Các xét nghiệm di truyền để chẩn đoán một số bệnh tim mạch

Đặt vấn đềCùng với sự phát triển của xã hội, bệnh lây truyền giảm, bệnh tim mạch, chuyển hóa, di truyền … tăng.. Phần chủ yếu còn lại là những bệnh như các bất thường ở tim, van tim, mạc

Xét nghiệm di truyền phân tử ứng

dụng trong tim mạch

Trần Đức Phấn, Lương Thị Lan Anh, Nguyễn Thị Trang

Bộ môn Y sinh học – Di truyền – ĐHYHN

Đặt vấn đề

Cùng với sự phát triển của xã hội, bệnh lây truyền giảm, bệnh tim mạch, chuyển hóa, di truyền … tăng

Bệnh DT tim mạch: 5% do bất thường NST, 3% đột biến đơn gen Phần chủ yếu còn lại là những bệnh như các bất thường ở tim, van tim, mạch vành, cao

huyết áp, thấp tim di truyền đa nhân tố

Bệnh DT đa nhân tố

DT đa nhân tố: do nhiều gne + yếu tố môi

trường => bệnh

= Do nhiều gen nên khó XN

- Do phải có nhân tố môi trường mới biểu hiện nên nếu xác định người mang gen vẫn có thể phòng xuất hiện

Mục tiêu của nghiên cứu

Mô tả thực trạng triển khai các XNDT phân tử để chẩn đoán một số bệnh tim mạch, đề xuất phương hướng tiếp theo

Phương pháp NC

Chiết tách DNA PCR Điện di gel agarose

Tinh sạch sản phẩm Giải trình tự gen

(ABI 3100 sequencer)

Phương pháp nghiên cứu

 XN gen MYH7, TNNT2

Phì đại cơ tim (10

mẫu)

Nhồi máu cơ tim (5

mẫu)

 XN gen FGB, THBD

PP nghiên cứu

Mô tả thực trạng

Tên mồi Độ lớn Tên gen Bệnh

THBD Nhồi máu cơ tim

MYH7Ex13f1-

MYH7Ex14r1 488 bp MYH7, TNNT2 Cơ tim phì đại MYH7Ex19f1m2-

Kết quả

Bệnh phì đại cơ tim

Trình tự Exon 13 của gen MYH7:

agtcatctct ttaccaactt tgctacttgcc ttttccttcc agaggctga caagtctgcc tacctcatgg ggctgaactca gccgacctgc tcaaggggc tgtgccaccc tc G ggtgaaa gtgggcaatga gtacgtcacc aaggggcag aatgtccagc aggtgggtcc atcttcagatg ataat

Đột biến: Arg403Gln, G => A.

Bệnh nhồi máu cơ tim

Trình tự promotor gen FGB:

4401 cattttacct tatgtgaatt aaggacaaaa tattaaagct attcagcaca

4451 aaaaaagggt ctttctgatg tgtatttttc atagaatagg gtatgaattt

4501 gttattttgt tattttgatt aatgtctaaa acaaaagata aacacattat

4551 gatataacat tactattgat tttaatg G cc ccttttgaaa tagaattatg

4601 tcattgtcag aaaacataag catttatggt atatcattaa tgagtcacga

4651 ttttagtggt tgccttgtga gtaggtcaaa tttactaagc ttagatttgt

4701 tttctcacat attctttcgg agcttgtgta gtttccacat taatttacca

4751 gaaacaagat acacatctct ctttgaggag tgccctaact tcccatcatt

4801 ttgtccaatt aaatgaattg aagaaattta atgtttctaa actagaccaa

4851 caaagaataa tagttgtatg acaagtaaat aag C tttgct gggaagatgt

4901 tgcttaaatg ataaaatggt tcagccaaca agtgaaccaa aaattaaata

4951 ttaactaagg aaaggtaacc atttctgaag tcattcctag cagaggactc

5001 agatatatat aggattgaag atctctcagt taagtctaca tgaaaaggat

5051 ggtttcttgg agcttccaca aacttaaaac catgaaacat ctattattgc

5101 tactattgtg tgtttttcta gttaagtccc aaggtgtcaa cgacaatgag

Đột biến đồng hợp tử: -455G => A, -148C => T

ĐB dị hợp tử ở mẹ và con trai BN

Các kỹ thuật khác đã được triển khai

Tên gen Mục đích xét nghiệm

ACE, AGT, NOS3 Xác định nguy cơ tăng huyết áp

ITGA2, GP1BA, ACE, AGT,

NOS3, ApoE Bệnh DT mạch vành, nhồi máu cơ tim ITGB3, ITGA2 (7231), GP1BA,

Gen apolipoprotein E (ApoE) DT RL mỡ máu gây xơ vữa động mạch

1 F2, F5, MTHFR, MTRR, MTR

2 Gen ITGA2, GP1BA

3 Gen ITGB3

Yếu tố DT gây bệnh huyết khối

4 Bàn luận

4.1 Bệnh phì đại cơ tim

- DT đa nhân tố: ĐB chuỗi nặng β-myosin do gen MYH7 chi phối, troponin T do gen TNNT2 chi phối.

- Bệnh không có điểm nóng ĐB.

ĐB hay gặp là: ĐB ở exon 8, 9, 13-16, 19, 20, 22-24, 30 của gen MYH7 và exon 8, 9, 11, 14-16 của gen TNNT2 Gen MYH7 chúng tôi mới phân tích exon 13, 14, 19 20; với gen TNNT2 mới phân tích exon 8, 9

Đầy đủ cần phân tích tiếp các exon khác của gen MYH7

và TNNT2

Bàn luận

Vì là bệnh DT đa nhân tố bên một số tác giả thấy có một số người có gen nhưng không biểu hiện triệu

chứng dù đã 50-60 tuổi

ĐB gen TNNT2 thường liên quan đến đột tử sớm

(ngay ở tuổi trẻ) mặc dù chỉ phì đại cơ tim ở mức tối thiểu

Theo một số tác giả, với người mang gen ĐB gây

phì đại cơ tim, đặc biệt ĐB gen TNNT2 thì cần tránh thể dục nặng, trành thuốc làm tăng nguy cơ bệnh

4.2 Bệnh nhồi máu cơ tim

Cơ chế bệnh sinh hình thành huyết khối

Gen liên quan: FGB, THBD, FGA, FGG

NC này mới XN 2 gen FGB và THBD

ĐB hay gặ là:

Promoter của FGB ở -148 (C=>T) và -455 (G=>A)

-Gen THBD ở vị trí -33 (G => A)

Do mới phân tích được vùng ĐB cao của 2 gen chính nên

tỷ lệ phát hiện chưa cao.

Đây cũng là bệnh DT đa nhân tố nên việc phát hiện người mang gen bệnh giúp phòng ngừa bệnh biểu hiện.

4.3 XN di truyền trong bệnh tim mạch

Việc chẩn đoán các bệnh tim mạch thường dựa vào triệu chứng lâm sàng

Phần lớn là bệnh DT đa nhân tố nên XN DT khó

khăn, tốn kém và tốn thời gian

Việc phát hiện người mang gen bệnh giúp phòng

ngừa bệnh biểu hiện

Hướng của các nhà DT: PCR đơn=> multiplex PCR

=> biochip

Một số nhận xét

Triển khai XN DT phân tử ở BM Y sinh học-DT ĐHYHN:

- Xác định ĐB Arg453Cys, C=>T ở exon 13 của gen MYH7 của 1 BN phì đại cơ tim

- Xác định ĐB -455G=>A, -148C=>T ở promoter của gen FGB của 1 BN nhồi máu cơ tim

- Hoàn chỉnh kỹ thuật để xác định hơn 20 gen liên quan đến một số bệnh tim mạch DT thường gặp khác

Thank you for your attention