Ứng dụng mô hình camel trong phân tích tài chính tại ngân hàng TMCP các doanh nghiệp ngoài quốc doanh việt nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --- NGUYỄN THU DUNG ỨNG DỤNG MÔ HÌNH CAMEL TRONG PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH VIỆT NAM Ch

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN THU DUNG

ỨNG DỤNG MÔ HÌNH CAMEL TRONG PHÂN

TÍCH TÀI CHÍNH TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÁC

DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH VIỆT NAM

Chuyên ngành: QUẢN TRỊ KINH DOANH

Mã số: 60 34 05

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN TRỊ KINH DOANH

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS TRẦN THỊ THÁI HÀ

HÀ NỘI - 2007

MỤC LỤC

Lời cam đoan

Danh mục chữ viết tắt

Danh mục cỏc sơ đồ, bảng biểu

Mở đầu 1

CHƯƠNG 1: NHữNG VấN Đề Lý LUậN CƠ BảN Về PHÂN TíCH TàI CHíNH NGÂN HàNG THƯƠNG MạI THEO MÔ HìNH CAMEL 4

1.1.Tổng quan về phân tích tài chính Ngân hàng th-ơng mại 4

1.1.1 Khái niệm Ngân hàng th-ơng mại 4

1.1.1.1 Khái niệm 4

1.1.1.2 Đặc điểm hoạt động của ngân hàng th-ơng mạiError! Bookmark not

defined

1.1.2 Hoạt động phân tích tài chính Ngân hàng th-ơng mạiError! Bookmark not defined

1.1.2.1 Khái niệm và sự cần thiết của phân tích tài chính Ngân hàng th-ơng mại

Error! Bookmark not defined 1.1.2.2 Những nguyên tắc trong phân tích tài chính ngân hàng th-ơng mại Error!

Bookmark not defined

1.2 Nội dung của mô hình CAMEL Error! Bookmark not defined 1.2.1 Khái niệm Error! Bookmark not defined

1.2.2 Nội dung phân tích tài chính Ngân hàng th-ơng mại theo mô hình

CAMEL Error! Bookmark not defined 1.2.2.1 Phân tích vốn của NHTM Error! Bookmark not defined 1.2.2.2 Phân tích chất l-ợng tài sản Có Error! Bookmark not defined 1.2.2.3 Phân tích khả năng quản lý Error! Bookmark not defined 1.2.2.4 Phân tích khả năng sinh lời Error! Bookmark not defined 1.2.2.5 Phân tích khả năng thanh khoản Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2: Thực trạng phân tích tài chính tại Ngân hàng TMCP các doanh nghiệp ngoài quốc doanh Việt Nam Error! Bookmark not defined

2.1 Tổng quan về Ngân hàng TMCP các doanh nghiệp ngoài quốc doanh Việt Nam

(VPBank) Error! Bookmark not defined 2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của VPBankError! Bookmark not defined

2.1.2 Bộ máy tổ chức hoạt động của VPBank Error! Bookmark not defined

2.1.3 Các hoạt động chính của VPBank Error! Bookmark not defined 2.1.3.1 Quản trị điều hành Error! Bookmark not defined 2.1.3.2 Công tác quản trị rủi ro Error! Bookmark not defined 2.1.3.3 Hoạt động huy động vốn Error! Bookmark not defined 2.1.3.4 Hoạt động tín dụng Error! Bookmark not defined 2.1.3.5 Các hoạt động kinh doanh khác Error! Bookmark not defined 2.1.3.6 Hoạt động của các Công ty trực thuộc Error! Bookmark not defined 2.1.3.7 Các hoạt động khác Error! Bookmark not defined 2.1.4 Tình hình tài chính Error! Bookmark not defined 2.1.4.1 Vốn điều lệ Error! Bookmark not defined 2.1.4.2 Tổng tài sản Error! Bookmark not defined 2.1.4.3 Kết quả hoạt động kinh doanh Error! Bookmark not defined 2.2 Đánh giá thực trạng công tác phân tích tài chính tại VPBankError! Bookmark not defined

2.2.1 Phân tích nguồn vốn (C) Error! Bookmark not defined 2.2.1.1 Nội dung phân tích nguồn vốn Error! Bookmark not defined 2.2.1.2 Đánh giá chất l-ợng phân tích nguồn vốn Error! Bookmark not defined 2.2.2 Phân tích chất l-ợng tài sản (A) Error! Bookmark not defined 2.2.2.1 Nội dung phân tích chất l-ợng tài sản Error! Bookmark not defined 2.2.2.2 Đánh giá chất l-ợng phân tích tài sản Error! Bookmark not defined 2.2.3 Phân tích khả năng sinh lời (E) Error! Bookmark not defined 2.2.3.1 Nội dung phân tích khả năng sinh lời Error! Bookmark not defined 2.2.3.2 Đánh giá chất l-ợng phân tích khả năng sinh lờiError! Bookmark not

defined

2.2.4 Phân tích khả năng thanh khoản (L) Error! Bookmark not defined 2.2.4.1 Nội dung phân tích khả năng thanh khoản Error! Bookmark not defined 2.2.4.2 Đánh giá chất l-ợng phân tích khả năng thanh khoảnError! Bookmark

not defined

2.2.5 Nguyên nhân Error! Bookmark not defined

2.2.5.1 Nguyªn nh©n chñ quan Error! Bookmark not defined 2.2.5.2 Nguyªn nh©n kh¸ch quan Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: Các đề xuất nhằm ứNG DụNG MÔ HìNH CAMEL TRONG PHÂN TíCH TàI CHíNH Tại NGÂN HàNG TMCP các doanh nghiệp NGOàI QUốC DOANH VIệT NAM Error! Bookmark not defined 3.1 Mục tiêu trong công tác phân tích tài chính tại VPBankError! Bookmark not defined

3.1.1 Định h-ớng phát triển của VPBank Error! Bookmark not defined 3.1.2 Mục tiêu công tác phân tích tài chính tại VPBankError! Bookmark not defined

3.2 Các đề xuất ứng dụng mô hình CAMEL trong phân tích tài chính tại VPBank

Error! Bookmark not defined

3.2.1 Chuẩn bị các điều kiện để ứng dụng mô hình CAMEL trong phân tích tài

chính tại VPBank Error! Bookmark not defined 3.2.1.1 Nguồn thông tin Error! Bookmark not defined.

3.2.1.2 Hoàn thiện và nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin của Ngân hàng

Error! Bookmark not defined

3.2.1.3 Thành lập bộ phận chuyên môn chịu trách nhiệm phân tích tài chính

ngân hàng Error! Bookmark not defined

3.2.1.4 Tuyển dụng và đào tạo về phân tích tài chính cho các cán bộ

chuyên trách Error! Bookmark not defined 3.2.1.5 Ban hành quy trình phân tích chuẩn Error! Bookmark not defined

3.2.2 Các đề xuất về hệ thống chỉ tiêu phân tích theo mô hình CAMEL trong nội

dung phân tích tài chính tại VPBank Error! Bookmark not defined 3.2.2.1 Xây dựng các chỉ tiêu phân tích vốn của ngân hàng Error! Bookmark not

defined

3.2.2.2 Xây dựng các chỉ tiêu phân tích chất l-ợng tài sản Có của ngân hàng

Error! Bookmark not defined

3.2.2.3 Xây dựng các chỉ tiêu phân tích khả năng sinh lời của ngân hàng

Error! Bookmark not defined

1

3.2.2.4 X©y dùng c¸c chØ tiªu ph©n tÝch kh¶ n¨ng thanh kho¶n cña

ng©n hµng Error! Bookmark not defined 3.3 KiÕn nghÞ Error! Bookmark not defined KÕT LUËN Error! Bookmark not defined TµI LIÖU THAM KH¶O 6

MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết của đề tài

Ngân hàng là một trong các tổ chức trung gian tài chính quan trọng nhất của nền kinh tế Với tư cách là trung gian tài chính, Ngân hàng thương mại là loại hình doanh nghiệp kinh doanh đặc thù vì kinh doanh các loại hàng hoá đặc biệt là tiền tệ, vàng bạc, chứng khoán,…và cung ứng các dịch vụ ngân hàng theo quy định của pháp luật Thực tế kinh nghiệm trên thế giới cho thấy, đánh giá một doanh nghiệp nói chung đã khó và phức tạp nhưng đánh giá một ngân hàng càng phức tạp và khó khăn hơn với những nét đặc thù của nó Việc đánh giá chính xác và đúng đắn hoạt động của một ngân hàng không những giúp cho Ngân hàng có những định hướng đúng đắn mà còn sử dụng các kết quả đánh giá này để có những điều chỉnh kịp thời nhằm khắc phục những mặt yếu kém, phát huy những mặt mạnh để đưa công việc kinh doanh đi tới trình độ hoàn thiện hơn Một trong những công cụ đánh giá quan trọng mà các nhà quản trị sử dụng để đánh giá hoạt động của Ngân hàng là phân tích tài chính

Phân tích tài chính là khâu quan trọng nhất trong công tác quản trị ngân hàng

Để quản lý tốt hoạt động kinh doanh, nhà quản trị ngân hàng không những phải biết

tổ chức quá trình hoạt động, nghiên cứu thị trường, hạch toán kế toán,….mà còn phải thường xuyên phân tích tài chính để có thể đưa ra bức tranh toàn cảnh về tình hình và năng lực tài chính, đánh giá được kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng, trên cơ sở đó có những quyết định quản lý hoạt động kinh doanh phù hợp nhằm góp phần hạn chế rủi ro và nâng cao lợi nhuận của ngân hàng Với vai trò quan trọng như vậy, phân tích tài chính ngân hàng được coi là một trong những công cụ quan trọng và hỗ trợ đắc lực cho các nhà quản lý ngân hàng

Một trong các phương pháp phân tích tài chính được công nhận rộng rãi đối với việc phân tích tài chính ngân hàng là mô hình CAMEL Đây là mô hình được xây dựng ở Mỹ từ những năm 1980 Theo mô hình này, các nhà phân tích phải phân

tích tài chính của Ngân hàng thương mại cả các nhân tố định tính và định lượng

Mô hình CAMEL là mô hình phân tích hoạt động của doanh nghiệp rất phổ biến và được chấp nhận rộng rãi ở nhiều nước trên thế giới đối với việc phân tích tài chính ngân hàng Mô hình này rất hữu ích cho các nhà phân tích tài chính cũng như nhà quản lý ngân hàng trong việc đánh giá và đưa ra dự đoán sự lành mạnh của NHTM một cách đáng tin cậy, từ đó nhận biết những cơ hội kinh doanh, những dấu hiệu rủi

ro và đưa ra các quyết định hợp lý nhằm nâng cao khả năng sinh lời của Ngân hàng Hiện nay, việc áp dụng mô hình CAMEL vào phân tích tài chính của các Ngân hàng Việt Nam còn nhiều vấn đề cần hoàn thiện Ngân hàng TMCP các doanh nghiệp ngoài quốc doanh Việt Nam (VPBank) là ngân hàng thương mại cổ phần đã trải qua 14 năm hoạt động với những thăng trầm trong quá trình hình thành và phát triển Trước những thách thức của xu thế hội nhập kinh tế quốc tế về trình độ quản

lý, vốn, công nghệ, các tiêu chuẩn về kế toán và kiểm toán…thì công tác phân tích tài chính của VPBank càng trở nên quan trọng để giúp các nhà lãnh đạo đưa ra các quyết định quản lý kinh doanh phù hợp, nâng cao năng lực cạnh tranh để chiến thắng trong cuộc cạnh tranh khốc liệt đang diễn ra

Tuy nhiên, công tác phân tích tài chính của VPBank hiện nay còn nhiều hạn chế Về đội ngũ phân tích: Ngân hàng chưa tổ chức được bộ phận phân tích chuyên nghiệp, trình độ phân tích của nhân viên phân tích còn hạn chế Về điều kiện phân tích: do sự hạn chế về công nghệ tin học ngân hàng nên việc kết xuất các dữ liệu cho công tác phân tích tài chính chưa đáp ứng được yêu cầu, các báo cáo tài chính chỉ mang tính chất thống kê Về nội dung phân tích: Ngân hàng chưa xây dựng được hệ thống các chỉ tiêu cho phân tích các báo cáo tài chính nên việc phân tích còn sơ sài, mới chỉ tính toán một số các chỉ tiêu tài chính, chưa có sự liên kết giữa

các chỉ tiêu đó trong phân tích

Nhận thấy được tầm quan trọng và sự cần thiết của công tác phân tích tài chính tại Ngân hàng Ngoài quốc doanh cũng như tính hữu ích của mô hình CAMEL

trong phân tích tài chính ngân hàng, tôi đã quyết định lựa chọn đề tài: “Ứng dụng

mô hình CAMEL trong phân tích tài chính tại Ngân hàng TMCP các doanh

nghiệp Ngoài quốc doanh Việt Nam” để nghiên cứu

2 Tình hình nghiên cứu

Tại VPBank đã thực hiện công tác phân tích tài chính thông qua việc phân tích các báo cáo tài chính Tuy nhiên, do trải qua thời kỳ khó khăn của những năm trước năm 2004, Ngân hàng tập trung vào việc củng cố và mở rộng hoạt động kinh doanh nên công tác phân tích tài chính mới chỉ dừng lại ở việc phân tích các báo cáo tài chính và công việc này do Kế toán trưởng đảm nhiệm Hiện nay chưa có một nghiên cứu nào về việc áp dụng mô hình CAMEL vào công tác phân tích tài chính ở VPBank

Chính vì vậy, công trình nghiên cứu “Ứng dụng mô hình CAMEL trong phân tích tài chính tại Ngân hàng TMCP các doanh nghiệp Ngoài quốc doanh Việt Nam” sẽ nghiên cứu việc ứng dụng mô hình CAMEL vào công tác phân tích

tài chính của VPBank và sẽ cố gắng lấp chỗ trống đối với công tác phân tích tài

chính trước đó

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích: Chỉ ra những hạn chế trong phân tích tài chính tại VPBank hiện

nay và đưa ra các đề xuất nhằm ứng dụng mô hình CAMEL vào công tác phân tích tài chính

- Nhiệm vụ nghiên cứu:

 Nhận diện thực trạng công tác phân tích tài chính tại VPBank

 Trên cơ sở làm rõ bản chất các yếu tố của mô hình CAMEL, đối chiếu với những điều kiện thực tế của Ngân hàng trong việc áp dụng mô hình này

 Đưa ra các để xuất nhằm ứng dụng mô hình CAMEL vào phân tích tài chính tại VPBank

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Công tác phân tích tài chính tại VPBank

- Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi nghiên cứu của đề tài giới hạn trong hoạt động

phân tích tài chính tại VPBank và lấy số liệu trên các báo cáo tài chính của VPBank trong 3 năm 2004, 2005, 2006 để minh giải cho việc ứng dụng mô hình CAMEL trong phân tích tài chính tại VPBank

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu cơ bản như:

- Duy vật biện chứng và duy vật lịch sử

- Tổng hợp, so sánh, phân tích số liệu

- Thống kê kinh tế…

6 Dự kiến những đóng góp mới của luận văn

Đưa ra các đề xuất và kiến nghị nhằm ứng dụng thành công mô hình CAMEL

vào công tác phân tích tài chính tại VPBank

7 Cấu trúc của luận văn

Luận văn gồm 3 chương:

- Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về phân tích tài chính Ngân hàng

thương mại theo mô hình CAMEL

- Chương 2: Thực trạng phân tích tài chính tại Ngân hàng TMCP các doanh

nghiệp ngoài quốc doanh Việt Nam

- Chương 3: Các đề xuất nhằm ứng dụng mô hình CAMEL trong phân tích tài

chính tại Ngân hàng TMCP các doanh nghiệp ngoài quốc doanh Việt Nam

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI THEO MÔ HÌNH CAMEL

1.1 Tổng quan về phân tích tài chính Ngân hàng thương mại

1.1.1 Khái niệm Ngân hàng thương mại

1.1.1.1 Khái niệm

Thuật ngữ “ngân hàng” đã có từ rất lâu, từ thế kỷ 17 trở về trước, lúc này ngân hàng chưa phát triển và chưa có vai trò quan trọng, nó chỉ là một nghề mua bán và làm dịch vụ thông thường Các tổ chức buôn tiền này đều cho vay nặng lãi và hoạt động không ổn định Theo chiều dài của lịch sử cùng với sự phát triển của nền kinh

tế, trong mỗi giai đoạn khác nhau thì hoạt động ngân hàng cũng thay đổi theo hướng ngày càng đa dạng, phong phú và phức tạp về mặt nghiệp vụ Mặt khác do tập quán luật pháp của mỗi quốc gia, mỗi vùng lãnh thổ khác nhau đã dẫn đến quan niệm về ngân hàng không đồng nhất giữa các khu vực trên thế giới Tuy nhiên, bất

kỳ quốc gia nào cũng định nghĩa “ngân hàng” trong một đạo luật, quy định chặt chẽ hoạt động của ngân hàng nhằm mục đích bảo vệ quyền lợi khách hàng và phù hợp với lợi ích chung của quốc gia

Có thể định nghĩa ngân hàng qua chức năng (các dịch vụ) mà chúng thực hiện trong nền kinh tế Vấn đề là ở chỗ không chỉ chức năng của các ngân hàng đang thay đổi mà chức năng của các đối thủ cạnh tranh chính của ngân hàng cũng không ngừng thay đổi Thực tế là rất nhiều tổ chức tài chính bao gồm cả các công ty kinh doanh chứng khoán, công ty môi giới chứng khoán, quỹ tương hỗ và công ty bảo hiểm đều đang cố gắng cung cấp các dịch vụ của ngân hàng Ngược lại, ngân hàng

cũng đối phó với các đối thủ cạnh tranh (các tổ chức tài chính phi ngân hàng) bằng cách mở rộng phạm vi cung cấp dịch vụ, hướng về lĩnh vực bất động sản và môi giới chứng khoán, tham gia hoạt động bảo hiểm, đầu tư vào quỹ tương hỗ và thực hiện nhiều dịch vụ mới khác

Xét trên phương diện những loại hình tổ chức tài chính cung cấp thì Ngân

hàng là loại hình tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất – đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán – và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế (Theo sách Quản trị Ngân hàng thương mại của Peter S.Rose)

Ngân hàng bao gồm nhiều loại tùy thuộc vào sự phát triển của nền kinh tế nói chung và hệ thống tài chính nói riêng Ngân hàng với tên gọi riêng theo từng nhóm khác nhau có mục đích hoạt động đặc biệt, có sự khác nhau trong tài sản có (nghĩa

là đối tượng đầu tư) Người ta phân biệt ngân hàng thương mại với các tổ chức tài chính khác bằng việc phân biệt tài sản ngân hàng thương mại dựa trên tài sản Với cách phân biệt này, một ngân hàng thương mại được xác định với đặc trưng có tỷ lệ vốn cho vay vào mục đích thương mại và công nghiệp là chiếm đa số trong tài sản của nó Ngân hàng thương mại chiếm vị trí quan trọng nhất về quy mô tài sản và về

thị phần và số lượng các ngân hàng Ngân hàng thương mại là doanh nghiệp kinh

doanh tiền tệ mà nhiệm vụ chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền gửi, sử dụng số tiền này để cho vay và cung ứng các dịch vụ ngân hàng Theo Nghị định số

49/2000/NĐ-CP ngày 12/9/2000 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của Ngân

hàng thương mại thì: Ngân hàng thương mại là ngân hàng được được thực hiện

toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận, góp phần thực hiện các mục tiêu kinh tế của Nhà nước

Ở Việt Nam, khái niệm ngân hàng được định nghĩa trong Luật các TCTD

năm 1997 và Luật sửa đổi bổ sung Luật các TCTD năm 2004 như sau "Ngân hàng là loại hình TCTD được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình ngân hàng gồm NHTM, ngân hàng phát triển, ngân hàng đầu tư,