Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay ở quận hồng bàng thành phố hải phòng

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA SƯ PHẠM HOÀNG THÚC LONG BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY Ở QUẬN HỒNG BÀNG THÀNH P

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA SƯ PHẠM

HOÀNG THÚC LONG

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ

TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

Ở QUẬN HỒNG BÀNG THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2008

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA SƯ PHẠM

HOÀNG THÚC LONG

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO

DỤC HIỆN NAY

Ở QUẬN HỒNG BÀNG THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số : 60 14 05

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS.Trần Thị Tuyết Oanh

HÀ NỘI - 2008

LỜI CẢM ƠN

Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, em xin chân thành cảm ơn PGS.TS Trần Thị Tuyết Oanh, người đã tận tâm hướng dẫn, giúp

đỡ, động viên em trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài

Để hoàn thành luận văn này, tôi cũng nhận được sự giúp đỡ, động viên, tạo điều kiện rất nhiều từ:

Các thầy, cô giáo trong khoa Sư phạm, phòng quản lý đào tạo và nghiên cứu khoa học thuộc khoa Sư phạm, trường Đại học Quốc gia Hà Nội;

Phòng Giáo dục Tiểu học thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng;

Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng;

Gia đình, bạn bè, đồng nghiệp

Xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ và những tình cảm quý báu mà các thầy, cô giáo, các cơ quan và bạn bè đã dành cho tôi!

Hà Nội, tháng 12 năm 2008

Tác giả

Hoàng Thúc Long

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CBGV Cán bộ giáo viên

HOÁ

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài nghiên cứu 7

1.2.1 Quản lý và quản lý trường học 7

1.2.2 Đội ngũ cán bộ quản lý 14

1.2.3 Đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học 17

1.2.4 Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học 21

1.3.Yêu cầu về đổi mới giáo dục tiểu học hiện nay 24

1.3.1 Giáo dục tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân 24

1.3.2 Yêu cầu đổi mới giáo dục tiểu học 28

1.4 Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 31

1.4.1.Nhiệm vụ trường tiểu học 31

1.4.2 Nhiệm vụ, quyền hạn của cán bộ quản lý trường tiểu học 31

1.4.3 Yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học 34

1.4.4 Một số vấn đề dự báo trong việc phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học 38

Chương 2: THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN HỒNG BÀNG, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG HIỆN NAY 2.1.Khái quát về giáo dục tiểu học quận Hồng Bàng 40

2.1.1.Sơ lược về kinh tế – xã hội của quận Hồng Bàng 40

2.1.2.Giáo dục tiểu học quận Hồng Bàng 42

2.2.Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học quận Hồng Bàng 43

2.2.1.Thực trạng về số lượng 43

2.2.2 Thực trạng phẩm chất năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học quận Hồng Bàng 50 2.3 Thực trạng về công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học 59 2.3.1 Nhận thức về công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường

tiểu học quận Hồng Bàng hiện nay 59 2.3.2 Thực trạng các biện pháp đã được thực hiện để phát triển đội ngũ

CBQL trường tiểu học quận Hồng Bàng 60 2.3.3 Đánh giá chung về đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học quận

Hồng Bàng hiện nay 63

Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN

LÝ TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN HỒNG BÀNG THÀNH PHỐ HẢI

PHÒNG ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

3.1 Định hướng đề xuất các biện pháp 68 3.1.1 Quan điểm của Đảng, Nhà nước về vấn đề phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục 68 3.1.2 Mục tiêu giáo dục tiểu học quận Hồng Bàng 69 3.1.3 Yêu cầu về đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học ở quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng 70 3.2 Các biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học quận Hồng Bàng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 71 3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức tầm quan trọng của việc

phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường tiểu học cho lãnh đạo phòng

Giáo dục và Đào tạo, cán bộ quản lý trường tiểu học 71 3.2.2 Biện pháp 2: Tổ chức đánh giá định kỳ hàng năm đội ngũ cán bộ quản lý các trường tiểu học trong quận 73

3.2.3 Biện pháp 3: Lập kế hoạch qui hoạch phát triển đội ngũ cán bộ quản

lý trường tiểu học cho từng giai đoạn cụ thể, đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo

dục hiện nay 76

3.2.4 Biện pháp 4: Đa dạng hoá các hình thức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ quản lý trường tiểu học 80

3.2.5 Biện pháp 5: Tuyển chọn, sử dụng hợp lí năng lực sở trường của cán bộ quản lý trường tiểu học phù hợp với từng điều kiện, hoàn cảnh cụ thể 83

3.2.6 Biện pháp 6: Xây dựng môi trường công tác, tạo động lực phát triển cho cán bộ quản lý trường tiểu học để phát huy khả năng, sở trường trong việc xây dựng, phát triển nhà trường, nâng cao chất lượng giáo dục 87

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 90

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 90

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 96

1 Kết luận 96

2 Khuyến nghị 97

TÀI KIỆU THAM KHẢO 102 PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Luật Giáo dục năm 2005 qui định mục tiêu giáo dục phổ thông như sau:

“Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam

xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những

cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở” [6]

Sự quan trọng của giáo dục tiểu học đã được xác định rõ làm cơ sở ban đầu, là nền móng của giáo dục phổ thông Đội ngũ CBQL, giáo viên tiểu học cần phải được đào tạo, bồi dưỡng bài bản, thường xuyên để đảm nhận trách

nhiệm cao cả của mình Nhưng hiện nay, “Công tác quản lý giáo dục còn kém hiệu quả”[16,tr.14] “Một bộ phận các cán bộ, đảng viên, kể cả một số cán bộ chủ chốt, yếu kém về phẩm chất và năng lực, vừa thiếu tính tiên phong, gương mẫu, vừa không đủ trình độ hoàn thành nhiệm vụ”[28,tr.66] Để khắc phục

những yếu kém về QLGD và về chất lượng đội ngũ, ngày 15/6/2004, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã có Chỉ thị số 40-CT/TW về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục: “Phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy

sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, trong đó nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là lực lượng nòng cốt, có vai trò quan

trọng”[1] Chỉ thị cũng đã nêu: ”Mục tiêu là xây dựng đội ngũ nhà giáo và

cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hoá, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đăc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất,

lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo”[1] Để chỉ đạo thực hiện Chỉ thị

đó, ngày 11/01/2005, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số

09/2005/QĐ-TTg về việc phê duyệt Đề án xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo

và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2005-2010 [17]

Mới đây, ngày 10-1-2008, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số: 07/2008/QĐ-TTg về việc phê duyệt chương trình mục tiêu quốc gia giáo dục và đào tạo đến năm 2010 [18] Chương trình bao gồm 7 dự án với kinh phí thực hiện khoảng 20.270 tỷ đồng với mục tiêu hỗ trợ ngành Giáo dục thực hiện các nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ về GD&ĐT và hoàn thành những nhiệm vụ đề ra trong chiến lược phát triển giáo dục 2001 - 2010, góp phần tạo điều kiện để giáo dục tiếp cận trình độ tiên tiến trong khu vực và trên thế giới, thiết thực phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương và cả nước

QLGD luôn là khâu quan trọng, có tính quyết định đến chất lượng giáo dục và các hoạt động xã hội Cho nên công tác quản lý của các cơ quan QLGD sẽ góp phần chủ yếu vào việc phát triển đội ngũ CBQL giáo dục của các trường học

Trong những năm qua, Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng đã có bước phát triển tích cực về quy mô và chất lượng các ngành học, cấp học, bậc học Thành phố và các địa phương rất chú trọng và có kế hoạch đầu tư chương trình, CSVC - kỹ thuật cho các trường học đặc biệt các trường tiểu học, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ và hiệu quả rõ rệt Đội ngũ CBQL được quan tâm bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ Nhưng chất lượng giáo dục nhìn chung vẫn còn thấp, hiệu quả giáo dục chưa cao Một trong những nguyên nhân của sự hạn chế đó là do chất lượng của đội ngũ CBQL giáo dục

tại các cơ sở giáo dục trong thành phố nói chung và CBQL giáo dục các trường tiểu học nói riêng chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu mới của sự nghiệp phát triển giáo dục Cùng với các đơn vị giáo dục khác trong thành phố, GD&ĐT quận Hồng Bàng cũng đang khẩn trương tìm những giải pháp quản lý để phát triển đội ngũ CBQL giáo dục của quận, trong đó có CBQL giáo dục các trường tiểu học

Chính vì lý do đó, đề tài quan tâm đến biện pháp phát triển đội ngũ CBQL trường tiểu học để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, trọng tâm nghiên cứu ở quận Hồng Bàng, nhằm góp phần vào sự nghiệp đổi mới giáo dục của thành phố Hải Phòng trong giai đoạn hiện nay

2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài đánh giá thực trạng chất lượng đội ngũ CBQL trường tiểu học quận Hồng Bàng hiện nay và đưa ra một số biện pháp phát triển đội ngũ CBQL trường tiểu học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học thành phố, đáp ứng được các yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của các biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học

3.2 Nghiên cứu thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học quận Hồng Bàng hiện nay

3.3 Đề ra những biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường tiểu học quận Hồng Bàng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học của quận, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay của thành phố

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Ban Bí thư Trung ương, Chỉ thị số 40-CT/TW Về việc xây dựng, nâng cao

chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục

2 Đặng Quốc Bảo - Nguyễn Đắc Hưng, Giáo dục Việt Nam hướng tới

tương lai- Vấn đề và giải pháp, Nxb Chính trị Quốc gia, 2004

3 Đặng Quốc Bảo Một số tiếp cận mới về khoa học quản lý và việc vận

dụng vào QLGD Trường Cán bộ quản lý GD & ĐT TƯ1 Hà Nội, 1995

4 Đặng Quốc Bảo, Một số tiếp cận mới về khoa học quản lý và việc vận dụng

vào quản lý giáo dục, Trường Cán bộ quản lý GD & ĐT TƯ1 Hà Nội, 1995

5 Đặng Quốc Bảo, Một số khái niệm về quản lý giáo dục, Trường Cán bộ

quản lý Giáo dục và Đào tạo, Hà Nội 1997

6 Bộ Giáo dục và Đào tạo Tìm hiểu Luật Giáo dục 2005 Nxb Giáo dục Hà

Nội, 2005

7 Bộ Giáo dục và Đào tạo Các văn bản hiện hành về giáo dục- đào tạo

Nxb Thống kê Hà Nội (5 tập) 2001-2005

8 Bộ Giáo dục và đào tạo, Hướng dẫn công tác quản lý trong nhà trường những qui định mới nhất dành cho hiệu trưởng năm học 2008-2009, Nxb

Hồng Đức, 2008

9 Bộ Giáo dục và đào tạo, Quyết định số 32/2005/QĐ-BGD&ĐT Hà Nội, ngày 24 tháng 10 năm 2005 về việc ban hành Quy chế công nhận trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia.

10 Bộ Giáo dục và đào tạo, Quyết định số 04/2008/QĐ-BGDĐT Hà Nội, ngày 04 tháng 2 năm 2008 về việc ban hành quy định về tiêu chuẩn đánh

giá chất lượng giáo dục trường tiểu học

11 Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đại cương về quản lý, Trường

cán bộ quản lý GD&ĐT và Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, Hà Nội 1996

12 Nguyễn Quốc Chí, Tập tài liệu Sự phát triển các quan điểm giáo dục hiện đại

13 Nguyễn Quốc Chí, Tài liệu Lý luận quản lý giáo dục

14 Nguyễn Quốc Chí, Tài liệu Cơ sở khoa học quản lý

15 Nguyễn Đức Chính (Chủ biên), Kiểm định chất lượng trong giáo dục đại

học, Nxb Đại học Quốc Gia Hà Nội, 2002

16 Chính phủ, Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010 (ban hành kèm

theo QĐ số 201/2001/QĐ-TTg ngày 28/12/2001 của Thủ tướng Chính phủ,

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2006

17 Chính phủ, Quyết định số 09/2005/QĐ-TTg về việc Phê duyệt Đề án xây

dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2005-2010

18 Chính phủ, Quyết định số: 07/2008/QĐ-TTg về việc phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia giáo dục và đào tạo đến năm 2010

19 Hoàng Chúng, Phương pháp thống kê toán học trong khoa học giáo dục,

Nxb Thống kê, 1984

20 Dự án Phát triển giáo viên tiểu học, Quản lý chuyên môn ở trường tiểu

học theo chương trình và sách giáo khoa mới Nxb Giáo dục Hà Nội, 2006

21 Dự án Phát triển giáo viên tiểu học, Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo

viên và đổi mới QLGD tiểu học Nxb Giáo dục Hà Nội, 2006

22 Dự án Phát triển giáo viên tiểu học, Phương pháp nghiên cứu khoa học

giáo dục, Nxb Giáo dục, Hà Nội 2006

23 Vũ Cao Đàm, Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Nxb Khoa học và

kỹ thuật, 2005

24 Đảng Cộng Sản Việt Nam, Văn kiện hội nghị lần thứ II BCH TW khoá

VIII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 1997

25 Đảng Cộng Sản Việt Nam, Văn kiện hội nghị lần thứ III BCH TW (khoá

VIII), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

26 Đảng Cộng Sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị lần thứ VI Ban chấp hành

Trung ương khoá IX, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

27 Đảng Cộng Sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

IX, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2006

28 Đảng Cộng Sản Việt Nam, Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

X, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

29 Phạm Minh Hạc, Giáo dục Việt Nam trước ngưỡng cửa thế kỷ 21

30 Phạm Minh Hạc, Một số vấn đề giáo dục học và khoa học giáo dục, Hà

Nội, 1998

31 Đặng Xuân Hải, Đề cương bài giảng Vai trò xã hội trong quản lý giáo

dục, Khoa sƣ phạm- ĐHQG, Hà Nội 2007

32 Đặng Xuân Hải, Chuyên đề Quản lý sự thay đổi trong giáo dục, Khoa sƣ

phạm - ĐHQG, Hà Nội 2007

33 Hồ Chí Minh Toàn tập Nxb chính trị quốc gia, 1994

34 Nguyễn Sinh Huy- Nguyễn Văn Lê, Giáo dục học đại cương, Nxb Giáo

dục, Hà Nội, 1997

35 Trần Kiểm, Khoa học quản lý nhà trường phổ thông, Nxb ĐHQG Hà

Nội, Hà Nội 2002

36 Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đại cương về quản lý giáo dục học đại cương, Nxb

Giáo dục, Hà Nội, 2003

37 Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Bài giảng Quản lý nhân sự trong giáo dục

38 Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Bài giảng Tâm lý học ứng dụng trong tổ chức và

quản lý giáo dục

39 Đặng Huỳnh Mai, Một số vấn đề về đổi mới giáo dục vì sự phát triển bền

vững, Nxb Giáo dục 2006