DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ CBGV&NV Cán bộ giáo viên và nhân viên CBQL Cán bộ quản lý CNV Công nhân viên CNH – HĐH Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa CNTT Công nghệ thông
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
PHẠM DUY PHƯƠNG
QUẢN LÝ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
QUẬN 6 - THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
HÀ NỘI – 2015
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
Trang 2PHẠM DUY PHƯƠNG
QUẢN LÝ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
QUẬN 6 - THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14
Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN VĂN TẤN
HÀ NỘI – 2015
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Trong thời gian nghiên cứu và học tập tại Trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội Với tình cảm chân thành, tác giả luận văn xin được bày tỏ lòng biết ơn đến:
- Ban giám hiệu, Phòng Đào tạo và ông tác sinh viên, Phòng tổ chức – hành chính, các khoa, cácc trung tâm, thư viện và sự giảng dạy nhiệt tình của thầy
cô giáo trong thời gian học tập và nghiên cứu
- Ban Giám hiệu trường THPT Bình Phú, Ban Giám đốc Sở giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, phòng công tác học sinh sinh viên đã tạo mọi điều kiện để tôi được tham gia khóa học này
- Gia đình, bạn bè và đồng nghiệp, những người luôn sát cánh động viên
và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, ngiên cứu và hoàn thiện luận văn
- Đặc biệt là sự hướng dẫn tận tình của Thầy: Tiến sĩ – Nguyễn Văn Tấn người đã hết lòng chỉ bảo động viên và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận văn để tôi có thể hoàn thành luận văn này
Do thời gian nghiên cứu có hạn, chắc chắn luận văn này khó tránh khỏi những hạn chế và khiếm khuyết Tôi mong nhận được sự chỉ dẫn và đóng góp ý kiến của Thầy, Cô và đồng nghiệp để luận văn thêm hoàn thiện
Hà Nội, tháng 10 năm 2015
Phạm Duy Phương
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu và dẫn chứng đưa ra trong luận văn hoàn toàn trung thực và không sao chép bất
kỳ một công trình nào
Phạm Duy Phương
Trang 5DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Viết tắt Viết đầy đủ
CBGV&NV Cán bộ giáo viên và nhân viên CBQL Cán bộ quản lý
CNV Công nhân viên
CNH – HĐH Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa CNTT Công nghệ thông tin
CSVC Cơ sở vật chất
ĐDDH Đồ dùng dạy học
ĐH-CĐ Đại học – Cao đẳng
GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo
GV Giáo viên
GD Giáo dục
HS Học sinh
KHKT Khoa học kỹ thuật
NV Nhân viên
PP Phương pháp
PPDH Phương pháp dạy học
QL Quản lý
QLGD Quản lý giáo dục
SGK Sách giáo khoa
TDTT Thể dục thể thao
THPT Trung học phổ thông
XHHGD Xã hội hóa giáo dục
Trang 6MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN i
LỜI CAM ĐOAN ii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CÁC BẢNG vii
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ viii
MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined
1 Lý do chọn đề tài Error! Bookmark not defined
2 Câu hỏi Error! Bookmark not defined
3 Giả thuyết khoa học Error! Bookmark not defined
4 Mục đích nghiên cứu Error! Bookmark not defined
5 Đối tượng, khách thể nghiên cứu Error! Bookmark not defined
6 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined
7 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận Error! Bookmark not defined
7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn Error! Bookmark not defined
7.3 Phương pháp bổ trợ Error! Bookmark not defined
8 Những đóng góp của đề tài Error! Bookmark not defined
9 Cấu trúc đề tài Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO
DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG Error! Bookmark not defined
1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề Error! Bookmark not defined
1.2 Các khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined
1.2.1.Kỹ năng mềm Error! Bookmark not defined
1.2.2 Kỹ năng sống Error! Bookmark not defined
1.2.3 Giáo dục kỹ năng sống Error! Bookmark not defined
1.2.4 Quản lý, quản lý GDKNS cho học sinh THPTError! Bookmark not defined
1.3 Một số vấn đề về GDKNS cho HSTHPT Error! Bookmark not defined
1.3.1 Tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPTError! Bookmark not defined 1.3.2 Mục tiêu của giáo dục kỹ năng sống cho HS THPTError! Bookmark not defined
1.3.3 Các kỹ năng sống cần giáo dục cho học sinh THPTError! Bookmark not defined
1.3.4 Các phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinhError! Bookmark not defined
Trang 71.3.5 Các hình thức giáo dục kỹ năng sống cho học sinhError! Bookmark not defined
1.4 Quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPTError! Bookmark not defined
1.4.1 Mục tiêu quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học phổ
thông Error! Bookmark not defined
1.4.2 Nội dung quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinhError! Bookmark not defined
1.4.3 Phương pháp quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinhError! Bookmark not defined
1.4.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục kỹ năng sống cho học sinhError! Bookmark not defined Kết luận chương 1 Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC
KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG QUẬN 6, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINHError! Bookmark not defined
2.1 Vài nét khái quát về tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục của Quận 6,
thành phố Hồ Chí Minh Error! Bookmark not defined
2.1.1 Tình hình kinh tế - xã hội của Quận 6 và tác động của nó đến công tác
giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Error! Bookmark not defined
2.1.2 Giáo dục và Đào tạo Quận 6 Error! Bookmark not defined
2.1.3 Giáo dục trung học phổ thông quận 6, thành phố Hồ Chí MinhError! Bookmark not defined
2.2 Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường THPT Quận
6, thành phố Hồ Chí Minh Error! Bookmark not defined
2.2.1 Thực trạng kỹ năng sống của học sinh THPT Quận 6Error! Bookmark not defined
2.2.2 Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở các trường THPT Quận
6 Error! Bookmark not defined
2.3 Thực trạng công tác quản lý GD kỹ năng sống cho học sinh của các
trường THPT Quận 6, thành phố Hồ Chí MinhError! Bookmark not defined
2.3.1 Thực trạng xây dựng kế hoạch GD kỹ năng sống cho HSTHPTError! Bookmark not defined 2.3.2 Thực trạng tổ chức thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinhError! Bookmark not defined
2.3.3 Thực trạng chỉ đạo, phối kết hợp giữa nhà trường với các lực lượng
giáo dục Error! Bookmark not defined
2.4 Đánh giá chung về thực trạng Error! Bookmark not defined
2.4.1 Ưu điểm và hạn chế Error! Bookmark not defined
2.4.2 Nguyên nhân của những yếu kém Error! Bookmark not defined
Kết luận chương 2 Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KỸ
NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG QUẬN 6, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINHError! Bookmark not defined
Trang 83.1 Nguyên tắc xây dựng giải pháp Error! Bookmark not defined
3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu Error! Bookmark not defined
3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn Error! Bookmark not defined
3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa, phát triểnError! Bookmark not defined 3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi Error! Bookmark not defined
3.2 Một số giải pháp quản lý công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở
các trường THPT Quận 6, thành phố Hồ Chí MinhError! Bookmark not defined
3.2.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, đội ngũ giáo viên, học sinh và
phụ huynh học sinh về tầm quan trọng của kỹ năng sống và công tác giáo dục
kỹ năng sống Error! Bookmark not defined
3.2.2 Cải tiến nội dung, đổi mới phương pháp, đa dạng hóa hình thức tổ chức
giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT Error! Bookmark not defined
3.2.3 Phát huy vai trò của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp trong giáo dục kỹ
năng sống cho học sinh các trường THPT Error! Bookmark not defined
3.2.4 Nâng cao vai trò của tổ chức Đoàn thanh niên trong công tác giáo dục
kỹ năng sống cho học sinh THPT Error! Bookmark not defined
3.2.5 Tăng cường phối hợp giữa nhà trường - gia đình và xã hội trong việc
giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT Error! Bookmark not defined
3.2.6 Tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị và nâng cao hiệu quả sử dụng
chúng trong giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPTError! Bookmark not defined
3.2.7 Đẩy mạnh hoạt động kiểm tra, đánh giá, thi đua khen thưởng công tác
giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT Error! Bookmark not defined
3.3 Mối liên hệ giữa các giải pháp Error! Bookmark not defined
3.4 Khảo sát sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp quản lý nhằm nâng
cao công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở các trường THPT Quận 6,
thành phố Hồ Chí Minh Error! Bookmark not defined
Kết luận chương 3 Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined
1 Kết luận Error! Bookmark not defined
2 Kiến nghị Error! Bookmark not defined
TÀI LIỆU THAM KHẢO 9
PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined
Trang 9DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2 1: Kết quả xếp loại 2 mặt giáo dục học sinh từ năm 2011
đến 2015 Error! Bookmark not defined
Bảng 2 2: Kết quả chất lượng đào tạo và các mặt giáo dục THPT
quận 6 Error! Bookmark not defined
Bảng 2 3: Mức độ nhận thức của CB GV các trường THPT Quận 6
về tầm quan trọng của công tác GD kỹ năng sống trong
trường THPT hiện nay Error! Bookmark not defined
Bảng 2 4: Mức độ thực hiện công tác GD kỹ năng sống cho học
sinh THPT Quận 6 - Thành phố Hồ Chí MinhError! Bookmark not defined
Bảng 2 5: Ý kiến đánh giá về nhận thức của cán bộ, giáo viên về
các nội dung GD kỹ năng sống cho học sinh THPTError! Bookmark not defined
Bảng 2 6: Ý kiến đánh giá về mức độ thực hiện của cán bộ, giáo
viên về các nội dung GD kỹ năng sống cho học sinh
THPT Error! Bookmark not defined
Bảng 2 7: Nhận thức của HSTHPT Quận 6 về tính hiệu quả của các
hình thức GD kỹ năng sống nhà trường đã áp dụngError! Bookmark not defined Bảng 2 8: Các kế hoạch GDKNS Error! Bookmark not defined
Bảng 2 9: Các hình thức tổ chức quản lý GDKNS cho HSError! Bookmark not defined
Bảng 2 10: Sự chỉ đạo, phối hợp giữa cán bộ QL với các lực lượng
giáo dục Error! Bookmark not defined
Bảng 2 11: Mức độ đánh giá kết quả GDKNS của HS THPT các
trường Quận 6 Error! Bookmark not defined
Bảng 3 1: Tổng hợp kết quả đánh giá tính cần thiết của các giải
pháp quản lý công tác GDKNS cho HSTHPT Quận 6Error! Bookmark not defined
Bảng 3 2: Tổng hợp kết quả đánh giá tính khả thi của các giải
pháp quản lý công tác GDKNS cho HSTHPT Quận 6Error! Bookmark not defined
Trang 10DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3 1: Biểu đồ thể hiện kết quả đánh giá tính cần thiết của
các giải pháp quản lý công tác GDKNS cho HSTHPT Quận 6 Error! Bookmark not defined
Biểu đồ 3 2: Biểu đồ thể hiện kết quả đánh giá tính khả thi của các
giải pháp quản lý công tác GDKNS cho HS THPT Quận 6 Error! Bookmark not defined
Biểu đồ 3 3: Biểu đồ so sánh kết quả đánh giá tính cần thiết và khả
thi của các giải pháp quản lý công tác GDKNS cho
HS THPT Quận 6 Error! Bookmark not defined
Trang 11TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Võ Kỳ Anh - GĐ trung tâm GD môi trường và sức khỏe cộng đồng (2007), Giáo
dục kỹ năng sống
2 Nguyễn Thanh Bình (2007), Bài viết tổng quan lịch sử nghiên cứu kỹ năng sống và
giáo dục kỹ năng sống, Viện Nghiên cứu Sư phạm - ĐHSP Hà Nội
3 Bộ GD và ĐT (2010), Giáo dục kỹ năng sống trong hoạt động Giáo dục ngoài giờ
lên lớp ở trường THPT, NXB Giáo dục Việt Nam
4 Bộ GD và ĐT (2010), Giáo dục kỹ năng sống trong môn Địa lý ở trường THPT,
NXB Giáo dục Việt Nam
5 Bộ GD và ĐT (2010), Giáo dục kỹ năng sống trong môn GDCD ở trường THPT,
NXB Giáo dục Việt Nam
6 Bộ GD và ĐT (2010), Giáo dục kỹ năng sống trong môn Ngữ văn ở trường THPT,
NXB Giáo dục Việt Nam
7 Bộ GD và ĐT (2010), Giáo dục kỹ năng sống trong môn Sinh ở trường THPT, NXB
Giáo dục Việt Nam
8 Bộ Y tế (2009), Những điều giáo viên cần biết để giáo dục kỹ năng sống và sức khỏe
sinh sản vị thành niên
9 C.Mac- Ăngghen (1959), Toàn tập, NXB Sự thật, Hà Nội
10 Chỉ thị về nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục
thường xuyên và giáo dục chuyên nghiệp năm học 2011-2012, Số 3398/CT-BGDĐT
ngày 12/8/2011
11 Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc (1996/2004), Cơ sở Khoa học quản lý -
Tập bài giảng
12 Nguyễn Thị Doan, Đỗ Minh Cương, Phương Kỳ Sơn (1996), Các học thuyết quản
lý, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội
13 Nguyễn Huy Du (2000), Trò chuyện với tuổi trẻ về chìa khóa vạn năng, NXB Thanh
niên
Trang 1214 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện ĐH Đại biểu toàn quốc lần thứ XI, NXB
Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội
15 Nguyễn Minh Đạo (1996), Cơ sở khoa học quản lý, NXB Chính trị Quốc gia, Hà
Nội
16 Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh - Đài Tiếng nói Việt Nam - Ban biên tập
phát thanh thanh Thiếu nhi (2004), Sổ tay hướng dẫn thanh niên về ứng xử trong
cuộc sống hiện đại, NXB Thanh niên
17 Trần Thị Minh Đức (chủ biên) (2009), Giáo trình tư vấn tâm lý
18 Giáo dục KNS cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn (2006), NNXB Chính trị Quốc gia
19 Nguyễn Thị Mai Hà (2007), Bài viết tìm hiểu một vài khái niệm liên quan đến giáo
dục kỹ năng sống ở một số nước trên thế giới
20 Nguyễn Thị Hường, Lê Công Phượng (2009), Giáo dục sống khỏe mạnh và Kỹ
năng sống trong dạy học Tự nhiên Xã hội ở trường tiểu học, NXB Giáo dục Hà Nội
21 Hồ Chí Minh (1997), Về vấn đề giáo dục, NXB Giáo dục
22 Phan Trọng Ngọ (2005), Dạy học và phương pháp dạy học trong nhà trường, NXB
Đại học Sư phạm
23 Nhiều tác giả (2005), Giáo dục kỹ năng sống ở Việt Nam, Viện chiến lược và chương
trình Giáo dục
24 Nhiều tác giả (2007), Tài liệu bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục và đào tạo, Học
viện Quản lý giáo dục
25 Nhiều tác giả (2010), Cẩm nang Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học,
NXB Giáo dục Việt Nam
26 Nhiều tác giả (2010), Tài liệu hướng dẫn dành cho giảng viên tập huấn về kỹ năng
sống cho thanh niên có hoàn cảnh khó khăn, Công ty CP tham vấn, Nghiên cứu và
Tâm lý học cuộc sống (SHARE)
27 Nhóm biên soạn (2005), Từ điển tiếng Việt, NXB Thống kê, Thành phố Hồ Chí
Minh
28 Hoàng Phê (1998), Từ điển tiếng Việt, NXB Đà Nẵng
29 Nguyễn Dục Quang (2007), Bài viết Một vài vấn đề chung về KNS và GDKNS, Viện
Khoa học Giáo dục Việt Nam
Trang 1330 Quốc hội Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam - Khóa 11 (2005), Luật Giáo
dục 2005, NXB Lao động - Xã hội
31 Huỳnh Văn Sơn (2007), Bài viết Quan niệm về kỹ năng sống hiện nay, Trường
ĐHSP Thành phố Hồ Chí Minh
32 Hà Nhật Thăng (2004), Công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông, NXB
Giáo dục Hà Nội
33 Thái Văn Thành (2007), Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường, NXB Đại học
Huế
34 Lưu Thu Thủy (2007), Bài viết Kỹ năng sống và các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng
sống, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam
35 Trung tâm Từ điển ngôn ngữ (1992), Từ điển tiếng Việt, Hà Nội
36 Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh - Ban Tổ chức (2006), Hướng
dẫn kỹ năng nghiệp vụ công tác tổ chức đoàn, NXB Thanh niên
37 Nguyễn Quang Uẩn (2007), Bài viết Một số vấn đề lý luận về kỹ năng sống, Trường
ĐHSP Hà Nội
38 Phan Thanh Vân (2010), Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học phổ thông
thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, Luận án tiến sĩ Giáo dục học, Đại
học Thái Nguyên
39 Nguyễn Bình Xuân (1997), Tuổi trẻ sự nghiệp và tình yêu, NXB Giáo dục