên và học sinh trong các nhà trường hiện nay

Chính vì vậy, những năm gần đây, việc đổi mới giáo dục toàn diện đã được các cấp quản lý đặc biệt quan tâm Các chương trình giáo dục đào tạo thường xuyên được đổi mới; phương pháp, phương tiện giáo dục mới, hình thức dạy và học mới thường xuyên được nghiên cứu, triển khai và áp dụng vào các nhà trường

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được trong qúa trình đổi mới, giáo dục Việt Nam vẫn còn nhiều điểm bất cập, yếu kém Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã đánh giá những yếu kém của giáo dục trong 5

năm lại đây: “Chất lượng giáo dục còn nhiều yếu kém, khả năng chủ động,

sáng tạo của học sinh, sinh viên ít được bồi dưỡng, năng lực thực hành của học sinh còn yếu Chương trình, phương pháp dạy và học còn lạc hậu, nặng

nề, chưa thật phù hợp

………

Công tác quản lý giáo dục, đào tạo chậm đổi mới và còn nhiều bất cập…”.[3, tr.170]

Tuy nhiên, đi liền với việc đổi mới giáo dục toàn diện là việc đổi mới quản lý dạy và học theo yêu cầu mới Việc tìm hiểu nghiên cứu để có các biện

pháp quản lý có hiệu quả hoạt động dạy và học của giáo viên và học sinh đáp ứng yêu cầu của quá trình đổi mới là việc làm cần thiết và quan trọng

Việc đưa ra được các biện pháp quản lý hiệu quả hoạt động dạy và học

sẽ là đòn bẩy hỗ trợ đắc lực cho quá trình đổi mới giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục

Trường THPT Nam Trực tỉnh Nam Định là một trường nằm trên địa bàn huyện giáp ranh thành phố Nam Định, một mặt hưởng được những điều kiện thuận lợi của việc gần trung tâm thành phố, một mặt gặp khó khăn của một huyện thuần nông nghèo Những năm gần đây, công cuộc đổi mới cải cách giáo dục của cả nước đã tác động mạnh tới hoạt động dạy và học của các nhà trường Tuy nhiên, để thích ứng với những thay đổi, việc áp dụng các biện pháp quản lý hoạt động dạy và học đáp ứng được yêu cầu của quá trình đổi mới giáo dục vẫn còn nhiều hạn chế

Với những lý do trên, tôi chọn đề tài : "Những biện pháp quản lý hoạt

động dạy và học của hiệu trưởng Trường THPT Nam Trực tỉnh Nam Định theo yêu cầu đổi mới giáo dục" làm đề tài luận văn tốt nghiệp thạc sĩ chuyên

ngành quản lý giáo dục

Đến thời điểm hiện tại, vẫn chưa có đề tài nghiên cứu khoa học nào tương tự được nghiên cứu tại trường THPT Nam Trực tỉnh Nam Định

2 Mục đích nghiên cứu:

Với cơ sở lý luận và thực tiễn, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy và học của Hiệu trưởng trường trung học phổ thông Nam Trực tỉnh Nam Định theo yêu cầu đổi mới giáo dục THPT hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu cơ sở lý luận quản lý hoạt động dạy và học của hiệu

trưởng trường THPT

Tài liệu tham khảo

1 BCH Trung ƣơng Đảng Văn kiện Hội nghị lần thứ hai BCHTW khúa

VIII NXB Chớnh trị Quốc gia Hà Nội, 1997

2 Bộ Giỏo dục và Đào tạo Ngành Giỏo dục - Đào tạo thực hiện Nghị

quyết Trung ương 2 (khúa VIII) và Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ IX NXB Giỏo dục Hà Nội, 2002

3 Bộ GD&ĐT Điều lệ Trường Trung học Hà Nội, thỏng 12/2003

4 Bộ Giỏo dục và Đào tạo Tài liệu tập huấn bồi dưỡng CBQLGD triển

khai chương trỡnh, SGK trường THPT năm 2005-2006 Hà Nội, 4/2006

5 Bộ GD&ĐT Điều lệ trường THCS, THPT và trường phổ thụng cú nhiều

cấp học (Ban hành kốm theo quyết định số 07/2007/QĐ-BGD ĐT ngày

2/4/2007 của bộ trưởng bộ giỏo dục đào tạo

6 Bộ GD&ĐT Quy chế đánh giá xếp loại học sinh THCS và học sinh THPT

Ban hành theo Quyết định số 40/2006QĐ-BGDĐT ngày 05/10/2006

7 Chớnh phủ QĐ số 09/2005/QĐ-TTg ngày 11/01/2005 của Thủ tướng

Chớnh phủ phờ quyệt dự ỏn “Xõy dựng, nõng cao chất lượng đội ngũ nhà giỏo và CBQLGD giai đoạn 2005-2010”

8 Chớnh phủ Chiến lược phỏt triển giỏo dục 2001-2010 Ban hành theo

quyết định số 201/2001/QĐ-TTg, ngày 28/02/2001

9 Chớnh phủ Chiến lược phỏt triển giỏo dục 2001-2010 NXB Giỏo dục

Hà Nội, 2002

10 Chớnh phủ Nghị định số 75/2006/NĐ-CP ngày 02/8/2006 của Chính

phủ quy định chi tiết và h-ớng dẫn thi hành một số điều của Luật Giáo dục

11 Ch-ơng trình giáo dục phổ thông Những vấn đề chung NXB Giáo

dục, HN, 2006

12 Quốc Hội Luật Giỏo dục NXB Chớnh trị Quốc gia Hà Nội, 2005

13 Quốc hội Nghị quyết số 40/2000/QH10 Nghị quyết về đổi mới chương

trỡnh giỏo dục phổ thụng Thụng qua ngày 09/12/2000

14 Trường CBQL GD&ĐT Cỏc giải phỏp cơ bản đổi mới quản lý trường

phổ thụng (Đề tài: Giải phỏp cơ bản đổi mới QLGD) Hà Nội, 2006

15 Từ điển bỏch khoa Việt Nam tập 3 NXB từ điển bỏch khoa Hà Nội, 2003

16 Trường THPT Nam Trực - Nam Định - Cỏc bỏo cỏo tổng kết của nhà

trường

17 Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần X NXB Chớnh trị Quốc gia

Hà Nội, 2006

18 Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần IX NXB Chớnh trị Quốc gia

Hà Nội, 2001

19 Đặng Quốc Bảo Một số khỏi niệm về QLGD Trường CBQLGD Hà

Nội, 1997

20 Đặng Quốc Bảo Kế hoạch tồ chức và quản lý, Một số vấn đề về lý luận

và thực tiễn NXB Thống kờ, 1999

21 Nguyễn Hữu Chí Đổi mới ch-ơng trình THPT và những yêu cầu đối với công tác quản lý của hiệu tr-ởng Thông tin QLGD

Tr-ờng CBQLGD%ĐT Số 2- 4/2006

22 Nguyễn Phỳc Chõu Tập bài giảng sau đại học Trường CBQL

GD&ĐT Hà Nội, 2005

23 Nguyễn Phỳc Chõu Cỏc yếu tố cơ bản tỏc động đến chất lượng quản lý

trường học Hà Nội, 2006

24 Nguyễn Cụng Giỏp Bàn về phạm trự chất lượng và hiệu quả giỏo dục Tạp chớ phỏt triển giỏo dục số 10/1997

25 Phạm Minh Hạc Giỏo dục Việt Nam trước ngưỡng cửa thế kỷ XXI

NXB Chớnh trị Quốc gia Hà Nội, 1999

26 Trần Kiểm Quản lý giỏo dục và quản lý trường học Viện Khoa học

giỏo dục Hà Nội, 1997

27 Trần Kiểm Khoa học quản lý nhà trường phổ thụng NXB Đại học

Quốc gia Hà Nội, 2002

28 Trần Kiểm Khoa học quản lý giỏo dục NXB giỏo dục Hà Nội, 2004

29 Nguyễn Thị Mỹ Lộc Đại cương về quản lý giỏo dục học đại cương

NXB Giỏo dục Hà Nội, 2003

30 Nguyễn Văn Lờ Khoa học quản lý nhà trường NXB TPHCM, 1998

31 Lưu Xuân Mới Kiểm tra, đánh giá trong giáo dục Tập bài giảng sau đại

học Trường CBQLGD-ĐT Hà Nội, 2005

32 Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt Giáo dục học Tập 1, 2 NXB Giáo dục

Hà Nội, 1990

33 Phạm Viết Nhụ Định hướng đổi mới nội dung và phương thức bồi

dưỡng đội ngũ CBQL giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông Hà Nội, 2004

34 Nguyễn Ngọc Quang Những khái niệm cơ bản về lý luận quản lý

Trường CBQL TW Hà Nội, 1989

35 Nguyễn Ngọc Quang Dạy học, con dường hình thành nhân cách

Trường CBQLGD-ĐT Hà Nội, 1989

36 Nguyễn Ngọc Quang Lý luận dạy học đại cương tập 1, 2 Trường

CBQLGD-ĐT Hà Nội, 2000

37 Trần Hồng Quân Lập kế hoạch - Lý thuyết hệ thống, Tập bài giảng sau

đại học Trường CBQLGD-ĐT Hà Nội, 1996

38 Bùi Trọng Tuân Tập bài giảng về lý luận quản lý nhà trường Trường

CBQLGD-ĐT Hà Nội, 2002

39 Hoàng Minh Thao Tâm lý học quản lý Trường CBQLGD-ĐT Hà Nội, 1998

40 Phạm Viết Vượng Phương pháp luận nghiên cứu khoa học NXB Đại

học Quốc gia Hà Nội, 2005

41 Trần Quốc Thành Khoa học quản lý Tập bài giảng sau đại học Trường

CBQLGD-ĐT Hà Nội, 2004

42 Nguyễn C¶nh Toàn (Chủ biên), Nguyễn Kỳ, Vũ Văn Tảo, Bùi Tường

Quá trình dạy - tự học NXB Giáo dục Hà Nội, 1997

43 M I Kodakov Cơ sở lý luận khoa học QLGD (Bản dịch) Trường

CBQLGD Hà Nội, 1984