ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT PHẠM THỊ HOÀI PHƯƠNG PHÒNG NGỪA CÁC TỘI PHẠM XÂM PHẠM TÍNH MẠNG, SỨC KHỎE, DANH DỰ, NHÂN PHẨM CỦA CON NGƯỜI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH CHUYÊN NGÀNH: T
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
PHẠM THỊ HOÀI PHƯƠNG
PHÒNG NGỪA CÁC TỘI PHẠM XÂM PHẠM TÍNH MẠNG, SỨC KHỎE, DANH DỰ, NHÂN PHẨM CỦA CON NGƯỜI
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH
CHUYÊN NGÀNH: TƯ PHÁP HÌNH SỰ
MÃ SỐ: 60 38 40
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Người hướng dẫn khoa học: GS.TS ĐỖ NGỌC QUANG
HÀ NỘI - NĂM 2007
Trang 2LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các
số liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực và tôi xin chịu trách nhiệm về tất cả những số liệu và kết quả nghiên cứu đó
Luân văn này chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Hà Nội, ngày tháng năm 2007
Tác giả luận văn
Phạm Thị Hoài Phương
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU VÀ ĐỒ THỊ
Trang 3Biểu đồ 2.1: Tình hình TP trên địa bàn tỉnh Bắc
Ninh
39
Bảng 2.1 So sánh tình hình tội phạm xâm phạm đến
tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người
với tội phạm nói chung trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh 40
Bảng 2.2 Tình hình khởi tố, truy tố, xét xử tội
phạm xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân
phẩm của con người trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh 42
Bảng 2.3 So sánh số vụ phạm tội xâm phạm tính
mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người với
tổng số tội phạm được xét xử từ năm 2000 – 2005 trên địa
bàn tỉnh Bắc Ninh
43
Biểu đồ 2.2: Diễn biến tình hình tội phạm xâm
phạm đến tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của
con người (theo số vụ và số bị cáo) từ năm 2000 đến 2005 45
Bảng 2.4 Tính chất, mức độ của các tội phạm xâm
phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con
Bảng 2.5 Số vụ và số bị cáo của từng tội phạm nói
riêng so với tổng số tội phạm xâm phạm tính mạng, sức
khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người nói chung 46
Biểu đồ số 2.2a: So sánh số vụ của từng loại tội
phạm xâm phạm TMSKDDNP của con người (trong 6
năm)
46
Biểu đồ số 2.2b: So sánh số bị cáo của từng loại tội
phạm xâm phạm TMSKDDNP của con người (trong 6
năm)
47
Bảng 2.6 Tình hình tái phạm, tái phạm nguy hiểm
của tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự,
Bảng số 2.7 Tình trạng nghề nghiệp của người
phạm tội
53 Bảng số 2.8 Độ tuổi của người phạm tội 53 Bảng số 2.9 Trình độ học vấn của người phạm tội 54
Trang 4MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các bảng, biểu và đồ thị
PHẦN MỞ ĐẦU
Chương 1 NHẬN THỨC CHUNG VỀ CÁC TỘI XÂM PHẠM
TÍNH MẠNG, SỨC KHOẺ, DANH DỰ, NHÂN PHẨM CỦA
CON NGƯỜI VÀ HOẠT ĐỘNG PHÒNG NGỪA CÁC TỘI
PHẠM NÀY
1.1 Nhận thức chung về các tội xâm phạm tính mạng, sức
khoẻ, danh dự nhân phẩm con người
1.1.1 Khái niệm về các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ,
danh dự, nhân phẩm của con người
1.1.2 Lịch sử phát triển pháp luật hình sự của nhà nước
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam về các tội xâm phạm tính
mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người
1.1.3 Các dấu hiệu pháp lý của các tội xâm phạm đến tính
mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người
1.2 Nhận thức chung về hoạt động phòng ngừa các tội
xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con
người
1.2.1 Khái niệm hoạt động phòng ngừa các tội xâm phạm
đến tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người
1.2.2 Chủ thể trong hoạt động phòng ngừa các tội xâm
phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm con người
1.2.3 Các giải pháp trong phòng ngừa các tội xâm phạm
tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm con người
Tran
g
1
2
3
6
7
11
11
11
16
22
26
26
28
31
Trang 5Chương 2 TÌNH HÌNH VÀ KẾT QUẢ PHÒNG NGỪA
CÁC TỘI XÂM PHẠM TÍNH MẠNG, SỨC KHOẺ, DANH
DỰ, NHÂN PHẨM CỦA CON NGƯỜI TẠI TỈNH BẮC
NINH TỪ NĂM 2000 ĐẾN NĂM 2005
2.1 Một số đặc điểm chung của tỉnh Bắc Ninh
2.2 Số liệu tình hình các tội phạm xâm phạm đến tính
mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người tại tỉnh Bắc
Ninh từ năm 2000 đến 2005
2.2.1 Số liệu tình hình tội phạm đã bị phát hiện
2.2.2 Tình hình tội phạm ẩn
2.3 Kết quả phòng ngừa các tội phạm xâm phạm tính
mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người từ năm
2000 đến 2005
2.2.1 Những kết quả đạt được trong phòng ngừa các tội
phạm xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của
con người trên tại tỉnh Bắc Ninh từ năm 2000 đến 2005
2.2.2 Những tồn tại trong phòng ngừa các tội phạm xâm
phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người
tại tỉnh Bắc Ninh
2.2.3 Những nguyên nhân gây nên những tồn tại trong
đấu tranh phòng, chống các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ,
danh dự, nhân phẩm của con người tại tỉnh Bắc Ninh từ 2000
đến 2005
Chương 3 NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
PHÒNG NGỪA CÁC TỘI PHẠM XÂM PHẠM ĐẾN TÍNH
MẠNG, SỨC KHOẺ, DANH DỰ, NHÂN PHẨM CỦA CON
NGƯỜI TẠI TỈNH BẮC NINH
3.1 Một số dự báo về tình hình các tội phạm xâm phạm
tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người tại tỉnh
35
35
38
38
55
58
58
63
69
85
85
87
Trang 6Bắc Ninh đến năm 2010
3.2 Các giải pháp phòng ngừa chung nâng cao hiệu quả
đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm xâm phạm tính mạng,
sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người trên địa bàn tỉnh
Bắc Ninh
3.2.1 Tăng Cường hiệu lực quản lý công tác đấu tranh,
phòng ngừa các loại tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khoẻ,
danh dự, nhân phẩm của con người
3.2.2 Tăng cường ổn định và phát triển kinh tế ở địa
phương
3.2.3 Giải quyết việc làm cho người lao động
3.2.4 Chú trọng phát triển sự nghiệp văn hoá, giáo dục
3.2.5 Tăng cường công tác quản lý trật tự an toàn xã hội
3.3 Các giải pháp cụ thể nâng cao hiệu quả đấu tranh,
phòng ngừa các loại tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khoẻ,
danh dự, nhân phẩm của con người trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
3.3.1 Những giải pháp nâng cao hiệu quả của các cơ quan
tư pháp
3.3.2 Giải pháp tăng cường các biện pháp phòng ngừa tội
phạm xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của
con người
3.3.3 Nâng cao hiệu quả các biện pháp phòng ngừa nghiệp
vụ
3.3.4 Hoàn thiện hệ thống pháp luật
KẾT LUẬN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
87
90
91
93
94
96
96
102
103
106
109
111
Trang 7PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Con người luôn là vấn đề quan tâm hàng đầu của mọi chính sách
xã hội và pháp luật Đấu tranh bảo vệ quyền con người là trách nhiệm của nhà nước và mọi cá nhân trong xã hội Do vậy, khi có bất kỳ hành
vi nào xâm phạm đến các quyền con người đều bị trừng phạt rất nghiêm khắc Bộ luật hình sự năm 1999 đã dành một chương riêng quy định trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người
Cùng với quá trình chuyển đổi nền kinh tế của đất nước, tình hình kinh
tế ở Bắc Ninh cũng có nhiều thay đổi Là một tỉnh được tách ra từ tỉnh Hà Bắc
cũ, được tái lập theo nghị quyết của Quốc hội khoá IX, kỳ họp thứ 10 ngày 06 tháng 11 năm 1996, có đặc điểm là một tỉnh nằm ở vùng đồng bằng bắc bộ, nhiều làng nghề truyền thống, giao thông thuận lợi, Bắc Ninh thu hút được rất nhiều nhà đầu tư nước ngoài đền đầu tư Nhiều khu công nghiệp đã được xây dựng và đi vào hoạt động như khu công nghiệp Tiên Sơn, khu công nghiệp Quế Võ, ngoài ra một số khu công nghiệp khác đang tiến hành triển khai, xây dựng như khu công nghiệp Đại Đồng-Hoàn Sơn, khu công nghiệp Nam Sơn-Hạp Lĩnh, khu công nghiệp Yên Phong, khu công nghiệp Dược phẩm, khu công nghiệp Kỹ thuật cao Ngoài các khu công nghiệp trên còn có các cụm công nghiệp vừa và nhỏ và là nơi tập trung các làng nghề tiểu thủ công nghiệp truyền thống Tuy nhiên, cùng với quá trình phát triển kinh tế nói trên thì bên cạnh đó cũng xuất hiện các loại tội phạm trong mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội trong đó có sự gia tăng của các loại tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người Đây là vấn đề được sự quan tâm của các cấp, các ngành trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh Tỉnh uỷ, Uỷ ban
Trang 8nhân dân, Hội đồng nhân dân tỉnh Bắc Ninh đã ra nhiều văn bản yêu cầu các ban, ngành, đoàn thể, các tổ chức xã hội đề ra và áp dụng nhiều biện pháp cụ thể nhằm đấu tranh với các loại tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người Các cơ quan bảo vệ pháp luật như Công
an, Viện kiểm sát, Toà án là những cơ quan được giao nhiệm vụ trực tiếp đấu tranh với các loại tội phạm trên, đã áp dụng các biện pháp có hiệu quả để phát hiện, điều tra, truy tố những kẻ phạm tội
Tuy nhiên, trong thực tiễn công tác đấu tranh phòng, chống các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người còn bộc lộ nhiều hạn chế và chưa mang lại kết quả cao, nhiều khó khăn, vướng mắc về thực tiễn chưa được giải quyết Các biện pháp đấu tranh phòng, chống đối với các loại tội phạm này còn mang tính tổng quát
chưa đi vào cụ thể Do vậy, nghiên cứu “Phòng ngừa các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh” là cần thiết, bảo đảm giữ gìn an ninh trật tự và góp
phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh Bắc Ninh nói riêng
và cả nước nói chung
2 Tình hình nghiên cứu
Hiện nay, đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu về các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người Tuy nhiên, các công trình đề cập đến các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người nói trên nghiên cứu trên khía cạnh quy định của luật hình sự, hoặc nghiên cứu đối với từng tội phạm
cụ thể trong phạm vi toàn quốc, chưa có công trình nào nghiên cứu về loại tội phạm này trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh Vì lý do đó, đề tài
“Phòng ngừa các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh” nhằm nghiên
Trang 9cứu các nguyên nhân, điều kiện, đặc điểm nhân thân người phạm tội để
từ đó đưa ra các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
3 Mục đích, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của đề tài này nhằm làm rõ được tình hình các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người; kết quả đấu tranh của các cơ quan bảo vệ pháp luật và đưa
ra các giải pháp nâng cao hiệu quả đấu tranh, phòng ngừa các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Đánh giá một cách đúng đắn tình hình tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của con người trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh trong 6 năm từ năm 2000 đến năm 2005
- Đánh giá chính xác, hiệu quả của các biện pháp đấu tranh đối với các loại tội phạm này
- Xác định những nguyên nhân và điều kiện phạm tội; phân tích các ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế - xã hội; từ đó dự báo tình hình tội phạm trong thời gian tới
- Kiến giải và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả đấu tranh, phòng ngừa đối với các loại tội phạm trên không chỉ trong địa bàn tỉnh Bắc Ninh mà ở phạm vi cả nước
Phạm vi nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu góc độ tội phạm học về các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm con người và kết quả đấu tranh, phòng ngừa trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh từ năm 2000 đến 2005
Trang 10DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bộ Cụng An, Tổng cục CSND (1994), Đề tài KX.04.14, Tội phạm
ở Việt nam thực trạng, nguyờn nhõn và giải phỏp, Hà nội
2 Bộ Cụng An, Tổng cục CSND (1994), Đề tài KX.04.14, Tệ nạn xã hội ở Việt nam thực trạng, nguyờn nhõn và giải phỏp, Hà nội
3 Lê Cảm (1999), Các nghiên cứu chuyên khảo về phần chung luật hình sự (Tập 1), Nxb Công An nhân dân, Hà Nội
4 Lê Cảm (1999) Hoàn thiện pháp luật hình sự Việt nam trong giai
đoạn xây dựng Nhà n-ớc pháp quyền (Một số vấn đề cơ bản của phần chung), Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
5 Lê Cảm (2005), Những vấn đề cơ bản trong khoa học luật hình sự (Phần chung), Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội
6 Nguyễn Hữu Cầu (2002), Đặc điểm tội phạm học của tội phạm cố
ý gây th-ơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của ng-ời khác ở Việt nam hiện nay và các giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa, luận án Tiến sĩ Luật học, Học viện Cảnh sát nhân dân, Hà Nội
7 Công An Tỉnh Bắc Ninh (2000-2005), Báo cáo Tổng kết công tác năm, Bắc Ninh
8 Công an Tỉnh Bắc Ninh (2000 -2005), Báo cáo thống kê, Bắc
Ninh
9 Công an Tỉnh Bắc Ninh, Cơ quan cảnh sát điều tra (2001 - 2005),
Báo cáo Tổng kết công tác năm, Bắc Ninh
Trang 1110 Công an Tỉnh Bắc Ninh, Phòng Cảnh sát hình sự (2001 -2005),
Báo cáo Tổng kết công tác năm, Bắc Ninh
11 Công an Tỉnh Bắc Ninh, Trại tạm giam (2000-2005), Báo cáo Tổng kết công tác năm, Bắc Ninh
12 Phạm Hồng Cử (2005), Phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm giết ng-ời tại các tỉnh, thành phố phía nam, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
13 Đảng Cộng sản Việt nam (2005), Văn kiện Đại hội toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
14 Nguyễn Ngọc Hoà (1991), Tội phạm trong Luật hình sự Việt nam, Nxb Công an Nhân dân, Hà Nội
15 Nguyễn Ngọc Hoà, Lê Thị Sơn (2006), Từ điển pháp luật hình
sự, Nxb T- Pháp, Hà Nội
16 Trịnh Thị Thu H-ơng (2004), Các tội xâm phạm tình dục trẻ
em trong luật hình sự Việt Nam và đấu tranh phòng, chống loại tội phạm này, Luận văn thạc sĩ Luật học, Tr-ờng Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội
17 Khoa Luật tr-ờng ĐHQG Hà Nội (2005), Giáo trình Luật hình
sự Việt nam - Phần chung, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội
18 Khoa Luật tr-ờng ĐHQG Hà Nội (2005), Giáo trình Luật hình
sự Việt nam - Phần các tội phạm, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội,
Hà Nội
19 Dương Tuyết Miên (2005), “Nạn nhân của tội phạm dưới góc
độ tội phạm học“, Tạp chí toà án, (10), tr 5-10
Trang 1220 Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia (1985), Bộ luật hình sự Việt Nam, Hà Nội
21 Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia (1999), Bộ luật hình sự Việt Nam, Hà Nội
22 Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia (2003), Bộ luật tố tụng hình
sự Việt Nam, Hà Nội
23 Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia (1994), Hệ thống các quy
định về pháp luật hình sự, Hà Nội
24 Nhà xuất bản T- pháp (2005), Bộ luật hình sự năm 1999 và toàn bộ các văn bản h-ớng dẫn thi hành, Hà Nội
25 Đỗ Ngọc Quang (1999), Giáo trình tội phạm học, Nxb Đại học
Quốc Gia, Hà Nội
26 Đinh Văn Quế (2006), Bình luận khoa học BLHS phần các tội phạm, Nxb Hồ Chí Minh, TP Hồ Chí Minh
27 Đinh văn Quế (1999), Pháp luật hình sự thực tiễn xét xử và án
lệ, Nxb Lao động “ Xã hội, Hà Nội
28 Sở lao động th-ơng binh và xã hội tỉnh Bắc Ninh (2000-2005),
Báo cáo thống kê, Bắc Ninh
29 Bùi văn Thịnh (2006), Phòng ngừa tội phạm có sử dụng bạo lực những vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
30 Toà án Nhân dân tối cao (1975), Hệ thống hoá luật lệ về hình
sự từ năm 1945-1975, (tập 1), Hà Nội