Vai trò của chụp nhũ ảnh trong phát hiện ung thư vú

NHŨ ẢNH, TẦM QUAN TRỌNG CỦA NHŨ ẢNH TRONG PHÁT HIỆN UNG THƯ VÚ Nhũ ảnh là hình ảnh X quang tuyến vú được sử dụng để tầm soát ung thư vú.. Nhũ ảnh là một trong những phương pháp đóng vai

NHŨ ẢNH, TẦM QUAN TRỌNG CỦA NHŨ ẢNH TRONG PHÁT HIỆN UNG THƯ VÚ

Nhũ ảnh là hình ảnh X quang tuyến vú được sử dụng để tầm soát ung thư vú Nhũ ảnh

là một trong những phương pháp đóng vai trò rất quan trọng trong việc phát hiện sớm ung thư vú và giúp làm giảm tỉ lệ tử vong do ung thư vú.

 T ại sao phải chụp nhũ ảnh:

Bệnh nguyên thật sự của ung thư vú đến nay vẫn

chưa rõ Tuy nhiên có nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ

phát sinh bệnh đã được chứng minh như dậy thì sớm,

mãn kinh muộn, mang thai trễ và di truyền Nguy cơ

ung thư vú tăng 2,3 lần nếu người phụ nữ có mẹ hoặc

chị hoặc con gái bị ung thư vú và tăng 14 lần nếu cả

mẹ và chị bị ung thư vú Tổn thương tăng sản không

điển hình của ống tuyến cũng làm tăng nguy cơ ung

thư vú gấp 5 lần

Để chẩn đoán chính xác ung thư vú, cần phải phối

hợp giữa khám lâm sàng, chụp nhũ ảnh, siêu âm và

sinh thiết vú Mỗi phương pháp đều có những giá trị

và hạn chế nhất định Khoảng 50 năm về trước, khám

vú là phương pháp duy nhất giúp chẩn đoán ung thư

vú Tuy nhiên trong những năm gần đây với những

tiến bộ trong kỷ thuật chẩn đoán hình ảnh thì khám vú

không còn là tiêu chuẩn chính để chẩn đoán một khối

lâm sàng Nhiều nghiên cứu trên thế giới đã chứng

minh tỷ lệ tử vong của ung thư vú giảm 30% nếu

có tầm soát nhũ ảnh mỗi hai năm Do đó, nhũ ảnh

là một xét nghiệm sàng lọc thường qui đã được đưa

vào chương trình chăm sóc sức khoẻ cho phụ nữ

>40 tuổi ở nhiều quốc gia đã phát triển Tỷ lệ âm

tính giả của nhũ ảnh theo tác giả Homer (1988)

thay đổi từ 15% Điều này có nghĩa là có

5%-15% các trường hợp ung thư vú không được phát

hiện trên nhũ ảnh Tỷ lệ âm tính giả của nhũ ảnh

cao thường gặp ở những người mô tuyến còn quá

đặc Do cần đó cần phối hợp với siêu âm vú để

giảm tỷ lệ âm tính giả này

Nếu bác sĩ chẩn đoán hình ảnh nghi ngờ có bất

thường trên hình chụp nhũ ảnh của bạn, họ có thể

đề nghị chụp thêm các hình bổ sung, bao gồm chụp ép hoặc phóng đại tuyến vú, cũng như làm thêm siêu âm hoặc sinh thiết lấy một mẫu mô vú để xét nghiệm Một số trường hợp cần chụp cộng hưởng từ (MRI) chẩn đoán nếu hình chụp nhũ ảnh và siêu âm hiện tại không phát hiện tổn thương gì, và không xác định được nguyên nhân gây ra những thay đổi hay bất thường của tuyến vú

Sinh thiết khối u vú nghi ngờ là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán xác định và giúp quyết định thái độ xử trí trên lâm sàng Chọc hút bằng kim nhỏ (FNA) là một phương pháp đơn giản, dễ thực hiện ngay tại phòng khám ngoại trú nhưng đem lại hiệu quả thật sự

 Chuẩn bị gì trước khi chụp nhũ ảnh?

- Khi nào bắt đầu chụp nhũ ảnh tầm soát?

 Đối với nhóm phụ nữ có nguy cơ ung thư vú

trung bình Nhiều phụ nữ bắt đầu chụp nhũ ảnh ở

tuổi 40 và chụp lại mỗi 1-2 năm

 Đối với nhóm phụ nữ có nguy cơ ung thư vú cao.

Phụ nữ có nguy cơ bị ung thư vú cao có thể sẽ có

lợi khi chụp nhũ ảnh tầm soát trước 40 tuổi Hãy

nói chuyện với bác sĩ về phác đồ chụp nhũ ảnh cho

riêng bạn Nếu bạn có các yếu tố nguy cơ, chẳng

Lưu ý:

Nên chọn thời điểm chụp để tuyến vú của bạn ít bị đau nhất Nếu bạn chưa mãn

kinh thì thường là trong tuần lễ sau khi hành kinh Ngực của bạn dễ bị đau nhất vào tuần lễ trước và trong khi hành kinh

 Các y ếu tố nguy cơ của ung thư vú:

Tuổi già: 66% phụ nữ lớn hơn 50t

Màu da: trắng > đen, Do Thái, nữ tu và tầng lớp cao

Tuổi có kinh đầu tiên sớm Tuổi mãn kinh trễ Tuổi sanh con đầu tiên >30t, Không con

Trọng lượng cơ thể sau mãn kinh béo phì

Nguy cơ x 5 lần khi đã mổ ung thư vú một bên

Tiền căn ung thư vú của gia đình: là mối liên quan giá trị nhất là ung thư xảy ra trước mãn kinh và 2 bên vú Nguy cơ x2 khi mẹ hoặc chị bị ung thư, x3 nếu cả hai cùng mắc bệnh

Tiền căn ung thư khác của gia đình: buồng trứng, nội mạc tử cung

Nguy cơ thấp đối với người châu Á, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Châu Phi, cắt buồng trứng

 Độ đặc hiệu của nhũ ảnh.

Chỉ đặc hiệu trong một số trường hợp;

- Lành tính: nang dầu điển hình, hamartome, bướu mỡ, bướu sợi tuyến điển hình, hạch trong vú

- Lành và ác tính:tổn thương hình gai, vôi hóa

- Ác tính:cụm vôi hóa li ti trong lòng ống

Bướu mỡ Hạch lãnh tính

 Gi ải phẫu tuyến vú:

- Đánh giá mật độ tuyến vú: tuyến vú càng dày thì khả năng phát hiện ung thư vú càng ít

 Kỹ thuật:

Nghiêng trong (XCC – Medial bias).

2 Từ dưới lên (FB – From below)

3 Cleopatra (AT – Axillary tail)

4 Chụp hai vú (CV – Cleavage view (Twin))

5 Cuộn (RL hay RM – rolled view)

6 Chếch từ trên ngoài đến dưới trong (SIO – Superolatera to Infeomedial Oblique)

7 Tiếp tuyến (TAN – Tangential)

8 Chụp khu trú (Spot (coned) compression)

9 Phóng đại (M – Magnification)

10 Chụp trước sau (AP – Anteroposterior view)

11 Túi nước (ID – Implant displaced)

Trên

Dưới

MLO

Ngoài

Trong

CC

 Kết luận:

Chụp nhũ ảnh không giúp ngăn ngừa bạn khỏi ung thư vú nhưng sẽ giúp phát hiện bệnh

ở giai đoạn sớm, đây là phương pháp tốt nhất hiện nay để giúp cải thiện tiên lượng bệnh ung

thư vú Vậy chị em phụ nữ trên 40 tu ổi nên tự khám vú định kỳ hàng tháng và chụp nhũ

ảnh định kỳ mỗi hai năm để tầm soát phát hiện ung thư vú giai đoạn sớm, giúp cải thiện tiên lượng bệnh

Bs Dương Thị Mai Phượng

Khoa x quang – BVĐKTW Cần Thơ