Quản lý hoạt động giáo dục giá trị sống và kĩ năng sống cho học sinh các trường trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG VÀ KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC.. Các công trình nghiên cứu về quản lí hoạ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 62 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS ĐẶNG QUỐC BẢO PGS.TS NGUYỄN CÔNG GIÁP

HÀ NỘI – 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu riêng của tôi Các kết quả nghiên cứu trong luận án này là trung thực, chưa từng được công bố trong bất

kỳ công trình nào của các tác giả khác

Tác giả

Phạm Thị Nga

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu, hoàn thành luận án, tác giả đã nhận được sự hướng dẫn giúp đỡ, động viên của quý Thầy, Cô và bạn bè đồng nghiệp, gia đình

Với lòng kính trọng tác giả xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ban Giám hiệu cùng toàn thể cán bộ, giảng viên, viên chức Trường Đại học Giáo dục Đại học Quốc gia Hà Nội đã động viên, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi nhất để tôi hoàn thành chương trình đào tạo Tiến sĩ và hoàn thành luận án

Đặc biệt, với tình cảm chân thành tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Đặng Quốc Bảo và PGS.TS Nguyễn Công Giáp, người thầy, người hướng dẫn khoa học đã thường xuyên chỉ bảo, tận tình hướng dẫn giúp đỡ tác giả nghiên cứu hoàn thành luận án

Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô đã hướng dẫn giúp đỡ tôi và các đồng nghiệp đã cộng tác hỗ trợ tôi trong quá trình thực hiện luận án

Tôi cũng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến gia đình, đặc biệt các anh trai tôi, bạn bè đồng nghiệp đã động viên khích lệ, hỗ trợ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án

Chắc chắn trong luận án sẽ còn nhiều thiếu sót, tác giả kính mong nhận được

sự chỉ dẫn, góp ý, giúp đỡ của quý Thầy, Cô để hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn

Tác giả luận án

Phạm Thị Nga

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

CBGVNV : Cán bộ giáo viên nhân viên

CNHHĐH : Công nghiệp hoá hiện đại hoá

CNH- HĐH : Công nghiệp hoá hiện đại hoá

GD&ĐT : Giáo dục và Đào tạo

GĐ- NT- XH : Gia đình nhà trường xã hội

GTS&KNS : Giá trị sống và kĩ năng sống

HĐGDNGLL : Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

TNTPHCM : Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh

MỤC LỤC

Lời cam đoan 3

Lời cảm ơn 4

Danh mục chữ viết tắt 5

Mục lục 7

Danh mục các bảng Error! Bookmark not defined Danh mục các biểu đồ Error! Bookmark not defined Danh mục sơ đồ Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG VÀ KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC Error! Bookmark not defined 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề Error! Bookmark not defined 1.1.1 Các công trình nghiên cứu về GT, GTS và giáo dục GTSError! Bookmark not defined

1.1.2 Các công trình nghiên cứu về KNS và giáo dục KNSError! Bookmark not defined

1.1.3 Các công trình nghiên cứu về hoạt động giáo dục GTS&KNSError! Bookmark not defined

1.1.4 Các công trình nghiên cứu về quản lí hoạt động giáo dục GTS&KNS Error! Bookmark not defined

1.1.5 Một vài nhận định Error! Bookmark not defined 1.2 Các khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined 1.2.1 Giá trị, giá trị sống, kĩ năng sống Error! Bookmark not defined 1.2.2 Quản lý, quản lý giáo dục Error! Bookmark not defined

1.2.3 Hoạt động giáo dục, hoạt động giáo dục GTS&KNS, quản lí hoạt động

giáo dục GTS&KNS Error! Bookmark not defined 1.2.4 Học sinh THCS Error! Bookmark not defined 1.3 Những thành tố của hoạt động giáo dục GTS&KNS cho học sinh THCSError! Bookmark not defined

1.3.1 Mục tiêu, nội dung hoạt động giáo dục GTS, KNS quan hệ với thày cô,

bạn bè, gia đình, với thiên nhiên và với chính bản thân.Error! Bookmark not defined

1.3.2 Các hình thức hoạt động giáo dục GTS, KNS cho học sinh THCS

Error! Bookmark not defined 1.3.3 Các phương pháp giáo dục GTS& KNS cho học sinh THCS Error! Bookmark not defined

1.3.4 Các hình thức, phương pháp kiểm tra, đánh giá trong hoạt động giáo dục

GTS & KNS cho học sinh THCS Error! Bookmark not defined

1.4 Các quan điểm về quản lí hoạt động giáo dục GTS&KNS và mối quan hệ

giữa hai khái niệm này Error! Bookmark not defined 1.4.1 Các quan điểm về quản lí hoạt động giáo dục GTS&KNS Error! Bookmark not defined

GTS&KNS cho học sinh Error! Bookmark not defined 1.4.2 Mối quan hệ biện chứng giữa GTS và KNSError! Bookmark not defined

1.5 Nội dung quản lí hoạt động giáo dục GTS & KNS cho học sinh THCS

Error! Bookmark not defined 1.5.1 Kế hoạch hoá hoạt động giáo dục GTS&KNS cho học sinh THCS Error! Bookmark not defined

1.5.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục GTS, KNS cho học sinh

trung học cơ sở Error! Bookmark not defined

1.5.3 Chỉ đạo, điều phối các lực lượng tham gia hoạt động giáo dục GTS &

KNS cho học sinh trung học cơ sở Error! Bookmark not defined

1.5.4 Giám sát, kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục GTS&KNS cho học sinh

trung học cơ sở Error! Bookmark not defined

1.5.5 Quản lí cơ sở vật chất - kĩ thuật phục vụ hoạt động giáo dục GTS&KNS

cho học sinh THCS Error! Bookmark not defined

1.6 Bối cảnh đổi mới giáo dục và tác động của nó tới quản lí hoạt động giáo

dục GTS&KNS cho học sinh THCS Error! Bookmark not defined 1.6.1 Bối cảnh trong nước Error! Bookmark not defined

1.6.2 Bối cảnh thế giới Error! Bookmark not defined Kết luận chương 1 Error! Bookmark not defined Chương 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG VÀ KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC (3 tỉnh vùng Đồng bằng sông Hồng) Error! Bookmark not defined

2.1 Khái quát vùng Đồng bằng sông Hồng và 3 tỉnh Ninh Bình, Nam Định, Hà

Nam Error! Bookmark not defined

2.1.1 Thực trạng phát triển giáo dục THCS và kết quả giáo dục học sinh THCS ở ba tỉnh

vùng đồng Đồng bằng sông Hồng Error! Bookmark not defined

2.1.2 Kết quả giáo dục của học sinh THCS ở ba tỉnh (Ninh Bình, Nam Định, Hà Nam)

vùng Đồng bằng sông Hồng Error! Bookmark not defined

2.2 Giới thiệu về nghiên cứu khảo sát thực trạng hoạt động và quản lý hoạt

động giáo dục GTS&KNS cho học sinh THCS tại tỉnh Ninh Bình Error! Bookmark not defined

2.2.1 Mục đích nghiên cứu khảo sát Error! Bookmark not defined 2.2.2 Phương pháp/Kỹ thuật, phạm vi và đối tượng khảo sát Error! Bookmark not defined

2.2.3 Nội dung khảo sát Error! Bookmark not defined 2.2.4 Kết quả khảo sát Error! Bookmark not defined 2.3 Đánh giá chung Error! Bookmark not defined 2.3.1 Điểm mạnh Error! Bookmark not defined 2.3.2 Điểm yếu Error! Bookmark not defined 2.3.3 Nguyên nhân Error! Bookmark not defined

2.4 Kinh nghiệm một số nước về quản lí hoạt động giáo dục GTS&KNS cho

học sinh Error! Bookmark not defined 2.4.1 Kinh nghiệm quản lí của Singapore Error! Bookmark not defined

2.4.2 Kinh nghiệm quản lí hoạt động giáo dục GTS&KNS ở một số nước

Error! Bookmark not defined 2.4.3 Những bài học kinh nghiệm về quản lí giáo dục GTS&KNS của một số nước.Error! Bookmark not defined

Kết luận chương 2 Error! Bookmark not defined Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG VÀ KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC

CƠ SỞ VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNGTRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC Error! Bookmark not defined 3.1 Định hướng phát triển giáo dục theo tinh thần Nghị quyết TW 29 Error! Bookmark not defined

3.2 Nguyên tắc đề xuất biện pháp Error! Bookmark not defined 3.2.1 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triểnError! Bookmark not defined

3.2.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và đồng bộError! Bookmark not defined

3.2.3 Nguyên tắc đảm bảm tính hiệu quả và khả thiError! Bookmark not defined

3.2.4 Nguyên tắc đảm bảo tính văn hóa Error! Bookmark not defined

3.3 Các biện pháp quản lí hoạt động giáo dục GTS&KNS cho học sinh THCS

Error! Bookmark not defined

3.3.1 Biện pháp 1 Xác định các KNS phù hợp với học sinh THCS tương ứng với

các GTS theo tinh thần Chương Trình giáo dục phổ thông tổng thể Error! Bookmark not defined.

3.3.2 Biện pháp 2 Kế hoạch hoá hoạt động giáo dục GTS&KNS sống phù hợp với

các trường THCS (trong đó bao quát hết những mục tiêu, nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục, KTĐG kết quả giáo dục GTS, KNS) như một bộ phận cấu thành của kế hoạch chung của nhà trường 134

3.3.3 Biện pháp 3 Tổ chức các nguồn lực thực hiện tốt kế hoạch năm học

cũng như kế hoạch giáo dục GTS& KNS Error! Bookmark not defined

3.3.4 Biện pháp 4 Đổi mới hình thức chỉ đạo, lãnh đạo hoạt động giáo dục

GTS&KNS cho học sinh Error! Bookmark not defined

3.3.5 Biện pháp 5 Cải tiến hoạt động KTĐG kết quả giáo dục GTS&KNS cho học sinh, vừa tạo động lực để học sinh phấn đấu, vừa giúp nhà quản lí có thông tin phản

hồi để điều chỉnh các biện pháp quản lí Error! Bookmark not defined

3.3.6 Biện pháp 6 Xây dựng các điều kiện tinh thần và vật chất hỗ trợ thực

hiện kế hoạch hoạt động giáo dục GTS&KNS cho học sinhError! Bookmark not defined

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp Error! Bookmark not defined 3.5 Khảo nghiệm về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp Error! Bookmark not defined

3.5.1.Mục đích khảo nghiệm Error! Bookmark not defined 3.5.2 Đối tượng khảo nghiệm Error! Bookmark not defined 3.5.3 Phương pháp khảo nghiệm Error! Bookmark not defined

3.5.4 Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp

quản lý hoạt động giáo dục GTS&KNS cho HS THCSError! Bookmark not defined

3.6 Thử nghiệm biện pháp Error! Bookmark not defined 3.6.1.Tên biện pháp thử nghiệm Error! Bookmark not defined 3.6.2 Mục đích thử nghiệm Error! Bookmark not defined 3.6.3 Các bước tiến hành Error! Bookmark not defined 3.6.3 Một số kết quả sau khi áp dụng biện phápError! Bookmark not defined

Kết luận chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Hoàng Anh (chủ biên), Đỗ Thị Châu, Nguyễn Thạc (2007), Hoạt động

giao tiếp nhân cách, NXB Đại học Sư phạm

2 L N Anh (2010), NewZealand chia sẻ kinh nghiệm giáo dục mầm non,

5 Đào Thanh Âm (2004), Lịch sử giáo dục thế giới, NXB Giáo dục

6 Ban chấp hành TW (2009), Thông báo Số: 242- TB/TW, ngày 15/4/2009 kết

luận của Bộ chính trị về việc tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 (khóa VIII), phương hướng phát triển giáo dục và đào tạo đến năm 2020

7 Lương Gia Ban, Nguyễn Thế Kiệt (2014), Giá trị văn hóa truyền thống dân

tộc với việc xây dựng nhân cách cho sinh viên hiện nay, NXB Chính trị Quốc gia

9 Đặng Quốc Bảo , Nguyễn Đắc Hưng (2004), Giáo dục Việt Nam hướng tới

tương lai- Vấn đề và giải pháp, NXB Chính trị Quốc gia Hà Nội

10 Đặng Quốc Bảo, Bùi Việt Phú (2012), Một số góc nhìn về phát triển và

quản lý giáo dục, NXB Giáo dục Việt Nam

11 Đặng Quốc Bảo và cộng sự (2015), Minh triết Hồ Chí Minh về giáo dục, NXB

Giáo dục Việt Nam

12 Nguyễn Thanh Bình (2008), "Giáo dục kỹ năng sống dựa vào trải nghiệm",

Tạp chí giáo dục, (203), tr 18- 19

13 Nguyễn Thanh Bình (2009), Giáo trình chuyên đề giáo dục kỹ năng sống,

NXB Đại học Sư phạm Hà Nội

14 Phùng Khắc Bình (2011), Mấy vấn đề về giáo dục kĩ năng sống ở trường

THCS, Bộ GD&ĐT

15 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2008), Chỉ thị số: 40/2008/CT- BGDĐ, ngày

22/7/2008 về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện,

học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008- 2013

16 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2009), Giáo dục kỹ năng sống, Kỷ yếu hội thảo

17 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2009), Điều lệ trường trung học

18 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nghị quyết số 29- NQ/TW Hội nghị lần thứ tám

Ban chấp hành TW khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và

hội nhập quốc tế

19 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2015), Chương trình giáo dục phổ thông tổng

thể(dự thảo)

20 Bộ Giáo dục và Đào tạo Thông tư 31 ngày 08/08/2011 Chương trình bồi

dưỡng thường xuyên giáo viên THCS

21 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2013), Hỏi – đáp về một số nội dung đổi mới căn

bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo, NXB Giáo dục Việt Nam

22 Lê Thị Bừng (2003), Tâm lý học ứng xử, NXB Giáo dục, Hà Nội

23 Trần Thị Cẩm (2001), Hiểu tâm lý trẻ để giáo dục con, NXB Văn hóa Thông

33 Diane Tillman (2009), Những giá trị sống cho tuổi trẻ, biên dịch Đỗ Ngọc

Khánh, Ph.D.Thanh Tùng - Minh Tươi, NXB Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh

34 DonaldWalters J (2009), Giáo dục vì cuộc sống chuẩn bị cho trẻ em bản

lĩnh để đối đầu với những thách thức trong cuộc sống, người dịch Hà Hải Châu,

NXB Trẻ, 142

35 Don Gabor (2009), Sức mạnh của ngôn từ, biên dịch Kim Vân - Minh Tươi -

Vương Long, NXB Trẻ

36 Đảng cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần

thứ IX, X, XI của Đảng, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

37 Hữu Đạt (2009), Đặc trưng ngôn ngữ và văn hóa giao tiếp tiếng việt, NXB

Giáo dục Việt Nam, Hà Nội

38 Nguyễn Văn Đồng (2009), Tâm lý học giao tiếp, NXB Chính trị - Hành

41 Bùi Hữu Giao (2012), Hành trang đời người, NXB Dân trí

42 Nguyễn Công Giáp (2010), Chính sách và kế hoạch phát triển giáo dục

43 Trần Văn Giàu (1980), Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam,

NXB Khoa học xã hội, Hà Nội

44 Phạm Minh Hạc (2001), Nghiên cứu con người và nguồn nhân lực đi vào

công nghiệp hóa hiện đại hóa, NXB Chính trị Quốc gia

45 Phạm Minh Hạc (2011), Triết lý giáo dục Thế giới và Việt Nam, NXB GD

Việt Nam

46 Phạm Minh Hạc (2012), Giá trị học, NXB Dân trí

47 Phạm Minh Hạc (2012), Định hướng giá trị Xã hội con người Việt Nam

trong thời kì đổi mới và hội nhập, NXB Chính trị Quốc gia

48 Phạm Minh Hạc (2013), Từ điển Bách khoa Tâm lí học giáo dục Việt Nam,

NXB Giáo dục Việt Nam

49 Duyên Hải, Đức Minh (2008), 81 quy tắc hay trong giao tiếp, NXB Từ điển

Bách Khoa

50 Mai Thanh Hải (2006), Các nền tôn giáo trên thế giới và Việt Nam, NXB

Văn Hóa Thông Tin

51 Vũ Ngọc Hải, Đặng Bá Lãm,Trần Khánh Đức (2007), Giáo dục Việt Nam

đổi mới và phát triển hiện đại, NXB Giáo dục

52 Halak Laszlo (2000), Phép lịch sự hàng ngày, NXB Thanh niên, Hà Nội

53 Nguyễn Hạnh (2010), Những câu chuyện giáo dục công dân lớp 6,7,8,9,

NXB Giáo dục Việt Nam

54 Nguyễn Thị Thu Hằng (2011), "Hiện trạng triển khai giáo dục kỹ năng

sống trên thế giới và ở Viêt Nam", Tạp chí giáo dục, (256), tr 24- 26

55 Harold kontz (1987), Những vấn đề cốt yếu của quản lý, NXB GD

56 Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo (2006), Quản lý giáo dục,

NXB Sư phạm Hà Nội

57 Nguyễn Ngọc Hiến (chủ biên) (2006), Kỹ năng giao tiếp hiệu quả trong

hành chính, Tài liệu bồi dưỡng, Học viện Hành chính Quốc gia

58 Nguyễn Chí Hòa (2009), Khẩu ngữ tiếng việt và rèn luyện kỹ năng giao tiếp,