ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TRẦN THỊ NGA ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌ
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
TRẦN THỊ NGA
ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
Ở VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC
Hà Nội – 2008
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
TRẦN THỊ NGA
ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
Ở VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC
Hà Nội – 2008
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
TRẦN THỊ NGA
ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
Ở VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
CHUYÊN NGÀNH: Lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật
MÃ SỐ : 60.38.01
LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS Phạm Hồng Thái
Hà Nội – 2008
Trang 3Lời cảm ơn
Hoàn thành luận văn này, trước hết tôi xin chân thành cảm ơn nhà trường, các cơ quan, tổ chức đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thu thập tài liệu, cũng như thực hiện đề tài Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn Giáo sư Tiến sỹ Phạm Hồng Thái – Trưởng khoa Nhà nước và pháp luật – Học viện Chính trị – Hành chính Quốc gia, người đã giúp đỡ tôi tận tình trong quá trình nghiên cứu
và thực hiện đề tài
Hà Nội, ngày 18 tháng 2 năm 2008
Tác giả luận văn
Trần Thị Nga
Trang 4Lời cam đoan
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi, được hoàn thành dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.TS Phạm Hồng Thái Các số liệu,
ví dụ và trích dẫn trong luận văn đảm bảo độ tin cậy, chính xác và trung thực
Hà Nội, ngày 18 tháng 2 năm 2008
Tác giả luận văn
Trần Thị Nga
Trang 5NỘI DUNG SỐ
TRANG
CHƯƠNG 1: QUAN NIỆM VỀ CÔNG CHỨC HÀNH
CHÍNH NHÀ NƯỚC VÀ ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC
HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
8
1.1 CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VÀ CÁC
YÊU CẦU ĐỐI VỚI CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH
NHÀ NƯỚC
8
1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của công chức hành chính
nhà nước
8
1.1.2 Yêu cầu đối với công chức hành chính nhà nước 12 1.2 KINH NGHIỆM ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC NHÀ
NƯỚC TRONG LỊCH SỬ VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ
NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
16
1.2.1 Kinh nghiệm đánh giá công chức nhà nước trong
lịch sử phong kiến Việt Nam
16
1.2.2 Kinh nghiệm đánh giá công chức của một số nước
trên thế giới
19
1.3 QUAN NIỆM VỀ ĐÁNH GIÁ CÔNG CHỨC HÀNH
CHÍNH NHÀ NƯỚC TRONG THỜI KỲ ĐẨY MẠNH
CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ ĐẤT NƯỚC
26
1.3.1 Khái niệm về đánh giá công chức hành chính nhà
nước
26
1.3.2 Mục đích của đánh giá công chức hành chính nhà
nước
29
1.3.3 Tiêu chí đánh giá công chức hành chính nhà nước 31
1.3.4 Phương pháp đánh giá công chức hành chính nhà
nước
40
Trang 61.3.5 Quy trỡnh đỏnh giỏ cụng chức hành chớnh nhà nước 43
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐÁNH GIÁ CễNG CHỨC
HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM TRONG
GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
47
2.1 THỰC TRẠNG SỰ ĐIỀU CHỈNH CỦA PHÁP LUẬT
VIỆT NAM VỀ ĐÁNH GIÁ CễNG CHỨC HÀNH CHÍNH
NHÀ NƯỚC
47
2.2 VIỆC ĐÁNH GIÁ CễNG CHỨC HÀNH CHÍNH NHÀ
NƯỚC CỦA CÁC CƠ QUAN NHÀ NƯỚC Ở NƯỚC
TA HIỆN NAY
65
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ
NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐÁNH GIÁ CễNG CHỨC
HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
78
3.1 Sự cần thiết phải nâng cao chất l-ợng
đánh giá công chức hành chính nhà n-ớc
78
3.2 GIẢI PHÁP CỤ THỂ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ
3.2.1 Hoàn thiện sự điều chỉnh của phỏp luật 79
3.2.2 Hoàn thiện hệ thống chức danh và tiờu chuẩn nghiệp
vụ của cụng chức hành chớnh nhà nước
91
3.3.3 Mở rộng dõn chủ, cụng khai, minh bạch trong đỏnh
giỏ cụng chức hành chớnh nhà nước
93
Trang 73.3.4 Đỏnh giỏ cụng chức hành chớnh nhà nước thụng qua
mụi trường mới
94
3.3.5 Xõy dựng đội ngũ lónh đạo quản lý, đội ngũ làm
công tác tổ chức cán bộ có tâm, có tài
95
3.3.6 Đối với cỏc cơ quan sử dụng và quản lý cụng chức
hành chớnh nhà nước
96
Bảng
1
Trang 8Lêi nãi ®Çu
1.Tính cấp thiết của đề tài
Từ xưa đến nay, vấn đề cán bộ luôn là một trong những vấn đề quan trọng bậc nhất của một quốc gia Ngay từ những năm đầu thành lập nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có ý tưởng xây dựng một nền hành chính hiện đại, có hiệu lực, hiệu quả
và một đội ngũ công chức tinh thông nghiệp vụ, cần mẫn, là công bộc của dân, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư Sinh thời, Người luôn đánh giá rất cao vai trò của
cán bộ trong công việc cách mạng, Người nói: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”[50 ,tr 230], “Công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”[50, tr 195], “Vấn đề cán bộ
là một vấn đề rất trọng yếu, rất cần kíp”[50, tr 236] Vì vậy, điều đầu tiên Đảng phải làm là phải biết rõ cán bộ Bác viết: “Kinh nghiệm cho ta biết: mỗi lần xem xét lại nhân tài, một mặt thì tìm thấy những nhân tài mới, một mặt khác thì những người hủ hoá cũng lòi ra.”[50, tr 236]
Ngày nay, để thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, dưới tác động của xu hướng toàn cầu hoá và hội nhập, cùng với những thành tựu phát triển vượt bậc của công nghệ thông tin, Đảng và Nhà nước ta đã và đang tập trung xây dựng một nền hành chính trong sạch, vững mạnh có đủ phẩm chất và năng lực để quản lý, điều hành có hiệu lực, hiệu quả mọi công việc của quốc gia Trong ba bộ phận cấu thành của nền hành chính, việc xây dựng đội ngũ công chức hành chính nhà nước giữ vai trò quyết định Bởi vì, suy cho cùng thì thể chế hành chính, tổ chức bộ máy hành chính và cơ chế vận hành đều là sản phẩm của đội ngũ công chức hành chính nhà nước Họ có vai trò quyết định sự thành bại của cách mạng và hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước
Họ là những người trực tiếp tham gia xây dựng đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật, cũng chính họ là người tổ chức thực hiện, đánh giá tổng kết và điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung đường lối, chính sách pháp luật ấy
Trang 9Tuy nhiên, thực trạng đội ngũ công chức hành chính nhà nước ở nước ta hiện
nay bộc lộ không ít những yếu kém, bất cập như Đảng ta đã nhận định: “đội ngũ cán bộ hiện nay xét về chất lượng, số lượng, cơ cấu nhiều mặt chưa ngang tầm với thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá”[4], “Năng lực và phẩm chất của nhiều cán bộ công chức còn yếu, một bộ phận không nhỏ thoái hoá biến chất”[6, tr
175] Trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ, công chức nói chung, công chức hành chính nhà nước nói riêng chưa tương xứng, chưa đáp ứng được yêu cầu công việc; tính chủ động, ý thức trách nhiệm với công việc được giao còn thấp; khả năng quản lý, điều hành còn nhiều hạn chế Một bộ phận công chức thoái hoá, biến chất, tham ô, buôn lậu, nhũng nhiễu phiền hà, thiếu công tâm, khách quan khi giải quyết công việc; kỷ luật hành chính lỏng lẻo, thiếu trách nhiệm với công việc được giao, bản lĩnh thiếu vững vàng Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, trong đó nguyên nhân cơ bản là việc đánh giá công chức chưa được coi trọng đúng
mức Đảng ta đã nhận định: “Đánh giá và quản lý cán bộ là khâu yếu nhất nhưng chậm được khắc phục”[4] đến nay vẫn đúng Điều đó được chứng minh bởi một
loạt các vấn đề như : Chúng ta chưa thực sự có một văn bản pháp luật thống nhất,
cụ thể có hiệu lực, hiệu quả cao về đánh giá công chức nói chung, đánh giá công chức hành chính nhà nước nói riêng Ngay trong pháp lệnh cán bộ, công chức năm
1998, được sửa đổi, bổ sung năm 2000, 2003 cũng không có một điều khoản nào quyđịnh về việc đánh giá cán bộ, công chức Nghị Định số 117/2003/NĐ-CP ngày 10/10/2003 của chính phủ về việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý cán bộ công chức trong các cơ quan nhà nước, có quy định riêng một mục về đánh giá công chức gồm 03 điều (từ điều 37 đến điều 39) nhưng trên thực tế còn mang tính hình thức Quy chế đánh giá công chức hàng năm (Ban hành kèm theo Quyết định số 11/1998/QĐ-TCCP-CCVC ngày 5/12/1998 của Bộ trưởng, Trưởng ban Tổ chức – Cán bộ Chính phủ) gồm 3 chương, 9 điều quy định chung về đánh giá công chức nhưng còn thiếu, sơ sài và có nhiều bất cập chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra Mặt
Trang 10khác, chưa có sự thống nhất về nhận thức đối với những điểm chủ yếu về tiêu chuẩn đánh giá công chức Phương thức đánh giá còn mang tính hình thức, chung chung, máy móc, thiếu căn cứ cụ thể, khách quan, khoa học Điều này dẫn đến kết quả đánh giá không có độ chính xác, trung thực cao, thậm chí có trường hợp cá nhân có thẩm quyền cố tình đánh giá sai nhằm vùi dập những công chức trung thực, mẫn cán có tinh thần đấu tranh thẳng thắn làm lẫn lộn trắng đen Đó cũng là nguyên nhân chính dẫn đến việc bố trí, sử dụng công chức hành chính nhà nước không hợp lý, nhân tài không được trọng dụng để những kẻ cơ hội lọt vào bộ máy hành chính làm mất lòng tin của nhân dân Điều đó xảy ra đang là rào cản lớn đến tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, gây tác hại đến thành quả của công cuộc đổi mới, là một vấn đề hết sức bức xúc cần sớm được giải quyết Chính
vì vậy, tôi đã chọn đề tài “Đánh giá công chức hành chính nhà nước ở Việt Nam
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Đánh giá, kiểm tra phẩm chất, năng lực của công chức hành chính nhà nước đương nhiệm xem có còn đáp ứng được tiêu chuẩn của công vụ hay không là hình thức mang tính khách quan Vấn đề này tuy đã được đề cập từ lâu nhưng chưa đầy
đủ và trên thực tế chưa được thực hiện một cách nghiêm túc Để nâng cao chất lượng của công tác này cần phải nghiên cứu làm rõ một số vấn đề như: mục đích, nội dung, tiêu chuẩn đánh giá, phương thức đánh giá, quy trình đánh giá …
Đánh giá công chức hành chính nhà nước là một trong những nội dung quan trọng của công tác quản lý và sử dụng công chức nói chung, công chức hành chính nhà nước nói riêng Vấn đề này cũng đã được quy định trong các
Trang 11DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
* Các văn bản, nghị quyết của Đảng:
1 Đảng cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện đại hội đảng toàn quốc lần thứ VII,
Nxb Sự thật, Hà Nội
2 Đảng cộng sản Việt Nam (1994), Văn kiện Hội nghị Trung Ương VII, khoá VII,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
3 Đảng cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện đại hội đảng toàn quốc lần thứ VIII,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
4 Đảng cộng sản Việt Nam (2002), Văn kiện đại hội đảng toàn quốc lần thứ IX,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
5 Đảng cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện đại hội đảng toàn quốc lần thứ X,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
6 Ban tư tưởng Văn hoá Trung ương (1997), Tài liệu nghiên cứu Nghị quyết hội nghị lần thứ 3, Ban chấp hành trung ương Đảng khoá VIII, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội
7 Tiêu chuẩn cán bộ, công chức cơ quan đảng, đoàn thể chính trị xã hội ban hành kèm theo Quyết định số 450-QĐ/TCTW ngày 22/12/1998 của Ban Tổ chức Trung ương
8 Kết luận số 15-KL/TW ngày 26/7/2002 của Hội nghị lần thứ sáu Ban chấp hành Trung ương khoá IX về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương ba, khoá VII, Nghị quyết Trung ương ba, khoá VIII và Nghị quyết Trung ương 7, khoá VIII về công tác tổ chức và cán bộ
9 Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 5/2/2007 của Ban chấp hành Trung ương Đảng tại Hội nghị lần thứ 4, Ban chấp hành Trung ương khoá X
10 Quy chế đánh giá cán bộ (ban hành kèm theo Quyết định số 50-QĐ/TW ngày 3/5/1999 của Bộ Chính trị
* Các văn bản pháp luật của Nhà nước
Trang 1211 Hiến pháp năm 1992 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2001
12 Pháp lệnh cán bộ, công chức năm 1998, đã được sửa đổi bổ sung năm 2000,2003
13 Nghị định số 117/2003/NĐ-CP ngày 10/10/2003 của Chính phủ về việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý cán bộ công chức trong các cơ quan nhà nước
14 Quy chế đánh giá công chức hàng năm (Ban hành kèm theo Quyết định số 11/1998/QĐ-TCCP-CCVC ngày 5/12/1998 của Bộ trưởng, Trưởng ban
TC-CB chính phủ)
15 Quyết định số 414/TCCP-VC ngày 29/5/1993 của Bộ trưởng – Trưởng ban Ban
Tổ chức – Cán bộ Chính phủ về việc ban hành tiêu chuẩn nghiệp vụ các ngạch công chức hành chính
16 Thông tư số 444/TCCP – VC ngày 5/6/1993 của Ban Tổ chức – Cán bộ Chính phủ hướng dẫn áp dụng tiêu chuẩn các ngạch công chức hành chính
17 Quyết định số 03/2007/QĐ-BNV ngày 26/2/2007 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ về việc ban hành quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức làm việc trong
bộ máy chính quyền địa phương
18 Dự thảo báo cáo tổng kết giai đoạn I(2001-2005) và kế hoạch giai đoạn II(2006-2010) thực hiện chương trình tổng thể cải cách hành chính giai đoạn 2001-2010
* Các sách báo, tạp chí và tài liệu tham khảo khác
19 GS.TS Hoàng Chí Bảo(2006) Văn hoá và con người Việt Nam trong tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá theo tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội
20 Võ Thanh Bình(2006), “Điều kiện đảm bảo đánh giá đúng cán bộ”, tạp chí Tổ chức nhà nước, (số 10), tr 32-34
21 Bộ Nội vụ(2006), “Nghiên cứu cơ sở khoa học hoàn thiện chế độ công vụ ở
Việt Nam”, Đề tài khoa học độc lập cấp nhà nước, (Mã số: ĐTĐL-2004/25)
Trang 1322 TS Ngô Thành Can(2004), “Đào tạo, bồi dưỡng tăng cường năng lực làm việc
cho cán bộ, công chức”, tạp chí Quản lý nhà nước, (số 3), tr 22-26
23 ThS Nguyễn Kim Diện(2007) “Quan điểm lý luận đánh giá cán bộ lãnh đạo,
quản lý của Chủ tịch Hồ Chí Minh”, tạp chí Tổ chức nhà nước, (số 6), tr
12-14
24 TS Vũ Dũng, “Đào tạo, tuyển chọn và đánh giá những người quản lý ở Nhật
Bản”, tạp chí Quản lý nhà nước, (số 7), tr 45-48
25 TS Nguyễn Trọng Điều(2002), “Đào tạo và bố trí nguồn nhân lực phục vụ hội
nhập kinh tế Quốc tế”, tạp chí Quản lý nhà nước, (số 5), tr 8-11
26 GS,TS Nguyễn Duy gia(2004), Cải cách nền hành chính quốc gia ở nước ta,
Học viện Hành chính Quốc gia, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
27 Nguyễn Hoàng Giáp(2000), “Đào tạo cán bộ, công chức ở một số nước trong
bối cảnh toàn cầu hoá”, tạp chí Quản lý nhà nước, (số 9), tr 40-42
28 TS Lê Kim Hải(2004), “Tìm hiểu quan điểm Hồ Chí Minh về giáo dục cán bộ,
công chức”, tạp chí Quản lý nhà nước, (số 5), tr 30-32, 37
29 Nguyễn Tiến Hiệp(2001), “Công tác kiểm tra, đánh giá quan lại của Nhà
Nguyễn”, tạp chí Quản lý nhà nước, (số 2), tr 18-19
30 Phạm Quỳnh Hoa(2002), Quản lý nguồn nhân lực trong khu vực nhà nước,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
31 Nguyễn Thu Huyền(2006), “Kinh nghiệm đánh giá công chức của một số nước
trên thế giới”, tạp chí Quản lý nhà nước, (số 12), tr 48-51
32 ThS Lê Văn In(2001), “Đào tạo công chức ở Xinh-ga-po”, tạp chí Quản lý nhà nước, (số 7), tr 55-57
33 ThS Chu Xuân Khánh (2007) “Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác
sử dụng và quản lý cán bộ”, tạp chí Quản lý nhà nước, (số 5), tr 2-5
Trang 1434 Lưu Văn Mao(2002), “Nhìn lại việc tiêu chuẩn hoá đội ngũ cán bộ, công chức
từ năm 1993 đến nay”, tạp chí Quản lý nhà nước, (số 5), tr
12-15,63
35.ThS Vũ Đăng Minh(2000), “Dự báo xu hướng phát triển đội ngũ công chức
hành chính những năm đầu thế kỷ 21”, tạp chí Quản lý nhà nước, (số 1), tr
21-25
36 ThS Vũ Đăng Minh(2001), “Một số suy nghĩ bước dầu về xây dựng cơ cấu
công chức trong cơ quan hành chính nhà nước”, tạp chí Quản lý nhà nước, (số
4), tr 31-33,38
37 Nguyễn Thang Phúc, Nguyễn Minh Thu Phương, Nguyễn Thu Huyền(2004),
Hệ thống công vụ và xu hướng cải cách của một số nức trên thế giới, Nxb
Chính trị Quốc gia, Hà Nội
38 Hoàng Phương(2006), “Sáng kiến nâng cao đạo đức trong nền công vụ Thái
Lan”, tạp chí Tổ chức nhà nước, (số 3), tr 41-43
39 TS Nguyễn Minh Phương(2005), “Tiếp tục kiện toàn, xây dựng đội ngũ cán bộ,
công chức cơ sở trong sạch, vững mạnh”, tạp chí Quản lý nhà nước, (số 5), tr
18-22
40 Lê Ngọc Quảng(2007), “Đạo đức công vụ trong cơ quan hành chính nhà
nước”, tạp chí Tổ chức nhà nước, (số 2), tr 32-33
41 Sở Lao động – Thương binh và xã hội tỉnh Ninh Bình, Quyết định số 99/QĐ-LĐTBXH, ngày 17/1/2008 của Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và xã hội Ninh Bình, về việc khen thưởng tập thể, cá nhân năm 2007
42 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Ninh Bình, Bảng tổng hợp kết quả đánh giá cán bộ, công chức, viên chức năm 2006, ngày 30/1/2007
43 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Ninh Bình, Quyết định số 01/QĐ-TNMT, ngày 03/1/2008 của Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Ninh Bình về