Những năm hoạt động trong phong trào cộng sản , phong trào công nhân và phong trào giải phóng dân tộc , tiếp tục nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lê nin , học tập kinh nghiệm của các Đảng cộng
Trang 1Câu 1a: Đồng chí hãy
phân tích: Nguồn gốc hình thành tư tưởng HCM, làm rõ mối
quan hệ giữa các nguồn gốc đó và khẳng định nhân tố có vai
trò quan trọng nhất
Câu 1b: Nguồn gốc hình thành tư tưởng HCM (câu 1-đề
6 câu).
-Câu 2a: Làm rõ những sáng tạo của Hồ Chí Minh trong
tư tưởng giải phóng dân tộc
Câu 2b: Làm rõ những sáng tạo của Hồ Chí Minh trong
tư tưởng về Cách mạng giải phóng dân tộc
Câu 2c: Con đường cứu nước của Hồ Chí Minh (câu
2-đề 6 câu).
-Câu 3a: Phân tích cơ sở để Hồ Chí Minh lựa chọn con
đường đi lên chủ nghĩa xã hội
Câu 3b: Làm rõ căn cứ khoa học để Hồ Chí Minh lựa
chọn mục tiêu CNXH – CNCS ở VN
-Câu 4a: Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng cầm quyền.
Câu 4b: Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng cầm
quyền trong sạch, vững mạnh (câu 4 - đề 6 câu).
-Câu 7a: Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa.
(Tiên tiến đậm đà bản sắc VH dân tộc; xây dựng con
người mới XH chủ nghĩa; xây dựng đời sống mới; xây dựng con người mới; XD VH là cuộc cách mạng của toàn dân; đảng lãnh đạo VH).
Câu 7b: Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa.
Câu 7c: Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa (vai trò văn
hoá trong đời sống dân tộc).
-Câu 8a: Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh.
Câu 8b: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức (câu 5 - đề 6 câu).
-Câu 9: Phân tích phương châm “Dĩ bất biến ứng vạn biến” trong phương pháp cách mạng Hồ Chí Minh (câu 6 - đề
6 câu).
Trang 2Câu 1a: Đồng chí hãy phân tích nguồn gốc hình thành tư
tưởng HCM, làm rõ mối quan hệ giữa các nguồn gốc đó và khẳng
định nhân tố có vai trò quan trọng nhất (Truyền thống dân tộc
-Tinh hoa văn hóa nhân loại - Chủ nghĩa Mác-Lênin - Chủ quan của
Hồ Chí Minh).
Câu 1b: Nguồn gốc hình thành tư tưởng HCM.
ĐH Đảng lần IX khẳng định “Tư tưởng HCM là một hệ
thống qua điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của CM
VN, là kết quả sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác Lênin
vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền
thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa VH nhân loại” và “tư tưởng
HCM soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân ta giành thắng lợi, là tài
sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta”
Nghị quyết 09 Bộ Chính trị (khoá VII) viết: “Chủ tịch
HCM đã sớm nắm bắt sâu sắc bản chất CM và KH tinh thần biện chứng
và nhân đạo của học thuyết Mác-Lênin, vận dụng một cách sáng tạo
học thuyết ấy phù hợp với hoàn cảnh thực tế nước ta; đồng thời Người
đã kế thừa phát huy chủ nghĩa yêu nước truyền thống tốt đẹp của dân
tộc và tinh hoa của nhân loại Tư tưởng HCM được hình thành từ
những nguồn gốc đó”
Tư tưởng HCM là sự kế thừa và phát triển những truyền
thống tốt đẹp của dân tộc VN mà đỉnh cao là chủ nghĩa yêu nước.
Truyền thống yêu nước ý chí độc lập tự cường là chuẩn mực
cao nhất, đứng đầu bản giá trị VH tinh thần VN Mọi học thuyết đạo
đức tôn giáo du nhập vào VN đều được tiếp nhận khúc xạ qua lăng kính
của tư tưởng yêu nước đó Tại ĐH II (1951) của Đảng Chủ tịch HCM
nói: “dân ta có một lòng nồn nàng yêu nước Đó là truyền thống quý
báu của ta Từ xưa đến nay mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy
lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ to lớn nó lướt
qua mọi sự nguy hiểm khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và
cướp nước”
Các dân tộc đều có lòng yêu nước Song truyền thống yêu
nước VN có những nét đặc sắc: một là tinh thần độc lập tự chủ, anh
dũng bất khuất trong đấu tranh dựng nước và giữ nước hiếm thấy một
dân tộc nào trên thế giới ở vào hoàn cảnh lịch sử phải đấu tranh trường
kỳ như thế, gay go quyết liệt như thế để chống ngoại xâm, để bảo vệ
độc lập tự do bản sắc và phẩm giá dân tộc như dân tộc VN Hai là giàu
tính cộng đồng, tính nhân dân, tính nhân bản trong tư tưởng tình cảm
yêu nước VN ngay thời phong kiến nước chủ yếu không phải là Vua
mà trước hết là dân là đồng bào, là phẩm giá dân tộc và phẩm giá con
người Ba là do hai đặc tính trên tư tưởng yêu nước truyền thống VN
có xu hướng gắn với tiến bộ XH Tư tưởng yêu nước VN chứa đựng
khát vọng về tự do công bằng bình đẳng XH của nhân dân Các vị anhhùng dân tộc đều có đường lối ít nhiều đáp ứng khát vọng ấy Nhân dân
VN yêu nước mình nhưng không ít kỷ hẹp hòi dân tộc mà tôn trọng cácdân tộc khác khoan dung và quý trọng tình hoà hiếu
Dân tộc VN có truyền thống đoàn kết nhân ái tinh thần cộng
đồng lá lành đùm lá rách trong hoạn nạn khó khăn Dân tộc VN có
truyền thống lạc quan yêu đời trong muôn nguy ngàn khó người LĐ
vẫn động viên nhau “chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo” và tiếng cười
vẫn không ngớt vang lên trong cuộc sống Dân tộc VN cần cù thông
minh sáng tạo trong SX và chiến đấu đồng thời cũng là dân tộc ham học hỏi và mở rộng cửa đón nhận tinh hoa VH nhân loại Người VN từ
xưa đã rất xa lạ với đầu óc hẹp hòi, thủ cựu thói bài ngoại cực đoan.Trên cơ sở giữ vững bản sắc dân tộc nhân dân ta đã biết chọn lọc, tiếpthu cải biến những cái hay, cái tốt cái đẹp của người thành những giá trịriêng của mình
Tư tưởng HCM là sự kết tinh trọn vẹn sinh động của nhữnggiá trị truyền thống cao quý đó Chủ nghĩa yêu nước VN là nguồn gốcsâu xa của tư tưởng Hồ Chí Minh Từ tuổi thanh niên HCM đã là mộttrong những người con yêu nước ưu tú nhất, tiêu biểu nhất của dân tộc.Tất cả ý nghĩa cuộc sống đối với người lúc đó là cứu nước giải phóngdân tộc, cứu đồng bào bị đọa đày đau khổ Người coi đấy là lẽ sống
Trang 33thiêng liêng nhất, Người nói : “tự do cho đồng bào tôi, độc lập cho tổ
quốc tôi đấy là tất cả những điều tôi muốn, đấy là tất cả những đều tôi
hiểu” Đối với Người tất cả mọi kế sách đều vô nghĩa nếu không nhằm
tự do cho đồng bào, độc lập cho tổ quốc Cả cuộc đời Người “chỉ có
một sự ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn
toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do đồng bào ai cũng có cơm ăn
áo mặc, ai cũng được học hành” HCM lúc thiếu thời rất khâm phục
tinh thần yêu nước xã thân vì nước của các sĩ phu, văn thân, các chiến
sĩ như Phan Đình Phùng, Hoàng Hoa Thám, Phan Bội Châu, Phan Chu
Trinh Nhưng Người không tán thành đường lối cứu nước của các vị
Tư tưởng yêu nước của HCM thời trẻ, ngay khi chưa gặp CN
Mác-Lênin, đã thể hiện có tầm vượt trước những quan niệm cứu nước đương
thời Bởi đó là một tư tưởng yêu nước sáng suốt có tính phê phán không
bảo thủ, hướng tới việc tìm con đường thật sự CM và KH dẫn đến mục
tiêu triệt để giải phóng dân tộc Đó là tư tưởng yêu nước mang đậm tính
nhân dân, tính nhân bản Cứu nước trước hết là cứu hàng triệu “đồng
bào bị đoạ đày”, những “người cùng khổ” Trong quan niệm về mục
tiêu cứu nước của HCM (khi chưa là người Mác xít) nước độc lập phải
đi đôi với quyền tự do ấm no hạnh phúc Rõ ràng mục tiêu ấy không thể
tìm thấy ở con đường cứu nước trên lập trường phong kiến và cả trên
lập trường TS hay tiểu TS Ở tuổi 13 cũng như một số nhà yêu nước
đương thời HCM đã sớm bị hấp dẫn bởi khẩu hiệu “tự do bình đẳng bác
ái” Song khác các vị ấy HCM muốn tìm hiểu đến tận nơi “cái gì ẩn
đằng sau” những từ đẹp đẽ ấy không chỉ trên lý thuyết mà ngay trên
thực tế Với một hoài bảo và lòng yêu nước như thế làm hành trang
HCM ra đi tìm đường cứu nước Như vậy là chủ nghĩa yêu nước truyền
thống đang đòi hỏi được đổi mới là tiền đề tư tưởng đưa HCM đến một
cách tự nhiên với chủ nghĩa Mác Lênin, đáp ứng yêu cầu bức xúc của
lịch sử lúc đó là phải xác định một đường lối cứu nước đúng đắn Tư
tưởng yêu nước HCM phản ánh yêu cầu giải phóng của dân tộc VN và
các dân tộc thuộc địa nói chung
Tư tưởng HCM là sự tiếp thu và phát triển tinh hoa của
VH nhân loại (VH Đông tây)
Tư tưởng càng vĩ đại khi nguồn gốc của nó càng sâu xa, cơ sởcủa nó càng rộng lớn Tư tưởng HCM không chỉ kết tinh những giá trịdân tộc mà còn bắt nguồn từ tinh hoa VH nhân loại cả phương Đông vàphương Tây mà Người đã thâu thái được HCM xuất thân trong một giađình khoa bản, từ nhỏ đã được hấp thu một nền Nho học vững vàng Vìvậy không có gì lạ khi thấy trong tác phẩm của mình Người sử dụngkhá nhiều mệnh đề của Nho giáo nhưng đã đem lại cho nó một ý nghĩamới HCM cũng đã chỉ ra những hạn chế lớn của Nho giáo như phânchia đẳng cấp, coi thường phụ nữ, khinh LĐ chân tay… HCM căn bảnkhông dùng học thuyết Khổng tử để cải tạo XH song Người nói: “TuyKhổng tử là phong kiến và tuy trong học thuyết của Khổng tử có nhiềuđiều không đúng song những điều hay trong đó thì chúng ta nên học”Người cho rằng để kế thừa những cái hay trong tư tưởng các bậc tiềnbối cần theo phương pháp Lênin Người nói: “Chỉ có những người CMchân chính mới thu thái được những hiểu biết quý báu của các đời trước
để lại Lênin dạy chúng ta như vậy” Từ tuổi thiếu niên, HCM đã tiếpcận những yếu tố VH phương Tây qua trường học Pháp Việt Trongcuộc đời hoạt động CM của mình Chủ tịch HCM đã sống 30 năm ởnước ngoài mà chủ yếu là ở Châu âu nên Người cũng chịu ảnh hưởngrất sâu rộng của nền VH dân chủ CM phương Tây Người đã từng sống
và làm việc ở thủ đô của các nước TB phát triển nhất như Mỹ, Anh vànhất là Pháp…Tại quê hương của tự do bình đẳng bác ái, Nguyễn ÁiQuốc đã tiếp xúc trực tiếp với các tác phẩm của các nhà triết học khaisáng như Vonte, Rútxô, Môngtéckiơ… những lý luận gia của CM Pháp
Hồ Chí Minh tiếp thu những giá trị tư tưởng VH phương Tâycũng như đối với những giá trị phương đông vớí tinh thần phê phánNgười đã trực tiếp thấy rõ ách thống trị tàn bạo của thực dân Pháp ởĐông dương, những thống khổ không sao kể siết của đồng bào mình,
đã tận mắt trong thấy tội ác dã man của bọn thực dân ở tất cả các nướcthuộc địa mà Người đi qua, trực tiếp chứng kiến những bất công phổ
Trang 44biến ngay ở những nước “văn minh” Qua thực tế HCM đã sớm phát
hiện ra mặt trái của nền văn minh phương Tây Song điều đó không
ngăn cản Người tiếp thu kế thừa những giá trị tốt đẹp của văn minh
phương Tây
Tư tưởng HCM là sự vận dụng phát triển sáng tạo chủ
nghĩa Mác Lênin
Trên cơ sở những nhân tố tư tưởng nói trên đặc biệt là chủ
nghĩa yêu nước Nguyễn Aí Quốc đã đến với chủ nghĩa Mác Lênin Tư
tưởng HCM là kết quả sự gặp gở giữa chủ nghĩa yêu nước VN và chủ
nghĩa Mác Lênin Việc Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa Mác Lênin,
tìm thấy ở chủ nghĩa Mác Lênin “cái cần thiết” và “con đường” giải
phóng dân tộc VN, “ngọn hải đăng soi đường cho toàn thể nhân loại bị
áp bức đi tới giải phóng” là bước quyết định trong quá trình hình thành
tư tưởng Hồ Chí Minh Bắt gặp chủ nghĩa Mác Lênin tư tưởng yêu
nước ở Nguyễn Ái Quốc có bước nhảy vọt về chất-tư tưởng của
Nguyễn Ái Quốc trở thành tư tưởng Hồ Chí Minh Chủ tịch HCM luôn
nhấn mạnh rằng: yêu nước anh dũng chiến đấu hy sinh vì độc lập dân
tộc không phải phẩm chất riêng có ở những người cộng sản mà là vốn
có ở hàng triệu người trong Đảng cũng như ngoài Đảng Song chỉ có
Đảng của giai cấp CN được vũ trang bằng chủ nghĩa Mác Lênin mới có
đường lối đúng đắn để giải phóng dân tộc biến chủ nghĩa yêu nước
truyền thống thành chủ nghĩa yêu nước hiện đại trên cơ sở kết hợp chủ
nghĩa yêu nước với chủ nghĩa XH KH, chủ nghĩa yêu nước với chủ
nghĩa quốc tế vô sản Được tư tưởng KH của giai cấp CN quốc tế soi
sáng phong trào giải phòng dân tộc VN đã tìm ra đường lối cứu nước
đúng đắn Chủ nghĩa Mác Lênin là cơ sở chủ yếu nhất hình thành tư
tưởng Hồ Chí Minh Chính lý luận Mác Lênin đã cung cấp cho HCM
thế giới quan và phương pháp luận DVBC để tổng kết kiến thức tổng
kết lịch sử và kinh nghiệm thực tiễn tìm ra con đường cứu nước đúng
đưa Người vượt hẳn lên phía trước so với những người yêu nước đương
thời, khắc phục căn bản khủng hoảng về đường lối giải phóng dân tộc
Theo Lênin một người “chỉ xứng đáng với danh hiệu nhà tư tưởng khi
nào họ đi trước phong trào tự phát chỉ đường cho nó, khi nào họ biếtgiải quyết, trước những người khác, tất cả các vấn đề lý luận CT sáchlược và các vấn đề tổ chức mà “những yếu tố vật chất” của phong tràohút phải một cách tự phát” HCM là một nhân vật kiệt xuất trong nhữngcon người như thế
Chủ nghĩa yêu nước là cơ sở ban đầu và động lực thúc đẩyHCM đến với chủ nghĩa Mác Lênin Còn chủ nghĩa Mác Lênin đã nângchủ nghĩa yêu nước truyền thống ở HCM lên bước phát triển về chấtphù hợp với thời đại mới Người nói “Lúc đầu chính là chủ nghĩa yêunước chứ chưa phải chủ nghĩa cộng sản đã đưa tôi tin theo Lênin, tintheo quốc tế thứ 3 Từng bước một trong cuộc đấu tranh vừa nghiêncứu lý luận Mác Lênin vừa làm công tác thực tế, dần dần tôi hiểu đượcrằng chỉ có CNXH, CNCS mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức
và những người LĐ trên thế giới khỏi ách nô lệ” Như vậy tư tưởngHCM là thuộc hệ tư tưởng Mác Lênin Những phạm trù cơ bản của tưtưởng HCM cùng nằm trong các phạm trù cơ bản của lý luận MácLênin Tuy nhiên tư tưởng HCM không phải chỉ là sự vận dụng sángtạo chủ nghĩa Mác Lênin vào hoàn cảnh và điều kiện VN mà còn là sựphát triển và làm phong phú chủ nghĩa Mác Lênin ở thời đại các dân tộc
bị áp bức vùng lên đấu tranh giành độc lập tự do
Cuối cùng phải nói đến những nhân tố chủ quan thuộc về phẩm chất cá nhân của HCM là nhân tố rất quan trọng để hình thành và phát triển tư tưởng HCM:
Đó là tư chất bản lĩnh trí tuệ, tâm hồn, phong cách đặc biệtđược tôi luyện trong hoạt động thực tiễn lâu dài Đó là tư duy độc lập tựchủ sáng tạo cộng với đầu óc phê phán tinh tường sáng suốt trong việcnghiên cứu tìm hiểu phong trào thế giới đặc biệt là các cuộc CM TS rút
ra những kết luận cần thiết để vận dụng vào điều kiện nước ta Đó làkhổ công học tập nhằm chiếm lĩnh vốn tri thức phong phú của thời đại,vốn kinh nghiệm đấu tranh của phong trào giải phóng dân tộc, phongtrào công nhân quốc tế để có thể tiếp cận với chủ nghĩa Mác Lênin KH
về CM của giai cấp vô sản quốc tế và đó là tâm hồn của một chiến sĩ
Trang 55nhiệt thành CM một trái tim yêu nước thương dân vô bờ bến sẳn sàng
chịu đựng hy sinh cao nhất vì độc lập của tổ quốc vì tự do hạnh phúc
của đồng bào Chính thông qua phẩm chất trí tuệ và năng lực đặc biệt
đó mà truyền thống vẽ vang của dân tộc cùng với các giá trị kim cổ
đông tây được hấp thụ chắc lọc thành một sản phẩm đặc biệt-tư tưởng
Hồ Chí Minh
Tóm lại trong các nguồn gốc nói trên chủ nghĩa yêu nước là
cơ sở ban đầu và động lực thúc đẩy Người tự giác đến với chủ nghĩa
Mác Lênin Còn chủ nghĩa Mác Lênin đã nâng chủ nghĩa yêu nước lên
một bước phát triển mới về chất phù hợp với thời đại mới Chủ nghĩa
Mác Lênin là nguồn gốc trực tiếp và chủ yếu của tư tưởng Hồ Chí
Minh Tinh hoa văn hóa nhân loại đã giúp HCM hiểu sâu sắc chủ nghĩa
Mác Lênin, làm phong phú bản sắc tư tưởng của Người do kết hợp
được dân tộc với thời đại, VH phương Đông và phương Tây và nâng
tầm VH CT của Người ngang tầm thời đại…Sự hình thành tư tưởng
HCM không phải là số cộng giản đơn ba bộ phận đó Ở đây diễn ra một
quá trình tổng hợp chắc lọc qua tư duy độc lập, qua trí tuệ và nhân cách
lớn của HCM trên cơ sở một bản lĩnh CT kiên định và cốt cách VH độc
đáo của Người Đó cũng là kết quả tổng hợp của cả quá trình lăn lộn
đấu tranh lâu dài trong thực tiễn gian khổ hiểm nguy ở hầu khắp các
châu lục; là một quá trình tự rèn luyện tự học tập tích lũy kiến thức,
kinh nghiệm sống và chiến đấu của Người /
-câu 2a: Làm rõ những sáng tạo của Hồ Chí Minh trong tư tưởng giải phóng dân tộc.
Câu 2b: Làm rõ những sáng tạo của Hồ Chí Minh trong
tư tưởng về Cách mạng giải phóng dân tộc.
Câu 2c: Con đường cứu nước của Hồ Chí Minh.
Từ giữa thế kỷ 19, khi thực dân Pháp xâm lược nước ta,mặc dù các phong trào chống Pháp liên tục nổ ra, người trước ngãngười sau đứng lên nhưng tất cả các cuộc nổi dậy ấy đều thất bại.Nguyên nhân có nhiều nhưng suy cho cùng nguyên nhân chủ yếu làchưa có một đường lối đúng
Bằng thiên tài trí tuệ và nghị lực phấn đấu phi thườngvượt qua những hạn chế của những người yêu nước cùng thời,người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành không tán thành chủtrương cứu nước của cụ Phan Bội Châu, cũng như cụ Phan ChuTrinh, tuy người hết sức khâm phục tinh thần yêu nước của hai cụ:
“cụ Phan Chu Trinh thì yêu cầu người Pháp thực hiện cải lương …chẳng khác gì xin giặc nhủ lòng thương”, “cụ Phan Bội Châu hyvọng Nhật giúp đỡ để đuổi Pháp, điều đó rất nguy hiểm chẳng khác
gì đưa Hổ cửa trước rướt Beo cửa sau”
Chính vì thế, Nguyễn Tất Thành quyết định tìm đường cứunước khác
Tháng 6/1911 Nguyễn Tất Thành ra đi với mục đích: “tôimuốn đi ra nước ngoài xem nước Pháp và các nước khác Sau khixem xét họ làm như thế nào , tôi sẽ trở về giúp đồng bào chúng ta”.Khẩu hiệu “tự do, bình đẳng, bác ái” của CM tư sản Pháp đã thúcdục Nguyễn Tất Thành đi đến những nước có cuộc CM tư sản thắnglợi
Suốt nhiều năm xông pha, người đã có mặt ở nhiều nước,tiếp xúc với nhiều lớp người thuộc nhiều dân tộc khác nhau Khiđến các nước tư bản phát triển ở Châu Âu và Bắc Mỹ, người nhìnthấy cảnh giai cấp công nhân bị áp bức bóc lột thậm tệ Khi sangcác nước Châu Á, Châu Phi và Mỹ La Tinh người tận mắt thấy
Trang 66nhiều dân tộc, bị thực dân thống trị hết sức hà khắc, giã man Nhận
ra kẻ thù chung, người đi đến kết luận quan trọng: dù màu da có
khác nhau, trên đời này chỉ có hai giống người: giống người bóc lột
và giống người bị bóc lột Mà cũng chỉ có một mối tình hữu ái là
thật mà thôi: tình hữu ái vô sản” (Hồ Chí Minh toàn tập NXB chính
trị QG Hà Nội 1995, tập 1, trang 266).
Từ tấm lòng yêu nước thương dân, đến sự phân biệt XH có
hai giống người, ở người đã có sự chuyển biến sâu sắc, hình thành ý
thức giai cấp rõ rệt khiến người đến một cách rất tự nhiên với chủ
nghĩa Mác - Lê nin đỉnh cao của trí tuệ nhân lọai, khi được đọc luận
cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa
Những năm hoạt động trong phong trào cộng sản , phong
trào công nhân và phong trào giải phóng dân tộc , tiếp tục nghiên
cứu chủ nghĩa Mác - Lê nin , học tập kinh nghiệm của các Đảng
cộng sản , kinh nghiệm của Liên xô quê hương của CM tháng 10
Nga, người đã tích lũy những kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn
phong phú, hình thành dần đường lối cứu nước Luận cương của Lê
nin đã giải đáp trúng những vấn đề mà Bác Hồ đang tìm hiểu và
người đi đến khẳng định: “muốn cứu nước và giải phóng dân tộc
không có con đường nào khác con đường CM vô sản” Có thể nói
đây là bước ngoặc căn bản sau 10 năm đi tìm chân lý để giải phóng
đồng bào, kết thúc một quá trình chuyển biến trong nhận thức tư
tưởng của Hồ Chí Minh từ chủ nghĩa yêu nước sang chủ nghĩa Mác
- Lê nin
Tìm thấy cẩm nang thần kỳ cho sự nghiệp giải phóng của
dân tộc Việt Nam, ngày 3/2/1930 người chủ trì thành lập Đảng cộng
sản Việt Nam Theo Hồ Chí Minh: muốn thực hiện thành công CM
giải phóng dân tộc, điều kiện đầu tiên đảm bảo phải có Đảng cộng
sản Việt Nam – đội tiên phong của giai cấp vô sản, người đại diện
cho dân tộc Việt Nam
Các văn kiện của Hội nghị thành lập Đảng do người trực
tiếp sọan thảo như: chính cương vắn tắt, sách lược vắn tắt là mẫu
mực của sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê nin vào hoàncảnh, điều kiện cụ thể của nước ta, trở thành cương lĩnh đầu tiêncủa Đảng ta Đó là chủ trương làm CM tư sản dân quyền, CM vàthỗ địa CM để đi tới XH cộng sản
Như vậy ngay từ khi thành lập Đảng, tư tưởng Hồ ChíMinh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa XH đã được thểhiện rất rõ ràng Đây là luận điểm trung tâm xuyên suốt trong tòan
bộ tư tưởng Hồ Chí Minh
Tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lê nin nhận thức được xu thếphát triển của thời đại, Hồ Chí Minh sớm chỉ ra CM giải phóng dântộc phải đi theo con đường của CM vô sản và CM Việt Nam là một
bộ phận khắng khít của CM thế giới Từ luận điểm coi chủ nghĩa đếquốc là con đĩa 2 vòi, CM ở chính quốc và CM giải phóng dân tộc ởthuộc địa là hai cánh của một con chim, là hai dòng thác của tràolưu CM thế giới phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê nin vàođiều kiện cụ thể một nước thuộc địa , Hồ Chí Minh đã di đến mộtluận điểm mới: CM thuộc địa không phụ thuộc vào CM ở chínhquốc , mà cần được tiến hành với tinh thần chủ động sáng tạo, tựlực đứng lên đem sức ta mà tự giải phóng cho ta Hơn nữa lại còn
có thể giúp đỡ được người anh em mình ở phương Tây trong nhiệm
vụ giải phóng hòan tòan Do vậy ở những nước thuộc địa phải đặtlên hàng đầu CM giải phóng dân tộc để đi tới chủ nghĩa XH Đây làbài học lịch sử lớn, có ý nghĩa nguyên tắc nói lên nguyên lý: thựctiễn là tính chất của chân lý , CM là sáng tạo, giáo điều, rập khuôn
sẽ dẫn tới thất bại
Luận điểm các dân tộc đứng lên tự giải phóng, được HồChí Minh quán triệt trong suốt quá trình lãnh đạo CM Việt Nam.Trong CM tháng 8, Hồ Chí Minh đòi hỏi phải “đem sức ta ra mà tựgiải phóng cho ta” trong kháng chiến chống mỹ là tinh thần “tự lựccánh sinh”, “dựa vào sức mình là chính”… với tinh thần đó Hồ ChíMinh luôn luôn đề cao sức mạnh động lực dân tộc , xây dựng lựclượng CM trong nước là yếu tố quyết định thắng lợi cuộc CM Mặt
Trang 77khác người vẫn hết sức tranh thủ sự đồng tình , giúp đỡ của các lực
lượng CM, lực lượng tiến bộ trên thế giới
Người xác định CM giải phóng dân tộc là của tòan dân,
nghĩa là Sĩ, Nông, Công, Thương đều chống lại cường quyền, không
phân biệt giai cấp Đảng phái, địa vị XH, giàu nghèo Tuy vậy trong
tòan dân , Hồ Chí Minh và Đảng ta khẳng định: CM Việt Nam do
giai cấp công nhân lãnh đạo dựa trên nền tảng liên minh Công-Nông
và Trí thức
Hồ Chí Minh đánh giá cao tinh thần yêu nước của bộ phận
tư sản dân tộc Việt Nam Theo người , công nhân, nông dân, tiểu tư
sản , tư sản dân tộc cùng với các thân sĩ yêu nước hợp thành lực
lượng CM trong CM giải phóng dân tộc Sắp xếp lực lượng CM của
Hồ Chí Minh vừa đúng với quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê nin ,
vừa phù hợp với đặc điểm của dân tộc, đất nước Việt Nam
Thấu hiểu sâu sắc chính sách thuộc địa tàn bạo của chủ
nghĩa đế quốc và từ những kết luận rút ra qua khảo sát , nghiên cứu
phong trào giải phóng dân tộc ở một số nước thuộc địa , Hồ Chí
Minh chỉ rõ: muốn giải phóng dân tộc phải thực hiện con đường
CM bạo lực
Trong quá trình lãnh đạo CM , người biết kế thừa truyền
thống và kinh nghiệm đánh giặc giữ nước của dân tộc, vận dụng
sáng tạo lý luận bạo lực CM của chủ nghĩa Mác - Lê nin , tiếp thu
tinh hoa lý luận và những kinh nghiệm quân sự của thế giới , Hồ
Chí Minh đã đề ra và dần dần hoàn chỉnh lý luận bạo lực CM Đó là
sự tổng hợp các yếu tố chính trị , quân sự , với nhiều bước đi, nhiều
biện pháp , hình thức đấu tranh cụ thể để đạt được mục tiêu của
từng chặng đường tiến tới mục đích cuối cùng là đánh đổ thực dân,
giành độc lập dân tộc tự do hạnh phúc cho nhân dân
Khẳng định giải phóng dân tộc phải bằng con đường bạo
lực CM, song Hồ Chí Minh luôn chủ động, tích cực đưa ra giải pháp
để tranh thủ khả năng hòa bình và phát triển của CM Thực tiễn CM
Việt Nam đã chứng minh tư tưởng này của Hồ Chí Minh là đúngđắn
Tóm lại, Đảng cộng sản Việt Nam và nhân dân Việt Namkhẳng định: công lao to lớn của Hồ Chí Minh là người đã tìm conđường cứu nước đúng đắn , gắn mục tiêu độc lập dân tộc với mụctiêu chủ nghĩa XH và cống hiến suốt đời cho mục tiêu đó Với tưtưởng này, Hồ Chí Minh chẳng những đã đưa nước Việt Nam đếnđộc lập tự do, thống nhất tòan vẹn mà còn góp phần to lớn vào sựnghiệp giải phóng các dân tộc thuộc địa trên thế giới chính vì thế
Hồ Chí Minh đã được nhân lọai tôn vinh là anh hùng giải phóng dântộc, danh nhân văn hóa thế giới
Ngày nay Đảng ta và nhân dân ta vẫn kiên định con đường
CM với mục tiêu mà Hồ Chí Minh đã lựa chọn: “Đảng và nhân dân
ta quyết tâm xây dựng đất nước Việt Nam theo con đường XHCNtrên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh…tưtưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân tagiành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta”
Trang 8Câu 3a: Phân tích cơ sở để Hồ Chí Minh lựa chọn con
đường đi lên chủ nghĩa xã hội, cơ sở lý luận.
Câu 3b: Làm rõ căn cứ khoa học để Hồ Chí Minh lựa
chọn mục tiêu CNXH – CNCS ở VN
Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội là một trong những
nội dung cơ bản trong toàn bộ tư tưởng của Người Trong những thập
niên đầu của thế kỷ 20, cả dân tộc đang bị đoạ đày đau khổ dưới ách
thống trị của thực dân Pháp và tay sai, với tấm lòng yêu nước thiết tha
Người đã ra đi tìm đường cưú nước, giải phóng cho dân tộc khỏi áp bức
bóc lột và Người đã tìm được con đường cứu nước là con đường cách
mạng vô sản Người nhận thấy “Chỉ có CNXH, CNCS mới giải phóng
được các dân tộc bị áp bức, những người lao động trên thế giới khỏi
ách nô lệ” Việc lựa chọn con đường XHCN là một cống hiến to lớn
của Người đối với cách mạng Việt Nam Vậy cơ sở nào để Hồ Chí
Minh lựa chọn mục tiêu CNXH – CNCS ở Việt Nam? Đó là vấn đề mà
chúng ta sẽ cùng làm rõ dưới đây
Cơ sở lý luận để Hồ Chí Minh lựa chọn con đường đi lên
CNXH ở Việt Nam là chủ nghĩa Mác - Lênin Đó là vũ khí tư tưởng và
lý luận cách mạng khoa học của thời đại đã giúp cho Hồ Chí Minh lựa
chọn con đường cách mạng đúng đắn cho dân tộc Ra đời vào giữa thế
kỷ 19, chủ nghĩa Mác - Lênin đã đáp ứng được yêu cầu bức thiết giữa
lúc phong trào chủ nghĩa quốc tế đang khủng hoảng đường lối, đã trở
thành lý luận soi đường và phương pháp đấu tranh cách mạng của giai
cấp vô sản chống lại giai cấp tư sản Sự ra đời của nhà nước XHCN đầu
tiên trên thế giới sau cách mạng tháng 10 Nga 1917, là thực tiễn sinh
động chứng minh bản chất khoa học, cách mạng của chủ nghĩa Mác
-Lênin, chứng minh sự đúng đắn của con đường cách mạng vô sản, cách
mạng tháng 10 Nga đã cổ vũ cho các dân tộc bị áp bức vùng lên đấu
tranh và ý nghĩa của nó đã được Hồ Chí Minh đánh giá: “Giống như
mặt trời chói lọi, cách mạng tháng 10 chiếu sáng khắp năm châu, thức
tỉnh hàng triệu triệu người bị bóc lột trên trái đất Trong lịch sử loài
người chưa có cuộc cách mạng nào có ý nghĩa to lớn sâu xa như thế”
Hồ chí Minh cũng đã lựa chọn đi theo con đường cách mạng thế giới đểgiải phóng dân tộc và đi lên CNXH Đó là sự lựa chọn đúng qui luật,phù hợp xu thế lịch sử Lý luận về HTKT – XH của chủ nhiã Mác -Lênin đã chỉ rõ xã hội loài người phát triển theo xu hướng đi lên trảiqua 5 hình thái kính tế xã hội mà hình thái kinh tế xã hội sau cao hơn,tiến bộ hơn hình thái kinh tế xã hội trước nó Và thực tiễn, lịch sử cũng
đã chứng minh loài người đã trải qua hình thái kinh tế xã hội: Công sảnnguyên thủy, chiếm hữu nô lệ, phong kiến, tư bản chủ nghĩa và hiệnnay đang là thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Nếu chế độ tư bản chủnghĩa tất yếu ra đời từ chế độ phong kiến thì chủ nghĩa tư bản cũng sẽxác lập các tiền đề kết quả để tự phủ định nó, và theo Hồ Chí Minh,logic tiến lên xã hội cho thấy đã đến lúc chủ nghĩa tư bản mở đườngcho sự ra đời một chế độ xã hội mới là chế độ xã hội chủ nghĩa Tiếnlên chủ nghĩa xã hội là qui luật vận động kết quả của lịch sử trên phạm
vi toàn thế giới Chủ nghĩa Mác – Lênin sẽ là thứ vũ khí lý luận không
gì thay thế được, là nền tảng tư tưởng, là kim chỉ nam là mặt trời soisáng cho con đường cách mạng Việt Nam đi đến thắng lợi cuối cùng,
đó là chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản Ở Hồ Chí Minh, Người tiếpthu chủ nghĩa Mác – Lênin là tiếp thu những nguyên lý cơ bản, tiếp thuphương pháp biện chứng chứ không sao chép giáo điều Người vậndụng sáng tạo lý luận về chủ nghĩa không ngừng vào cách mạng ViệtNam Người đã giải quyết tốt mối quan hệ giữa giải phóng dân tộc vàgiải phóng giai cấp Theo Người : “Trong thời đại ngày nay, cách mạnggiải phóng dân tộc là một bộ phận khắng khít của cách mạng vô sảntrong phạm vi toàn thế giới Cách mạng giải phóng dân tộc phải tiến lênthành cách mạng xã hội chủ nghĩa thì mới giành được thắng lợi hoàntoàn” Như vậy, cách mạng giải phóng dân tộc không phải là mục đíchcuối cùng mà nó chỉ là khúc dạo đầu của chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩacộng sản và chỉ có tiến lên chủ nghĩa xã hội thì mới thức sự giải phóngđược nhân dân lao động, mới đem lại cuộc sống ấm no hạnh phúc chomọi người
Trang 99Chủ nghĩa xã hội là ước mơ của nhân dân lao động trên toàn thế
giới, nó đối lập hoàn toàn với chủ nghĩa tư bản đầy máu và nước mắt
Đó là máu và nước mắt của giai cấp vô sản, chính quốc và của nhân
dân thuộc địa : Hồ Chí Minh đã nói: Chủ nghĩa đế quốc là con đĩa hai
vòi, một vòi hút máu nhân dân lao động chính quốc, một vòi hút máu
nhân dân thuộc địa Và một vòi nhơ nhớp đó đã vươn tới Việt Nam vào
năm 1858 khi Pháp nổ súng xâm lược nước ta và đặt ách đô hộ trên
toàn cõi Việt Nam Công cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp đã
làm cho tính chất xã hội Việt Nam thuộc điạ một nhiệm hai màu hai
mâu thuẫn cơ bản la ømâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với thực dân
Pháp và mâu thuẫn nông dân với điạ chủ phong kiến Từ thực trạng xã
hội Việt Nam đòi hỏi cách mạng Việt Nam phải giải quyết hai mâu
thuẫn đó, phải giành độc lập – tự do, phải xoá bỏ mọi chế độ áp bức
bóc lột bất công, thiết lập một xã hội công bằng nhân ái Đây cũng là cơ
sở thực tiễn để Hồ Chí Minh lựa chọn mục tiêu Chủ nghĩa xã hội ở Việt
Nam Bởi vì chỉ có cách mạng xã hội chủ nghĩa mới xây dựng được
một xã hội tốt đẹp mới giải quyết được hài hòa cả hai mâu thuẫn của xã
hội Việt Nam bấy giờ Một khía cạnh khác mà Hồ Chí Minh đã nhận
thấy là sự cai trị dã man, những hình thức bóc lột tàn bạo của bọn thực
dân đối với người bản xứ đã làm cho tinh thần cách mạng thêm âm ĩ,
mãnh liệt, làm cho ý thức độc lập , tự chủ, tinh thần yêu nước càng trỗi
dậy, ở các dân tộc Đông Dương Người đã kết luận : “ Sự tàn bạo của
chủ nghĩa tư bản đã chuẩn bị đất rồi chủ nghĩa xã hội chỉ còn phải làm
cái việc gieo hạt giống của công cuộc giải phóng nữa thôi” Đây là một
luận điểm sáng tạo và hết sức quan trọng của Hồ Chí Minh Chủ nghĩa
xã hội ra đời chính từ sự tàn bạo của chủ nghĩa tư bản Tại các nước
thuộc điạ các hình thức bóc lột, nô dịch của bọn thống trị đã làm bộc lộ
những khuyết tật phản nhân tính bẩm sinh không thể khắc phục được
chủ nghĩa tư bản Đó là cơ sở để người lao động ý thức, giác ngộ SMLS
của mình trước vận mệnh quốc gia, dân tộc chủ nghĩa xã hội với tư
cách là một chế độ xã hội có khả năng xóa bỏ mọi xiềng xích, nô dịch,
là một xã hội không có người bóc lột, Người đã trở thành ngọn cờ vẫy
gọi các dân tộc thuộc điạ vùng dậy làm cách mạng giải phóng dân tộc
để tiến lên chủ nghĩa xã hội
Như vậy, sự lựa chọn con đường cách mạng xã hội chủ nghĩa
là xuất phát từ thực trạng xã hội Việt Nam, song bên cạnh đó, sự lựachọn mục tiêu chủ nghĩa xã hội còn xuất phát từ thực tiễn của các cuộccách mạng điển hình trên thế giới Trải qua bao năm bôn ba nước ngoài
và khảo sát các cuộc cách mạng điển hình trên thế giới như cách mạng
tư sản Pháp 1789, cách mạng tư sản Mỹ 1776, Cách mạng tháng 10Nga 1917 Người đã rút ra những kết luận quan trọng Người đã pháthiện ra rằng các cuộc cách mạng tư sản như: Cách mạng Pháp, Cáchmạng Mỹ là những cuộc cách mạng không triệt để, tuy thành côngnhưng không đến nơi đến chốn vì người lao động vẫn chưa hoàn toànđược giải phóng, xã hội còn đầy bất công Đối với Hồ Chí Minh cơ sởhàng đầu để đánh giá tính triệt để của một cuộc cách mạng là qui môgiải phóng nhân dân lao động bị áp bức Cách mạng dân chủ tư sản dobản chất của nó, chỉ là sự thay thế hình thức áp bức bóc lột khác và đại
bộ phận người lao động vẫn sống cực khổ Dưới nhãn quan của Hồ ChíMInh chỉ có cách mạng tháng 10 Nga là triệt để là thành công đến nơi,nhân dân lao động đã được giải phóng và trở thành người chủ của xãhội Người đã nhận định : “ Trong thế giới bây giờ chỉ có cách mệnhNga là đã thành công và thành công đến nơi, nghĩa là dân chúng đượchưởng cái hạnh phúc tự do bình đẳng thật, không phải tự do và bìnhđẳng giả dối như đế quốc chủ nghĩa Pháp khoe khoang bên An Nam.Cách mạng Nga đã đuổi được vua, tư bản, điạ chủ, rồi lại ra sức chocông nông các nước và dân bị áp bức các thuộc điạ làm cách mệnh đểđập đổ tất cả đế quốc chủ nghĩa, tư bản và thế giới” Từ đó mà Người
đã lựa chọn con đường cho cách mạng Việt Nam là đi theo cách mạngtháng 10 Trên đây là những cơ sở lý luận và thực tiễn để Hồ Chí Minhlựa chọn mục tiêu chủ nghĩa xã hội – chủ nghĩa cộng sản ở Việt Nam
Ở đây, không thể không bàn đến một nhân tố đã đóng góp vào sự lựachọn đúng đắn cho cách mạng Việt Nam Nhân tố đó chính là bản lĩnhcốt cách và tinh thần cách mạng triệt để của Hồ Chí mInh Trong những
Trang 1010thập niên đầu thế kỷ 20 không phải chỉ có Hồ Chí Minh là người Việt
Nam duy nhất được đọc lý luận Mác - Lênin, được biết về cách mạng
tháng 10, nhưng duy nhất chỉ có Hồ Chí Minh là dứt khoát và quyết
tâm theo chủ nghĩa Mác - Lênin, đi theo con đường cách mạng tháng
10, tinh thần quyết tâm đó của Hồ Chí Minh đã được thể hiện trong
suốt quá trình đấu tranh chủ nghĩa và thực tiễn của cách mạng Việt
Nam đã chứng minh cho sự lựa chọn đó là sáng suốt và đúng đắn Ngày
nay trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội Một là công cuộc đổi
mới hiện nay, tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn mãi sáng soi cho cả dân tộc đi
đến mục tiêu mà Người đã lựa chọn cho nhân dân ta từ những năm 30
của thế kỷ 20 Đảng ta củng cố xác định lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và
tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, là kim chỉ nam cho hành
động của Đảng và cách mạng Việt nam Giương cao ngọn cờ tư tưởng
Hồ Chí Minh, chúng ta phải kiên trì với mục tiêu độc lập dân tộc gắn
liền chủ nghĩa xã hội Đây là sự lựa chọn duy nhất đúng, là vấn đề có
tính nguyên tắc Phải giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá
trình đổi mới, đổi mới để có chủ nghĩa xã hội và hơn chứ không phải để
“đổi màu” Vết xe đổ của Liên Xô và Đông Âu là bài học xương máu
cho cách mạng Việt Nam Trong sự nghiệp đổi mới, cần đấu tranh bảo
vệ sự trong sáng của chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh
Tư tưởng Hồ Chí Minh là di sản tinh thần quí báu của Đảng và dân tộc,
tư tưởng đó luôn sống động mang tính khoa học và cách mạng cho nên
cần được giữ gìn Mỗi cán bộ Đảng viên phải thấm nhuần tư tưởng Hồ
Chí Minh và hành động theo tư tưởng của Người Mọi thắng lợi của
cách mạng Việt Nam trong hơn 70 năm qua không thể tách rời tư tưởng
Hồ Chí MInh và ngày nay tư tưởng đó tiếp tục sáng soi cho toàn Đảng
toàn dân trên chặng đường xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta, biết
bao ước mơ cao đẹp “ xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống
nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh” của Người trở thành hiện thực
CÂU 4: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đảng cầm quyền.
(“Đảng ta là đạo đức, là văn minh, là độc lập dân tộc, là hòabình và ấm no”; Đảng ta là tiêu biểu cho trí tuệ dân tộc và thời đại; làlương tâm, đạo đức của dân tộc; là ý chí của dân tộc, phát huy quyềnlàm chủ của nh.dân gắn bó với nhân dân)
Câu 4a : Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng cầm quyền trong sạch, vững mạnh
Bài làm
Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của sự vận dụng sáng tạochủ nghĩa Mác – Lênin trong điều kiện cụ thể của nước ta và đã trởthành một tài sản tinh thấn quí báu của Đảng và của dân tộc Trong toàn
bộ tư tưởng của Người thì tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng CS là một bộphận quan trọng, là sự kế thừa, bổ sung và phát triển, sáng tạo tư tưởngcủa Mác – Ănghen và nhứt là những nguyên tắc về Đảng kiểu mới củaLênin trong điều kiện Việt Nam Hồ Chí Minh đã khẳng định cáchmạng : “trước hết phải có Đảng cách mạng, để trong thì vận động và tổchức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giaicấp ở mọi nơi Đảng có vững, cách mạng mới thành công, cũng nhưngười cầm lái có vững, thuyền mới chạy” Đảng CSVN ra đời là kếtquả của sự kết hợp chủ nghĩa Mác – Lênin với phong trào công nhân vàphong trào yêu nước Đảng đã đảm nhận sứ mệnh lãnh đạo cách mạngViệt Nam, đáp ứng được yêu cầu KQ của xã hội Việt Nam lúc bấy giờđang khủng hoảng đường lối cứu nước Cách mạng tháng 8 thành công
mở ra một kỷ nguyên mới cho dân tộc, đưa Đảng ta lên đảng cầmquyền, đưa nhân dân lao động lên địa vị làm chủ xã hội Trên cương vịmới Đảng tiếp tục lãnh đạo cách mạng Việt Nam hoàn thành cuộc cáchmạng dân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước tiến lên CNXH Sau đây,chúng ta cùng tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng cầmquyền trong sạch vững mạnh
Đảng ta là Đảng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động: “Là Đảng cách mạng, là Đảng lãnh đạo Ngoài lợi ích của nhân dân vàcủa giai cấp công nhân, Đảng ta không có lợi ích nào khác” Là mộtĐảng cầm quyền, Đảng có chức năng lãnh đạo cùng nhiệm vụ và lãnhđạo các tổ chức chính trị, xã hội Sự lãnh đạo đó được thể hiện bằngđường lối chủ trương, bằng quy hoạch bố trí đội ngũ cán bộ và bằng
Trang 1111việc kiểm tra đôn đốc giám sát, sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố đảm
bảo cho mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam theo ngọn cờ độc lập
dân tộc và chủ nghĩa xã hội
Muốn thực hiện được vai trò chức năng của một Đảng cầm
quyền, hoàn thành được sứ mệnh mà giai cấp và dân tộc đã ủy thác,
Đảng ta phải được trang bị lý luận tiên tiến, cách mạng và khoa học Hồ
Chí Minh cho rằng : “Đảng muốn vững mạnh phải lấy chủ nghĩa làm
cốt, trong Đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo CN ấy Đảng mà
không có CN cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ
nam” Vào những năm đầu thể kỷ 20, khi Nguyễn Tất Thành (Hồ Chí
Minh sau này) ra đi tìm đường cứu nước, trên thế giới, trên thế giới có
rất nhiều hệ thống lý luận, nhưng sau bao năm bôn ba hải ngoại, lăn lộn
với phong trào công nhân, tìm hiểu chủ nghĩa Mác – Lênin và cách
mạng T.10 Nga, Hồ Chí Minh đã khẳng định : “Bây giờ học thuyết và
CN và những chủ nghĩa chân chính nhứt , chắc chắn nhứt, cách mạng
nhứt là chủ nghĩa Lênin” và Đảng ở Việt Nam phải là một Đảng “theo
chủ nghĩa Mã Khắc Tư và Lênin”
Sự lựa chọn đó là hoàn toàn đúng đắn Chủ nghĩa Mác –
Lênin là một học thuyết cách mạng và khoa học chỉ ra thế giới quan và
phương pháp luận đúng đắn để giai cấp công nhân và nhân dân các dân
tộc thuộc địa đứng lên làm cách mạng cải tạo thế giới giải phóng cho
giai cấp, cho dân tộc khỏi mọi sự áp bức bóc lột Sự đúng đắn của
đường lối cách mạng do Đảng ta vạch ra ngay từ buổi đầu mới thành
lập bắt nguồn từ việc Hồ Chí Minh đã quán triệt sâu sắc chủ nghĩa Mác
– Lênin Chủ nghĩa Mác – Lênin đã giúp Đảng ta vượt qua những trận
thử thách … Như vậy, Đảng ta không những đã giành được quyền lãnh
đạo đó trên mọi lĩnh vực đã đập tan mọi âm mưu của giai cấp tư sản
hòng tranh quyền lãnh đạo cáchmạng với Đảng ta
Trung thành với chủ nghĩa Mác – Lênin, Đảng ta đã vạch ra
được lối chủ trương đúng đắn, sát hợp đưa cách mạng Việt Nam đi từ
thắng lợi này đến thắng lợi khác mà thực tiễn cách mạng Việt Nam là
chứng minh hùng hồn nhứt để đảm bảo sứ mệnh dẫn lối soi đường đó
thì việc xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh là nhiệm vụ xuyên suốt
của Đảng ta và là một nội dung quan trọng trong tư tưởng Hồ Chí
Minh: “Là một Đảng lãnh đạo, Đảng ta cần phải mạnh mẽ, trong sạch,
kiểu mẫu” Đảng ta phải thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc về tổ
chức và xây dựng Đảng mà trong đó tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo
cá nhân phụ trách, phê bình và tự phê bình là nguyên tắc bất di bất dịchcủa Đảng Tập trung dân chủ là nguyên tắc tổ chức hoạt động cơ bản vàquan trọng nhứt trong học thuyết vì Đảng kiểu mới của Lênin và được
Hồ Chí Minh rất coi trọng và vận dụng vào hoàn cảnh cụ thể để xâydựng Đảng CSVN Tập trung nghĩa là thiểu số phục tùng đa số, cấpdưới phục tùngcấp trên, tất cả Đảng viên phải chấp hành vô điều kiệnnghị quyết của Đảng Người nhấn mạnh: “Đảng tuy đông người nhưngkhi tiến hành chỉ như một người” Bên cạnh đó, Người cũng nhấn mạnhdân chủ (trong Đảng) “Dân chủ là của quí báu nhứt của nhân dân”, phảichú ý thực hành rộng rãi dân chủ của Đảng “Phải thực sự mở rộng dânchủ để tất cả các Đảng viên bày tỏ hết ý kiến của mình, phải gom góp ýkiến của Đảng viên để giúp đỡ trung ương chuẩn bị đại hội Đảng chothật tốt” Ở Hồ Chí Minh về nguyên tắc này dân chủ + sinh hoạt Đảng
là sự thống nhất biện chứng giữa dân chủ và tập trung, tập trung trênnền tảng dân chủ và dân chủ dướisự chỉ đạo tập trung Nguyên tắc này
là tiêu chí quan trọng để xem xét một Đảng còn là Đảng mác – xít chânchính nữa hay không ?
Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách là nguyên tắc lãnh đạocủa Đảng ta Hồ Chí Minh cho rằng : “tập thể lãnh đạo và cá nhân phụtrách cần phải luôn luôn đi đôi với nhau Nếu lãnh đạo không tập thể thì
sẽ đi đến cái tệ bao biện, độc đoán, chủ quan Kết quả là hỏng việc”.Còn nếu không có cá nhân phụ trách thì sẽ sinh ra cái tệ người này ỷcho người kia, người kia ỷ cho người nọ, kết quả là không ai thi hànhnhư tục ngữ có câu : “Nhiều sải không ai đóng cửa chùa”
Phê bình và tự phê bình được coi là “quy luật” phát triển củaĐảng “Tự phê bình và phê bình là thứ vũ khí sắc bén nhứt, nó giúp choĐảng ta mạnh và ngày càng thêm mạnh Nhờ đó mà chúng ta sửa chữakhuyết điểm, ưu điểm, tiến bộ không ngừng”
Hồ Chí Minh cho rằng con người ai cũng có khuyết điểm chỉkhác nhau ở mức độ và trạng thái biểu hiện mà thôi “Người đời khôngphải thánh thần, không ai tránh khỏi khuyết điểm”
Theo Hồ Chí Minh “Mục đích phê bình cốt để giúp nhau sửachữa, giúp nhau tiến bộ Cốt để sửa đổi cách làm việc cho tốt hơn, đúnghơn, cốt đoàn kết và thống nhất nội bộ” Mỗi cán bộ Đảng viên phải
Trang 1212kiểm điểm, tự phê bình, tự sửa chữa hàng ngày giống như mỗi ngày
phải rửa mặt, và vấn đề này Hồ Chí Minh rất gương mẫu thực hiện
Xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh, còn phải thường
xuyên chỉnh đốn Đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ Đảng viên của Đảng
Chỉnh đốn Đảng để lúc khó khăn không bị bi quan dao động, để Đảng
có đủ năng lực lãnh đạo khi cách mạng chuyển sang giai đoạn mới Hồ
Chí Minh đã nêu lên nhiệm vụ phải “chấn chỉnh” bộ máy càng “chỉnh
đốn” Các đoàn thể quần chúng và “muốn làm được những việc trên,
trước hết phải chỉnh đốn nội bộ Đảng” Chỉnh đốn là để tăng cường sự
đoàn kết nhất trí trong Đảng, để tăng cường sức chiến đấu của Đảng
Người đã chỉ ra rằng “Sự đoàn kết nhất trí trong Đảng càng thêm vững
chắc bảo đảm cho Đảng ta càng trong sạch, càng mạnh mẽ, đảm bảo
cho sự nghiệp cách mạng vĩ đại của chúng ta càng giành được thắng lợi
to lớn hơn nữa”
Về xây dựng đội ngũ cán bộ Đảng viên, Người rất quan tâm
đến giáo dục, rèn luyện, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ Đảng viên về tất cả
các mặt trong đó có 03 vấn đề chủ yếu nhứt là: Suốt đời phấn đấu hy
sinh cho Đảng, cho tổ quốc; Đặt quyền lợi của Đảng, của tổ chức lên
trên hết; có một đời tư trong sáng” Theo Hồ Chí Minh “Cán bộ là cái
gốc của mọi công việc”, “Muốn việc thành công hay thất bại đều do cán
bộ tốt hay kém” Người đã so sánh “cán bộ là dây chuyền của bộ máy
Nếu dây chuyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt, dù chạy toàn
bộ máy cũng tê liệt” Trong sử dụng cán bộ, Người yêu cầu phải “hiểu,
đánh giá đúng cán bộ”, phải “khéo dùng cán bộ”; “dùng người như
dùng gỗ Người thợ khéo thì gỗ to, nhỏ, thẳng, cong đều tùy chỗ mà
dùng được”; phải “chiêu hiền đãi sĩ”, “cần người hiền tài” “có gan cất
nhắc cán bộ”; phải chống bệnh tự phong, cục bộ, đầu óc phe phái, họ
hàng
Quan hệ giữa Đảng cầm quyền với nhân dân là một nội dung
đặc sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh Quan niệm của Người là “Nước
lấy dân làm gốc, bao nhiêu lợi ích vì dân, bao nhiêu quyền hạn đều của
dân” Đảng, cán bộ Đảng viên “Vừa là người lãnh đạo, vừa là đầy tớ
trung thành của nhân dân”, Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Đảng phải gắn
bó máu thịt với dân Dân là lực lượng vô tận của cách mạng, thắng lợi
của cách mạng là do Đảng đã tổ chức và giải phóng được lực lượng
đó”
Người đã chỉ rõ giữ chặt chẽ mối quan hệ với dân chúng vàluôn luôn lắng tai nghe ý kiến của dân chúng, đó là nền tảng lực lượngcủa Đảng và nhờ đó mà Đảng ta thắng lợi
Do vậy cán bộ Đảng viên phải lắng nghe ý kiến của nhân dân,phải: “Học dân chúng”, phải “nâng cao dân chúng, nâng tầm trí tuệ vàsức mạnh của nhân dân Cả cuộc đời của Hồ chí Minh là một tấmgương về gần dân, hiểu dân, và vì dân Người đã lo vun đắp cho cái
“gốc” nhân dân bền vững để cây đời cách mạng trổ hoa kết trái thắnglợi, “Gốc có vững cây mới bền, xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân”
Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng CSVN nói chung
và về xây dựng Đảng cầm quyền trong sạch vững mạnh là rất phongphú, là bước phát triển học thuyết Mác – Lênin về Đảng CS vào ViệtNam Những dung đó vẫn còn nguyên giá trị trong điều kiện hiện nay
và mãi mãi là nền tảng tư tưởng, là kim chỉ nam cho hành động củachúng ta Việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công cuộc đổi mới
và chỉnh đốn Đảng hiện nay có ý nghĩa then chốt Đại hội VII của Đảng
đã xác định: “Đảng phải vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức,phải thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn” Đảng ta phải thực hiện tốtnhững nguyên tắc tổ chức xây dựng Đảng, phải xây dựng các tổ chức
cơ sở Đảng trong sạch vững mạnh, đội ngũ cán bộ Đảng viên phải đảmbảo nâng cao chất lượng, số lượng, trong sạch về đạo đức, lối sống.Giương cao ngọn cờ tư tưởng Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mớihiện nay, chúng ta phải kiên trì mục tiêu chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩacộng sản, nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, bảo vệ và phát triển họcthuyết và tư tưởng Hồ Chí Minh, đấu tranh chống DSHB, chống đanguyên đa đảng đối lập, phủ nhận quyền lãnh đạo tuyệt đối của ĐảngCSVN
Trang 13CÂU 5: Tư tưởng HCM về xây dựng nhà nước trên cơ sở hiến pháp
và pháp luật ?
(Vị trí của vấn đề quản lý nhà nước bằng pháp luật, vì sao?;
Nhà nước phải được xây dựng trên cơ sở hiến pháp và pháp luật, có hệ
thống P.luật hoàn chỉnh, tiến bộ; có đội ngũ cán bộ, công chức )
Câu 5b : Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà Nước
quản lý xã hội bằng pháp luật
Bài làm
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một tài sản tinh thần quý báu của
Đảng và dân tộc Tư tưởng đó là sự kế thừa có chọn lọc những tinh hoa
nhân loại và của dân tộc, là sự tiếp thu và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa
Mác – Lênin vào điều kiện Việt Nam Trong toàn bộ nội dung tư tưởng
của Người thì tư tưởng về nhà nước chính là sự kế thừa và phát triển
của Hồ Chí Minh về các kiểu nhà nước trong lịch sử, là sự vận dụng lý
luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về nhà nước vào điều kiện nước ta
Xây dựng một nhà nước do nhân dân lao động làm chủ là tư
tưởng nhất quán trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh
Xuất phát từ lòng yêu nước thương dân, Người đã ra đi tìm đường cứu
nước và đã tìm thấy con đường cách mạng vô sản, đồng thời Hồ Chí
Minh cũng lựa chọn xây dựng một nhà nước kiểu mới ở Việt Nam, một
nhà nước của dân do dân, vì dân khác về bản chất so với nhà nước thực
dân phong kiến Người đã nhận thức được tất cả các nhà nước trước
cách mạng vô sản đều chỉ là nhà nước của một số ít người, nhà nước
của giai cấp bóc lột Vì thế Hồ Chí Minh đã chỉ rõ : “Chúng ta đã hy
sinh làm cách mạng thì nên làm cho đến nơi, nghĩa là làm sao cách
mạng rồi thì quyền giao cho dân chúng, chớ để trong tay một số ít
người”
Nhà nước kiểu mới theo Hồ Chí Minh là một nhà nước của
dân, do dân “Tất cả quyền bính trong lúc này là của toàn thể nhân dân
Việt Nam Việc nước là việc chung, mỗi một người con rồng cháu tiên,
bất kỳ già trẻ gái trai, giàu nghèo, nòi giống, tôn giáo đều phải gánh vác
một phần …” Nhân dân là người bầu ra nhà nước, bầu ra quốc hội và
chính phủ Hồ Chí Minh nhấn mạnh “tổng tuyển cử là một dịp cho toànthể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài có đức để gánh váccông việc nước nhà” và “hễ là công dân đều có quyền đi bầu cử” Nhândân có quyền kiểm soát, góp ý, phê bình chính phủ, dân có quyền bãimiễn đại biểu quốc hội, hội đồng nhân dân nếu họ không còn xứngđáng và làm hại dân
Nhà nước kiểu mới là phải coi việc đưa lại quyền lợi chínhđáng cho nhân dân là mục tiêu hoạt động của mình Đó là nhà nước vìdân, phải đặt quyền lợi của nhân dân trên hết “Việc gì có lợi cho dân taphải hết sức làm Việc gì có hại cho dân ta phải hết sức tránh” Nhànước phải chịu trách nhiệm trước dân, nhà nước là công bọc, là đầy tớcủa nhân dân, phải yêu dân, kính dân
Như vậy nhà nước kiểu mới theo Hồ Chí Minh là nhà nướccủa dân do dân vì dân, thể hiện rõ quan điểm: “Nước lấy dân làm gốc”
Đó là nhà nước xây dựng trên khối liên minh chủ nghĩa, trí thức doĐảng cộng sản lãnh đạo là nhà nước quản lý xã hội bằng hiến pháp vàpháp luật Vấn đề xây dựng một nhà nước pháp quyền dựa trên cơ sởphục vụ nhân dân, đã được thể hiện rõ trong tư tưởng Hồ Chí Minh.Người có ý thức rất sớm về tầm quan trọng của pháp luật trong việcquản lý xã hội, trong bảng yêu sách của nhân dân An Nam do Ngườisoạn thảo gởi đến hội nghị Vecsây 1919 đã thể hiện tư tưởng phápquyền của Hồ Chí Minh Người đã yêu cầu “Cải cách nền pháp lý ởĐông Dương bằng cách cho người bản xứ cũng được quyền hưởngnhững đảm bảo về mặt pháp luật như người Âu Châu” “Thay chế độ rasắc lệnh bằng chế độ ra các đạo luật Trong quan niệm của Hồ ChíMinh, pháp luật phải là ý chí của giai cấp công nhân đồng thời là ý chícủa nhân dân lao động, là văn kiện của một giai cấp thống trị Luậtpháp của chế độ thực dân phong kiến, đặt ra là để bảo vệ lợi ích chogiai cấp bóc lột…còn hiến pháp, pháp luật của ta là bảo vệ quyền lợicho nhân dân lao động Pháp luật là phải lấy chữ nhân làm trọng vàphải thấy mối quan hệ giữa đức trị và pháp trị Đây là điểm rất đặc sắctrong tư tưởng Hồ Chí Minh, một tư tưởng thắm đượm chủ nghĩa nhân