Thuốc bảo vệ thực vật và một số chất khó phân hủy

Mô tả được các loại thuốc BVTV, một số hợp chất hữu cơ khó phân huỷ POPs, thực trạng sử dụng & tồn lưu trong môi trường 2.. Trình bày được các đường phơi nhiễm và một số ảnh hưởng sức kh

THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT

VÀ MỘT SỐ HỢP CHẤT HỮU CƠ KHÓ PHÂN HUỶ

Mục tiêu

1 Mô tả được các loại thuốc BVTV, một số hợp chất hữu cơ khó

phân huỷ (POPs), thực trạng sử dụng & tồn lưu trong môi trường

2 Trình bày được các đường phơi nhiễm và một số ảnh hưởng sức

khoẻ do phơi nhiễm với thuốc BVTV và POPs

3 Trình bày được một số nguyên tắc chính trong sử dụng an toàn

thuốc BVTV

I Thuốc BVTV & POPs

Video: http://www.youtube.com/watch?v=MqrbFdJChzM

(Pesticides and their ethical implications) 7 phút

Nhận thức về tác dụng của thuốc BVTV thay đổi như thế nào?

Quốc gia nào sử dụng thuốc BVTV với lượng lớn nhất thế giới?

(Xem thêm video: What are pesticides? 4 phút

http://www.youtube.com/watch?v=BcKt2R-xv6I)

I Thuốc BVTV & POPs

 Thuốc BVTV: những chất độc có nguồn gốc từ tự nhiên hay hóa chất tổng hợp được dùng để bảo vệ cây trồng và nông sản, chống lại sự phá hoại của những sinh vật gây hại

lại hiệu quả ổn định.

 Tác hại?

 Tồn lưu gây ô nhiễm môi trường

 Tiêu diệt các sinh vật không chủ đích, côn trùng thụ phấn hoa  hệ sinh

thái

 Dịch hại kháng thuốc

 Tồn lưu trong thực phẩm  ảnh hưởng sức khoẻ con người…

1.2 Phân loại thuốc BVTV

Theo anh/chị, thuốc BVTV được phân loại như thế nào?

Đối tượng phòng chống: thuốc trừ sâu (insecticide), thuốc trừ cỏ (herbicide), thuốc trừ bệnh (fungicide: trừ nấm, vi khuẩn), trừ chuột (rodenticide), trừ nhện (acricide, miticide), trừ tuyến trùng (nematicide)

Theo đường xâm nhập: tiếp xúc, vị độc, xông hơi, thấm sâu và nội hấp

Nguồn gốc hoá học: nguồn gốc thảo mộc, sinh học, vô cơ, hữu cơ

Cơ chế tác động: thuốc kìm hãm men cholinesterase, kìm hãm hô hấp…

Phương thức tác động: thuốc điều khiển sinh trưởng côn trùng, thuốc triệt sản, chất dẫn dụ, chất xua đuổi hay chất gây ngán,

Theo các dạng thuốc: thuốc bột, thuốc nước…

 Phương pháp sử dụng: thuốc dùng để phun lên cây, thuốc xử lý giống…

Phân loại theo

WHO LD50 ở chuột (mg/kg cân nặng cơ thể)

Qua miệng Qua da

 Danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng ở Việt Nam

 1418 hoạt chất, 3520 tên thương phẩm

 Thuốc trừ sâu, thuốc trừ bệnh, thuốc trừ cỏ, thuốc trừ chuột, thuốc điều hoà

sinh trưởng, chất dẫn dụ côn trùng, thuốc trừ ốc, chất hỗ trợ (chất trải).

 Thuốc trừ mối: 12 hoạt chất với 16 tên thương phẩm

 Thuốc khử trùng kho: 5 hoạt chất với 5 tên thương phẩm

 Thuốc sử dụng cho sân golf: trừ sâu, trừ bệnh, trừ cỏ điều hoà sinh trưởng

 Hạn chế sử dụng : 15 hoạt chất, 25 tên thương phẩm

 Cấm sử dụng: 29 hoạt chất

Thông tư số 10/2012/TT-BNNPTNT

1.3 POPs

Nguồn: Bonefeld-Jorgensen EC Biomonitoring in Greenland: human biomarkers of exposure and effects –

a short review Rural and Remote Health 10: 1362 (Online) 2010 Available: http://www.rrh.org.au

1.3 POPs (tiếp)

International Symposium on Halogenated

Persistent Organic Pollutants - Dioxin

http://www.dioxin20xx.org/ ohc_database_search.htm

 Từ 1940 được sử dụng rộng rãi: diệt trừ dịch hại bảo vệ mùa màng, vật nuôi, kiểm soát một số bệnh truyền qua véc tơ, diệt cỏ và tảo ở

ao hồ, diệt cỏ ở đường đi…

II Thực trạng sử dụng thuốc BVTV

 Việt Nam: từ 1950s gia tăng

được phép sử dụng, hạn chế sử dụng, cấm sử dụng ở Việt Nam

 Nhập khẩu > 70.000 tấn thành phẩm ~ 210 - 500 triệu

USD/năm > 90% thuốc BVTV nhập khẩu từ Trung Quốc

 ~ 30-35% là thuốc nhập lậu, nhiều loại cực độc, thuộc danh

mục thuốc BVTV cấm sử dụng tại VN (Pham Van Hoi 2013)

lúc, không đúng cách

 Video: Sử dụng thuốc BVTV sai quy định (3 phút 40) http://www.youtube.com/watch?v=WCfO3aVx_hE

 ĐBSCL năm 2013: ~ 50% loại thuốc BVTV sử dụng thuộc nhóm II

&III theo WHO (Toan 2013)

 ~ 70% nông hộ vứt bỏ vỏ thuốc sau khi sử dụng ngay tại nơi phun thuốc, 17% giữ lại các chai lọ thuốc có thể bán phế liệu (Toan 2013)

 Mất ~ 700 triệu USD/năm do các tổn thất sức khoẻ liên quan

 Mất cơ hội xuất khẩu rau quả, ~ tổng thu nhập do xuất khẩu rau quả trong năm 2010 (World Bank)

II Thực trạng sử dụng thuốc BVTV (tiếp)

III Sự tồn lưu của thuốc BVTV trong môi trường

III Sự tồn lưu của thuốc BVTV trong môi trường

Video: Pesticides and the Environment

http://www.youtube.com/watch?v=UB4ezMiopAM

tiêu cực tới môi trường?

Những đặc tính nào quyết định ảnh hưởng ngắn hạn/dài hạn của

TBVTV với môi trường?

Nêu ít nhất 2-3 thông tin chính liên quan đến mỗi đặc tính này?

Những yếu tố nào ảnh hưởng tới nguy cơ TBVTV gây ảnh hưởng tiêu cực tới môi trường?

Persistence – tính bền vững/tồn lưu trong môi trường

Mobility – khả năng phát tán

Non-target toxicity – độc tính đối với loài không chủ đích

Volume of use – lượng sử dụng

III Sự tồn lưu của TBVTV trong môi trường

Những đặc tính nào quyết định ảnh hưởng ngắn hạn/dài hạn của TBVTV với môi trường?

sáng mặt trời

Persistence: bền vững/tồn lưu trong MT (vd Chlordane, DDT)

Bio-accumulation: tích luỹ sinh học

Volatility: khả năng bay hơi

Adsorption: hấp phụ

Absorption: hấp thụ

III Sự tồn lưu của TBVTV trong môi trường

IV Đường phơi nhiễm với thuốc BVTV, POPs và ảnh hưởng sức khoẻ

Các đường phơi nhiễm với thuốc BVTV và POPs?

video: http://www.youtube.com/watch?v=Vo_LoMNPy5Y

(Long-term health effect of pesticide exposure) phút thứ 8.0

Tiếp xúc qua da, mắt

Hô hấp

Tiêu hoá

Mẹ sang con

Video xem ở nhà: http://www.youtube.com/watch?

v=ENeBYr5gaR8 (Health Hazards of pesticides 1958 CDC)

4.1 Đường phơi nhiễm với thuốc BVTV và POPs

4.2 Những ảnh hưởng cấp tính

4.2 Những ảnh hưởng cấp tính

Biểu hiện tại chỗ, biểu hiện toàn thân:

Mệt mỏi, bơ phờ;

da bị tấy, viêm, xạm, đổ mồ hôi;

mắt có cảm giác ngứa, viêm, chảy nước, mờ, đồng tử bị co hoặc giãn;

miệng và họng nóng rát;

ra nhiều nước giãi, buồn nôn, nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy,

nhức đầu, chóng mặt, rối loạn, bồn chồn, cơ bắp co giật, đi lảo đảo, nói nhịu, khó thở, xỉu

tim, phổi, dạ dày, ruột, gan, thận và các cơ

4.3 Những ảnh hưởng mãn tính

 Ung thư: ~ 90% thuốc diệt nấm, 60% thuốc diệt cỏ, 30% thuốc trừ sâu là chất có khả năng gây ung thư (EPA)

 Ung thư não, vú, tuyến tiền liệt, máu, dạ dày, bàng quang, thận, gan, phổi,

miệng, hầu, thực quản, tuỵ, da …

 Ảnh hưởng tới phát triển và khả năng học ở trẻ: ảnh hưởng quá trình tổng hợp ADN, giảm IQ…

4.3 Những ảnh hưởng mãn tính (tiếp)

 Dị tật thai nhi: gai sống chẻ đôi, thiếu tay/chân, hội chứng Down…

 Rối loạn nội tiết

 Ảnh hưởng tới hệ thần kinh: bệnh Alzheimer's & Parkinson’s

 Ảnh hưởng sinh sản: dậy thì sớm ở bé gái, muộn ở bé trai, giảm tinh trùng, vô sinh, sẩy thai, thai chết lưu…

v=Vo_LoMNPy5Y (Long-term health effect of pesticide

exposure) 24 phút

V Sử dụng an toàn thuốc BVTV

Những yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả thuốc BVTV?

Thuốc và chất lượng thuốc

Người sử dụng thuốc: cách sử dụng, các pha, cách phun

 Chọn đúng công cụ phun rải cho từng mục đích

 Nên dùng luân phiên các thuốc khác nhau

 Sử dụng hỗn hợp thuốc BVTV đúng cách

 Sử dụng bảo hộ an toàn và đúng cách

 Thực hành phun an toàn, đảm bảo vệ sinh cá nhân

V Sử dụng an toàn thuốc BVTV: 5 nguyên tắc vàng

 Luôn cẩn thận khi sử dụng thuốc;

 Vệ sinh cá nhân sau khi sử dụng thuốc;

 Bảo quản bình phun tốt;

V Sử dụng an toàn thuốc BVTV

 Integrated pest management: quản lý dịch hại tổng hợp

 5 phút Video: IPM basics http://www.youtube.com/watch?

v=GqjJg6KGOe4

 Build your knowledge: trang bị kiến thức về cây trồng và dịch hại

 Monitor plants: theo dõi cây trồng và dịch hại

 Decision making: ra quyết định về cách thức, thời điểm diệt dịch hại

 Intervention: can thiệp: vật lý (cơ học: bắt, bẫy, bả…), sinh học, hoá học

 Keep record: sổ theo dõi dịch hại

Video xem ở nhà: IPM in agriculture http://www.youtube.com/watch?

v=WTsXozqyGQU

Video tổng hợp: Sử dụng thuốc BVTV an toàn hiệu quả (30 phút)

http://www.youtube.com/watch?v=E6m-H631-10

Mục tiêu

phân huỷ (POPs), thực trạng sử dụng và sự tồn lưu trong môi trường

sức khoẻ do phơi nhiễm với thuốc BVTV và POPs

3 Trình bày được một số nguyên tắc chính trong sử dụng an toàn

thuốc BVTV

http://www.youtube.com/watch?v=VKyG7dxBCXE (12 phút)

Tài liệu tham khảo

1 Firbank LG, et al., Assessing the impacts of agricultural intensification on biodiversity: a

British perspective Philosophical Transactions B 2008 363 (1492 ): p 777-787.

2 Crop Protection Association, Pesticides in Perspectives 2007, Crop Protection Association.

3 Trần Văn Hai, Giáo trình Hoá chất Bảo vệ thực vật 2009: Trường Đại học Cần Thơ.

4 Nguyễn Trần Oánh, Nguyễn Văn Viên và Bùi Trọng Thuỷ, Giáo trình sử dụng thuốc bảo vệ

thực vật 2007: Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội.

5 Chowdhary S, Bhattacharyy R, and Banerjee D, Invited critical review: Acute

organophosphorus poisoning Toxicology 2013 307: p 123–135.

6 Carolyn Randall, National Pesticide Applicator Certification Core Manual 2013,

Washington DC: National Association of State Departments of Agriculture Research

Foundation.

7 World Health Organization, The WHO Recommended Classification of Pesticides by Hazard

and Guidelines to Classification 2009, 2010, World Health Organization,.

8 Mrema EJ, et al., Persistent organochlorinated pesticides and mechanisms of their toxicity

Toxicology 2013 307: p 74-88.

9 Registry, A.f.T.S.a.D., Toxicological Profile: for DDT, DDE, and DDE , 2002, Agency for

Toxic Substances and Disease Registry.

9 Usman Ali, et al., Organochlorine pesticides (OCPs) in South Asian region: A review Science of the

Total Environment 476–477 (2014) 705–717, 2014 476-477: p 705-717.

10 Minh, N.H., et al., Pollution sources and occurrences of selected persistent organic pollutants (POPs) in

sediments of the Mekong River delta, South Vietnam Chemosphere, 2007 67(9): p 1794-1801.

11 Zhang G, et al., Passive atmospheric sampling of organochlorine pesticides, polychlorinated biphe- nyls,

and polybrominated diphenyl ethers in urban, rural, and wetland sites along the coastal length of India

Environ Sci Technol 2008 42: p 8218–8223.

12 Sanpera C, et al., Persistent organic pollutants in little egret eggs from selected wetlands in Pakistan

Arch Environ Contam Toxicol, 2003 44: p 360-368.

13 Stockholm Convention on Persistent Organic Pollutants 2001.

14 Nations, T.U., Stockholm Convention on Persistent Organic Pollutants 2001 - Amendment to Annex A

2013.

15 Dasgupta S, et al., Pesticide poisoning of farm workers–implications of blood test results from Vietnam

Int J Hyg Environ.-Health, 2007 210: p 121-132.

16 Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Thông tư về việc ban hành Danh mục thuốc bảo vệ thực vật

được phép sử dụng, hạn chế sử dụng, cấm sử dụng ở Việt Nam, 2012.

17 Pham Van Hoi, Mol A, and Oosterveer P, State governance of pesticide use and trade in Vietnam NJAS

- Wageningen Journal of Life Sciences, 2013 67: p 19-26.

Tài liệu tham khảo