Công tác xã hội với vấn đề giảm nghèo ở người dân tộc thiểu số tại xã ianan huyện đức cơ, tỉnh gia lai

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- LÊ KIM THẮNG CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI VẤN ĐỀ GIẢM NGHÈO Ở NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI XÃ IANAN, HUYỆN ĐỨC CƠ, TỈNH G

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

LÊ KIM THẮNG

CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI VẤN ĐỀ GIẢM NGHÈO

Ở NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI XÃ IANAN,

HUYỆN ĐỨC CƠ, TỈNH GIA LAI

LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI

Hà Nội, 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

LÊ KIM THẮNG

CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI VẤN ĐỀ GIẢM NGHÈO

Ở NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI XÃ IANAN,

HUYỆN ĐỨC CƠ, TỈNH GIA LAI

Chuyên ngành: Công tác xã hội

Mã số: 60 90 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Khắc Bình

Hà Nội, 2016

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài: Công tác xã hội với vấn đề giảm nghèo ở người dân tộc thiểu số tại xã Ianan, huyện Đức Cơ, tỉnh Gia Lai là công

trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của PGS TS Nguyễn Khắc Bình Các số liệu trong đề tài này được thu thập và sử dụng một cách trung thực, tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình

Hà Nội, tháng 04 năm 2016

Tác giả luận văn

Lê Kim Thắng

LỜI CẢM ƠN

Sau gần sáu tháng thực hiện đề tài nghiên cứu, tôi đã hoàn tất được những yêu cầu, những nhiệm vụ đặt ra

Có được kết quả và thành công đó tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến PGS TS Nguyễn Khắc Bình - người đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận luận văn này Tôi cũng chân thành cảm ơn tới Ban lãnh đạo, các thầy cô trong khoa cùng nhà trường đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi

có thể hoàn thành luận văn đúng thời gian quy định

Đồng thời tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới Lãnh đạo, UBND và người dân tại xã Ianan đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi tiến hành khảo sát, thu thập thông tin trong suốt quá trình nghiên cứu

Mặc dù luận văn đã hoàn thành nhưng tác giả còn hạn chế về chuyên môn, kinh nghiêm, thời gian nghiên cứu nên khó tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của quý thầy cô để luận văn được hoàn thiện hơn

Chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 4 năm 2016

Học viên

Lê Kim Thắng

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tổng quan nghiên cứu Error! Bookmark not defined

3 Ý nghĩa của nghiên cứu Error! Bookmark not defined

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

6 Câu hỏi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

7 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined

8 Giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined

9 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined

10 Cấu trúc luận văn Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI VỀ GIẢM NGHÈO CỦA NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ VÀ THỰC TIỄN CÔNG TÁC XÃ HỘI ĐỐI VỚI GIẢM NGHÈO Ở VÙNG DÂN TỘC THIỂU

SỐ Error! Bookmark not defined

1 Cơ sở lý luận Error! Bookmark not defined 1.1 Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.1.1 Cách tiếp cận lý thuyết hệ thống Error! Bookmark not defined 1.1.2 Cách tiếp cận dựa trên lý thuyết nhận thức hành vi Error! Bookmark not defined

1.1.3 Lý thuyết nhu cầu Error! Bookmark not defined 1.2 Các khái niệm công cụ Error! Bookmark not defined 1.2.1 Một số khái niệm về công tác xã hội Error! Bookmark not defined

1.2.2 Một số khái niệm về nghèo đói và người dân tộc thiểu số Error! Bookmark not defined

1.3 Nhu cầu hoạt động nghề công tác xã hội trong công tác giảm nghèo

Error! Bookmark not defined

1.4 Quan điểm của Đảng, nhà nước trong công tác xóa đói giảm nghèo

Error! Bookmark not defined

2 Cơ sơ thực tiễn Error! Bookmark not defined 2.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu và khách thể nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.1.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.1.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined

2.1.1.2 Đặc điểm dân cư Error! Bookmark not defined 2.1.2 Đặc điểm về khách thể nghiên cứu Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG ĐÓI NGHÈO VÀ CÁC RÀO CẢN CẢN TRỞ VIỆC THOÁT NGHÈO Ở NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI XÃ IANAN, HUYỆN ĐỨC CƠ, TỈNH GIA LAI Error! Bookmark not defined

1 Thực trạng tình hình nghèo ở người DTTS tại xã Ianan Error! Bookmark not defined

1.1 Quy mô và mức độ nghèo Error! Bookmark not defined 1.2 Đặc trưng của các hộ nghèo DTTS được khảo sát Error! Bookmark not defined

1.2.1 Đặc điểm về giới tính, độ tuổi Error! Bookmark not defined 1.2.2 Trình độ học vấn của chủ hộ Error! Bookmark not defined 1.2.3 Đặc trưng về nhân khẩu Error! Bookmark not defined 1.2.4 Thu nhập và chi tiêu của các hộ nghèo DTTS Error! Bookmark not defined

1.2.5 Các điều kiện sống cơ bản của các hộ nghèo DTTS Error! Bookmark not defined

1.2.5.1 Về nhà ở Error! Bookmark not defined 1.2.5.2 Về nhu cầu sử dụng điện Error! Bookmark not defined 1.2.5.3 Nguồn nước sinh hoạt Error! Bookmark not defined 1.2.5.4 Nhà vệ sinh của người nghèo DTTS Error! Bookmark not defined

1.2.5.6 Về đất canh tác và hiệu quả sử dụng đất canh tác Error! Bookmark not defined

1.2.5.7 Giáo dục Error! Bookmark not defined 1.2.5.8 Y tế Error! Bookmark not defined 1.2.5.9 Tín dụng Error! Bookmark not defined 1.2.5.10 Sở hữu tài sản Error! Bookmark not defined

1.2.5.11 Mức độ tham gia vào các hoạt động cộng đồng của người

nghèo Error! Bookmark not defined

2 Các nguyên nhân cản trở việc thoát nghèo ở các hộ nghèo Error! Bookmark not defined

2.1 Nhóm nguyên nhân về bản thân người nghèo Error! Bookmark not defined

2.2 Nhóm nguyên nhân về điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined

2.3 Nhóm nguyên nhân về cơ chế chính sách xã hội Error! Bookmark not defined

2.4 Nhóm nguyên nhân liên quan đến xã hội Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3 TRỢ GIÚP NGƯỜI NGHÈO VÀ VAI TRÒ CỦA CÔNG TÁC XÃ HỘI Error! Bookmark not defined

1 Vai trò của Công tác xã hội và sự cần thiết Công tác xã hội trong việc

thoát nghèo ở địa phương Error! Bookmark not defined

2 Trợ giúp người nghèo và vai trò của công tác xã hội nhằm giúp các hộ

nghèo trên địa bàn xã Ianan thoát nghèo Error! Bookmark not defined 2.1 Cung cấp các dịch vụ xã hội hỗ trợ cho các hộ nghèo Error! Bookmark not defined

2.1.1 Cung cấp các dịch vụ đáp ứng các nhu cầu cơ bản Error! Bookmark not defined

2.1.2 Các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, y tế Error! Bookmark not defined

2.1.3 Các dịch vụ hỗ trợ về giáo dục, đào tạo Error! Bookmark not defined

2.2 Hỗ trợ các điều kiện để phát triển kinh tế hộ gia đình Error! Bookmark not defined

2.3 Thay đổi nhận thức Error! Bookmark not defined 2.4 Trợ giúp phòng ngừa tái nghèo Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

1 Về mặt lý luận Error! Bookmark not defined

2 Về thực tiễn nghiên cứu Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 2 CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ Bảng 2.1: Số hộ nghèo trong toàn xã [4] Error! Bookmark not defined Bảng 2.2 Sở hữu tài sản của các hộ nghèo Error! Bookmark not defined

Biểu đồ 2.1 Biểu đồ thể hiện nguyên nhân gây nghèo Error! Bookmark not defined

1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong giai đoạn đất nước đang chuyển mình từ một quốc gia nông nghiệp trở thành một quốc gia công nghiệp, gắn liền với hội nhập sâu rộng, toàn diện điều này đã mang lại rất nhiều thành quả về kinh tế, văn hóa, xã hội

Đi song song với những thành quả mà công cuộc đổi mới, hội nhập mang lại thì nước ta cũng đang phải đối mặt với các vấn đề như thất nghiệp, khoảng cách giàu nghèo, khai thác tài nguyên quá mức, ô nhiễm môi trường Trong

đó thì vấn đề về khoảng cách giàu nghèo diễn ra rất nhanh, nếu không tích cực xóa đói giảm nghèo và giải quyết các vấn đề xã hội khác thì khó có thể đạt được mục tiêu xây dựng một cuộc sống ấm no, hạnh phúc, bình đẳng

Trong chính sách kinh tế xã hội giai đoạn 1996 - 2000 nhà nước đã xây dựng chương trình mục tiêu quốc gia Trong đó chương trình xóa đói giảm nghèo không chỉ là vấn đề đơn thuần mà nó còn là vấn đề kinh tế xã hội quan trọng Do đó phải có sự chỉ đạo thống nhất giữa chính sách kinh tế và chính sách xã hội Điều này được thể hiện rõ nét hơn trong Nghị quyết 80/NQ-CP

về định hướng giảm nghèo bền vững thời kỳ từ năm 2011 – 2020

Xuất phát từ những điều kiện thực tế ở nước ta hiện nay, xóa đói giảm nghèo về kinh tế là tạo điều kiện tiên quyết để xóa đói giảm nghèo về mặt văn hóa xã hội Vì vậy phải tiến hành xóa đói giảm nghèo cho người dân sinh sống ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, hải đảo, nhằm phá vỡ thể chế sản xuất tự cung tự cấp, độc canh, chuyển dịch cơ cấu kinh tế sản xuất nông nghiệp trên tầm quốc gia, theo hướng sản xuất hàng hóa, phát triển công nghiệp nông thôn, mở rộng thị trường nông thôn, tạo việc làm tại chỗ, tận dụng lao động ở nông thôn vào hoạt động sản xuất tiểu thủ công nghiệp, thương nghiệp và dịch vụ là con đường cơ bản để thoát nghèo Chuyển dịch cơ cấu ở nông thôn

2

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Trần Thị Vân Anh (2003) Nghiên cứu:“Về phương pháp đánh giá tác động

của chính sách XĐGN và xây dựng chiến lược XĐGN đến năm 2010

2 Chương trình đào tạo Cao đẳng nghề (Hà Nội 2012) Giáo trình CTXH với

người nghèo

3 Nguyễn Khắc Bình (2014) Sự phát triển của CTXH trong tương lai ở Việt

Nam (Báo cáo Hội nghị thảo CTXH quốc tế) tại Hà Nội

4 Báo cáo UBND xã Ianan (2014) Báo cáo giảm nghèo

5 Lê Kiên Cương (2013) với Luận án tiến sĩ “Tài chính vi mô hỗ trợ xóa đói

giảm nghèo tại tỉnh Đồng Nai đến năm 2020”

6 Trần Thị Kim Chung “Thực trạng đói nghèo và giải pháp xóa đói giảm

nghèo ở tỉnh Bình Định”,Luận văn thạc sĩ, Đại học Quy Nhơn

7 Nguyễn Hữu Dũng (2007) “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về xóa đói

giảm nghèo theo hướng bền vững”, Tạp chí Lý luận chính trị số 3

8 Bùi Minh Đạo (2010) “Tổ chức và hoạt động buôn làng trong phát triển

bền vững” NXB Khoa học xã hội

9 Bùi Minh Đạo – Bùi Bích Lan (2002) “Thực trạng nghèo đói và một số

giải pháp xóa đói giảm nghèo đối với các dân tộc thiểu số tại chỗ tại Tây Nguyên” NXB Khoa học xã hội

10 Bùi Minh Đạo và các cộng sự (2003) “Một số vấn đề giảm nghèo ở các

dân tộc thiểu số Việt Nam” NXB Khoa học xã hội

11 Trần Thị Minh Đức (2014) Giáo trình tham vấn tâm lý NXB ĐHQG Hà

Nội

3

12 Nguyễn Thị Thu Hà (2013) Đổi mới công tác xã hội trong điều kiện kinh

tế thị trường và hội nhập quốc tế Lý luận và thực tiễn NXB Chính trị quốc

gia Hà Nội

13 Phạm Thái Hưng (chủ biên) “Nghèo đói của dân tộc thiểu số ở Việt Nam

thực trạng và thách thức tại các xã đặc biệt khó khăn”

14 Trần Duy Hưởng (2005) “Xóa đói giảm nghèo ở Gia Lai; một chính sách

đi vào lòng dân” Tạp chí Lao động và xã hội số 258

15 Phạm Văn Hồ (2008) “Xây dựng và phát triển kinh tế xã hội vùng đồng

bào dân tộc tiểu số tỉnh Kon Tum kết quả và một số kinh nghiệm”, Tạp chí

Sinh hoạt lý luận số 5

16 Nguyễn Hoàng Lý (2005) “ Xóa đói giảm nghèo ở Gia Lai – thực trạng

và giải pháp” Luận văn thạc sĩ Kinh tế- chính trị

17 Hà Quế Lâm (20020 “Xóa đói giảm nghèo ở vùng DTTS nước ta hiện

nay- thực trạng và giải pháp” NXB Chính trị quốc gia Hà Nội

18 Bùi Thị Xuân Mai (2010), “Nhập môn Công tác xã hội”, NXB Lao động

Xã hội, Hà Nội

19 Ngân hàng thế giới (WB) (2010), “Đánh giá nghèo đói và chiến lược”

20 Nguyễn Thị Nhung (2013) “Giải pháp xóa đói giảm nghèo nhằm phát

triển kinh tế xã hội ở các tỉnh Tây Bắc Việt Nam” Luận án tiến sĩ

21 Nguyễn Văn Nga (2014) "Công tác xã hội đối với người nghèo từ thực

tiễn các khu tái định cư trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định",

Luận văn thạc sĩ Công tác xã hội, Học viện KHXH

22 Oxfam (2013) “Mô hình giảm nghèo tại một số cộng đồng dân tộc thiểu

số điển hình tại Việt Nam

4

23 Lê Thị Quý (2010) “Giáo trình Xã hội học giới” NXB Giáo dục Việt

Nam

24 Mai Thị Kim Thanh (2012) “Nhập môn Công tác xã hội” NXB Giáo dục

25 UBDT (2009) “Đánh giá giữa kỳ trương trình mục tiêu quốc gia về xóa

đói giảm nghèo và chương trình 135-II” Hà Nội (2009)

26 UBDT (2012) “Báo cáo phân tích điều tra cơ bản chương trình 135-II”

Hà Nội (2012)

27 Mai Hồng Việt (2012) “Một số vấn đề cơ bản của kinh tế Tây Nguyên

trong phát triển bền vững” NXB Khoa học xã hội