Chuyên đề NLXH về tư tưởng, đạo lí với các nội dung như Gia đình, đất nước, thiên nhiên..; Chuyên đề NLXH về một vấn đề trong tác phẩm văn học Bạo lực gia đình trong tác phẩm Chiếc thuy
Trang 1GIẢI PHÁP RÈN LUYỆN HIỆU QUẢ PHẦN NLXH Những năm gần đây, phần nghị luận xã hội ( NLXH) đã được quan tâm nhiều hơn trong nhà trường Xuất phát từ nhu cầu thực tế của người học, các dạng đề NLXH cũng thay đổi phù hợp với năng lực, điều kiện hiện có của học sinh (HS) Trên cở sở
đó, chúng tôi chia sẻ những giải pháp mang tính cấp bách nhằm nâng cao hiệu của việc dạy - học phần NLXH như sau:
Thứ nhất: Sau khi tìm hiểu rõ điều kiện, năng lực học tập cũng như những tâm
tư, tình cảm của HS, GV sẽ tự lựa chọn, điều chỉnh nội dung giảng dạy phù hợp, bám chuẩn KT-KN nhằm tạo hứng thú học tập cho HS Chúng ta tránh đưa ra các dạng đề NLXH khó, mơ hồ, gây nhầm lẫn với mục đích phân loại được HS theo bốn mức độ (NB-TH-VDT-VDC).
Thứ hai: Liên quan tới nội dung giảng dạy, GV nên soạn các nội dung đã học
theo các chuyên đề thường gặp hoặc các dạng nhóm câu hỏi tương đồng nhằm hỗ trợ tốt cho các em về kiến thức và khả năng khái quát ( Chuyên đề NLXH về tư tưởng, đạo lí với các nội dung như Gia đình, đất nước, thiên nhiên ; Chuyên đề NLXH về một vấn đề trong tác phẩm văn học ( Bạo lực gia đình trong tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa,…); Hoặc chuyên đề NLXH về hiện tượng đời sống với hai nội dung: Hiện tượng tích cực ( hiện tượng Nguyễn Hữu Ân, Nguyễn Ngọc Kí…) và hiện tượng tiêu cực ( Nghiện mạng xã hội, Nghiện điện tử, thích tô son- trưng diện tới trường của giới trẻ,…).
Với một bài nghị luận xã hội, bố cục chung của bài làm nên lần lượt triển khai theo từng dạng đề như sau:
Chuyên đề NLXH về tư tưởng, đạo lí
1 Cách triển khai bài văn nghị luận về một tư tưởng, đạo lí
- Cần xác định đúng nội dung tư tưởng, đạo lí cần bàn luận (đặt ra trong đề bài)
- Căn cứ vào nội dung đó mà giải thích, phân tích, bình luận để làm sáng tỏ vấn đề và rút ra bài học.
- Khi viết cần phối hợp các thao tác lập luận: giải thích, phân tích, chứng minh, so sánh, bác
bỏ, bình luận,
2 Bố cục
a Mở bài: Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề cần bàn luận (trích dẫn nguyên văn câu nói, câu danh
ngôn, )
b Thân bài:
- Giải thích rõ nội dung tư tưởng, đạo lí cần bàn luận (chú ý những từ ngữ quan trọng).
- Phân tích, biểu dương các mặt đúng của tư tưởng đạo lí (dùng dẫn chứng trong lịch sử, văn
Trang 2- Bác bỏ (phê phán) những biểu hiện sai lệch có liên quan đến tư tưởng đạo lí (dùng dẫn chứng trong lịch sử, văn học, cuộc sống để chứng minh).
- Nêu ý nghĩa, rút ra bài học về nhận thức và hành động,
c Kết bài:
- Khẳng định lại vấn đề nghị luận, liên hệ bản thân
Chuyên đề NLXH về hiện tượng đời sống:
1 Cách triển khai bài văn nghị luận về một hiện tượng đời sống
- Cần xác định đúng hiện tượng đời sống cần bàn luận (đặt ra trong đề bài)
- Giải thích từ ngữ then chốt (nếu có).
- Nêu thực trạng của hiện tượng đời sống.
- Hậu quả của hiện tượng đời sống đó.
- Nguyên nhân biện pháp khắc phục.
- Suy nghĩ và trách nhiệm của bản thân trước hiện tượng đời sống
2 Bố cục :
a Mở bài: Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề cần bàn luận (trích dẫn nguyên văn câu nói, ý kiến, nhận
định )
b Thân bài:
- Giải thích từngữ (nếu có).
- Nêu thực trạng của hiện tượng đời sống cần bàn luận.
- Hậu quả do hiện tượng đời sống đó mang lại.
- Nêu rõ nguyên nhân và biện pháp khắc phục hiện tượng đời sống đó.
- Suy nghĩ của bản thân về hiện tượng đời sống vừa bình luận.
c Kết bài:
- Khẳng định lại vấn đề nghị luận, liên hệ với thực tiễn và với bản thân.
Chuyên đề NLXH về một vấn đề trong tác phẩm văn học:
1 Cách triển khai bài văn nghị luận về vấn đề trong tác phẩm văn học:
- Cần xác định đúng vấn đề cần bàn luận (đặt ra trong đề bài)
- Giải thích từ ngữ then chốt (nếu có).
- Nêu khái quát hiện trạng của vấn đề được thể hiện trong TPVH.
- Nêu thực trạng về vấn đề được nêu trong XH.
- Ảnh hưởng của vấn đề đó.
- Nguyên nhân biện pháp khắc phục ( nếu có)
- Suy nghĩ và trách nhiệm của bản thân trước vấn đề.
2 Bố cục :
Trang 3a Mở bài: Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề cần bàn luận được thể hiện trong TPVH (trích dẫn
nguyên văn câu nói, ý kiến, nhận định )
b Thân bài:
- Giải thích từ ngữ then chốt (nếu có).
- Nêu khái quát hiện trạng của vấn đề được thể hiện trong TPVH.
- Nêu thực trạng về vấn đề được nêu trong XH.
- Ảnh hưởng của vấn đề đó.
- Nguyên nhân biện pháp khắc phục ( nếu có)
- Suy nghĩ và trách nhiệm của bản thân trước vấn đề.
c Kết bài:
- Khẳng định lại vấn đề nghị luận, liên hệ với thực tiễn và với bản thân.
Thứ 4: GV khi dạy phần NLXH cần kết hợp rèn luyện thật nhiều kĩ năng đọc
hiểu văn bản, GV hướng dẫn HS phân biệt kiểu bài nghị luận xã hội và nghị luận về tác phẩm văn học
Thứ 5: GV tổ chức cho các em thảo luận, trao đổi những vấn đề còn thắc mắc,
chưa hiểu rõ Khi luyện đề, dưới sự hướng dẫn của GV, các em cũng nên được tham khảo bài làm của nhau, tự chấm chữa, góp ý kiến rút kinh nghiệm cho bản thân.
Trên đây là một số kinh nghiệm ít ỏi đã rút ra được trong quá trình dạy học chuyên đề NLXH, kính mong quý thầy cô góp ý để hoàn chỉnh nội dung tham luận