ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC ĐỖ THỊ THANH THÚY QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỒNG TÂM, QUẬN HAI BÀ TRƯNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI LU
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
ĐỖ THỊ THANH THÚY
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỒNG TÂM, QUẬN HAI BÀ TRƯNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14
Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc
HÀ NỘI – 2016
Trang 2i
Lêi c¶m ¬n
Với tình cảm chân thành, em xin trân trọng cảm ơn các thầy cô trong Ban giám hiệu, các giáo sư, các giảng viên của Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội đã trực tiếp hướng dẫn, tư vấn, tạo điều kiện giúp
đỡ em trong quá trình học tập và nghiên cứu xây dựng đề tài “Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học Đồng Tâm,quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội”
Đặc biệt, em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới GS.TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc, người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo cho em trong suốt quá
trình lập đề cương, nghiên cứu viết và hoàn chỉnh luận văn
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các bạn đồng nghiệp
và các lực lượng giáo dục trong trường Tiểu học Đồng Tâm,quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội đã quan tâm tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập cũng như cung cấp tài liệu, đóng góp các ý kiến quý báu để tôi hoàn thành luận văn này
Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong việc nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn chỉnh luận văn, song chắc rằng luận văn vẫn còn có những thiếu sót, em rất mong nhận được sự góp ý, chỉ bảo của quý thầy giáo, cô giáo, các bạn đồng nghiệp và bạn đọc để đề tài được hoàn thiện hơn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh thân yêu của chúng ta
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, tháng 5năm 2016
Tác giả
ĐỖ THỊ THANH THÚY
Trang 3ii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo
HĐ GD NGLL Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
XHCN
XHH
Xã hội chủ nghĩa
Xã hội hóa
Trang 4iii
MỤC LỤC
Lời cảm ơn i
Danh mục viết tắt ii
Mục lục iii
Danh mục các bảng vi
Danh mục biểu đồ, sơ đồ vii
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC 6
1.1.Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6
1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài: 8
1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường 8
1.2.2 Kỹ năng sống và giáo dục kỹ năng sống 12
1.2.3 Quản lý hoạt động GDKNS 14
1.3 Trường Tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân 14
1.3.1.Vị trí, vai trò của trường Tiểu học 14
1.3.2 Nhiệm vụ và quyền hạn của trường Tiểu học 15
1.4 Một số vấn đề lý luận về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học 17
1.4.1 Đặc điểm tâm - sinh lý lứa tuổi của HS Tiểu học 17
1.4.2 Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học 19
1.5 Một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động GDKNS cho học sinh TH 27
1.5.1 Mục tiêu quản lý hoạt động giáo dục KNS 28
1.5.2 Nội dung quản lí hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh TH 28
1.5.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh TH 31
Tiểu kết chương 1 36
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỒNG TÂM, QUẬN HAI BÀ TRƯNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 37
Trang 5iv
2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tình hình giáo dục, đào
tạo của quận Hai Bà Trưng, Hà Nội và trường Tiểu học Đồng Tâm 37
2.1.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế -văn hóa- xã hội của quận Hai Bà Trưng 37
2.1.2 Về tình hình giáo dục - đào tạo của Quận Hai Bà Trưng 38
2.1.3 Khái quát về trường Tiểu học Đồng Tâm: 39
2.2 Giới thiệu khảo sát: 42
2.2.1 Mục đích khảo sát: 42
2.2.2 Nội dung khảo sát: 42
2.2.3 Phương pháp khảo sát: 43
2.2.4 Đối tượng khảo sát: 43
2.3 Kết quả khảo sát: 43
2.3.1 Thực trạng về GDKNS cho học sinh trường Tiểu học Đồng Tâm, quận Hai43 Bà Trưng, Hà Nội 43
2.3.2 Thực trạng quản lý GDKNS cho HS trường Tiểu học ĐồngTâm, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội 56
2.4 Những yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý GDKNS cho HS trường Tiểu học Đồng Tâm, quận Hai Bà Trưng 64
2.4.1 Đội ngũ cán bộ quản lý 64
2.4.2 Đội ngũ giáo viên: 64
2.4.3 Yếu tố kinh tế - xã hội của địa phương 66
2.4.4 Sự quản lý GD của cha mẹ học sinh 66
2.5 Đánh giá thực trạng 67
2.5.1 Những mặt mạnh 67
2.5.2 Những mặt hạn chế 68
2.5.3 Nguyên nhân 68
Tiểu kết chương 2 71
Trang 6v
CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỒNG TÂM, QUẬN HAI BÀ
TRƯNG, HÀ NỘI 72
3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp: 72
3.1.1 Đảm bảo tính mục tiêu giáo dục 72
3.1.2 Đảm bảo tính thực tiễn 72
3.1.3 Đảm bảo tính hệ thống 73
3.1.4 Đảm bảo tính khả thi 73
3.2 Những biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống trong trường Tiểu học Đồng Tâm, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội 73
3.2.1 Biện pháp 1 73
3.2.2 Biện pháp 2 76
3.2.3 Biện pháp 3 81
3.2.4 Biện pháp 4 83
3.2.5 Biện pháp 5 87
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 91
3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất : 92
Tiểu kết chương 3 95
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 96
1 Kết luận 96
2 Khuyến nghị 97
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 100
PHỤ LỤC 103
Trang 7vi
DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1 Tổng hợp về Đội ngũ Cán bộ giáo viên trường Tiểu học Đồng Tâm, quận
Hai Bà Trưng năm học 2015 - 2016 42
Bảng 2.2 Những biểu hiện kỹ năng sống của học sinh trường Tiểu học Đồng Tâm, Quận Hai Bà Trưng 44
Bảng 2.3 Các nguyên nhân dẫn đến HS chưa có những biểu hiện về KNS 48
Bảng 2.4 Tầm quan trọng của công tác giáo dục kỹ năng sống trong trường tiểu học hiện nay 50
Bảng 2.5 Những KNS nhà trường quan tâm giáo dục cho học sinh TH 51
Bảng 2.6 Những hình thức GDKNS cho học sinh 53
Bảng 2.7 Mức độ thực hiện những biện pháp GDKNS cho học sinh 55
Bảng 2.8 Các loại kế hoạch hoạt động GDKNS cho hoc sinh tiểu học 57
Bảng 2.9 Tổ chức, chỉ đạo công tác GDKNS cho học sinh 59
Bảng 2.10 Thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động GDKNS cho học sinh trường TH Đồng Tâm, quận Hai Bà Trưng 61
Bảng 2.11 Đánh giá mức độ cần thiết của các lực lượng giáo dục, lực lượng xã hội đối với hoạt động GDKNS cho học sinh tiểu học 62
Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết của các biện pháp quản lí hoạt động GDKNS 92
Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp quản lí hoạt động GDKNS 93
Trang 8vii
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Sơ đồ 3.1 Phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để giáo dục kỹ năng
sống cho học sinh 90
Biểu đồ 3.1 So sánh giữa tính cấp thiết và tính khả thi 94
Trang 98
MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong xu thế hội nhập với một xã hội không ngừng biến đổi như hiện nay đòi hỏi con người ngoài việc nắm vững tri thức, phát triển năng lực hoạt động trí tuệ, có phẩm chất tốt thì cần phải có kỹ năng sống tốt, kỹ năng hòa nhập Mục tiêu giáo dục không chỉ giúp con người học để biết, học để làm, học để làm người mà còn học để cùng chung sống Do vậy, các nhà giáo dục đặc biệt quan tâm đến vấn
đề GDKNS cho thế hệ trẻ, trong đó có học sinh tiểu học
Mặt khác, muốn thành công và sống có chất lượng trong xã hội hiện đại, con người phải có kỹ năng sống Kỹ năng sống vừa mang tính xã hội vừa mang tính cá nhân GDKNS trở thành mục tiêu và là một nhiệm vụ trong giáo dục nhân cách toàn diện
Nội dung GDKNS đã được nhiều quốc gia trên thế giới đưa vào giáo dục cho học sinh trong các trường phổ thông, dưới nhiều hình thức khác nhau Chương trình hành động Dakar về Giáo dục cho mọi người (Senegal- 2000) đã đặt ra trách nhiệm cho mỗi quốc gia phải đảm bảo cho người học tiếp cận với chương trình GDKNS phù hợp và kỹ năng sống cần được coi như một nội dung của chất lượng giáo dục
Ở Việt Nam, để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển cuả người học, giáo dục phổ thông đã và đang được đổi mới mạnh mẽ theo bốn trụ cột của giáo dục thế kỉ XXI,
mà thực chất là cách tiếp cận kỹ năng sống, đó là: Học để biết, Học để làm, Học để
tự khẳng định mình và Học để cùng chung sống Mục tiêu giáo dục phổ thông đã
và đang chuyển hướng từ chủ yếu là trang bị kiến thức sang trang bị những năng lực cần thiết cho các em học sinh Phương pháp giáo dục phổ thông cũng đã và
Trang 109
đang đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, tăng cường khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh Nội dung GDKNS đã được tích hợp trong một số môn học và hoạt động giáo dục có tiềm năng trong trường phổ thông; việc GDKNS cho học sinh phổ thông còn được thực hiện thông qua nhiều chương trình, dự án như: Giáo dục bảo vệ môi trường, giáo dục phòng chống HIV/AIDS, giáo dục phòng chống ma túy, giáo dục phòng tránh tai nạn thương tích Tuy nhiên, việc tích hợp GDKNS vào nội dung môn học, thông qua hoạt động giáo dục nào, bằng phương pháp nào, thời lượng, cơ cấu chương trình và cách tổ chức thực hiện ra sao vẫn là những câu hỏi đặt ra đòi hỏi phải giải đáp
Xuất phát từ những lý do nêu trên, tác giả mạnh dạn chọn đề tài nghiên cứu:
“Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trường Tiểu học Đồng Tâm, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội” làm luận văn tốt nghiệp cao học
quản lý
2 Mục đích nghiên cứu
Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động GDKNS tại trường Tiểu học Đồng Tâm, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội
3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu:
Hoạt động GDKNS cho học sinh tiểu học
3.2 Đối tƣợng nghiên cứu:
Quản lý hoạt động GDKNS cho học sinh tiểu học tại trường Tiểu học Đồng Tâm, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội
4 Câu hỏi nghiên cứu
Trang 1110
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Đặng Quốc Bảo (2009), Nền giáo dục phát triển nhân văn và trường
học thân thiện: Quan điểm và giải pháp, Tài liệu giảng dạy lớp cao học
Quản lý giáo dục
2 Đặng Quốc Bảo, Đặng Bá Lãm, Nguyễn Lộc, Phạm Quang Sáng,
Bùi Đức Thiệp (2009), Đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo
dục Việt Nam Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam
3 Đặng Quốc Bảo (2012), Chuyên đề phát triển nguồn nhân lực phát
triển con người Đại học Giáo dục
4 Đặng Quốc Bảo, Bùi Tiến Phú (2012), Một số góc nhìn về phát triển
và quản lý giáo dục Nxb Giáo dục Hà Nội
5 Nguyễn Thanh Bình (2009), Giáo trình chuyên đề giáo dục kỹ năng
sống Nhà xuất bản đại học sư phạm
6 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2008), Giáo dục kỹ năng sống trong hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phô thông, tài liệu dành cho giáo viên Nxb Giáo dục Việt Nam
7 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2008), Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT ngày
22 tháng 7 năm 2008 về việc phát động phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông
giai đoạn 2008-2013 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2010), Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học NXB Đại học Sư phạm
8 Bộ GD & ĐT (2010), Kế hoạch số 453/KH-BGD&ĐT ngày 30/7/2010
về tập huấn và triển khai giáo dục kỹ năng sống trong một số môn học
và hoạt động giáo dục ở Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung học phổ thông trên toàn quốc
9 Bộ Giáo dục và đào tạo (2010) - Điều lệ trường Tiểu học
Trang 1211
10 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2011) Giáo dục kĩ năng sống trong các môn
học ở tiểu học lớp 1 Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam
11 .Bộ Giáo dục và Đào tạo (2011) Giáo dục kĩ năng sống trong các môn
học ở tiểu học lớp 2 Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam
12 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2011) Giáo dục kĩ năng sống trong các môn
học ở tiểu học lớp 3 Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam
13 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2011) Giáo dục kĩ năng sống trong các môn
học ở tiểu học lớp 4 Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam
14 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2011) Giáo dục kĩ năng sống trong các môn
học ở tiểu học lớp 5 Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam
15 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2011), Giáo dục kỹ năng sống qua các môn
học và hoạt động giáo dục, NXB Giáo dục Việt Nam Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hướng dẫn triển khai thực hiện GDKNS tại các cơ sở GDMN, GDPT và GDTX, Công văn số 463 do Thứ trưởng Bộ GD&ĐT kí ngày
28/01/2015
16 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Quy định đánh giá học sinh tiểu học, Ban
hành kèm theo Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT
17 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2014),Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng
sống và hoạt động ngoài giờ lên lớp (Ban hành kèm theo Thông tư
04/2014/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 2 năm 2014 2011của Bộ trưởng Bộ
Giáo dục và Đào tạo)
18 Nguyễn Quốc Chí-Nguyễn Thị Mỹ Lộc (1996), Bài giảng lí luận đại
cương về quản lí Trường Đại học Giáo dục- Đại học Quốc Gia Hà nội
19 Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2010), Đại cương khoa học
quản lý Nxb ĐHQG Hà Nội
20 Nguyễn Đức Chính (2011), Đo lường và đánh giá trong giáo dục và
dạy học Đại học Giáo dục
Trang 1312
21 Vũ Cao Đàm (2011), Giáo trình phương pháp luận nghiên cứu khoa
học Nxb Giáo dục Việt Nam
22 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Hà Nội
23 Trần Khánh Đức(2010), Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong
thế kỷ XXI Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam
24 Phạm Minh Hạc (2001), Phát triển toàn diện con người thời kỳ công
nghiệp hoá, hiện đại hoá Nhà xuất bản Chính trị quốc gia
25 Nguyễn Trọng Hậu (2012), Bài giảng Đại cương khoa học quản lí giáo
dục Tài liệu cho lớp Cao học Quản lí giáo dục, Đại học Giáo dục-Đại
học Quốc gia Hà Nội
26 Nguyễn Công Khanh (2013), Phương pháp giáo dục Giá trị sống, Kỹ
năng sống Nhà xuất bản Đại học Sư phạm
27 Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2008), Tâm lý học quản lý Khoa Sư phạm Đại
học Quốc gia Hà Nội
28 Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2009), Quản lý lãnh đạo nhà trường thế kỷ 21
Nxb ĐHQG Hà Nội
29 Nguyễn Thị Mỹ Lộc – Đinh Thị Kim Thoa – Trần Văn Tính (2009), Tâm lý học phát triển Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội
30 Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đinh Thị Kim Thoa, Đặng Hoàng Minh
(2010), Giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học
Nxb ĐHQG Hà Nội
31 Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2010), Đại cương khoa học quản lý Nhà xuất
bản Đại học quốc gia Hà Nội
32 Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Trọng Hậu, Nguyễn
Quốc Chí, Nguyễn Sĩ Thƣ (2012), Quản lý giáo dục, một số vấn đề lý
luận và thực tiễn Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội
Trang 1413
33 Hà Nhật Thăng, Lê Quang Sơn (2010), Rèn luyện kỹ năng sư phạm
Nxb Giáo dục Việt Nam
34 Phạm Viết Vƣợng (2001) Giáo dục học Nxb Đại học quốc gia Hà Nội