Angiosome ứng dụng trong chẩn đoán và điều trị bệnh nhân thiếu máu chi trầm trọng

• Angiosome là vùng cấp máu riêng biệt của một động mạch đối với tổ chức xương, phần mềm trong không gian 3 chiều.. • Taylor và CS: giới thiệu lần đầu năm 1987 • Attinger và CS: hoàn thi

Angiosome ứng dụng 


trong chẩn đoán, điều trị CLI

Bs.Đào Danh Vĩnh Khoa CĐHA - Bệnh viện Bạch Mai

– Đau khi nghỉ ngơi

– Loét không liền, hoại thư

– Vị trí đặc biệt: ngón chân, bàn chân, gót chân

– Chỉ định phẫu thuật cắt cụt chi dưới phổ biến nhất trong nhóm không chấn thương

Giới thiệu

• Cắt cụt chi không phải là lựa chọn ưu tiên

Norgren L et al Eur J Vasc Endovasc Surg Vol

33, Supplement 1, 2007

• Khả năng thành công trong can thiệp ?

• Khả năng thành công trên lâm sàng ?

Giới thiệu

• Phục hồi tuần hoàn trực tiếp vs gián tiếp:

• Tỷ lệ liền vết thương, bảo tồn chi ở nhóm phục hồi tuần hoàn

trực tiếp cao hơn rõ rệt tuần hoàn gián tiếp (bàng hệ)

Tác giả Năm N Endpoint Trực tiếp Gián tiếp

Attinger et al 2006 56 Loét không liền 9% 38% Iidia et all 2010 203 Bảo tồn chi 86% 69%

Iidia et all 2012 369 Bảo tồn chi (Rutherford III) 49% 29%

• Angiosome là vùng cấp máu riêng biệt của một động mạch đối với tổ chức xương, phần mềm trong không gian 3 chiều

• Taylor và CS: giới thiệu lần đầu năm 1987

• Attinger và CS: hoàn thiện và phát triển bằng các nghiên cứu thực hiện bơm dung dịch mầu vào lòng mạch

• Vùng cổ - bàn chân có 6 angiosome được cấp máu bởi 6 nhánh động mạch riêng biệt

• Tổn thương động mạch dẫn đến tổn thương phần mềm trong cùng angiosome tương ứng

Attinger C Vascular anatomy of the foot and ankle Oper Tech Plast Reconstr Surg 1997;4:183

Athanassios G et al Hellenic J Cardiol 2014; 55: 52-57 Manzi et al RadioGraphics 2011; 31:1623–1636

• Giải phẫu động mạch vùng cổ - bàn chân

Angiosome: tuần hoàn trước

– Nguồn: ĐM chầy trước

– ĐM mu bàn chân (dorsalis pedis artery)

– Chạy từ ngoài vào trong tới xương bàn

chân 1

– Chia 5 nhánh:

• Mắt cá trong (medial malleolar),

• Mắt cá ngoài (lateral malleolar),

• Sên trong (medial tarsal)

• Sên ngoài (lateral tarsal)

• Động mạch cung (arcuate artery)

Manzi et al RadioGraphics 2011; 31:1623–1636

Angiosome: tuần hoàn trước

– Thường cấp máu cho ngón 2-3-4

– Biến thể: ~ 30% các trường hợp không có động mạch cung

Angiosome: tuần hoàn trước

• Động mạch xiên sâu

– Phần tận của ĐM mu bàn chân

(đổi tên)

– Sau khi chia nhánh động mạch

riêng ngón 1 ở ngang mức khoảng

gian đốt xương bàn 1

– Chạy cong ra phía gan chân tiếp

nối với ĐM gan chân ngoài tạo

nên cung động mạch mu-gan chân

(pedal plantar arch)

Angiosome: tuần hoàn sau

• Nguồn: ĐM chầy sau

– Động mạch gan chân chung (common plantar artery): phần tận của động mạch chầy sau

– Có 3 thành phần, mỗi thành phần cấp máu một vùng riêng biệt: 3 angiosome – Gồm 2 nhánh tận và 1 nhánh bên:

• Gan chân trong (medial plantar artery)

• Gan chân ngoài (lateral medial artery)

• Gót chân trong (medial calcaneal artery)

Angiosome: tuần hoàn sau

ĐM gan chân trong: 2 nhánh

• Nhánh nông: tưới máu khu vực

mu bàn chân, thường tiếp nối với

vòng tuần hoàn phía trước qua

các động mạch cổ chân trong

(medial tarsal arteries)

• Nhánh sâu: tưới máu nửa bàn

chân trong, tiếp nối với động

mạch gan ngón chân 1 (first

plantar metatarsal artery), là

động mạch cấp máu cho ngón

cái

Manzi et al RadioGraphics 2011; 31:1623–1636

Angiosome: tuần hoàn sau

ĐM gan chân ngoài

• Hướng ra phía ngoài tới nền

xương bàn 4-5 thì quặt vào trong

tạo thành cung gan chân

• Đi tiếp về khoang gian cốt 1 tiếp

nối với ĐM xiên sâu (phần tận

của ĐM mu bàn chân) tạo thành

quai gan – mu chân

• Chía các nhánh ĐM riêng ngón

chân (plantar metatarsal arteries)

Manzi et al RadioGraphics 2011; 31:1623–1636

Angiosome: tuần hoàn sau

• ĐM gót chân trong

• Nhánh bên đầu tiên của gan chân chung

• Cấp máu cho mặt trong cổ chân, gót

chân

Manzi et al RadioGraphics 2011; 31:1623–1636

Angiosome: tuần hoàn bên

(lateral calcanceal artery)

– Cấp máu mặt ngoài cổ chân và

mặt sau gót chân

Manzi et al RadioGraphics 2011; 31:1623–1636

Angiosome: các vòng nối

– Quai gan – mu chân (pedal – plantar

loop): quan trọng nhất

– Nằm ở khoang gian cốt bàn chân 1

– Cấu tạo bởi sự tiếp nối của:

• ĐM xiên sâu: thuộc động mạch mu

chân (tuần hoàn trước)

• Cung gan chân: thuộc động mạch gan

chân ngoài (tuần hoàn sau)

– 10% các trường hợp không có quai gan

– mu chân

18

Manzi et al RadioGraphics 2011; 31:1623–1636

Angiosome: các vòng nối

19

Angiosome: các vòng nối

• Cung gan chân sâu

– Nhánh nông của động mạch gan

chân trong (tuần hoàn sau) và

động mạch cổ chân trong (tuần

hoàn trước)

• Nằm ở nền các xương bàn chân

20

Manzi et al RadioGraphics 2011; 31:1623–1636

Angiosome: các vòng nối

• Chầy mác trước, sau

• Các nhánh quanh cổ

chân của ĐM chầy

trước, chầy sau với động

mạch mác

• Không hằng định

21

Angiosome: tóm tắt

• ĐM mu chân: mặt mu vùng cổ - bàn

chân

• ĐM riêng ngón cái: nhiều vòng nối

• ĐM gan chân trong: nửa trong gan

Angiosome - CLI

23

Kết luận

• Thiếu máu chi trầm trọng vùng bàn chân do tổn thương động mạch trực tiếp cấp máu, nguy cơ cắt cụt cao

• Phục hồi dòng chảy trực tiếp đến tổn thương là yếu tố then chốt

để liền thúc đẩy hàn gắn tổn thương, bảo tồn chi

• Angiosome là khái niệm quan trọng ứng dụng trong lâm sàng chẩn đoán và điều trị CLI:

• Nhận định và tiên lượng tổn thương

• Lựa chọn và tiếp cận động mạch đích

• Lựa chọn phương pháp và kỹ thuật tái thông

• Cải thiện hiệu quả tái thông, triệu chứng lâm sàng

24

Xin trân trọng cảm ơn !

25