1. Trang chủ
  2. » Luận Văn - Báo Cáo

Mối quan hệ giữa phật giáo và tín ngưỡng dân gian việt nam (qua nghiên cứu một số ngôi chùa đồng bằng bắc bộ)

18 260 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Định dạng
Số trang 18
Dung lượng 351,44 KB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

0 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ĐẶNG MINH CHÂU THÍCH BẢO NGHIÊM MỐI QUAN HỆ GIỮA PHẬT GIÁO VÀ TÍN NGƯỠNG DÂN GIAN VIỆT NAM QUA NGHIÊN CỨU MỘT S

Trang 1

0

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẶNG MINH CHÂU (THÍCH BẢO NGHIÊM)

MỐI QUAN HỆ GIỮA PHẬT GIÁO

VÀ TÍN NGƯỠNG DÂN GIAN VIỆT NAM

(QUA NGHIÊN CỨU MỘT SỐ NGÔI CHÙA TIÊU BIỂU

CỦA PHẬT GIÁO BẮC TÔNG)

Chuyên ngành: CNDVBC & CNDVLS

Mã số: 62.22.80.05

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG

HÀ NỘI, 2016

Trang 2

1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẶNG MINH CHÂU (THÍCH BẢO NGHIÊM)

MỐI QUAN HỆ GIỮA PHẬT GIÁO

VÀ TÍN NGƯỠNG DÂN GIAN VIỆT NAM

(QUA NGHIÊN CỨU MỘT SỐ NGÔI CHÙA TIÊU BIỂU

CỦA PHẬT GIÁO BẮC TÔNG)

Chuyên ngành: CNDVBC & CNDVLS

Mã số: 62.22.80.05

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS NGUYỄN THỊ THÚY VÂN

HÀ NỘI, 2016

Trang 3

2

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các tài liệu, số liệu trích dẫn trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào khác

Tác giả luận án

Đặng Minh Châu (Thích Bảo Nghiêm)

Trang 4

3

MỤC LỤC

Trang

LỜI CAM ĐOAN

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CỦA

LUẬN ÁN

11

1.1 Những công trình nghiên cứu về Phật giáo và Phật giáo

Việt Nam

11

1.2 Những công trình nghiên cứu về tín ngưỡng dân gian

Việt Nam

17

1.3 Những công trình nghiên cứu về mối quan hệ giữa Phật

giáo và tín ngưỡng dân gian Việt Nam

23

1.4 Các công trình nghiên cứu về một số ngôi chùa 28

1.5 Những kết quả các công trình nghiên cứu đạt được và

những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu

34

CHƯƠNG 2 MỘT SỐ KHÁI QUÁT CHUNG VỀ PHẬT GIÁO,

TÍN NGƯỠNG DÂN GIAN VIỆT NAM VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA

CHÚNG

40

2.1 Một số nét cơ bản của Phật giáo Việt Nam 40 2.1.1 Quá trình du nhập và phát triển của Phật giáo ở Việt Nam 40

2.2 Vài nét về tín ngưỡng dân gian Việt Nam 52 2.2.1 Cơ sở hình thành tín ngưỡng dân gian Việt Nam 52

Trang 5

4

2.2.2 Khái niệm tín ngưỡng và tín ngưỡng dân gian 54 2.2.3 Một số đặc điểm của tín ngưỡng dân gian Việt Nam 57 2.2.4 Phân loại tín ngưỡng dân gian Việt Nam 62

2.3 Cơ sở và phương thức của mối quan hệ giữa Phật giáo

và tín ngưỡng dân gian ở Việt Nam

64

2.3.1 Cơ sở địa lý, kinh tế, văn hóa, xã hội, chính trị của mối

quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt Nam

65

2.3.2 Phương thức thể hiện mối quan hệ giữa Phật giáo và tín

ngưỡng dân gian Việt Nam

74

CHƯƠNG 3 BIỂU HIỆN MỐI QUAN HỆ GIỮA PHẬT GIÁO VÀ

TÍN NGƯỠNG DÂN GIAN QUA CÁC NGÔI CHÙA TIÊU BIỂU

CỦA PHẬT GIÁO BẮC TÔNG

79

3.1 Khái quát về chùa của Phật giáo Bắc tông ở Việt Nam 79

3.2 Ảnh hưởng của Phật giáo đến tín ngưỡng dân gian Việt

Nam trong các ngôi chùa tiêu biểu của Phật giáo Bắc tông

86

3.2.1 Sự “ Phật hóa” của các thánh/ thần trong dân gian vào chùa 87 3.2.2 Sự thay đổi các nghi lễ thờ cúng, lễ hội, không gian tâm

linh trong tín ngưỡng dân gian theo Phật giáo

93

3.3 Sự tác động của tín ngưỡng dân gian Việt Nam đến

Phật giáo trong các ngôi chùa tiêu biểu của Phật giáo

Bắc tông

99

3.3.1 Đối tượng thờ phụng được mở rộng, bổ sung 99 3.3.2 Một số nghi lễ thờ cúng trong chùa Phật chịu ảnh hưởng 107

Trang 6

5

đậm nét của tín ngưỡng dân gian

3.3.3 Ảnh hưởng của tín ngưỡng dân gian đến Phật giáo qua

truyền thuyết ra đời của một số ngôi chùa

112

3.3.4 Kiến trúc, điêu khắc chùa Phật giáo Bắc tông dưới ảnh

hưởng của tín ngưỡng dân gian

116

3.4 Những giá trị văn hóa của mối quan hệ giữa Phật giáo

và tín ngưỡng dân gian Việt Nam

121

3.4.1 Mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt

Nam thể hiện giá trị nhân bản sâu sắc, khuyến khích đời

sống tâm linh hướng thiện, lành mạnh

121

3.4.2 Mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt

Nam tạo nên những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể tiêu

biểu, làm nên nét đặc sắc của bản sắc văn hóa Việt Nam

126

CHƯƠNG 4 XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM

PHÁT HUY NHỮNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRONG MỐI QUAN HỆ

GIỮA PHẬT GIÁO VÀ TÍN NGƯỠNG DÂN GIAN VIỆT NAM

131

4.1 Xu hướng biến đổi trong mối quan hệ giữa Phật giáo và

tín ngưỡng dân gian Việt Nam hiện nay

132

4.1.1 Xu hướng hỗn dung Phật giáo và tín ngưỡng dân gian 132 4.1.2 Xu hướng đưa Phật giáo trở về Phật giáo nguyên thủy 139

4.2 Một số vấn đề đặt ra từ mối quan hệ giữa Phật giáo và

tín ngưỡng dân gian Việt Nam

143

4.2.1 Sự biến tướng của các nghi lễ Phật giáo kết hợp tín

ngưỡng dân gian Việt Nam

143

Trang 7

6

4.2.2 Cảnh quan kiến trúc của một số ngôi chùa Việt đang dần

bị phá vỡ, hiện tượng lợi dụng sinh hoạt tín ngưỡng để

hành nghề mê tín dị đoan gia tăng

145

4.3 Một số kiến nghị nhằm phát huy giá trị văn hóa từ mối

quan hệ giữa Phật giáo và tín ngƣỡng dân gian Việt Nam

147

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN

ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

159

Trang 8

7

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Phật giáo là một tôn giáo lớn ở Việt Nam, có vai trò quan trọng trong công cuộc dựng nước và giữ nước suốt chiều dài lịch sử dân tộc và là học thuyết có tính triết học sâu sắc và giá trị nhân văn Trước khi Phật giáo du nhập vào Việt Nam, người Việt Nam đã có tín ngưỡng của riêng mình; khi Phật giáo vào Việt Nam, người Việt đã tiếp nhận tôn giáo này trong xu hướng hòa quyện với tín ngưỡng bản địa và tạo nên một bản sắc văn hoá tôn giáo độc đáo

Hơn 2000 năm có mặt trên đất Việt, Phật giáo đã để lại nhiều dấu ấn vật chất, mà tiêu biểu hơn cả là những ngôi chùa với nhiều loại hình/dạng khác nhau Sự ra đời và phát triển của những dạng chùa này không chỉ đánh dấu sự phát triển của nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc thể hiện ở dạng văn hóa vật thể,

mà còn phản ánh những chuyển biến về mặt tư tưởng của người dân cùng đời sống tôn giáo, tín ngưỡng của họ trong những giai đoạn lịch sử nhất định Kết hợp với nhau, Phật giáo và tín ngưỡng dân gian đã thẩm thấu vào nhau để

Phật giáo ở Việt Nam trở thành Phật giáo Việt Nam - với tư tưởng nhập thế

rõ ràng nên đã tạo nên sự gắn bó giữa Phật giáo với dân tộc và đồng hành cùng dân tộc, góp phần tạo nên những thành quả dựng nước và giữ nước của dân tộc

Phật giáo Bắc tông là một trong hai hệ phái tiêu biểu của Phật giáo Đây là hệ phái Phật giáo phát triển chủ trương linh động trong thực hiện giới luật, không câu nệ vào câu chữ trong kinh mà lựa chọn sự phù hợp, hữu ích

có hiệu quả cho tu hành và đời sống xã hội Chính đặc điểm này của Phật giáo Bắc tông đã làm cho hệ phái này nhanh chóng đi sâu vào đời sống cộng đồng

Trang 9

8

người Việt, dung hợp với tín ngưỡng dân gian, là biểu trưng tiêu biểu cho sự kết hợp của Phật giáo và tín ngưỡng dân gian

Việc nghiên mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt Nam được thể hiện qua những ngôi chùa của Phật giáo Bắc tông nói riêng, chùa Việt Nam nói chung đem lại cho ta hiểu rõ các lớp văn hóa bồi tụ, lắng đọng trong thần tích và lễ hội trong cùng một không gian kiến trúc, làm rõ những nét riêng có của Phật giáo Việt Nam

Hơn nữa, nghiên cứu sự kết hợp giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt Nam còn nhằm khẳng định căn tính đặc thù của Phật giáo Việt Nam, khẳng định giá trị văn hóa, lịch sử của những ngôi chùa Việt, giữ gìn và phát huy truyền thống, bản sắc dân tộc, góp phần xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam trong thời kỳ đổi mới, hội nhập và phát triển

Vì các lý do trên, tôi chọn đề tài: “Mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt Nam (qua nghiên cứu một số ngôi chùa tiêu biểu của Phật giáo Bắc tông)” làm công trình nghiên cứu của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích

Trên cơ sở hệ thống hóa một số nội dung lý luận về mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian ở Việt Nam, luận án tập trung làm rõ cơ sở hình thành, cơ chế tác động, phương thức thể hiện cũng như những biểu hiện cụ thể của mối quan hệ này qua một số ngôi chùa tiêu biểu của Phật giáo Bắc tông; trên cơ sở đó chỉ ra xu hướng và đề xuất một số kiến nghị nhằm phát huy những giá trị văn hoá của mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian ở nước ta hiện nay, đặc biệt là trong công tác bảo tồn và phát huy những giá trị của di sản văn hóa Phật giáo

Trang 10

9

2.2 Nhiệm vụ

- Hệ thống hoá một số nội dung lý luận cơ bản về Phật giáo, tín ngưỡng dân gian Việt Nam và mối quan hệ giữa chúng

- Phân tích biểu hiện mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian qua một số ngôi chùa tiêu biểu của Phật giáo Bắc tông ở Việt Nam

- Phân tích xu hướng biến đổi và đề xuất một số kiến nghị, giải pháp nhằm phát huy những giá trị văn hoá của mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian ở nước ta hiện nay

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt Nam

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận án nghiên cứu mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt Nam thể hiện qua một số ngôi chùa tiêu biểu của Phật giáo Bắc tông Những ngôi chùa được tác giả luận án khảo sát để thu thập tài liệu và trích dẫn trong luận án, gồm:

+ Ở miền Bắc:

Chùa Thầy, chùa Trăm Gian, chùa Bối Khê, chùa Dâu, chùa Một Cột, chùa

Bà Đá, chùa Bằng, chùa Lý Triều Quốc Sư, chùa Trấn Quốc, chùa Hoàng Mai, chùa Kim Liên; chùa Láng, chùa Duệ Tú, chùa Yên Phú, chùa Quảng Bá, chùa Thành, chùa Tam Thanh, chùa Tiên, chùa Giám, chùa Keo (Nam Định), chùa

Cổ Lễ, chùa Trông, chùa Đại Bi, chùa Lương, chùa Keo (Thái Bình)

+ Ở miền Trung:

Trang 11

10

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Đào Duy Anh (2005), Việt Nam văn hóa sử cương, Nxb Giáo dục

2 Toan Ánh (2005), Nếp cũ - Tín ngưỡng Việt Nam (quyển Thượng), Nxb

Trẻ, thành phố Hồ Chí Minh

3 Đặng Văn Bài (2008), "Nhận diện để phát huy giá trị di sản văn hoá Phật

giáo Việt Nam", Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo (5), tr.19-26

4 Ban Quản lý di tích và danh thắng Hà Nội (2000), Di tích lịch sử - văn hóa

Hà Nội, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

5 Ban Tu thư đại học Vạn Hạnh (Thích Quảng Độ dịch) (1969), Đại thừa

Phật giáo tư tưởng luận

6 Thích Đồng Bổn (2001), Những tập tục dân gian chịu ảnh hưởng của Phật

giáo Đại thừa, Nxb Tôn giáo, Hà Nội

7 Trần Lâm Biền (1996), Chùa Việt, Nxb Văn hóa Thông tin, Hà Nội

8 Trần Lâm Biền (2000), Một con đường tiếp cận lịch sử, Nxb Văn hóa dân

tộc, Hà Nội

9 Trần Lâm Biền (chủ biên) (2008), Diễn biến kiến trúc truyền thống Việt

vùng Châu thổ sông Hồng, Nxb Văn hoá Thông tin, Hà Nội

10 C Mác- Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 1, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

11 C Mác- Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 3, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

12 Thích Minh Châu dịch (2000), Kinh Trường A Hàm, Tập 2, Nxb Tôn

giáo, Hà Nội

13 Minh Chi (2003), Truyền thống văn hóa và Phật giáo Việt nam, Nxb Tôn

giáo, Hà Nội

14 Nguyễn Mạnh Cường (2000), Chùa Dâu - Tứ Pháp và hệ thống các chùa

Tứ Pháp, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

15 Nguyễn Đăng Duy (1996), Văn hoá tâm linh, Nxb Hà Nội

16 Nguyễn Đăng Duy (1999), Phật giáo với văn hóa Việt Nam, Nxb Hà Nội

Trang 12

11

17 Trần Khánh Dư (2012), Lược sử Phật giáo Bắc tông ở các nước trên thế

giới, Nxb Tôn giáo, Hà Nội

18 Nguyễn Dữ (1971), Truyền kì mạn lục, Nxb Văn học, Hà Nội

19 Phạm Hữu Dung (biên dịch và chú giải) (2011), Cõi ta bà - thế giới quan

Phật giáo- nguồn gốc và triết lý, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội

20 Nguyễn Hồng Dương (2004), Tôn giáo trong mối quan hệ văn hóa và

phát triển, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

21 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần

thứ IX, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

22 Đức Đạt Lai Lạt Ma XIV, Tứ Diệu Đế, Nxb Tôn giáo, Hà Nội

23 Lê Tâm Đắc (2007), Phật giáo thời Trần qua thư tịch và dấu tích liên

quan đến các ngôi chùa tháp

24 Lê Tâm Đắc, Nguyễn Đức Sự (2010), Mấy vấn đề về Phật giáo trong lịch

sử Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà nội

25 Giáo hội Phật giáo Việt Nam (Ngô Đức Thọ dịch) (1990), Thiền uyển tập

anh, Nxb Văn học, Hà Nội

26 Mai Thanh Hải (2002), Từ điển Tôn giáo, Nxb, Từ điển Bách Khoa, Hà Nội

27 Nguyễn Hùng Hậu (2002), Đại cương triết học Phật giáo Việt Nam, từ

khởi nguyên đến thế kỷ XIV, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

28 Nguyễn Duy Hinh (2007), Một số bài viết về tôn giáo học, Nxb Khoa học

xã hội, Hà Nội

29 Nguyễn Duy Hinh (1996), Tín ngưỡng Thành hoàng Việt Nam, Nxb Khoa

học xã hội, Hà Nội

30 Nguyễn Duy Hinh (1999), Tư tưởng Phật giáo Việt Nam, Nxb Khoa học

xã hội, Hà Nội

31 Bùi Biên Hoà (1994), Đạo Phật và thế gian, Nxb Hà Nội

32 Phạm Đình Hổ (1989), Vũ trung tùy bút, Nxb Trẻ Thành phố Hồ Chí Minh

Trang 13

12

33 Đỗ Quang Hưng (2010), "Những giá trị văn hóa trong đời sống tôn giáo

tín ngưỡng", trong "Những giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam",

Ngô Đức Thịnh (chủ biên), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà nội

34 Đỗ Quang Hưng (2005), Vấn đề tôn giáo trong cách mạng Việt nam: Lý

luận và thực tiễn, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà nội

35 Vũ Ngọc Khánh (2001), Tín ngưỡng dân gian Việt Nam, Nxb Văn hóa

dân tộc, Hà Nội

36 Nguyễn Quang Khái (2012), "Một số đặc điểm chùa Việt", Tạp chí

Nghiên cứu tôn giáo (3), tr.28-33

37 Kimura Taiken (người dịch: Thích Quảng Độ) (2012), Đại thừa Phật giáo

tư tưởng luận, Nxb Tôn giáo, Hà nội

38 Kimura Taiken (người dịch: Thích Quảng Độ) (2012), Tiểu thừa Phật

giáo tư tưởng luận, Nxb Tôn giáo, Hà Nội

39 Trần Trọng Kim (2002), Phật lục, Nxb Tôn giáo, Hà Nội

40 Trần Trọng Kim (2007), Phật học, Nxb Tôn giáo, Hà Nội

41 Trần Trọng Kim (2010), Phật giáo, Nxb Tôn giáo, Hà Nội

42 K Sri Dhammananda (Thích Tâm Quang dịch) (2006), Đạo Phật và đời

sống hiện đại, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh

43 Nguyễn Lang (2008), Việt Nam Phật giáo sử luận, 3 tập, Nxb Văn học,

Hà Nội

44 Hà Xuân Liêm (2008), Những chùa tháp Phật giáo ở Huế, Nxb Văn hoá

Thông tin, Hà Nội

45 Nguyễn Quang Lê (2011), Nhận diện bản sắc văn hoá qua lễ hội truyền

thống người Việt, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

46 Nguyễn Thế Long (1997), Chùa Hà Nội, Nxb Hà Nội

47 Trần Lâm, Hồng Kiên (2005), Một con đường tiếp cận di sản văn hóa,

Nxb Cục di sản văn hóa, Hà Nội

Trang 14

13

48 Vũ Tự Lập (1991), Văn hóa và cư dân vùng đồng bằng sông Hồng, Nxb

Khoa học xã hội, Hà Nội

49 Nguyễn Đức Lữ (2007), Lý luận về tôn giáo và chính sách tôn giáo ở Việt

Nam, Nxb Tôn giáo, Hà Nội

50 Nguyễn Đức Lữ (2007), Những đặc điểm cơ bản của một số tôn giáo lớn

ở Việt Nam, Nxb Tôn giáo, Hà Nội

51 Lê Hồng Lý (2008), Sự tác động của kinh tế thị trường vào lễ hội tín

ngưỡng, Nxb Văn hóa – Thông tin, Hà Nội

52 Lâm Thế Mẫn (Thích Chân Tính dịch) (2006), Những điểm đặc sắc của

Phật giáo, Nxb Tôn giáo, Hà Nội

53 Diane Monrgan (2006), Triết học và tôn giáo Phương Đông, Nxb Tôn

giáo, Hà Nội

54 Phan Ngọc (2001), Bản sắc văn hóa Việt Nam, Nxb Văn học, Hà Nội

55 Phan Ngọc (2005), Một nhận thức mới về văn hóa Việt Nam, Nxb Văn

hóa Thông tin, Hà Nội

56 Chân Nguyên, Nguyễn Tường Bách (1999), Từ điển Phật học, Nxb

Thuận Hoá, Huế

57 Nguyễn Thị Minh Ngọc (2008), “Phật giáo dân gian: Con đường nhập thế của

Phật giáo Việt Nam”, Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo (8), tr 25 – 32

58 Thích Bảo Nghiêm, Võ Văn Tường (2003) Hà Nội Danh Lam cổ tự, Nxb

Văn hóa Thông tin, Hà Nội

59 Vũ Quỳnh (1993), Lĩnh Nam chích quái, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

60 Nhiều tác giả (1999), Di tích Hà Tây, Nxb Sở Văn hóa Thông tin, Hà Tây

61 Sở Văn hóa thông tin Hà Nội (1994), Hà Nội di tích và văn vật, Nxb Hà Nội

62 Nguyễn Minh San (1994), Tiếp cận tín ngưỡng dân dã Việt Nam, Nxb

Văn hoá dân tộc, Hà Nội

63 Lê Văn Siêu (2006), Việt Nam văn minh sử, Nxb Văn hóa, Hà Nội

Ngày đăng: 16/11/2016, 14:45

TỪ KHÓA LIÊN QUAN

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm

w