Thực hiện chính sách an sinh xã hội từ thực tiễn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

Ngoài những chính sách ưu đãi của trung ương, thành phố, quận đã huy động cả hệ thống chính trị từ quận đến phường và các tổ chức, cá nhân tham gia tích cực vào việc thực hiện chính sách

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành gửi lời biết ơn sâu sắc đến Ban giám đốc, các Khoa, Phòng và Quý Thầy, Quý Cô trong Học Viện Khoa học Xã hội đã nhiệt tình truyền đạt những kiến thức quý báu cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn thạc sĩ Chính sách công Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến TS Hà Thị Thư người đã trực tiếp hướng dẫn, định hướng chuyên môn và dành thời gian, tâm huyết hướng dẫn tôi hoàn thành Luận văn này

Bên cạnh đó tôi xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo Ủy ban nhân dân quận Hải Châu, cùng các đồng nghiệp công tác tại Ủy ban nhân dân quận Hải Châu

và các Lãnh đạo Học Viện Khoa học xã hội… đã luôn quan tâm, giúp đỡ, động viên tôi trong suốt thời gian học tập và thực hiện luận văn

Mặc dù bản thân đã rất cố gắng trong quá trình thực hiện luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót Tác giả mong nhận được sự góp ý của

quý Thầy, Qúy Cô và bạn bè Xin trân trọng cảm ơn!

Trần Thị Kiều Lý

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là hoàn toàn trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác trong cùng lĩnh vực Các thông tin, tài liệu trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này

Tác giả luận văn

Trần Thị Kiều Lý

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI 8

1.1 An sinh xã hội: Khái niệm, đặc điểm, nhu cầu 8 1.2 Khái niệm chính sách an sinh xã hội 11 1.3 Thực hiện chính sách an sinh xã hội: Khái niệm, ý nghĩa tầm quan trọng của việc thực hiện chính sách an sinh xã hội 14 1.4 Các phương pháp, các bước tổ chức thực hiện chính sách an sinh xã hội 16 1.5 Những yêu cầu cơ bản đối với việc tổ chức thực hiện chính sách an sinh xã hội 21 1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc tổ chức thực hiện chính sách an sinh xã hội 24 1.7 Tổ chức bộ máy để thực hiện chính sách an sinh xã hội 28

CHƯƠNG 2 THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI, TỪ THỰC TIỄN QUẬN HẢI CHÂU, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 31

2.1 Thực trạng chính sách an sinh xã hội tại quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng 31 2.2 Tổ chức thực hiện chính sách an sinh xã hội ở quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng 33 2.3 Kết quả thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng 40 2.4 Đánh giá chung về thực hiện chính sách an sinh xã hội, từ thực tiễn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng 53

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN, NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI Ở QUẬN HẢI CHÂU, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 60

3.1 Nhu cầu, mục tiêu, định hướng về thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn quận Hải Châu 60 3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách an sinh xã hội 68

KẾT LUẬN 78 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

ASXH : An sinh xã hội BHXH : Bảo hiểm xã hội BHYT : Bảo hiểm y tế BHTN : Bảo hiểm thất nghiệp ĐTCS : Đối tượng chính sách HĐND : Hội đồng nhân dân LĐ-TB&XH : Lao động - Thương binh và Xã hội NHCSXH : Ngân hàng Chính sách xã hội UBND : Ủy ban nhân dân

UBMTTQ : Ủy ban Mặt trận Tổ quốc

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

An sinh xã hội (ASXH) là một chủ trương chính sách lớn của Đảng và Nhà nước ta, thể hiện quyền cơ bản của con người và là công cụ để đảm bảo xây dựng một xã hội hài hòa, văn minh và không có sự loại trừ ASXH có nguyên tắc cơ bản là đảm bảo sự đoàn kết, chia sẻ và tương trợ cộng đồng đối với các rủi ro trong đời sống, do vậy có tác dụng thúc đẩy sự đồng thuận, bình đẳng và công bằng xã hội Bên cạnh đó, hệ thống ASXH thông qua tác động tích cực của các chính sách chăm sóc sức khỏe, an toàn thu nhập và các dịch

vụ xã hội, sẽ nâng cao năng suất lao động, hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu lao động nói riêng và toàn bộ quá trình phát triển kinh tế nói chung

Từ nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn chú trọng công tác chăm

lo đời sống của nhân dân, mà nổi bật là chính sách ASXH, coi việc tổ chức thực hiện chính sách ASXH là một vấn đề có tính chiến lược, lâu dài, vừa là mục tiêu, vừa là động lực để phát triển bền vững, ổn định chính trị - xã hội

Tại thành phố Đà Nẵng, ASXH luôn được Đảng bộ và chính quyền các cấp quan tâm chỉ đạo và nỗ lực thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XXI đã chỉ rõ: “Phát triển các lĩnh vực văn hóa – xã hội tương xứng với vị thế trung tâm kinh tế - xã hội Tiếp tục đầu tư phát triển sự nghiệp

y tế, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, chăm sóc sức khoẻ nhân dân, xây dựng Đà Nẵng thành trung tâm khám, chữa bệnh chất lượng cao Phấn đấu đến năm 2020, toàn dân tham gia bảo hiểm y tế Tiếp tục thực hiện có hiệu quả chương trình thành phố “5 không”, “3 có” và các chính sách an sinh xã hội, nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống của nhân dân”

Ở quận Hải Châu, ASXH luôn là vấn đề mang tính chiến lược, lâu dài, vừa mang tính cấp bách, được Đảng bộ và chính quyền quận quan tâm Nghị quyết Đại hội Đảng bộ quận lần thứ V, giai đoạn 2015-2020 đã chỉ rõ: “Phát

2

triển văn hóa – xã hội đồng bộ với tăng trưởng kinh tế Công tác chính sách –

xã hội được quan tâm, phát triển sâu rộng, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân Tập trung giải quyết tốt các vấn đề xã hội như tạo việc làm, giảm nghèo, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế”

Trong những năm qua, quận đã triển khai, tổ chức thực hiện nghiêm túc

và hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về ASXH Ngoài những chính sách ưu đãi của trung ương, thành phố, quận đã huy động

cả hệ thống chính trị từ quận đến phường và các tổ chức, cá nhân tham gia tích cực vào việc thực hiện chính sách ASXH bằng những việc làm cụ thể như: huy động bảo đảm nguồn lực tạo điều kiện cho người nghèo từng bước

ổn định cuộc sống, hỗ trợ phương tiện làm ăn, học bổng, nhà ở, các điều kiện sinh hoạt và nâng cao thu nhập; đẩy mạnh xã hội hóa các dịch vụ bảo hiểm; tham gia huy động, đóng góp quỹ đền ơn đáp nghĩa; thường xuyên chăm sóc, phụng dưỡng các Bà mẹ Việt Nam anh hùng Từ những việc làm thiết thực,

cụ thể nêu trên, đã tác động một cách tích cực, trực tiếp đến các đối tượng, đã giúp cho các đối tượng chính sách ổn định cuộc sống, tiếp tục củng cố niềm tin của các đối tượng chính sách đối với Đảng và Nhà Nước

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như: vấn đề tạo việc làm và giảm nghèo chưa bền vững, tỉ lệ hộ cận nghèo còn cao; mức trợ cấp xã hội còn thấp; giáo dục và đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu phát triển; công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe người dân, nhất là đối với người nghèo; tỉ lệ suy dinh dưỡng trẻ em còn cao và giảm chậm; tỉ lệ người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế còn thấp; nguồn lực thực hiện cho người có công chưa được đầu tư, quan tâm đúng mức… những tồn tại, hạn chế trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách, nếu không có những giải pháp kịp thời để khắc phục, hoàn thiện, sẽ ảnh hưởng đến chủ trương và chính sách lớn rất đúng đắn của Đảng và Nhà nước

3

Xuất phát từ những lý giải trên, tôi lựa chọn đề tài “Thực hiện chính

sách an sinh xã hội từ thực tiễn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng” để làm

luận văn khóa học với mong muốn thông qua thực tiễn việc đánh giá, phân tích những thành tựu, c ng như những tồn tại hạn chế trong quá trình tổ chức thực hiện, nhằm giúp cho cấp có thẩm quyền nhìn nhận bổ sung, hoàn thiện nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách ASXH trong cả nước nói chung và quận Hải Châu nói riêng

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Quận Hải Châu là quận trung tâm của thành phố Đà Nẵng, là một trong những địa phương thực hiện có hiệu quả các quan điểm chỉ đạo của Thành ủy

và UBND thành phố trên lĩnh vực đảm bảo ASXH

Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách ASXH trên địa bàn quận Hải Châu c ng gặp không ít những thách thức, những bất cập và khó khăn trên cả góc độ tổ chức thực hiện, giải pháp và cả trong ý thức của người dân

Vì thế việc nghiên cứu một cách khoa học, đánh giá một cách toàn diện việc tổ chức thực hiện chính sách ASXH trên địa bàn quận là việc làm cần thiết, nhằm hướng tới việc xem xét, nhìn nhận quá trình tổ chức thực hiện chính sách trên địa bàn một địa phương cấp quận, từ đó đề xuất, kiến nghị những giải pháp thực hiện chính sách một cách có hiệu quả hơn trong thời gian tới

Đã có khá nhiều bài viết trên các sách báo, tạp chí, bài luận văn, đề tài khoa học, công trình nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực ASXH Dưới đây là một số đề tài, mà tác giả được biết:

- Bài viết của tác giả V Văn Phúc, tạp chí Cộng sản “An sinh xã hội ở nước ta, một số vấn đề lý luận thực tiễn” Bài viết đã nêu ra các trụ cột chính trong cấu trúc của hệ thống ASXH, vạch ra những hạn chế, thách thức trong việc thực hiện chính sách ASXH hiện nay, đồng thời đề ra các quan điểm,

4

mục tiêu, yêu cầu, các giải pháp đổi mới nhằm hoàn thiện hệ thống ASXH

trong giai đoạn mới[26]

- Bài viết của tác giả Nguyễn Văn Chiêu, Khoa Khoa học quản lý, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc Gia Hà Nội “An sinh xã hội và định hướng nghiên cứu nhằm nâng cao vai trò của khoa học xã hội vào quá trình hoạch định chính sách an sinh xã hội ở Việt Nam” Bài viết

đã chỉ ra vai trò của hệ thống ASXH đối với sự phát triển kinh tế xã hội hiện nay, đồng thời đề ra những định hướng nghiên cứu nhằm phát huy vai trò của

khoa học xã hội vào quá trình hoạch định chính sách ASXH ở Việt Nam[12]

- Luận án tiến sĩ kinh tế của tác giả Mai Ngọc Anh, trường Đại học Kinh tế Quốc dân với đề tài “An sinh xã hội đối với nông dân trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam” Trong phạm vi luận án này, tác giả chủ yếu

đề cập đến các nhân tố, điều kiện xây dựng và hoàn thiện hệ thống ASXH hiện đại đối với nông dân Từ đó làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống ASXH đối với nông dân trong điều kiện

kinh tế thị trường[2]

- Luận văn thạc sĩ kinh tế của tác giả Nguyễn Chương Phát, trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh với đề tài “Ảnh hưởng của hệ thống An sinh xã hội tới vấn đề nghèo đói hộ nông dân huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái”, trong đề tài này trên cơ sở đánh giá ảnh hưởng hệ thống ASXH tới nghèo đói của hộ nông dân huyện Văn Chấn, tác giả đã đưa ra các kiến nghị, giải pháp toàn diện nhằm xây dựng hệ thống ASXH đảm bảo giữa tăng trưởng kinh tế

với xóa đói giảm nghèo [19]

Đối với quận Hải Châu, vấn đề thực hiện chính sách ASXH luôn được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, trong những năm qua, tuy đạt được một số thành quả nhất định, góp phần ổn định đời sống của một bộ phận dân cư, tạo điều kiện phát

5

triển kinh tế xã hội trên địa bàn quận, song kết quả giảm nghèo chưa thật sự bền vững, việc trợ giúp xã hội đối với những đối tượng yếu thế và việc thực hiện chính sách đối với người có công vẫn còn mang nặng yếu tố phụ thuộc vào nhà nước, chưa thực sự huy động được nguồn lực của toàn xã hội Vấn đề đặt ra cho việc thực hiện chính sách trên địa bàn quận hiện nay là làm sao để chính sách thực sự đi vào đời sống xã hội, góp phần đảm bảo công bằng và tiến bộ xã hội, ổn định vững chắc đời sống nhân dân nhất là đối với các đối tượng thụ hưởng chính sách Mặt khác, chính sách ASXH tại quận Hải Châu cho tới nay vẫn chưa có đề tài nào đi sâu nghiên cứu, cả trên phương diện lý luận và thực tiễn

Xuất phát từ lý do trên, tôi chọn đề tài này làm luận văn thạc sĩ của mình, luận văn có sự kế thừa, phát triển những thành quả của các đề tài liên quan trước đó để đánh giá, phân tích, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp với tình hình thực tế và chủ trương phát triển kinh tế - xã hội của quận Hải Châu nói riêng và thành phố Đà Nẵng nói chung

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn (thông qua nghiên cứu thực tiễn tại quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng) về thực hiện chính sách ASXH Từ đó, đề xuất các giải pháp góp phần từng bước hoàn thiện chính sách và bảo đảm thực hiện chính sách ASXH

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nh t là hệ thống, làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức thực

hiện chính sách ASXH

Thứ hai khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng tình hình; đặc biệt là nêu

phương pháp, cách thức thực hiện; nêu rõ những thành tựu và hạn chế, bất cập của

tổ chức thực hiện chính sách ASXH ở quận Hải Châu từ năm 2010 đến năm 2015

6

Thứ a, đề xuất các giải pháp để tổ chức thực hiện hiệu quả chính sách trên địa

bàn quận và kiến nghị các nội dung nhằm góp phần hoàn thiện thể chế, chính sách ASXH trong cả nước nói chung và quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng nói riêng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Chính sách ASXH, cụ thể là nghiên cứu giải pháp và công cụ chính sách ASXH dưới góc độ khoa học chính sách công Tuy nhiên, ASXH là một chính sách rộng lớn, bao trùm nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, vì vậy người viết không có tham vọng đi sâu nghiên cứu sự tác động của chính sách ASXH trên tất cả các lĩnh vực đó, mà chỉ giới hạn trong các chính sách giảm nghèo; chính sách Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và chính sách đối với người

có công với cách mạng

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu tại quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng, nghiên cứu tình hình thực hiện chính sách ASXH trong các lĩnh vực nêu trên, giai đoạn từ năm 2010 đến nay và đề ra giải pháp hoàn thiện chính sách ASXH từ thực tiễn quận Hải Châu trong thời gian tới

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn vận dụng cách tiếp cận đa ngành, liên ngành xã hội học và phương pháp nghiên cứu chính sách công Cách tiếp cận quy phạm chính sách công về chu trình chính sách từ hoạch định đến xây dựng, thực hiện và đánh giá chính sách công có sự tham gia của các chủ thể chính sách Lý thuyết chính sách công được soi sáng qua thực tiễn của chính sách công giúp hình thành lý luận về chính sách chuyên ngành

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp thu thập thông tin: Phân tích và tổng hợp, được sử dụng

7

để thu thập, phân tích và khai thác thông tin từ các nguồn có sẵn liên quan đến

đề tài nghiên cứu, bao gồm các văn kiện, tài liệu, Nghị quyết, Quyết định của Đảng, Nhà nước, bộ ngành ở Trung ương và địa phương; Nghị quyết, Quyết định, các văn bản của Quận ủy, UBND quận Hải Châu; các công trình nghiên cứu, các báo cáo, tài liệu thống kê của chính quyền, ban ngành, đoàn thể, tổ chức, cá nhân liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp tới vấn đề chính sách an sinh

xã hội ở nước ta nói chung và thực tế quận Hải Châu nói riêng Đồng thời, thu thập, tìm hiểu và vận dụng các lý thuyết của ngành chính sách xã hội liên quan đến vấn đề chính sách an sinh xã hội

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Đóng góp bổ sung hoàn thiện những vấn đề lý luận về chính sách ASXH

ở nước ta hiện nay

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Trên cơ sở đánh giá, phân tích thực trạng tình hình thực hiện chính sách ASXH; nhằm tiếp tục duy trì, phát huy những ưu điểm, cách làm mới, hay mang lại hiệu quả thiết thực; đồng thời khắc phục những tồn tại, hạn chế, đề ra các giải pháp để tổ chức thực hiện tốt hơn chính sách ASXH trên địa bàn quận Hải Châu

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được cơ cấu gồm ba chương:

Chương 1 Những vấn đề lý luận về thực hiện chính sách an sinh xã hội

Chương 2 Thực hiện chính sách an sinh xã hội từ thực tiễn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

Chương 3 Giải pháp hoàn thiện, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện chính sách an sinh xã hội ở quận Hải Châu

8

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH

AN SINH XÃ HỘI

1.1 An sinh xã hội: Khái niệm, đặc điểm, nhu cầu

1.1.1 Khái niệm an sinh xã hội

- Trong cuốn „„Cẩm nang an sinh xã hội” của Tổ chức Lao động Quốc

tế (ILO) cho rằng: ASXH là hình thức bảo vệ mà xã hội cung cấp cho các thành viên của mình thông qua một số biện pháp được áp dụng rộng rãi để đương đầu với những khó khăn, các cú sốc về kinh tế và xã hội làm mất hoặc suy giảm nghiêm trọng thu nhập do ốm đau, thai sản, thương tật do lao động, mất sức lao động hoặc tử vong, cung cấp, cung cấp chăm sóc y tế và trợ cấp

cho các gia đình nạn nhân có trẻ em [15]

- Theo Ngân hàng Thế giới (WB): ASXH là những biện pháp công cộng nhằm giúp cho các cá nhân, hộ gia đình và cộng đồng đương đầu và kiềm chế được nguy cơ tác động đến thu nhập nhằm giảm tính dễ bị tổn thương và những

bấp bênh thu nhập[1]

- Hiệp hội An sinh quốc tế (ISSA) coi ASXH là thành tố của hệ thống chính sách công liên quan đến sự bảo đảm bảo an toàn cho tất cả các thành viên trong xã hội chứ không chỉ có công nhân Những vấn đề mà ISSA quan tâm nhiều trong hệ thống ASXH là chăm sóc sức khỏe thông qua BHYT; hệ thống BHXH, chăm sóc tuổi già; phòng chống tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; trợ giúp xã hội

Ở Việt Nam, mặc dù lĩnh vực ASXH còn nhiều mới mẻ nhưng c ng đã

dành được sự quan tâm của nhiều học giả và các nhà quản lý nghiên cứu về vấn đề này

- Theo tác giả Hoàng Chí Bảo:ASXH là sự an toàn của cuộc sống con

9

người, từ cá nhân đến cộng đồng, tạo tiền đề và động lực phát triển con người

và xã hội ASXH là những đảm bảo cho con người tồn tại (sống) như một con người và phát triển các sức mạnh bản chất người, tức là nhân tính trong hoạt

động, trong đời sống hiện thực của nó như một chủ thể mang nhân cách

- Tác giả Mai Ngọc Cường lại cho rằng, để thấy hết được bản chất của ASXH, chúng ta cần phải tiếp cận theo cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp của khái niệm này

+ Theo nghĩa rộng: ASXH là sự đảm bảo thực hiện các quyền để con

người được an bình, đảm bảo an ninh, an toàn trong xã hội [11, tr.21]

+ Theo nghĩa hẹp: ASXH là sự đảm bảo thu nhập và một số điều kiện thiết yếu khác cho cá nhân, gia đình và cộng đồng khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do họ bị giảm hoặc mất khả năng lao động hoặc mất việc làm; cho những người già cô đơn, trẻ em mồ côi, người tàn tật, những người yếu thế,

người bị thiên tai địch hoạ [11, tr.22]

- Trong bài „„Đảm bảo ngày càng tốt hơn an sinh xã hội và phúc lợi xã hội

là một nội dung chủ yếu của Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 – 2020”, Thủ tướng Nguyễn Tấn D ng cho rằng “an sinh xã hội và phúc lợi xã hội là hệ thống các chính sách và giải pháp nhằm vừa bảo vệ mức sống tối thiểu của người dân trước những rủi ro và tác động bất thường về kinh tế, xã hội và môi trường; vừa góp phần không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân

dân”[12, tr.3]

- Trong “Chiến lược an sinh xã hội giai đoạn 2011 – 2020” ghi nhận: “An sinh xã hội là sự bảo đảm mà xã hội cung cấp cho mọi thành viên trong xã hội thông qua việc thực thi hệ thống các cơ chế, chính sách và biện pháp can thiệp trước các nguy cơ, rủi ro có thể dẫn đến suy giảm hoặc mất đi nguồn sinh kế”

[16]

Trên cơ sở nghiên cứu những quan điểm của các tổ chức, các nhà khoa

10

học trong và ngoài nước, theo tác giả: “An sinh xã hội là mạng lưới các chương

trình, hệ thống chính sách cụ thể từ nhà nước hoặc các tổ chức xã hội nhằm trợ giúp, hỗ trợ, ảo vệ cá nhân và toàn xã hội, đặc iệt là các cá nhân gặp phải rủi

ro hay khó khăn trong cuộc sống, ảo đảm mức sống tối thiểu và góp phần nâng cao đời sống của họ, từ đó, thúc đẩy sự phát triển và tiến ộ xã hội”

1.1.2 Nhu cầu, đặc điểm của an sinh xã hội

Trong quá trình phát triển của xã hội loài người, con người không ngừng tiến hành lao động sản xuất của cải vật chất nhằm duy trì sự sống và tồn tại của mình Tuy vậy, không phải lúc nào người lao động c ng đảm bảo chắc chắn duy trì được việc làm thường xuyên và thu nhập ổn định Đó là những lúc gặp rủi ro như ốm đau, bệnh tật, tai nạn lao động dẫn đến bị mất hoặc giảm việc làm.v.v Hơn nữa, hoạt động lao động sản xuất của con người không phải lúc nào c ng thuận lợi vì còn bị phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, môi trường, xã hội.v.v Vì thế, sự cần thiết phải có các biện pháp phòng tránh

và khắc phục rủi ro đã trở thành một nhu cầu của con người Đặc biệt trong nền sản xuất công nghiệp, khi mà số lượng người lao động có thu nhập chính

từ tiền lương tăng lên thì sự hụt hẫng về thu nhập trong các trường hợp gặp rủi ro hoặc khi không còn khả năng lao động càng trở thành mối đe dọa đối với cuộc sống của họ Chính vì thế, một trong những nhu cầu xã hội hiện đại

là bảo vệ sự an toàn cho tất cả các thành viên trong xã hội trước các nguy cơ

bị giảm sút hoặc bị mất nguồn thu nhập trước các cú sốc về kinh tế - xã hội hay chính là đảm bảo ASXH cho người dân Tuy nhiên, tùy theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội, tùy theo cách tiếp cận, giải quyết vấn đề mà mỗi quốc gia có quan điểm, thể chế chính sách và thể chế tổ chức cụ thể về hệ thống ASXH nhằm thực hiện chức năng bảo vệ các thành viên trong xã hội của mình

11

1.2 Khái niệm chính sách an sinh xã hội

Ở Việt Nam, ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công và khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Đảng và Nhà nước ta đã nhận thức

về chính sách ASXH, tiếp cận nó từ góc độ quyền con người và coi việc thực hiện chính sách ASXH là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu

Hiến pháp năm 1946 đã xác định: “Người lao động được bảo đảm quyền việc làm, nghỉ ngơi, BHXH, cứu tế; phụ nữ được nghỉ trước khi đẻ…” Hiến pháp năm 1992 đã nêu rõ trách nhiệm của Nhà nước trong việc đảm bảo

xã hội cho mọi người Trong đó nhấn mạnh, Nhà nước thực hiện chế độ BHXH đối với người công chức nhà nước và người làm công ăn lương, khuyến khích phát triển các hình thức BHXH khác đối với người lao động

Ngay sau khi đất nước được hoàn toàn thống nhất (năm 1975) bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước, Đảng và Nhà nước ta vẫn luôn xác định công tác chăm lo cho người nghèo, người có công với cách mạng là một trong những vấn đề cần quan tâm hàng đầu của đất nước; Văn kiện các Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, VII, VIII trong thời

kỳ đổi mới của đất nước đã xác định coi phát triển kinh tế là cơ sở và tiền đề

để thực hiện các chính sách xã hội, thực hiện tốt chính sách xã hội là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế

Nghị quyết Đại hội VIII đã xác định phải thực hiện và hoàn thiện chế

độ BHXH, bảo đảm đời sống người nghỉ hưu được ổn định, từng bước được cải thiện… Đẩy mạnh các hoạt động nhân đạo, từ thiện Thực hiện các chính sách bảo trợ trẻ mồ côi, lang thang cơ nhỡ, người già neo đơn, nạn nhân chiến tranh, người tàn tật Đặc biệt Nghị quyết đã nhấn mạnh phải xây dựng luật BHXH, luật về bảo vệ người tàn tật và trẻ em mồ côi Đến Đại hội IX của Đảng, lần đầu tiên trong Nghị quyết đã sử dụng thuật ngữ ASXH và chủ

trương: “Mở rộng hệ thống bảo hiểm xã hội và an sinh xã hội” [17, tr.34]

12

Trên cơ sở những nội dung cơ bản trong Cương lĩnh năm 1991, Cương

lĩnh xây dựng và phát triển đ t nước trong thời kỳ quá độ (bổ sung, phát triển

năm 2011) đã có một số điểm mới quan trọng, xác định rõ hơn định hướng, như: Gắn nghĩa vụ với quyền lợi; cống hiến với hưởng thụ; lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể cộng đồng xã hội Tạo môi trường để người lao động có việc làm tốt hơn Khuyến khích làm giàu hợp pháp đi đôi với xóa nghèo bền vững; giảm dần tình trạng chênh lệch giàu nghèo giữa các vùng, miền, tầng lớp dân

cư Một trong những định hướng lớn mà Đảng ta chỉ rõ phải thực hiện là:

“Hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội Thực hiện tốt chính sách đối với người

có công và gia đình người có công với nước” [14, tr.79]

Bảo đảm ASXH là một nội dung mới, được bổ sung, phát triển trong định hướng thực hiện tiến độ và công bằng xã hội đã từng được nêu trong các

kỳ Đại hội trước Đến Đại hội XI, bảo đảm ASXH đã được khẳng định ngay trong phần tiêu đề của Báo cáo chính trị trình Đại hội XI của Đảng: “Thực hiện có hiệu quả tiến bộ và công bằng xã hội, bảo đảm an sinh xã hội trong

từng bước và từng chính sách phát triển” [14, tr.227] Nhận thức mới của

Đảng ta về ASXH là kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế và thực hiện chính sách ASXH, đảm bảo tiến bộ và công bằng xã hội, càng phát triển kinh

tế thì xã hội ngày càng phải được an sinh Phát triển hệ thống ASXH phù hợp với phát triển kinh tế chính là thực hiện tiến bộ, cong bằng xã hội và là một trong những tiêu chí của định hướng XHCN; đầu tư cho ASXH c ng chính là đầu tư cho con người, đầu tư cho phát triển

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng đã thể hiện nhận thức mới trong chủ trương, đường lối xây dựng hệ thống ASXH với quan điểm bao trùm: “Tiếp tục sửa đổi, hoàn thiện hệ thống bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, trợ giúp xã hội và cứu trợ xã hội đa dạng, linh hoạt, có khả năng bảo vệ, giúp đỡ mọi thành viên trong xã hội, nhất là các nhóm yếu

13

thế, dễ bị tổn thương, vượt qua khó khăn hoặc các rủi ro trong đời sống” [18,

tr.228];đồng thời, “tập trung triển khai có hiệu quả các chương trình xóa đói

giảm nghèo ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, huy động mọi nguồn lực xã hội cùng với Nhà nước chăm lo tốt hơn nữa đời sống vật chất và tinh thần của những người và gia đình có công Giải quyết dứt điểm các tồn

đọng về chính sách người có công…”[14, tr.229]

Chính sách ASXH là một bộ phận của hệ thống chính sách xã hội mà

cụ thể là chính sách bảo đảm xã hội Chính sách bảo đảm xã hội là sự bảo vệ của Nhà nước, của xã hội đối với các thành viên của mình thông qua một loạt các biện pháp công cộng Trong hệ thống chính sách ASXH ở nước ta, gồm có ưu đãi

xã hội đối với những người có công lao đối với đất nước; bảo hiểm xã hội đối với người lao động trong các thành phần kinh tế; cứu trợ xã hội đối với những người không may bị rủi ro, khó khăn hoặc hiểm nghèo Như vậy, có thể thấy bảo đảm xã hội là sự bảo vệ, giúp đỡ của Nhà nước, của cộng đồng đối với mọi thành viên của mình

Tuy nhiên, chính sách ASXH không chỉ là sự bảo vệ, sự giúp đỡ mà còn là sự thể hiện nghĩa vụ, trách nhiệm của Nhà nước, của cộng đồng đối với một bộ phận dân cư Chính vì vậy, chính sách ASXH có vị trí đặc biệt quan trọng trong chính sách xã hội nói riêng và trong hệ thống chính sách bảo đảm

xã hội nói chung

Chính sách ASXH là phương tiện, công cụ quản lý có hiệu lực mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần nhằm phòng ngừa, hạn chế và khắc phục rủi ro đối với các thành viên trong xã hội Chính sách ASXH được ban hành là thực hiện nghĩa vụ công dân và công bằng xã hội, đây không phải là sự “đền bù”, bởi lẽ không ai mong muốn gặp phải những cản trở, khó khăn trong cuộc sống và

sự hy sinh của người có công với cách mạng là cao quý, vì đại nghĩa, bằng xương

và máu, bằng tài sản và tính mạng thì không gì có thể so sánh được, không gì có

14

thể đền bù được

Chính sách công là tập hợp những quyết định mang tính chính trị nhằm vạch ra những đường hướng hành động ứng xử cơ bản của chủ thể quản lí với các vấn đề, hiện tượng tồn tại trong đời sống để thúc đẩy và quản lí sự phát triển nhằm đạt tới những mục tiêu nhất định cho trước Khái niệm chính sách công được diễn đạt khái quát như sau: Chính sách công là tập hợp các quyết định chính trị có liên quan của nhà nước nhằm chọn các mục tiêu cụ thể với giải pháp và công cụ thực hiện giải quyết các vấn đề của xã hội theo mục tiêu xác định của Đảng chính trị cầm quyền

Từ những quan niệm, ta có thể định nghĩa về chính sách ASXH như

sau: “Chính sách an sinh xã hội là tập hợp các quyết định chính trị- pháp lý

có liên quan nhằm lựa chọn mục tiêu, giải pháp và công cụ chính sách để giải quyết các v n đề liên quan theo mục tiêu tổng thể của chính sách đã được xác định”

1.3 Thực hiện chính sách an sinh xã hội: Khái niệm, ý nghĩa tầm quan trọng của việc thực hiện chính sách an sinh xã hội

1.3.1 Khái niệm thực hiện chính sách an sinh xã hội

Tổ chức thực hiện chính sách ASXH là một khâu quan trọng hợp thành chu trình chính sách, là toàn bộ quá trình chuyển hóa ý chí của chủ thể chính sách đến đối tượng chính sách, được hiện thực bởi các công cụ chính sách bao gồm các họat động của các chủ thể do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định nhằm đưa chính sách ASXH vào cuộc sống thông qua các nội dung công việc cụ thể đảm bảo nguyên tắc, tuân thủ theo một trình tự, thủ tục nhất định nhằm đạt được mục tiêu của chủ thể chính sách

1.3.2 Ý nghĩa, tầm quan trọng của tổ chức thực hiện chính sách an sinh xã hội

Tổ chức thực hiện chính sách ASXH có ý rất quan trọng, là bước hiện

15

thực hóa chính sách vào thực tiễn đời sống xã hội Tổ chức thực hiện chính sách ASXH là trung tâm kết nối các khâu (các bước) trong chu trình chính sách thành một hệ thống hoàn chỉnh; là cầu nối giữa lý luận và thực tiễn trong thực thi chính sách Việc hoạch định, xây dựng được chính sách đúng,

có chất lượng là rất quan trọng, nhưng triển khai, thực hiện một cách đúng đắn chính sách còn quan trọng hơn Có chính sách đúng nếu không được thực hiện sẽ chỉ nằm ở dạng văn bản giấy, trở thành khẩu hiệu suông, không những không thực hiện được mục tiêu, ý định của chủ thể ban hành chính sách, mà còn ảnh hưởng đến uy tín của chủ thể hoạch định và ban hành chính sách Nếu chính sách không được tổ chức thực hiện đến nơi, đến chốn, hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ, không những sẽ không đến trực tiếp được với đối tượng thụ hưởng, mà sẽ dẫn đến sự thiếu tin tưởng và sự phản ứng tiêu cực của nhân dân đối với các chủ trương, chính sách của Đảng

và Nhà nước Điều này hoàn toàn bất lợi về mặt chính trị và xã hội, gây những khó khăn, bất ổn cho nhà nước trong công tác quản lý Qua việc tổ chức thực hiện, mới biết được chính sách có đúng, phù hợp và đi vào cuộc sống hay không Quá trình thực hiện với những hoạt động thực tiễn sẽ góp phần điều chỉnh, bổ sung và hoàn thiện chính sách cho phù hợp với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu của cuộc sống Đồng thời, việc phân tích, đánh giá một chính sách (mức độ tốt, xấu) chỉ có cơ sở đầy đủ, sức thuyết phục sau khi được thực hiện Thực tiễn là chân lý, kết quả thực hiện chính sách là thước đo, là cơ sở đánh giá một cách chính xác, khách quan chất lượng và hiệu quả của chính sách Việc đưa chính sách vào thực tiễn cuộc sống là một quá trình khó khăn, phức tạp, chịu sự tác động của nhiều yếu tố giúp các nhà hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách có kinh nghiệm để đề ra được các giải pháp hữu hiệu trong thực hiện chính sách

16

1.4 Các phương pháp, các bước tổ chức thực hiện chính sách an sinh xã hội

1.4.1 Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách an sinh xã hội

Để thực hiện một cách hiệu quả chính sách an sinh xã hội, cần phải tiến hành xây dựng kế hoạch thực hiện một cách chi tiết, cụ thể, rõ ràng từ kế hoạch

tổ chức điều hành, kế hoạch chuẩn bị các nguồn lực để thực hiện, kế hoạch kiểm tra, đôn đốc thực thi chính sách phù hợp với tình hình thực tế của địa phương; nhưng phải đảm bảo tuân thủ theo đúng quan điểm, mục tiêu, yêu cầu của chủ thể ban hành Khi xây dựng kế hoạch thực hiện, phải quy định cụ thể thời gian, lộ trình triển khai thực hiện; đồng thời xác định rõ các bên tham gia,

có sự phân công, phân định rõ trách nhiệm cho từng cơ quan, tổ chức, từng cán

bộ, công chức, tránh chồng chéo nhiệm vụ giữa cơ quan này với cơ quan khác; đặc biệt là phải đảm bảo cung cấp đủ nguồn lực tài chính, con người, cơ sở vật chất, các công cụ, phương tiện thực hiện, đảm bảo việc triển khai thực hiện diễn ra thuận lợi, mang lại hiệu quả cao

1.4.2 Phổ biển, tuyên truyền chính sách an sinh xã hội

Phổ biến, tuyên truyền chính sách ASXH là họat động mang tính thông tin, là hình thức công khai chính thống chính sách cho các cơ quan có thẩm quyền, các đối tượng chính sách và các bên tham gia hiểu rõ về mục đích, yêu cầu, về tính đầy đủ, tính đúng đắn của chính sách để các bên có liên quan tự

giác tham gia thực hiện Ngoài họat động mang tính thông tin, công tác phổ

biến, tuyên truyền chính sách còn giúp cho cán bộ, công chức tổ chức thực hiện chính sách nhận thức được đầy đủ tính chất, mức độ, quy mô, tầm quan trọng của chính sách đối với đời sống xã hội, để họ chủ động tích cực tìm kiếm các giải pháp thích hợp cho việc thực hiện mục tiêu chính sách và triển khai thực hiện có hiệu quả kế hoạch chính sách

17

Phổ biến, tuyên truyền chính sách ASXH được thực hiện bằng nhiều hình thức như thông qua báo chí, truyền thanh, truyền hình, tổ chức Hội nghị, hình thức lan truyền cộng đồng (thông tin từ người này sang người khác), hoặc lồng ghép các hình thức tuyên truyền khác Công tác phổ biến, tuyên truyền đóng vai trò rất quan trọng trong việc tổ chức thực hiện chính sách Nếu việc phổ biến, tuyên truyền chính sách tiến hành một cách kịp thời và hiệu quả, các đối tượng chính sách dễ dàng tiếp cận, kê khai, thụ hưởng chính sách nhanh; giúp cho các

cơ quan và cán bộ, công chức thực thi chính sách tiết kiệm được thời gian, công sức, giúp cho chính sách được thực hiện một cách trọn vẹn, triệt để; còn ngược lại, nếu đối tượng thụ hưởng không có thông tin, không tiếp cận được chính sách

sẽ kéo dài thời gian, bổ sung nhiều lần, nhiều đợt không những gây khó khăn, phiền hà cho các tổ chức, cá nhân và các cơ quan trực tiếp tổ chức thực hiện chính sách; mà còn gây khó khăn cho các cơ quan có thẩm quyền trong việc tổng kết, đánh giá thực hiện chính sách

1.4.3 Phân công, phối hợp thực hiện chính sách an sinh xã hội

Phân công, phối hợp thực hiện chính sách ASXH là việc cơ quan tổ chức thực hiện chính sách xem xét chức năng, nhiệm vụ của từng tổ chức chức, cá nhân có liên quan để phân công, phân nhiệm một cách cụ thể, rõ ràng, chặt chẽ, khoa học và hợp lý, xác định cơ quan nào đóng vai trò chủ trì, cơ quan nào có chức năng phối hợp, tránh trường hợp nêu chung chung chung, nhằm đảm bảo trong suốt quá trình thực hiện chính sách diễn ra suôn sẻ, thuận lợi, không bị chồng chéo, thiếu sót hoặc bị tắc nghẽn

Việc phân công, phối hợp trong thực hiện chính sách là một trong những vấn đề vướng mắc và yếu ở nước ta hiện nay Có những chính sách khi ban hành xong không thể triển khai thực hiện do sự phân công, phân nhiệm cho các cơ quan chủ quản và cơ quan phối hợp thực hiện không rõ ràng hoặc chồng chéo, không có sự thống nhất giữa các cơ quan chủ quản và cơ quan phối hợp nên xảy

18

ra tình trạng đùn đẩy, né tránh hoặc ôm đồm dẫn đến không ai làm hoặc làm nửa vời không đến nơi, đến chốn Vì vậy, để việc tổ chức thực hiện chính sách ASXH thực sự có hiệu quả, trước tiên phải có sự thống nhất cao về quan điểm,

về mục tiêu, về chương trình, kế hoạch thực hiện và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, từ công tác lãnh đạo, chỉ đạo đến công tác tuyên truyền, vận động, công tác cung ứng nguồn lực tài chính, trang thiết bị, cơ sở vật chất đảm bảo cho việc thực hiện chính sách Tuy nhiên, chịu trách nhiệm chính và chủ công trong việc triển khai thực hiện là ngành Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH), Bảo hiểm xã hội (BHXH) và UBND các cấp

1.4.4 Duy trì chính sách an sinh xã hội

Duy trì chính sách ASXH là hoạt động nhằm bảo đảm cho chính sách tồn tại được và phát huy tác dụng trong môi trường thực tế Để xây dựng, ban hành

và tổ chức triển khai thực hiện đã là rất khó, nhưng để duy trì chính sách ổn định lâu dài lại càng khó hơn Trong điều kiện nền kinh tế thị trường đầy biến động và thay đổi, tác động rất lớn đến việc duy trì thực hiện chính sách Việc duy trì thực hiện chính sách ASXH phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, yếu tố chủ quan và khách quan, nhưng chủ yếu là các yếu tố khách quan cơ bản như yếu tố về sự ổn định chính trị, yếu tố về kinh tế, yếu tố văn hóa, xã hội chi phối, ảnh hưởng rất lớn đến việc duy trì thực hiện chính sách Nếu những yếu tố cơ bản này biến động theo chiều hướng tích cực, thì sẽ rất thuận lợi trong việc duy trì thực hiện chính sách; tuy nhiên, nếu những yếu tố cơ bản này biến động thường hướng tiêu cực, không thuận lợi, thì việc duy trì thực hiện chính sách sẽ gặp rất nhiều khó khăn

Vì vậy, các cơ quan và người thực hiện chính sách phải thường xuyên dự báo tình hình để có những tham mưu, đề xuất với Nhà nước để có những giải pháp phù hợp, sử dụng những công cụ quản lý Nhà nước cần thiết để tác động kịp thời giúp cho chính sách được duy trì ổn định, lâu dài

19

1.4.5 Điều chỉnh, bổ sung chính sách an sinh xã hội

Điều chỉnh, bổ sung chính sách ASXH là hoạt động được thực hiện bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo hướng điều chỉnh chính sách ngày càng phù hợp với yêu cầu quản lý và tình hình thực tiễn phát triển của xã hội Theo quy định cơ quan nào ban hành chính sách thì cơ quan đó có quyền điểu chỉnh, bổ sung chính sách

Trong quá trình xây dựng chính sách, khi triển khai áp dụng thực hiện trong thực tiễn sẽ có những vấn đề bất cập, thiếu sót, chưa phù hợp hoặc phát sinh mới, mà chủ thể chưa lường trước được Mặt khác, xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu về đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân nói chung và các đối tượng chính sách nói riêng vì thế c ng ngày một cao hơn; bên cạnh đó sự biến động giá cả thị trường, giá cả các mặt hàng thiết yếu ngày càng gia tăng, các chế

độ trợ cấp của chính sách không đủ để cho các đối tượng chính sách trang trải cuộc sống Hơn nữa, nền kinh tế của đất nước đang trên đà hồi phục, phát triển

có thêm tích l y cho thực hiện chính sách ASXH, đây là điều kiện rất quan trọng

để thực hiện việc điều chỉnh chính sách.Vì vậy, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền có thể tiến hành điều chỉnh, bổ sung chính sách phù hợp với tình hình thực tế giúp cho các đối tượng chính sách có cuộc sống ổn định Tuy nhiên việc điều chỉnh, bổ sung phải phù hợp không được làm thay đổi mục tiêu chính sách, nếu thay đổi mục tiêu chính sách, coi như chính sách thất bại

1.4.6 Theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện chính sách an sinh

xã hội

Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách ASXH là họat động diễn ra thường xuyên, liên tục của hệ thống các cơ quan Nhà nước từ cơ quan có thẩm quyền ban hành chính sách, đến các cơ quan và cán bộ, công chức được phân công thực hiện chính sách; kể cả đối tượng chính sách nhằm xem xét chính sách đã được triển khai tổ chức thực hiện chưa, tiến độ thực

20

hiện đến đâu, việc tổ chức thực hiện có đảm bảo đúng nguyên tắc, đúng theo quy trình, kế hoạch đã ban hành hoặc đã đến tận được với các đối tượng chính sách không Bên cạnh đó, tiến hành kiểm tra việc thực hiện chính sách để phát hiện các trường hợp đối tượng khai man, giả mạo hồ sơ, giấy tờ để được hưởng chính sách không đúng đối tượng theo quy định; c ng như phát hiện các trường hợp các cơ quan, cán bộ công chức lợi dụng chức vụ quyền hạn để thông đồng, móc nối với các đối tượng chính sách khai khống, xác nhận không đúng đối tượng cho người thân để trục lợi cho cá nhân từ chính sách để chấn chỉnh, xử lý kịp thời Kiểm tra, theo dõi sát việc thực hiện chính sách ASXH góp phần kịp thời bổ sung, hoàn thiện chính sách và chấn chỉnh công tác

tổ chức thực hiện chính sách, giúp nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện mục tiêu chính sách ASXH

1.4.7 Đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm tổ chức thực hiện chính sách an sinh xã hội

Đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm tổ chức thực hiện chính sách ASXH là quá trình xem xét, kết luận về chỉ đạo điều hành và chấp hành chính sách của các

cơ quan và cá nhân liên quan được phân công thực hiện chính sách, c ng như hiệu quả, lợi ích mang lại cho xã hội, cho đối tượng hưởng lợi từ chính sách

Tùy theo tính chất, mức độ, quy mô và chu kỳ, niên hạn của chính sách

có thể tiến hành đánh giá, tổng kết Đối với việc thực hiện chính sách ASXH được xác định là chính sách thường xuyên và lâu dài Việc đánh giá, tổng kết được thực hiện theo trình tự từ cơ sở đến Trung ương Trong đánh giá, tổng kết thực hiện chính sách ASXH phải đánh giá một cách toàn diện tất cả các mặt, các bước từ việc xây dựng kế hoạch thực hiện chính sách đến công tác lãnh đạo, chỉ đạo triển khai, quán triệt; công tác phổ biến tuyên truyền; công tác phối hợp tổ chức thực hiện để biểu dương, phát huy những ưu điểm; đồng thời xem xét, đánh giá một cách khách quan những tồn tại, hạn chế, thiếu sót ở mặt

21

nào, bước nào đề ra các biện pháp sát đúng nhất để khắc phục tổ chức thực hiện tốt hơn; đồng thời phát hiện những vấn đề bất cập, hạn chế, thiếu sót hoặc những vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn; c ng có thể là những vấn đề phù hợp với khi mới ban hành chính sách, nhưng nay không còn phù hợp để tập hợp, kiến nghị cấp có thẩm quyền điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung cho phù hợp điều kiện thực tiễn đảm bảo quyền lợi cho đối tượng thụ hưởng

Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay việc đánh giá, tổng kết, nhất là ở cấp Trung ương vẫn còn mang tình hình thức, chung chung số liệu, thông tin chủ yếu được thực hiện bằng phép cộng dồn từ các báo cáo từ cơ sở, chứ chưa có những cuộc khảo sát, đánh giá từ thực tiễn để đối chiếu, so sánh, để mắt thấy tai nghe những bất cập, vướng mắc để có những điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp Thậm chí, một số kiến nghị, đề xuất ở cơ sở mang tính thực tiễn cao, bức xúc cần được sửa đổi, bổ sung vẫn không được ghi nhận

Thước đo đánh giá kết quả thực hiện chính sách là: Tinh thần hưởng ứng với mục tiêu chính sách; ý thức chấp hành các quy định về cơ chế, biện pháp thực hiện các mục tiêu chính sách và hiệu quả chính sách trong từng điều kiện về không gian và thời gian

1.5 Những yêu cầu cơ bản đối với việc tổ chức thực hiện chính sách

an sinh xã hội

1.5.1 Yêu cầu thực hiện đúng mục tiêu chính sách an sinh xã hội

Mục tiêu thực hiện chính sách ASXH là mục tiêu tiên quyết và xuyên suốt của Đảng và Nhà nước được thể hiện trong các Nghị Quyết của Đảng, trong Hiến Pháp và được cụ thể hóa trong các văn bản quy phạm pháp luật; vì vậy, cần phải tuân thủ triệt để mục tiêu này Trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách, có những biến động khó lường về kinh tế, xã hội, có thể thay đổi những biện pháp, cách thức thực hiện, nhưng không được làm thay đổi mục tiêu của chính sách

Thứ nhất là theo tính thứ bậc trên, dưới theo phân cấp quản lý theo cấp hành chính; cấp dưới phải phục tùng sự chỉ đạo, lãnh đạo của cấp trên trong thực hiện chính sách đảm bảo chính sách được thực hiện thống nhất, đồng bộ từ Trung ương đến địa phương

Thứ hai là tính hệ thống theo chiều ngang, có sự phối hợp thực hiện giữa các ngành, các cơ quan, các tổ chức chính trị – xã hội trong cùng cấp; sự tham gia của các tổ chức xã hội và cá nhân trong xã hội, đảm bảo việc thực hiện chính sách được sâu rộng và chặt chẽ, tạo được sự đồng thuận cao trong

xã hội

Thứ ba là tính thống nhất của các loại chính sách trong hệ thống chính sách, sự thống nhất giữa mục tiêu chính sách với mục tiêu chung, thống nhất giữa mục tiêu chính sách và biện pháp chính sách; giữa chính sách với các công cụ quản lý khác Có như vậy mới đảm bảo sự vận hành trơn tru, thống nhất cao trong nội bộ hệ thống chính sách, tránh sự mâu thuẫn, xung đột trong

23

phạm vi toàn quốc, tất cả các cơ quan Đảng, Nhà nước từ Trung ương đến cơ sở phải thực hiện đúng, không được làm trái; trong đó quy định rõ trách nhiệm, quyền hạn của các tổ chức, cá nhân được giao thực hiện chính sách, thủ tục giải quyết các mối quan hệ trong thực hiện chính sách, cưỡng chế thực hiện chính sách trong những điều kiện cần thiết; c ng như quy định tiêu chuẩn, chế độ chính sách người có công với cách mạng được quyền thụ hưởng

Bên cạnh phải đảm bảo yêu cầu về tính pháp lý, trong thực hiện chính sách ASXH phải được triển khai tổ chức thực hiện theo nguyên tắc, quy trình chặt chẽ đảm bảo tính khoa học và hợp lý theo thứ tự các bước từ cao xuống thấp, từ trước đến sau; không thể tự ý thực hiện một cách tùy tiện, ngẫu hứng theo sự chủ quan, duy ý chí phá vỡ các nguyên tắc và các quy định của chính sách Trong triển khai

tổ chức thực hiện phải chuẩn bị kỹ các điều kiện cần thiết, đảm bảo cho việc thực hiện hiệu quả; Ngoài những chế độ, chính sách của Trung ương, từng địa phương phải linh động xem xét, tùy theo khả năng, điều kiện kinh tế của từng địa phương

ưu đãi về nhà ở, khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe, chế độ phụng dưỡng,

24

chế độ về đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người có hoàn cảnh khó khăn đặc biệt là đáp ứng nhu cầu về mặt tinh thần, làm cho các đối tượng chính sách cảm thấy yên tâm, phấn khởi, cảm nhận mình được quan tâm, chăm sóc của toàn xã hội, để họ tự tin nỗ lực, phấn đấu vươn lên trong cuộc sống; đồng thời tạo được nhiềm tin của các đối tượng chính sách đối với Đảng, với Nhà nước Yêu cầu này đòi hỏi sự phấn đấu nỗ lực của cả hệ thống chính trị trong cả chu trình chính sách Thỏa mãn được yêu cầu này, xem như

là phục vụ vì lợi ích của cộng đồng, người dân và toàn xã hội

Việc thực hiện chính sách ASXH còn phụ thuộc rất nhiều vào các yếu

tố bên trong của chính sách như: Vai trò của các cơ quan tuyên truyền, hệ thống giá trị xã hội, điều kiện, khả năng kinh tế của Nhà nước, các quan hệ bên trong của hệ thống các cơ quan thực thi chính sách; c ng như năng lực của đội ng cán bộ, công chức thực hiện chính sách

1.6.2 Yếu tố nh n thức

Thực hiện chính sách ASXH cần phải có được sự nhận thức đúng đắn

và đầy đủ về quan điểm, mục đích của Đảng và Nhà nước trong cả hệ thống

25

chính trị, phải nhận thức rằng đây là chính sách ưu đãi đặc biệt, là chính sách bắt buộc, chứ không phải là một sự ban ơn thuần túy Việc thực hiện chính sách là trách nhiệm, nghĩa vụ của cả hệ thống chính trị, của các cá nhân, tổ chức và của toàn xã hội

Do đặc điểm về chính sách ASXH có sự khác biệt so với các đối tượng chính sách khác, đó là những người bản thân họ đã chịu nhiều mất mát, thiệt thòi so với những người khác, nên họ rất dễ bị tổn thương; do vậy những người trực tiếp tham gia thực hiện chính sách ngoài việc phải nhận thức đúng đắn về chủ trương về quan điểm của Đảng và Nhà nước, họ phải thấu hiểu và thực sự trân trọng, không được có thái độ quan liêu, thờ ơ đối với các đối tượng này; thường xuyên chia xẻ, động viên họ, làm cho họ hiểu rõ về chính sách để hưởng ứng và hợp tác trong quá trình thực hiện chính sách Đồng thời phải tuyên truyền vận động nhân dân không nên so bì, mà cùng nhau hợp tác, tạo được sự thống nhất cao trong Nhân dân, tham gia đóng góp, hỗ trợ để họ

có điều kiện vươn lên trong cuộc sống

1.6.3.Yếu tố kinh tế, xã hội

Yếu tố kinh tế, xã hội có tác động rất lớn trong việc thực hiện chính sách ASXH Một đất nước phát triển mạnh về kinh tế, trong môi trường xã hội ổn định và hài hòa sẽ là điều kiện rất thuận lợi cho việc tổ chức thực hiện các chính sách Kinh tế và xã hội có mối quan hệ hữu cơ, mật thiết với nhau Kinh tế phát triển, Nhà nước có nguồn thu ngân sách cao, ổn định để phân bổ

ổn định nguồn ngân sách hàng năm cho việc thực hiện các chính sách an sinh

xã hội, tạo điều kiện cho người dân và các đối tượng chính sách có điều kiện thụ hưởng chính sách, góp phần nâng cao thu nhập, ổn định đời sống, góp phần

ổn định xã hội Một đất nước hòa bình, ổn định về an ninh chính trị, người dân phấn khởi tin tưởng, ủng hộ Đảng, Nhà nước, hăng say lao động sản xuất là cơ

sở quan trọng để thu hút các nhà đầu tư yên tâm đầu tư phát triển sản xuất tạo

26

ra nhiều của cải vật chất cho xã hội, giúp cho việc tích l y phúc lợi lớn hơn để tiếp tục duy trì, thực hiện chính sách Ngược lại, một xã hội bất ổn về an ninh chính trị, luôn luôn biến động sẽ tác động tiêu cực đến nền kinh tế đất nước, sẽ kéo nền kinh tế phát triển chậm, ảnh hưởng đến nguồn lực để duy trì thực hiện chính sách

Trong những năm gần đây, đất nước ta đã duy trì được sự ổn định về mặt xã hội; an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững; kinh tế đã dần phục hồi và có những bước phát triển ổn định, tạo điều kiện cho Đảng và Nhà nước ta tiếp tục duy trì, và từng bước mở rộng, nâng cao các chế độ chính sách đối với người có công cách mạng, giúp cho các đối tượng phấn khởi, yên tâm và tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước

1.6.4 Yếu tố ngu n lực on ngư i, t i chính, c sở v t ch t

Nếu như nói rằng, việc ban hành, triển khai thực hiện chính sách ASXH là điều kiện cần, thì các yếu tố về nguồn lực: con người, tài chính, cơ

sở vật chất là điều kiện đủ để đảm bảo thực hiện được chính sách ASXH

Để chính sách được triển khai thực hiện thì từ các bước từ xây dựng kế hoạch, đến công tác tuyên truyền, tổ chức triển khai, kiểm tra, đôn đốc thực hiện…đều phải có đội ng cán bộ, công chức thực hiện Việc phân công cán

bộ, công chức thực hiện chính sách người có công phải những người có năng lực, tâm huyết, đạo đức đảm bảo chính sách được triển khai thực hiện đến đúng đối tượng và đúng theo mục tiêu của Đảng và Nhà nước

Bên cạnh yếu tố về con người, thì trong quá trình triển khai thực hiện phải phân bổ nguồn tài chính thường xuyên cần thiết để mua sắm trang thiết

bị, máy móc, phương tiện làm việc cho đội ng cán bộ, công chức; cơ sở chăm sóc, phụng dưỡng người có công; nguồn ngân sách ổn định hằng năm

để chi trả lương cho bộ máy và đội ng cán bộ công chức thực hiện chính sách

và chi trả chế độ trợ cấp cho các đối tượng Nếu chính sách ban hành đúng,

27

nhưng không đảm bảo cơ sở vật chất và nguồn tài chính ổn định để duy trì thực hiện, sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến đến chính sách và uy tín của Đảng và Nhà nước;

c ng như làm tổn thương, ảnh hưởng đến cuộc sống của các đối tượng chính sách

1.6.5 Yếu tố thực hiện chính sách trong điều kiện kinh tế th trư ng

Thứ nh t, về góc độ vĩ mô, Nhà nước là chủ thể ban hành chính sách, tổ

chức thực hiện chính sách và là chủ thể duy nhất có khả năng đảm bảo, duy trì thực hiện chính sách ASXH Trong điều kiện đất nước mở cửa hội nhập sâu rộng với quốc tế và vận hành nền kinh tế theo cơ chế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa, nền kinh tế c ng sẽ dễ bị tổn thương do biến động khủng hoảng kinh tế thế giới; có lúc nền kinh tế của đất nước chìm sâu trong khủng hoảng Chính vì thế, yếu tố thị trường trong các chính sách phát triển kinh tế, chính sách phúc lợi xã hội, chính sách ASXH c ng sẽ dần từng bước được điều chỉnh theo quy luật thị trường Vì vậy, để đảm bảo và duy trì thực hiện chính sách ASXH đòi hỏi sự quan tâm thường xuyên của lãnh đạo Đảng và Nhà nước, bảo vệ trước Quốc hội hằng năm phân bổ ngân sách đảm bảo thực hiện chính sách ASXH

Thứ hai, về góc độ xã hội, yếu tố kinh tế thị trường hằng ngày, hằng

giờ tác động trực tiếp đến đời sống xã hội nói chung, đối với các đối tượng chính sách nói riêng Bên cạnh những mặt tích cực, thì mặt trái của kinh tế thị trường tác động đến tư tưởng, tình cảm của đời sống người dân, nhất là đối với tầng lớp thanh niên trẻ, họ có xu hướng chạy theo nhu cầu vật chất, mà

quên đi quá khứ, quên đi truyền thống, đạo lý tốt đẹp “uống nước nhớ nguồn”

của dân tộc, họ sẽ ít quan tâm hơn đến các đối tượng chính sách Mặt khác, sự phân hóa giàu nghèo trong xã hội ngày càng lớn, khoảng cách giàu nghèo giữa

các tầng lớp nhân dân ngày càng cao (thậm chí ngay trong gia đình, tộc họ),

tạo ra sự khác biệt, khoảng cách lớn giữa những người giàu trong xã hội và các đối tượng chính sách Bên cạnh đó, vấn đề lạm phát, sự mất giá của đồng tiền

28

làm sức mua giảm sút, làm cho cuộc sống của các đối tượng chính sách (thu

nhập chủ yếu từ nguồn trợ c p của Nhà nước) ngày càng khó khăn Vấn đề này

dễ gây ra sự so sánh và gây tổn thương cho các đối tượng chính sách Vì vậy, Đảng và Nhà nước phải thường xuyên điều chỉnh mức trợ cấp cho phù hợp với thực tiễn từng giai đoạn, giúp cho các đối tượng chính sách có được cuộc sống

ổn định và yên tâm công tác

1.7 Tổ chức bộ máy để thực hiện chính sách an sinh xã hội

Hệ thống tổ chức bộ máy hoạt động quản lý Nhà nước và thực hiện chính sách ASXH được triển khai trên phạm vi cả nước bao gồm 4 cấp: Trung ương, tỉnh (thành phố trực thuộc trung ương), huyện (quận, thị xã), xã (phường, thị trấn) do Chính phủ và UBND các cấp quản lý, chỉ đạo, điều hành; đồng thời do Bộ LĐ-TB&XH, và ngành LĐ-TB&XH các tỉnh (thành phố) đến cơ sở chủ trì thực hiện, cụ thể:

- Ở Trung ương: Cấp quản lý, chỉ đạo, điều hành là Chính phủ; cơ quan

chuyên môn là Bộ LĐ-TB&XH, bao gồm 24 đơn vị trực thuộc: Các Vụ, các Cục, Tổng cục, Trung tâm, các Viện, Tạp chí và các Trường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức ngành LĐ-TB&XH

- C p tỉnh (thành phố trực thuộc Trung ương): Cấp quản lý, chỉ đạo,

điều hành là UBND tỉnh (thành phố); cơ quan chuyên môn là Sở TB&XH, bao gồm các đơn vị trực thuộc: Các Ban; Phòng; các Trung tâm đào tạo nghề, giới thiệu việc làm, Bảo trợ xã hội, điều dưỡng; các chi cục

LĐ C p huyện (quận, thị xã): UBND quận lãnh đạo, quản lý, điều hành việc

thực hiện chính sách ASXH; Phòng LĐ-TB&XH là cơ quan chuyên môn tham mưu UBND quận và chịu trách nhiệm chính trong thực hiện chính sách ASXH trên địa bàn quận

- C p xã (phường, thị tr n): UBND quận lãnh đạo, quản lý, điều hành

việc thực hiện chính sách ASXH và cán bộ LĐ-TB&XH của phường trực tiếp

29

thực hiện

Hệ thống tổ chức bộ máy thực hiện chính sách người có công với cách mạng họat động thống nhất từ trung ương đến cơ sở, đảm bảo tính chặt chẽ, thường xuyên, liên tục

Kết luận Chương 1

Chương 1 của luận văn đã đề cập một số vấn đề về lý luận, nội dung khoa học chủ yếu sau:

Thứ nh t, Khái quát hóa một số vấn đề về lý luận, các nội dung khoa

học về chính sách công, chính sách ASXH; vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng

của chính sách ASXH và luận giải sự cần thiết phải ban hành chính sách ASXH

Thứ hai, phân tích cơ sở lý luận các bước trong thực thi chính sách

ASXH và các yếu tố tác động, ảnh hưởng đến quá trình thực hiện chính sách ASXH để có cách nhìn tổng thể các bước trong việc triển khai, tổ chức thực hiện chính sách

Qua nghiên cứu các nội dung trên, có thể thấy rằng việc ban hành, thực hiện chính sách ASXH là chủ trương, chính sách hoàn toàn kịp thời và đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta Vấn đề này đã được Đảng, Nhà nước ta khảo sát, xem xét, đánh giá cân nhắc và quyết định xuất phát từ yêu cầu thực tiễn phù hợp điều kiện, tình hình của đất nước và đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng của các đối tượng và nhận được sự đồng thuận của toàn xã hội Việc tổ chức thực hiện chính sách ASXH, về mặt lý thuyết đã được các cơ quan có thẩm quyền chuẩn bị hết sức chặt chẽ, kỹ lưỡng về tính pháp lý, cơ sở lý luận, c ng như quan điểm chỉ đạo được thể hiện trong các Nghị quyết của Đảng, Hiến Pháp và các văn bản pháp luật của Nhà nước Trong quá trình chuẩn bị tổ chức thực hiện đã đề ra các bước thực hiện theo quy trình chặt chẽ từ khâu

30

xây dựng kế hoạch; phổ biến, tuyên truyền; phân công, phối hợp thực hiện đến khâu đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm tổ chức thực hiện chính sách ASXH; đồng thời c ng đã phân tích, đánh giá, dự lường các yếu tố tác động trong quá trình thực hiện chính sách để có những giải pháp cho phù hợp

Đây là những luận cứ khoa học quan trọng trong làm cơ sở cho việc xây dựng, ban hành kế hoạch và tổ chức thực hiện chính sách ASXH của nước ta trong giai đoạn hiện nay

31

CHƯƠNG 2 THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI,

TỪ THỰC TIỄN QUẬN HẢI CHÂU, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.1 Thực trạng chính sách an sinh xã hội tại quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

Quận Hải Châu là quận trung tâm của thành phố Đà Nẵng, có vị trí địa

lý chiến lược vô cùng quan trọng, phía Bắc giáp Vịnh Đà Nẵng, phía Tây giáp quận Thanh Khê và quận Cẩm Lệ, phía Đông giáp quận Sơn Trà và quận Ng Hành Sơn, phía Nam giáp quận Cẩm Lệ Là quận có sân bay quốc tế, có quốc

lộ 14B đi ngang qua, có các cảng sông,là nơi tập trung trụ sở trung tâm hành chính của thành phố, văn hóa, thương mại, dịch vụ, du lịch của Đà Nẵng đều nằm trên địa bàn quận tạo ra ưu thế về địa lý, kinh tế so với các quận, huyện khác trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội

Là một quận trung tâm giáo dục - đào tạo trọng điểm của thành phố Đà Nẵng, với 03 trường Đại học, 3 phân viện, 5 trường cao đẳng, nhiều trường trung cấp chuyên nghiệp, trung tâm dạy nghề Đội ng cán bộ giảng dạy đủ sức đảm đương nhiệm vụ dạy học nghiên cứu ứng dụng trong tương lai, những năm gần đây Đại học Đà Nẵng đã tuyển dụng thêm nhiều giảng viên mới và gửi ra nước ngoài đào tạo sau đại học bằng các nguồn kinh phí khác nhau, hàng năm cung cấp cho Đà Nẵng và các tỉnh miền Trung từ 1.000 – 1.500 lao động đã qua đào tạo đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương

Với vị trí là một quận trung tâm, nằm sát trục giao thông Bắc Nam và cửa ngõ ra biển Đông, cùng một hệ thống hạ tầng giao thông phát triển mạnh, đồng thời là trung tâm hành chính, thương mại, dịch vụ của thành phố, tập

32

trung đông dân cư và các cơ quan, văn phòng của hầu hết các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Vì vậy, quận Hải Châu có một tầm quan trọng đặc biệt trong sự phát triển của thành phố Đà Nẵng, giữ vai trò là trung tâm chính trị-hành chính-kinh tế-văn hoá và là địa bàn trọng điểm về an ninh, quốc phòng của thành phố Đà Nẵng

Tuy nhiên, do xuất phát điểm thấp, quy mô kinh tế nhỏ, là một trong những địa phương chịu nhiều hậu quả của chiến tranh, vị trí địa lý nằm trong vùng chịu nhiều thiên tai, lụt bão, khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế trong những năm gần đây đã gây khó khăn đối với sự phát triển kinh tế và đời sống người dân Thống kê các số liệu cho thấy, trên địa bàn quận hiện có trên 30.000 người cần sự hỗ trợ, giúp đỡ từ các dịch vụ công tác xã hội, có gần 5.438 người có công cách mạng,16.611 người cao tuổi, hơn 1.500 người khuyết tật, 2.743 hộ nghèo với 11.604 nhân khẩu, 3.537 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, mỗi năm ngân sách chi trên 1,2 tỷ để chi trợ cấp thường xuyên cho trên 5.211 đối tượng BTXH, đối tượng thuộc diện đặc biệt nghèo

Qua nghiên cứu, phân tích tình hình từ thực tiễn, vấn đề chính sách ASXH thể hiện như sau: hộ nghèo trên địa bàn quận vẫn còn chiếm một tỷ trọng tương đối lớn, các hộ nghèo hầu hết thiếu vốn để phát triển sản xuất, không biết cách làm ăn để tăng thu nhập, vươn lên thoát nghèo; đa số các hộ không có nghề nghiệp ổn định, từ đó dẫn đến tình trạng thiếu việc làm, không

có nguồn thu nhập để nuôi sống bản thân và gia đình; một số hộ nghèo lười lao động, không có ý chí vươn lên thoát nghèo, còn trông chờ, ỷ lại vào chính sách của nhà nước và xã hội; nhiều gia đình chính sách, gia đình người có công với cách mạng nhà cửa bị xuống cấp; điều kiện, môi trường phát triển kinh tế còn nhiều khó khăn ảnh hưởng không nhỏ đến việc đăng ký tham gia

và trích nộp BHXH, BHYT của các đơn vị, doanh nghiệp, cá nhân