Phật Thuyết Bồ Tát Tuệ Thượng Vấn Đại Thiện Quyền Kinh

TUỆ QUANG 慧光 FOUNDATION http://www.daitangVietnam.comNguyên Tánh Trần Tiễn Khanh & Nguyên Hiển Trần Tiễn Huyến Phiên Âm Và Lược Dịch Sun Apr 30 21:54:05 2006 【biên tập thuyết minh 】bổn t

PHẬT THUYẾT BỒ TÁT TUỆ THƯỢNG

VẤN ĐẠI THIỆN QUYỀN KINH

Quyển Thượng

Đại Chánh (Taisho) vol 12, no 345

Hán dịch: Trúc Pháp Hộ Phiên âm & lược dịch điện tử: Nguyên Tánh & Nguyên Hiển

Việt dịch: Thích Nữ Liên Hương (01-2007)

Biên tập : Thích Phước Nghiêm

Tuệ Quang Wisdom Light Foundation

PO Box 91748, Henderson, NV 89009

Website http://www.daitangvietnam.com Email info@daitangvietnam.com

TUỆ QUANG 慧光 FOUNDATION http://www.daitangVietnam.com

Nguyên Tánh Trần Tiễn Khanh & Nguyên Hiển Trần Tiễn Huyến Phiên Âm Và Lược Dịch Sun Apr 30 21:54:05 2006

【biên tập thuyết minh 】bổn tư liệu khố do Trung Hoa điện tử Phật Điển hiệp

hội（CBETA）y Đại Chánh Tân Tu Đại Tạng Kinh sở biên tập

Kinh Bồ Tát Tuệ Thượng Vấn Đại Thiện Quyền

Quyển thượng

西晉月氏國三藏竺法護譯Tây Tấn nguyệt thị quốc Tam Tạng trúc Pháp hộ dịch

Tam tạng Trúc Pháp Hộ, người nước Nguyệt Thị, dịch vào đời Tây Tấn

聞如是。一時佛遊舍衛城祇樹給孤獨園。

Văn như thị。nhất thời Phật du xá Vệ thành Kì-Thọ Cấp cô độc Viên。

Nghe như vậy, một thời đức Phật đang đi trong vườn Kỳ Thọ Cấp Cô, thành Xá-vệ,

與大比丘眾俱。比丘八千諸大弟子學戒具足。

Dữ Đại bỉ khâu chúng câu。bỉ khâu bát thiên chư Đại đệ-tử học giới cụ túc。

cùng đại chúng Tỳ-kheo câu hội đông đủ, gồm tám ngàn Tỳ-kheo và các đệ tử đang học giới Cụ Túc,

菩薩萬二千。一切聖通無所不達。

Bồ-tát Vạn nhị thiên。nhất thiết Thánh thông Vô sở bất đạt。

một vạn hai ngàn Bồ-tát đều đã thông suốt hết thảy các pháp, không có chỗ nào mà không hiểu rõ

已得總持辯才無量不起法忍。其德無限徹覩諸根。

Dĩ đắc tổng trì biện tài Vô lượng bất khởi Pháp nhẫn

Các vị đó đã đắc pháp Tổng trì, biện tài vô ngại, chứng được vô sanh pháp nhẫn Đức

ấy không giới hạn thấy rõ các căn tánh chúng sanh,

cứu độ hết thảy trăm ngàn chúng sanh trong mười phương mà chẳng thấy mình cứu độ Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn trong chốc lát từ chỗ ngồi đứng dậy

與無數之眾眷屬周匝而為說經。

Dữ Vô sổ chi chúng quyến chúc châu tạp nhi Vi thuyết Kinh。

cùng vô số đại chúng, quyến thuộc vây quanh vì đó mà thuyết kinh

時會菩薩名曰慧上。即從坐起更整衣服。

Thời hội Bồ-tát danhViết tuệ thượng。tức tùng tọa khởi canh chỉnh y phục。

Lúc bấy giờ, ở trong hội chúng có Bồ-tát tên là Huệ Thượng từ chỗ ngồi đứng dậy sửa sang y phục tề chỉnh,

長跪叉手前白佛言。願欲有所問。唯如來至真。聽者乃敢陳說。

Trường quỵ xoa thủ tiền bạch Phật ngôn。nguyện dục hữu sở Vấn。duy Như Lai chí

chân。thính giả nãi cảm trần thuyết。

quỳ gối, chấp tay trước Phật bạch Phật rằng: Bạch đức Thế Tôn! Con có điều này muốn hỏi Ngài, xin Như Lai chí chơn nghe con nói và giải rõ cho con

世尊告曰。恣所欲問。佛當為汝開解結滯。

Thế tôn cáo Viết。tứ sở dục Vấn。Phật đương Vi nhữ khai giải kết trệ。

Đức Thế Tôn dạy rằng: tùy ý ngươi muốn hỏi điều gì, Phật sẽ vì ngươi mà giải rõ những chỗ ngươi chưa biết

慧上白佛。所云善權為何謂乎。佛告慧上。

Tuệ thượng bạch Phật。sở Vân thiện quyền Vi hà Vị hồ。Phật cáo tuệ thượng。

Huệ Thượng bạch Phật rằng: Con muốn hỏi ngài “Thiện quyền” nghĩa ấy là như thế nào? Phật bảo Huệ Thượng rằng:

善哉善哉族姓子。多所愍傷哀念。安隱諸天人民。

Thiện tai Thiện tai tộc tính tử。đa sở mẫn thương ai niệm。an ổn chư Thiên nhân dân。

Lành thay! Lành thay! Thiện nam tử! Có nhiều chỗ thương xót nhớ nghĩ, an ổn chư thiên loài người,

勸化將來導引三塗。開闡佛法獲微妙慧。

Khuyến hóa tướng lai đạo dẫn tam đồ。khai xiển Phật Pháp hoạch Vi diệu tuệ。

khuyến hoá, tương lai dẫn dắt tam đồ, khai mở Phật pháp khiến gặt được trí tụê nhiệm mầu,

乃問闓士善權方便。佛言諦聽善思念之。

Nãi Vấn khải sĩ thiện quyền Phương tiện。Phật ngôn đế thính thiện tư niệm chi。

mới hỏi về phương tiện quyền xảo của Bồ-tát Đức Phật bảo Bồ-tát Huệ Thượng rằng: Ngươi hãy lắng nghe và khéo suy xét đó,

吾當為汝申暢其要。

ngô đương Vi nhữ thân sướng kỳ yếu。

ta sẽ vì ngươi mà nói rõ nghĩa lý cốt yếu của nó

慧上菩薩及與眾會受教而聽。於是佛告慧上曰。族姓子。

Tuệ thượng Bồ-tát cập dữ chúng hội thọ giáo nhi thính。ư thị Phật cáo tuệ thượng Viết。tộc tính tử

Bồ-tát Huệ Thượng cùng với chúng hội vâng lời dạy mà lắng nghe Lúc đó, đức

Phật bảo Bồ-tát Huệ Thượng rằng: Này Thiện nam tử!

善權闓士以一揣食。隨時方便弘施流普。

Thiện quyền khải sĩ dĩ nhất sủy thực。tùy thời Phương tiện hoằng thí lưu phổ。

Bồ-tát dùng phương tiện quyền xảo, suy lường trong một bữa ăn, tùy thời mà bố thí rộng khắp,

Kỳ tâm hiểu liễu cụ túc Phật tuệ。thị Vị Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

Tâm ấy rõ biết đầy đủ tuệ giác của đức Phật Đó là Bồ-tát khéo dùng phương tiện vậy

又族姓子。善權闓士。若人殖德勸讚代喜。

Hựu tộc tính tử。thiện quyền khải sĩ。nhược nhân thực đức khuyến tán Đại hỉ。

Lại nữa, Thiện nam tử! Bồ-tát khéo dùng phương tiện, như mọi người biết gieo trồng công đức, khuyến trợ tán thán thay cho niềm vui,

以斯善本則施眾生。以覺之心。

Dĩ tư thiện bổn tắc thí chúng sanh。dĩ giác chi tâm。

đem cội gốc lành này bố thí khắp chúng sanh, đem tâm giác ngộ

順一切心而不墮落。講斯教已。

Thuận nhất thiết tâm nhi bất đọa lạc。giảng tư giáo dĩ。

tuỳ thuận theo hết thảy nguồn tâm mà không bị đoạ lạc, giảng giáo pháp này rồi

Hựu tộc tính tử。thiện quyền khải sĩ。thập phương chư thụ kỳ hoa vĩ diệp。

Lại nữa, Thiện nam tử! Bồ-tát khéo dùng phương tiện, các loại cây trong mười phương hoa quả tươi tốt

香氣芬馥人所欽尚。而無主名。

Hương khí phân phức nhân sở khâm thượng。nhi Vô chủ danh。

hương vị thơm phức ai cũng đều trân quý mà không có chủ,

敬採集合奉散諸佛誓以德本。

Kính thải tập hợp phụng tán chư Phật thệ dĩ đức bổn。

mọi người hái về dâng lên chư Phật vì nguyện cầu cội gốc công đức,

已及眾庶志諸通慧使備道明。

Dĩ cập chúng thứ chí chư thông tuệ sử bị đạo minh。

xong cùng chư Hiền sĩ đầy đủ trí tuệ sáng suốt thần thông tự tại,

Hựu tộc tính tử。thiện quyền khải sĩ mẫn sát quần manh。

Lại nữa, Thiện nam tử! Bồ-tát khéo dùng phương tiện, thương xót quán sát những người ngu si

在安助喜彼患代受。以諸通慧因緣方便。

Tại an trợ hỉ bỉ hoạn Đại thọ。dĩ chư thông tuệ nhân duyên Phương tiện。

giúp cho được tự tại an ổn, vui vẻ, chịu hoạn nạn thay họ, dùng các phương tiện nhân duyên thần thông, trí tuệ

建立德本用施眾類。為十方世界誓被德鎧。

Kiến lập đức bổn dụng thí chúng loại。Vi thập phương thế giới thệ bị đức khải。

xây dựng nền tảng phước đức để bố thí cho khắp muôn loài, vì mười phương thế giới mà khoác áo công đức

thị Vị Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

Đó gọi là Bồ-tát khéo dùng phương tiện

又族姓子。善權闓士供一如來。

Hựu tộc tính tử。thiện quyền khải sĩ cung nhất như lai。

Lại nữa, Thiện nam tử! Bồ-tát khéo dùng phương tiện cúng dường một đức Như Lai,

觀慮諸佛法身平等。戒定慧解度知見品亦復如之。

Quán lự chư Phật Pháp thân bình đẳng。giới định tuệ giải độ tri kiến phẩm diệc phục như chi。

quán thấy Pháp thân của chư Phật đều bình đẳng Các phẩm Giới, Định, Tuệ, Giải thoát, Giải thoát tri kiến đều cũng như vậy

知是供養一如來等。則為奉養十方諸佛。

Tri thị cung dưỡng nhất như lai đẳng。tắc Vi phụng dưỡng thập phương chư Phật。

Biết cúng dường một bậc Như Lai…, thì như phụng sự cúng dường mười phương chư Phật

又族姓子。善權闓士敢所生處。

Hựu tộc tính tử。thiện quyền khải sĩ cảm sở sanh xử。

Lại nữa, Thiện nam tử! Bồ-tát khéo dùng phương tiện, không sợ chỗ sanh ra 其所住處不計吾我未曾自輕。如令諷讀四句之頌。

Kỳ sở trụ xử bất kế ngô ngã Vị tằng tự khinh。như lệnh phúng độc tứ cú chi tụng。

Trú xứ ấy, nhiều vô số, Ta cũng chưa từng khinh xuất Như nay tụng đọc bốn câu kệ,

觀察其義心不怯羸。宣顯備具。不想利養。

Quan sát kỳ nghĩa tâm bất khiếp luy。tuyên hiển bị cụ。bất tưởng lợi dưỡng。

quán xét nghĩa của nó mà tâm không khiếp sợ, tuyên bày đầy đủ không vì những lợi dưỡng

蓋諸佛土若入國邑。輒興大哀踊躍說之。

Cái chư Phật độ nhược nhập quốc ấp。triếp hưng Đại ai dũng dược thuyết chi。

Bởi vì,vào quốc độ của chư Phật cũng giống như vào làng nước, Ta liền khởi tâm thương xót mà nói những lời đó

誓願聞吾四句頌者。皆成諸佛無礙辯才。

Thệ nguyện Văn ngô tứ cú tụng giả。giai thành chư Phật Vô ngại biện tài。

Thệ nguyện những ai nghe bốn câu tụng này của ta đều trở thành những vị Phật biện tài vô ngại

是謂菩薩善權方便。

Thị Vị Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

Đó là Bồ-tát khéo dùng phương tiện vậy

又族姓子。善權闓士。假使生在貧匱之門。

Hựu tộc tính tử。thiện quyền khải sĩ。giả sử sanh tại bần quỹ chi môn。

Lại nữa, Thiện nam tử! Bồ-tát khéo dùng phương tiện, giả sử sanh ra ở nhà bần cùng,

設行乞匃求一夕饍。無鄙劣心轉奉賢眾。

Thiết hành khất cái cầu nhất tịch thiện。Vô bỉ liệt tâm chuyển phụng hiền chúng。

làm người hành khất đi xin một bữa cơm, không vì tâm hèn hạ mà vì phụng sự Thánh chúng,

若惠獨人內自惟察。如來有言務恢廣施。

Nhược huệ độc nhân nội tự duy sát。Như Lai hữu ngôn vụ khôi quảng thí。

hoặc vì ban ân huệ riêng cho người, trong lòng suy nghĩ Như Lai có dạy việc bố thí rộng lớn,

今吾乞與所進微尠。建諸通慧誓意無量。

Kim ngô khất dữ sở tiến Vi 尠。kiến chư thông tuệ thệ ý Vô lượng。

nay ta khất thực để tiến tới chỗ vi diệu nhiệm mầu, xây dựng các thần thông, trí tuệ, phát tâm vô lượng,

dĩ tư diệu tuệ quang hộ tịch cung。sở phục nạp giả trì giới học đạo。

rồi đem sự vi diệu này sớm ủng hộ, chiều cúng dường, chỗ y phục dâng cho người trì giới học đạo,

緣崇功德多所彼致。是謂菩薩善權方便。

Duyên sùng công đức đa sở bỉ trí。thị Vị Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

nhờ công đức cao lớn này mà đến được bờ bên kia Đó là Bồ-tát khéo dùng phương tiện Vậy

Hựu tộc tính tử。thiện quyền khải sĩ。dữ chư đệ-tử duyên giác câu du。

Lại nữa, Thiện nam tử! Bồ-tát khéo dùng phương tiện, với đệ tử Duyên-giác cùng đi du hoá

心不同歸。見人供養弟子緣覺。

Tâm bất đồng qui。kiến nhân cung dưỡng đệ-tử duyên giác。

do tâm ý không đồng, thấy người cúng dường đệ tử Duyên-giác

意不欽獲興于二念。一從菩薩心成佛世尊。

Ý bất khâm hoạch hưng Vu nhị niệm。nhất tòng Bồ-tát tâm thành Phật Thế tôn。

Thì ý không khâm phục liền khởi lên hai ý nghĩ: một là từ tâm Bồ-tát mà thành Phật Thế Tôn;

Ngô sở học tập tắc tam phẩm tối。quán Vô thích mạc Vô sở tham lạc。

Ta nhờ học tập thời mới được ba việc tối thượng này, quán xét không yêu ghét, không tham muốn lạc thú

是謂菩薩善權方便。

Thị Vị Bồ-Tát thiện quyền Phương tiện。

Đó là Bồ-tát khéo dùng phuơng tiện vậy

又族姓子。善權闓士行一布施。

Hựu tộc tính tử。thiện quyền khải sĩ hành nhất bố thí。

Lại nữa, Thiện nam tử! Bồ-tát khéo dùng phương tiện, chỉ thực hành một phẩm bố thí

則具六度無極。何等六度。善權闓士見貧乞者。

Tắc cụ lục độ Vô cực。hà đẳng lục độ。thiện quyền khải sĩ kiến bần khất giả。

tức hành đủ Lục-độ vô cực Lục độ là như thế nào? Bồ-tát khéo dùng phương tiện thấy người nghèo cùng đến xin ăn,

具足大施無慳貪心。斯施度無極。身自護禁奉持戒者。

Cụ túc Đại thí Vô khan tham tâm。tư thí độ Vô cực。thân tự hộ cấm phụng trì giới giả。

thì phải cho họ đầy đủ vật dụng mà tâm không có lẫn tiếc Đây là Bố-thí độ Vô cực

Tự thân phụng trì và giữ gìn giới cấm,

其犯惡者使立戒法。尋而給施令無所毀。

Kỳ phạm ác giả sử lập giới Pháp。tầm nhi cấp thí lệnh Vô sở hủy。

nếu có người vi phạm thời phải khiến họ thọ lại giới pháp, đồng thời bố thí cung cấp khiến họ không huỷ phạm

斯戒度無極。若瞋恚者。御以慈心淨心明心。

Tư giới độ Vô cực。nhược sân khuể giả。ngự dĩ từ tâm tịnh tâm minh tâm。

Đây là Trì giới độ vô cực vậy Như có người sân giận, thời phải đem tâm từ bi, tâm thanh tịnh, tâm sáng suốt

愍哀等心。興施布施。斯忍度無極。

mẫn ai đẳng tâm。hưng thí bố thí。tư nhẫn độ Vô cực。

mà thương xót họ, phát tâm thực hành bố thí Đây là Nhẫn-nhục độ Vô cực

隨宜供辦飲食之饍。身口意行身等如空。斯進度無極。

Tùy nghi cung bạn ẩm thực chi thiện。thân khẩu ý hành thân đẳng như không。tư tiến độ

Vô cực。

Tùy theo hoàn cảnh cung cấp thực phẩm, những hành nghiệp của thân, khẩu, ý phải như

hư không Đây là Tinh-tấn độ Vô cực

Như tư thí dĩ ngự niệm chư Pháp。thùy hữu thí giả。hà sở thực giả。

Bố thí như vậy rồi nhớ nghĩ các pháp Ai là người cho? Cho thức ăn gì?

誰受報應。造斯求者法不可得。

Thùy thọ báo ứng。tạo tư cầu giả Pháp bất khả đắc。

Ai là người nhận? Phát khởi những cầu mong này thì không thể đắc pháp

不見施者及食施者。無受報應。斯慧度無極。是族姓子。

Bất kiến thí giả cập thực thí giả。thị cố báo ứng。tư tuệ độ Vô cực。thị tộc tính tử。

Không thấy người cho và thức ăn cho, cũng không thấy người nhận Đây là Trí-tuệ độ

vô cực Này Thiện nam tử!

權施若斯。則具六度無極之法。

Quyền thí nhược tư。tắc cụ lục độ Vô cực chi Pháp。

Phương tiện bố thí như vậy thì có đầy đủ pháp Lục-độ vô cực

Nhất thiết Phật Pháp đa sở nhiếp hộ。chấn Vu sanh tử thiệm cập dư loại。

hết thảy Phật pháp nhiều chỗ thâu nhiếp, chấm dứt sanh tử, cứ giúp muôn loài

佛言至哉。誠如所云。

Phật ngôn chí tai。thành như sở Vân。

Đức Phật dạy rằng: Lành thay! Đúng thật như vậy

權施雖微審成眾德無量難計。又族姓子。行權闓士。何謂退還。

Quyền thí tuy Vi thẩm thành chúng đức Vô lượng nan kế。hựu tộc tính tử。hành quyền khải sĩ。hà Vị thối hoàn。

Phương tiện bố thí xét ra dù chỉ một việc nhỏ nhưng thành tựu công đức vô lượng khó

mà tính kể Lại nữa, Thiện nam tử Bồ-tát khéo dùng phương tiện làm sao thối chuyển,

以權方便而以施與。縱隨惡友為之所拘。

Dĩ quyền Phương tiện nhi dĩ thí dữ。túng tùy ác hữu Vi chi sở câu。

vì khéo dùng phương tiện mà bố thí, dầu theo bạn ác chỉ vì muốn giữ bạn

畢償罪者自觀念言。陰種諸入得無不滅。

Tất thường tội giả tự quán niệm ngôn。uẩn chủng chư nhập đắc Vô bất diệt。

Xong người bạn ác đó tự thấy và nghĩ rằng: Năm ấm, lục nhập đều không phải chẳng mất,

當除斯患乃至無為。吾誓當被道德之鎧。

Đương trừ tư hoạn nãi chí Vô Vi。ngô thệ đương bị đạo đức chi khải。

ta phải tinh tấn loại trừ những hoạn nạn này cho đến khi không còn nữa, ta

Giả sử hữu nhân phạm Vu tứ tội hữu sở tưởng niệm。

giả sử có người bị phạm bốn tội trọng nhưng lại có ý niệm

發意出家為菩薩道然後云何。佛言。設當毀失四重之禁。

Phát ý xuất gia Vi Bồ-tát đạo nhiên hậu Vân hà。Phật ngôn muốn phát tâm xuất phát tâm xuất gia hành Bồ-tát đạo sau đó như thế nào? Đức Phật bảo rằng: Nếu đã phạm bốn giới cấm trọng,

以權消罪眾患悉除。是族姓子。

Dĩ quyền tiêu tội chúng hoạn tất trừ。thị tộc tính tử。

nhưng vì phương tiện thì tội đó sẽ tiêu mất thời các hoạn nạn khác đều được tiêu trừ Này Thiện nam tử,

Vi ồ Tát đạo Vô hữu tội hấn。

hành Bồ-tát đạo thì không hề có tội lỗi gì

爾時慧上菩薩白世尊曰。

Nhĩ thời tuệ thượng Bồ-tát bạch Thế tôn Viết。

Lúc bấy giờ, Bồ-tát Huệ Thượng bạch đức Thế Tôn rằng:

何謂菩薩而有罪殃。佛言。若有闓士學得脫戒。

Hà Vị Bồ-tát nhi hữu tội ương。Phật ngôn。nhược hữu khải sĩ học đắc thoát giới。

Bạch đức Thế Tôn! Tại sao Bồ-tát mà cũng có tội? Phật dạy: Nếu có Bồ-tát học giới giải thoát,

得脫戒者則二百五十禁。於百千劫服食果蓏。

Đắc thoát giới giả tắc nhị bách ngũ thập cấm。ư bách thiên kiếp phục thực quả lỏa。

giới giải thoát ấy tức là hai trăm năm mươi giới cấm, ở trong trăm ngàn kiếp gặt hái được quả tốt đẹp,

為人所辱而皆忍之。若有想念弟子緣覺之行。

Vi nhân sở nhục nhi giai nhẫn chi。nhược hữu tưởng niệm đệ-tử duyên giác chi hành。

bị người nhục mạ mà nhẫn nhục được, hoặc có người nghĩ nhớ đến hạnh của bậc Duyên giác,

Bất trừ uẩn chủng chư nhập。bất đắc diệt độ dã。như tộc tính tử。

không loại trừ năm ấm, sáu nhập thì không thể nào mà diệt độ được Cũng vậy Thiện nam tử,

闓士行不自改正而有想念。志求聲聞緣覺。

xả khải sĩ hành bất tự cải chánh nhi hữu tưởng niệm。chí cầu thanh Văn duyên giác。

hành hạnh Bồ-tát mà không tự mình sửa đổi lại nghĩ chí mong cầu quả Thanh văn, Duyên Giác,

欲得無上正真之道為最正覺者。終不能成也。

Dục đắc Vô thượng chánh chân chi đạo Vi tối chánh giác giả。chung bất năng thành dã。

muốn chứng đắc đạo Vô Thượng Chánh Chân làm bậc Tối Chánh Giác thì trọn không thể thành tựu vậy

ở trong nhà cùng với người nữ ngồi chung một giường, con cho là vi phạm làm tâm ô

uế, liền suy nghĩ:

Thế Tôn, lúc con nghĩ và phát ra lời ấy,

三千大千世界而六反震動。時重勝王。

Tam Thiên Đại Thiên thế giới nhi lục phản chấn động。thời trọng thắng Vương。

ba ngàn Đại thiên thế giới sáu lần chấn động Lúc đó, Trọng Thắng Vương

Phạm cấm uế giả ninh năng dũng thân chỉ hư không hồ。

người bị phạm giới cấm lại có thể bay lên trụ giữa hư không được ư?

在如來前何不問耶。何謂菩薩犯罪之法。

Tại Như Lai tiền hà bất Vấn da。hà Vị Bồ-tát phạm

Tại sao trước mặt Như Lai, ông không hỏi lời ấy, mà lại hỏi tại sao Bồ-tát cũng phạm tội?

hoặc một người, hoặc hai người đồng tu, cùng làm nhiều việc hỗn tạp, không nên nhìn

họ mà sanh tâm hồ nghi rằng giải đãi phế bỏ việc chứng đắc vô lậu

如是阿難。勿觀善權闓士有廢退想於諸通慧。

Như thị A-nan。Vật quán thiện quyền khải sĩ hữu phế thối tưởng ư chư thông tuệ。

Như Vậy A-nan, chớ thấy Bồ-tát phương tiện thiện xảo mà có ý nghĩ thối đoạ ở nới thần thông và trí tuệ

所以者何。菩薩大士。愛納眷屬業以三寶。 SƯ

Sở dĩ giả hà。Bồ-tát Đại sĩ。ái nạp quyến chúc nghiệp dĩ Tam Bảo。

Tại sao như vậy? Bồ-tát đại sĩ xem Tam bảo như quyến thuộc thân yêu,

不違佛法賢聖眾也。使志無上正真之道。

Bất Vi Phật Pháp hiền Thánh chúng dã。sử chí Vô thượng chánh chân chi đạo。

không trái Với Phật, Pháp, Thánh Hiền khiến ý hướng đến đạo Vô Thượng Chánh Chân

Bất hoang ngũ lạc ức chế ngũ dục。quán Vu ngũ thông đắc Như Lai căn。

không buông lung chạy theo năm món dục, biết tiết chế năm dục, quán suốt năm thần thông chứng được cội gốc Như Lai,

當知正士與女人俱。又聽阿難。

Đương tri chánh sĩ dữ nữ nhân câu。hựu thính A-nan。

nên biết Bồ-tát và nữ nhân đều được như vậy A-nan, lắng nghe!

Bỉ nữ nhân giả nãi Vãng khứ thế Vi trọng thắng Vương

Người nữ kia ở thuở quả khứ đã trăm đời gặp Trọng Thắng Vương,

當從其教發無上正真道意。

Đương tòng kỳ giáo phát Vô thượng chánh chân đạo ý。

Phải từ nơi lời dạy đó mà phát tâm Vô Thượng Chánh Chân

Quán nội ngoại địa tâm đẳng Vô trì。chấp thủ đồng xử dĩ như kỳ dục。

Trọng Thắng Vương thấy được tâm địa con người bên trong bên ngoài vốn không sai khác, liền chấp tay đứng yên rồi nói như điều mình muốn

則頌曰。

Tắc tụng Viết。

Liền tụng kệ rằng:

愚哉悖於欲　　 諸佛所不歎

Ngu tai bội ư dục 　　 Chư Phật sở bất thán

Ngu thay trái với đời Chư Phật không tán thán

能蠲恩愛者　　 得佛人中上

Năng quyên ân ái giả 　　 Đắc Phật nhân trung thượng

Ái ân dứt sạch rồi Thời thành tựu chánh giác

時女喜踊即從坐起。

Thời nữ hỉ dũng tức tùng tọa khởi。

Lúc bấy giờ, người nữ hoan hỷ vui mừng từ chỗ ngồi đứng dậy,

Ngô dĩ ly chư dục 　　 Thế tôn chi sở thán

Con đã lìa tham muốn Được Thế Tôn khen ngợi

節止恩愛著　　 願佛無上道

Tiết chỉ ân ái trứ 　　 Nguyện Phật Vô thượng đạo

Ân ái không buộc ràng Mong thành Vô thượng giác

前心之所想　　 今首自悔過

Tiền tâm chi sở tưởng 　　 Kim thủ tự hối quá

Trước kia tâm điên đảo Nay tự mình hối hận

傷愍諸群生　　 究竟發道意

Thương mẫn chư quần sanh 　　 Cứu cánh phát đạo ý

Thương xót những quần sanh Tâm phát Vô thượng đạo

theo ý muốn giáo hoá người nữ khiến phát tâm Vô Thượng Chánh Chân rồi liền từ chỗ ngồi đứng dậy đi ra khỏi ngôi nhà đó.

阿難觀斯心持清淨。今吾授彼女決。

A-nan quán tư tâm trì thanh tịnh。kim ngô thụ bỉ nữ quyết。

A-nan, thấy giữ đuợc tâm thanh tịnh nay Ta quyết định thọ ký cho người nữ kia,

轉女身後九十九劫當得作佛。

Chuyển nữ thân hậu cửu thập cửu kiếp đương đắc tác Phật。

chuyển thân nữ chín mươi chín kiếp sau sẽ được làm Phật,

號離無數百千所受如來至真等正覺明行成為善逝世間解無上士道法御天人師

Hiệu ly Vô sổ bách thiên sở thọ Như Lai chí chân đẳng chánh Giác minh hành thành Vi

hệ thế gian giải Vô-thượng-Sĩ thiện tạo Pháp ngự Thiên Nhơn Sư

hiệu là Ly Vô Số Bách Thiên Sở Thọ Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc,

là Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư,

為佛眾祐。以是賢者觀菩薩行。

Vi Phật chúng hữu。dĩ thị hiền giả quán Bồ-tát hành。

là Phật Thế Tôn Nhờ đó Hiền giả thấy được hạnh của Bồ-tát,

所行無短不墮罪法。重勝王菩薩從虛空下。

Sở hạnh Vô đoản bất đọa tội Pháp。trọng thắng Vương Bồ-tát tòng hư không hạ。

không có chỗ lầm lỗi, không bị rơi vào tội lỗi Bồ-tát Trọng Thắng Vương từ nơi hư không bay xuống,

Nhược khuyến nhất nhân đạo dĩ Pháp bổn。

như khuyến hoá một người vào đạo thì phải lấy pháp này làm căn bản

Tắc đương nhẫn chi。ninh hóa nhất nhân sử lập đức bổn bất tị thử nan。

thì phải nhẫn nhục nó, nguyện giáo hoá mọi người khiến họ lập được nền tảng phước đức mà không trốn tránh những khó khăn ấy

世尊告曰。善哉善哉。正士通達。

Thế tôn cáo Viết。Thiện tai Thiện tai。chánh sĩ thông đạt

Đức Thế Tôn bảo rằng: Lành thay! Lành thay! Bồ-tát đã thông suốt pháp này rồi,

是為菩薩大哀之行。超度諸受佛言族姓子。

Thị Vi Bồ-tát Đại ai chi hành。siêu độ chư thọ Phật ngôn tộc tính tử。

đó là hạnh đại bi của Bồ-tát để vượt qua các thọ, Phật dạy: Này Thiện nam tử,

吾念過世無數劫時。有一學志。名曰焰光。

Ngô niệm quá thế Vô sổ kiếp thời。hữu nhất học chí。danh Viết diệm quang。

Ta nhớ đời quá khứ vô số kiếp trước có một vị Bồ-tát tên là Diệm Quang

處於林藪行吉祥願。四百二十萬歲淨修梵行。

Xử ư lâm tẩu hành cát tường nguyện。tứ bách nhị thập Vạn tuế tịnh tu phạm hành。

nguyện ở nơi núi rừng làm những điều tốt lành, bốn trăm hai mươi vạn năm tịnh tu phạm hạnh

過闋歲已入沙竭國有陶家女。

Quá khuyết tuế dĩ nhập sa kiệt quốc hữu đào gia nữ。

Qua hết bốn trăm hai mươi vạn năm rồi, đi vào trong nước Sa-kiệt, có một người nữ làm nghề gốm,

見此學志姿貌姝好端正絕妙。欲意隆崇即自投託。

Kiến thử học chí tư mạo xu hảo đoan chánh tuyệt diệu。dục ý long sùng tức tự đầu thác。

thấy vị Bồ-tát này dung mạo đoan chánh khôi ngô tuấn tú, trong lòng sùng mộ muốn gởi tấm thân

問姊何所求乎。答曰慕仁。學志報言。吾不樂欲。

Học chí Vấn tỉ hà sở cầu hồ。đáp Viết mộ nhân。học chí báo ngôn。ngô bất lạc dục。

Vị Bồ-tát hỏi cô mong cầu gì? Cô đáp: Mến mộ đức nhân Bồ-tát đáp: Tôi không thích dục lạc

女曰設不然者吾將自光自念。

Nữ Viết thiết ất nhiên giả ngô tướng tự tặc。diệm quang tự niệm。

Người nữ nói rằng: Nếu không được như vậy tôi sẽ tự sát Diệm Quang liền suy nghĩ:

Niệm dĩ xả khước ly chi thất bộ。nãi phát từ ai。

Nghĩ rồi liền bỏ ra xa bảy bước, bèn khởi tâm từ bi,

毀犯禁戒則墮地獄。若不如是女自殘賊。

Hủy phạm cấm giới tắc đọa Địa-ngục。nhược bất như thị nữ tự tàn tặc。

huỷ phạm giới cấm thời đoạ địa ngục, nhưng không làm như vậy thời người nữ đó sẽ chết mất

Hựu chấp kỳ tý nhi dụ chi Viết。tòng nữ chi dục hạnh Vật tự nguy。

cầm tay cô ta mà nói rằng: Ta sẽ chiều theo ý muốn mong cầu của ngươi, ngươi đừng tự hại mình

Thọ chung chi hậu sanh Vu Phạm Thiên。Phật ngôn。tộc tính tử。

Sau khi mạng chung được sanh lên cõi trời Phạm Thiên Đức Phật dạy rằng: Thiện nam tử!

Đào gia nữ giả tức Cồ di dã。bỉ thượng sắc dục thử thuận kỳ tâm。

Người nữ làm nghề gốm ấy chính là Cù-di vậy Người nữ kia vì còn ham muốn sắc dục nên ta làm cho cô ta vừa lòng

吾以大哀越度生死百千之患。

Ngô dĩ Đại ai Việt độ sanh tử bách thiên chi hoạn。

Ta vì lòng đại bi mà đã vượt qua trăm ngàn lần sanh tử

賢者且觀餘人所犯墜趣地獄。善權闓士更昇梵天。

Hiền giả thả quán dư nhân sở phạm trụy thú Địa-ngục。thiện quyền khải sĩ canh thăng Phạm Thiên。

Hiền giả thử xem ngoài người này ra người nào bị phạm giới cấm đều phải đoạ địa ngục Bồ-tát phương tiện thiện xảo thì ngươi được sanh lên cõi Phạm Thiên.

佛告慧上。設舍利弗大目揵連。

Phật cáo tuệ thượng。thiết Xá-lợi-phất Đại Mục-kiền-liên。

Phật bảo Huệ Thượng: Nếu Xá-lợi-phất hay Đại Mục-kiền-liên

行善權者不使瞿和離比丘墜于地獄。所以者何。

Hành thiện quyền giả bất sử Cồ hòa ly bỉ khâu trụy Vu Địa-ngục。sở dĩ giả hà。

thực hành phương tiện khiến cho Tỳ-kheo Cù-Hoà-Ly không đoạ vào địa ngục Tại sao như vậy?

吾憶昔者拘樓秦佛時。有一比丘名曰無垢。

Ngô ức tích giả Câu lâu tần Phật thời。hữu nhất bỉ khâu danh Viết Vô cấu。

Ta nhớ thuở xưa thời đức Phật Câu Lâu Tần, có một Tỳ-kheo tên là Vô Cấu,

處於閑居國家山窟。去彼不遠有五神仙。

Xử ư nhàn cư quốc gia sơn quật。khứ bỉ bất Viễn hữu ngũ Thần tiên。

ở trong hang núi thanh vắng, cách đó không xa có năm vị Thần tiên

Thời ngũ Tiên nhân kiến nữ các ngôn。bỉ khâu gian uế Vị chi bất tịnh。

Lúc ấy năm vị Thần tiên thấy người con gái đều nói rằng: Vị Tỳ-kheo này dâm uế nên cho là bất tịnh

無垢知諸神仙所念。

Vô cấu tri chư Thần tiên sở niệm。

Tỳ-kheo Vô Cấu biết những vị Thần tiên đó nghĩ như vậy,

Các Viết như ngô Kinh điển sở kí。nhiễm dục trần giả tắc bất đắc phi。

đều nói rằng: Như kinh điển của chúng ta đã nói: Nếu người bị nhiễm dục lạc trần thế thì không thể bay được

尋五體投地伏首誣橫。假使比丘不現神變。

Tầm ngũ thể đầu địa phục thủ Vu hoạnh。giả sử bỉ khâu bất hiện Thần biến。

(Năm Vị Thần tiên) năm vóc sát đất, hướng đầu ngay thẳng Giả sử Tỳ-kheo (Vô Cấu) không hiện thần thông biến hoá

其五仙士墮大地獄。爾時無垢比丘則慈氏菩薩也。

Kỳ ngũ tiên sĩ đọa Đại địa ngục。nhĩ thời Vô cấu bỉ khâu tắc từ thị Bồ-tát dã。

thì năm vị Thần tiên đó sẽ đoạ địa ngục Lúc bấy giờ, Tỳ-kheo Vô Cấu là Bồ-tát Từ Thị vậy

若舍利弗目揵連有權飛昇。則瞿惒離無由陷墜。

Nhược Xá-lợi-phất Mục-kiền-liên hữu quyền phi thăng。tắc Cồ hòa ly Vô do hãm trụy。

Nếu Xá-lợi-phất hay Mục-kiền-liên phương tiện thiện xảo bay lên được thời Cù-hoà-ly không bị đoạ vậy

當知此義。非聲聞緣覺所能及知。

Đương tri thử nghĩa。phi thanh Văn duyên giác sở năng cập tri。

Ngươi phải biết nghĩa lý này, chẳng phải Thanh Văn, Duyên Giác có thể biết được,

唯獨闓士分別曉了善權方便。

duy độc khải sĩ phân biệt hiểu liễu thiện quyền Phương tiện。

chỉ có Bồ-tát mới phân biệt rõ ràng phương tiện thiện xảo

猶如放逸女人四時莊嚴貪財利欲。或無智者變改人性。

Do như phóng dật nữ nhân tứ thời trang nghiêm tham tài lợi dục。hoặc Vô trí giả biến cải nhân tánh。

Giống như người nữ buông lung suốt ngày dùng các thứ tiền tài danh lợi để trang nghiêm thân Hoặc người vô trí thì biến đổi tính người,

Quan sát nhân căn khả khai hóa giả。dĩ hà Phương tiện tắc hóa lập chi。

Quán sát người có căn cơ có thể giáo hoá, dùng phương tiện gì để giáo hoá họ

敬施眾生不悋其身。殖諸德本不藏情匿。

Kính thí chúng sanh bất 悋 kỳ thân。thực chư đức bổn bất tạng tình nặc。

Bố thí chúng sanh mà không tiếc thân mạng mình, xây dựng nền tảng phước đức, không che dấu tội lỗi

設使知人已建德本。用其人故續命長善。

Thiết sử tri nhân dĩ kiến đức bổn。dụng kỳ nhân cố tục mạng trường thiện。

Giả sử biết người đó đã xây dựng nền tảng phước đức rồi thì phải giúp họ tănmg

trưởng điều thiện,

一切欲樂無所貪慕。捨除恩愛令歸於無。

Nhất thiết dục lạc Vô sở tham mộ。xả trừ ân ái lệnh quy ư Vô。

tất cả dục lạc không còn tham đắm, xả bỏ ân ái khiến không còn,

Ư hoa chi diệp nhất Vô sở tổn。hành quyền Bồ-tát tùy tục Phương tiện。

đối với cành, lá, hoa không hề tổn hại Bồ-tát thiện xảo tuỳ thế tục mà dùng phương tiện

Thí như thụ chủng bất thất tiên sắc nhân nhi sanh nha Vô gia 茷 giả。

Thí như trồng cây mà cây không bị úa tàn mà còn phát sinh những mầm non tăng thêm vẻ đẹp

如是族姓子。菩薩以空無想不願之法。

như thị tộc tính tử。Bồ-tát dĩ không Vô tưởng bất nguyện chi Pháp。

Như vậy, Thiện nam tử! Bồ-tát dùng pháp không, vô tưởng, vô nguyện,

智度無極廣大之慧。入諸塵勞隨所樂行。

Trí độ Vô cực quảng Đại chi tuệ。nhập chư trần lao tùy sở lạc hành。

Trí tuệ độ vô cực đi vào trong trần lao tùy chỗ mà ban vui,

不捨習俗欲不穢身。不違佛歎未曾退轉。

Bất xả tập tục dục bất uế thân。bất Vi Phật thán Vị tằng thối chuyển。

chẳng bỏ thói quen ái dục nhưng không uế thân, không trái với lời Phật dạy cũng chưa từng thối chuyển

如捕魚工引網布網。恣意所欲截眾大流。

như bộ ngư công dẫn Võng bố Võng。tứ ý sở dục tiệt chúng Đại lưu。

Như ngư dân buông lưới bắt cá ý muốn ngăn chặn những dòng nước lớn,

收綱攝網多所獲得。菩薩如是入空無想不願之法。

Thu cương nhiếp Võng đa sở hoạch đắc。Bồ-tát như thị nhập không Vô tưởng bất nguyện chi Pháp。

thu lưới, cuốn lưới mới thu hoạch được nhiều Bồ-tát cũng vậy, nhập vào pháp không,

vô tưởng, vô nguyện,

以細微心在一切慧。縛于大欲。

Dĩ tế Vi tâm tại nhất thiết tuệ。phược Vu Đại dục。

dùng cái tâm vi tế ở nơi trí tuệ sáng suốt trói buộc các dục lạc

Vi lại sở bộ ngũ hệ phọc chi。kỳ nhân tự tứ tắc dĩ nhất chú。

vì bị trói buộc bởi năm triền phược, người đó tự mình tụng chú,

斷諸縲紲而得解去。如是族姓子。

Đoạn chư luy tiết nhi đắc giải khứ。như thị tộc tính tử。

cắt đứt mọi sự trói buộc mà được giải thoát Như vậy Thiện nam tử!

善權菩薩五欲自樂。普與眾俱恣其所幸。

Thiện quyền Bồ-tát ngũ dục tự lạc。phổ dữ chúng câu tứ kỳ sở hạnh。

Bồ-tát khéo dùng phương tiện đối với năm dục, rộng vì chúng sanh đều tuỳ ý an vui, tất cả đều buông lung chạy theo sự mong muốn này

智力術力以一通慧。壞一切欲沒生梵天。

Trí lực thuật lực dĩ nhất thông tuệ。hoại nhất thiết dục một sanh Phạm Thiên。

sức trí tuệ, sức chú thuật đều do thần thông và trí tuệ, để hoại tất cả dục lạc, sau khi chết được sanh lên cõi Phạm thiên

譬安隱師以一其心無所惡忌。變現廕庇送大賈人

Thí đan ổn sư dĩ nhất kỳ tâm Vô sở ác kị。biến hiện ấm tí tống Đại cổ nhân。

Như vị thầy được an ổn vì tâm vị ấy không còn xấu ác, đố kị, biến hiện che chở, xua đuổi kẻ giả dối

an năng tế chúng sử miễn tặc hồ。tướng tất di lậu Vô lượng tiễn bảo。

thì đâu có thể cứu chúng sanh thoát khỏi giặc ư! nên để lại vô lượng tiền của vật báu

於是導師激憤恥之。即從坐起秉心堅強。

ư thị Đạo sư kích phẫn sỉ chi。tức tùng tọa khởi bỉnh tâm kiên cường。

Lúc đó, vị đạo sư cảm thấy tức giận hổ thẹn về việc đó Liền từ nơi chỗ ngồi đứng dậy giữ tâm kiên cố,

帶鉀舞刀摧拉怨敵。所護安隱無所亡失。

đái giáp Vũ đao tồi lạp oán địch。sở hộ an ổn Vô sở Vong thất。

mang áo giáp, múa đao bẻ gãy oán địch, giữ cho dân an ổn không bị diệt mất

chí đệ-tử thừa sở bất duyệt khả。Vi phát từ mẫn。

Nguời đệ tử có chí vì chỗ đó mà không vui, nhân đó khởi tâm từ bi thương xót

Sở bất kham giai dã。Bồ-tát dĩ trí tuệ độ Vô cực Pháp。

Đó là những điều không tốt đẹp vậy Bồ-tát dùng trí tuệ độ vô cực

Siêu du tự tứ biến chư Phật quốc。ly nữ nhân độ Vô hữu hà uế。

tuỳ ý dạo chơi khắp các cõi Phật, xa lìa quốc độ người nữ thì không còn lỗi lầm

爾時有菩薩名曰愛敬。

Nhĩ thời hữu Bồ-tát danh Viết ái kính。

Bấy giờ có Bồ-tát tên là Ái Kính

Kỳ dục thậm thịnh bất đắc tòng chí。khí tuyệt mạng chung kỳ thân động dao。

dục tình hừng hực không được thoả mãn nên muốn nhảy lầu tự vẫn

比丘見女興不淨想。即發念言。

Tỉ khâu kiến nữ hưng bất tịnh tưởng。tức phát niệm ngôn。

Vị Tỳ-kheo thấy người nữ khởi tư tưỏng bất tịnh, liền nói rằng:

何謂法樂自所喜者。計空無實其猶泡水。

Hà Vị Pháp lạc tự sở hỉ giả。kế không Vô thật kỳ do phao thủy。

Các pháp lạc là gì sao lại tự thích thú, xét nó vốn không có thật, như bọt nước,

無所可遵耳目鼻口身意。如腐肉揣革裹皮覆。

Vô sở khả tuân nhĩ mục tỳ khẩu thân ý。như hủ nhục sủy cách khoả bì phúc。

từ mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý không có chỗ nương vào, giống như một túi da đựng đầy thịt, xương, tuỷ thúi

從足至頂何所可樂乎。觀無諍訟無想無念。

Tòng túc chí đính hà sở khả lạc hồ。quán Vô tránh tụng Vô tưởng Vô niệm。

Từ chân cho đến đảnh đầu có gì vui đâu? Thấy được như vậy thì không có tranh tụng, không có mơ tưởng, không có nghĩ nhớ

法無內外亦無壽命。都無所有。心何所著亦何所受。

Pháp Vô nội ngoại diệc Vô thọ mạng。đô Vô sở hữu。tâm hà sở trứ diệc hà sở thọ。

Các pháp vốn không có bên trong, cũng không có bên ngoài, cũng không có thọ mạng Tất cả đều không có sở hữu, tâm không có gì để đắm trước, cũng không có gì để thọ nhận

永離欲瑕亦無得也。諦觀諸法無所起者。

Vĩnh ly dục hà diệc Vô đắc dã。đế quán chư Pháp Vô sở khởi giả。

Vĩnh viễn xa lìa những tham muốn dục lạc cũng không có chỗ đắc vậy Chân thật quán sát các pháp không có chỗ sanh khởi

愛敬菩薩即得不起法忍。則時欣喜踊躍在虛空。

ái kính Bồ-tát tức đắc bất khởi Pháp nhẫn。tắc thời hân hỉ dũng dược tại hư không。

Bồ-tát Ái Kính liền chứng được Vô sanh pháp nhẫn, liền vui mừng hớn hở ở trên hư không,

去地四丈九尺。繞舍衛城七匝。於時世尊。

Khứ địa tứ trượng cửu xích。nhiễu xá Vệ thành thất tạp。ư thời Thế tôn。

cách mặt đất bốn trượng chín thước, bay quanh thành Xá Vệ bảy vòng Lúc bấy giờ đức Thế Tôn

見愛敬菩薩昇在虛空。譬如鴈王。

Kiến ái kính Bồ-tát thăng tại hư không。thí như nhạn Vương。

thấy Bồ-tát Ái Kính bay lên hư không, giống như chim nhạn chúa,

神足無礙自由自在。告賢者阿難曰。

Thần túc vô ngại tự do tự tại cáo hiền giả A-nan viết

thần túc vô ngại, tự do, tự tại liền dạy tôn giả A-nan rằng:

汝見愛敬飛遊進止如鴈王乎。對曰已見。佛言阿難。愛敬菩薩。

nhữ kiến ái kính phi du tiến chỉ như nhạn Vương hồ。đối Viết dĩ kiến。Phật ngôn nan。ái kính Bồ-tát。

A-Ngươi thấy Bồ-tát Ái Kính bay qua lại như chim nhạn chúa không? A-nan đáp rằng: Con

đã thấy Đức Phật dạy A-nan rằng: Bồ-tát Ái Kính

因色欲行獲諸佛法。降伏魔兵則轉法輪。

Nhân sắc dục hành hoạch chư Phật Pháp。hàng phục ma binh tắc chuyển Pháp luân。

nhờ vì sắc dục mà chứng được pháp của chư Phật, hàng phục được ma binh thời chuyển bánh xe pháp

執祥女終轉女人身。得生忉利紫紺天宮。

Chấp tường nữ chung chuyển nữ nhân thân。đắc sanh Đao

Nữ nhân Chấp Tường khi chết được chuyển thân nữ, sanh lên cõi trời Đao Lợi Tử Cám

自然化有四百八十里殿。萬四千玉女俱共侍之。

Tự nhiên hóa hữu tứ bách bát thập lý điện。Vạn tứ thiên ngọc nữ câu cộng thị chi。

Tự nhiên hoá ra bốn trăm tám mươi cung điện, một vạn bốn ngàn ngọc nữ đều cùng nhau hầu hạ nàng

緣此之德而發慧心。自念何行得生此乎。

Duyên thử chi đức nhi phát tuệ tâm。tự niệm hà hành đắc sanh thử hồ。

Nhân nơi công đức này mà phát sanh trí tuệ, tự nghĩ làm sao mà mình được sanh vào cõi này!

即知本在舍衛為貴姓女色惑愛敬。

Tức tri bổn tại xá Vệ Vi quý tính nữ sắc hoặc ái kính。

Tức thì liền biết xưa kia ở thành Xá Vệ con gái của một gia đình quý tộc vì dùng sắc đẹp mà mê hoặc Ái Kính

Chí ư dục trứ nãi hoạch thử báo。khởi huống thanh tịnh cung túc chi tâm。

Ý chí ở nơi sự tham muốn đắm trước mà được phước báu này, đâu phải vì tâm thanh tịnh cung kính

供養奉事盡敬菩薩乎。今伎樂之娛安可久。

Cung dưỡng phụng sự tận kính Bồ-tát hồ。kim kĩ nhạc chi ngu an khả cửu。

cúng dường phụng sự đối với Bồ-tát Nay những thú vui kỹ nhạc đó đâu có thể giữ an vui lâu dài

常當詣世尊及觀愛敬菩薩。於是天子與其眷屬。

Thường đương nghệ Thế tôn cập quán ái kính Bồ-tát。ư thị Thiên tử dữ kỳ quyến chúc。

Ta phải đi đến đức Thế Tôn và chiêm ngưỡng Bồ-tát Ái Kính Lúc đó Thiên tử cùng quyến thuộc của ông

各執天花栴檀雜香。威光巍巍俱詣世尊愛敬大士。

Các chấp Thiên hoa chiên đàn tạp hương。uy quang nguy nguy câu nghệ Thế tôn ái kính Đại sĩ。

đều cầm thiên hoa chiên đàn trầm hương, oai nghi hào quang chiếu sáng vòi vọi, tất

cả đều đến chỗ đức Thế Tôn và Bồ-tát Ái Kính,

皆以花香而供上之。前稽首禮繞佛三匝住。

giai dĩ hoa hương nhi cung thượng chi。tiền kê thủ lễ nhiễu Phật tam tạp trụ。

dâng hoa hương cúng dường, rồi đến trước Phật đảnh lễ và nhiễu quanh Phật ba vòng

各叉手而讚頌曰。

Các xoa thủ nhi tán tụng Viết。

Tất cả đều chấp tay mà tụng bài kệ rằng:

諸佛無思念　　 最不可量

Chư Phật Vô tư niệm Tối bất khả lượng　　

Chư Phật không nhớ nghĩ Niềm vui không thể lường

如來無心意　　 則獲尊上道

Như Lai Vô tâm ý 　　 Tắc hoạch tôn thượng đạo

Như Lai tâm vắng lặng Tôn quý nhất trên đời

我在舍衛為女人　　 其大名德不可議

Ngã tại xá Vệ Vi nữ nhân 　　 Kỳ Đại danh đức bất khả nghị

Con tại Xá Vệ là nữ nhân Danh đức lừng lẫy cõi Ta bà

號曰執祥長者息　　 端正姝好寶嚴身

Hiệu Viết chấp tường Trưởng-Giả tức 　　 Đoan chánh xu hảo bảo nghiêm thân

Danh hiệu Chấp Tường con trưởng giả Bảo châu nghiêm sức thân đoan chánh

以為父母所珍重　　 有正覺子無所著

dĩ Vi phụ mẫu sở trân trọng 　　 hữu chánh giác tử Vô sở trứ

Nhờ cha nhờ mẹ luôn trân trọng Có bậc Chánh giác Vô sở trước

號曰愛敬威神大　　 入舍衛城家分衛

Hiệu Viết ái kính uy Thần Đại 　　 Nhập xá Vệ thành gia phân Vệ

Hiệu là Ái Kính oai thần lớn Vào thành Xá Vệ đi khất thực

我聞其音柔軟妙　　 歡喜之心取飯食

Ngã Văn kỳ âm nhu nhuyễn diệu 　　 Hoan hỉ chi tâm thủ phạn thực

Nghe tiếng nói nhu nhuyến diệu kỳ Lòng đổi vui mừng dâng bát cơm

即自往詣無極法　　 如來之子愛敬道

Tức tự Vãng nghệ Vô cực Pháp 　　 Như Lai chi tử ái kính đạo

Pháp vô cực con liền tự đến Đấng Như Lai Ái Kính đạo mầu

吾見彼已起亂心　　 迷惑愛欲貪放逸

Ngô kiến bỉ dĩ khởi loạn tâm 　　 Mê hoặc ái dục tham phóng dật

Con thấy ngài tâm con dao động Lòng ái dục ham muốn buông lung

假使不得從我願　　 即當壽終用活為

giả sử bất đắc tòng ngã nguyện 　　 Tức đương thọ chung dụng hoạt ViGiả như Nếu không được thoả lòng mong mỏi Thà chết đi chứ sống ích gì,

當時不能發口言　　 雖奉飲食不能授

Đương thời bất năng phát khẩu ngôn 　　 Tuy phụng ẩm thực bất năng thụ

Chính lúc ấy không nói nên lời Thực phẩm ngon không dâng lên được

我以愛欲放逸故　　 則在其處壽命終

Ngã dĩ ái dục phóng dật cố 　　 Tắc tại kỳ xử thọ mạng chung

Vì ái dục phóng túng buông lung Khiến nơi đây đời con chấm dứt,

雖不能應于道行　　 降棄瑕穢女人身

tuy bất năng ứng Vu đạo hành 　　 Hàng khí hà uế nữ nhân thân

Tuy không thể ứng hợp đạo hành Nhưng thân nữ uế nhơ rủ sạch

得為男子佛所歎　　 即時得生忉利天

đắc Vi Thiện nam tử Phật sở thán 　　 tức thời đắc sanh đao lợi Thiên

Chuyển thân nam đức Phật ngợi khen Tức thời sanh Đao Lợi thiên cung

宮殿則尊微妙好　　 以寶合成無等倫

Cung điện tắc tôn Vi diệu hảo 　　 Dĩ bảo hợp thành Vô đẳng luân

Cung điện vàng quý báu khang trang Đem vật báu tạo thành Vô đẳng

有萬四千諸眷屬　　 諸婇女樂悉具足

Hữu Vạn tứ thiên chư quyến chúc 　　 Chư 婇 nữ lạc tất cụ túc

Với một vạn bốn ngàn quyến thuộc Các nữ nhân hầu hạ đủ đầy

即時心自發念言　　 吾何因緣得致此

Tức thời tâm tự phát niệm ngôn 　　 Ngô hà nhân duyên đắc trí thử

Liền lúc ấy tâm con tự nghĩ Nhân duyên gì sanh được nơi đây

尋時識念如此事　　 愛欲之心報應然

Tầm thời thức niệm như thử sự 　　 Ái dục chi tâm báo ứng nhiên

Đến giờ đây mới biết việc này Tâm ái dục như vầy báo ứng

見於愛敬心歡喜　　 以放逸心而貪視

Kiến ư ái kính tâm hoan hỉ 　　 Dĩ phóng dật tâm nhi tham thị

Gặp Ái kính tâm con hoan hỷ Buông lung tâm ý chạy theo ngài

緣是之德獲是報　　 猶如光明照好樹

Duyên thị chi đức hoạch thị báo 　　 Do như quang-minh chiếu hảo thụ

Chính bởi duyên này đức báo ứng Giống như ánh sáng chiếu cỏ cây

當為正覺佛子弟　　 所在遊欣安住慧

Đương Vi chánh giác Phật-Tử đệ 　　 Sở tại du hân an trú tuệ

Con xin nguyện làm con của Phật Tại nơi này an trú tuệ tâm

愛欲之心報如此　　 何況有人供養者

Ái dục chi tâm báo như thử 　　 Hà huống hữu nhân cung dưỡng giả

Tâm ái dục phớc còn như vậy Huống gì người cung kính cúng dường

吾身今即如來子　　 願發求尊佛智慧

Ngô thân kim tức Như Lai tử 　　 Nguyện phát cầu tôn Phật trí tuệ

Nay con là con của Như Lai Phát nguyện cầu theo trí tuệ Phật

便當修行恒沙劫　　 未曾捨離大志性

Tiện đương tu hành hằng sa kiếp 　　 Vị tằng xả ly Đại chí tánh

Dầu phải trải qua hằng sa kiếp Nguyện một lòng giữ chí vững bền

皆由善師因愛敬　　 則當供養法奉事

Giai do thiện sư nhân ái kính 　　 Tắc đương cung dưỡng Pháp phụng sự

Đều nhờ ngài thiện sư Ái Kính Phải cúng dường pháp sự dâng lên

供事于道無親屬　　 唯願學求在覺軌

Cung sự Vu đạo Vô thân chúc 　　 Duy nguyện học cầu tại giác quỹ

Cúng vì đạo không vì thân quyến Chỉ nguyện cầu noi theo tính giác

修于尊妙道之行　　 以放逸心所覩著

Tu Vu tôn diệu đạo chi hành 　　 Dĩ phóng dật tâm sở đổ trứ

Tu tập theo hạnh đạo nhiệm mầu Tâm phóng dật chỗ thấy buộc ràng

尋時則轉于女身　　 便獲勇猛男子形

Tầm thời tắc chuyển Vu nữ thân 　　 Tiện hoạch dũng mãnh Thiện nam tử hình

Trong phút chốc đổi thay thân nữ Liền được thân nam đầy dũng mãnh

父母在家皆號哭　　 臭死于地自捽[打-丁+滅]抵

Phụ mẫu tại gia giai hiệu khốc 　　 Xú tử Vu địa tự tốt [đả -đinh +diệt ]

Cha mẹ ở nhà đều khóc lóc, Muốn chôn vùi mảnh đất thiên thu

心自念言是蠱道　　 衝口罵詈此沙門

Tâm tự niệm ngôn thị cổ đạo 　　 Xung khẩu mạ lị thử Sa Môn

Tâm nghĩ rằng đạo mầu xa xấu Buông những lời mắng nhiếc Sa-môn

應時天子承佛威　　 往詣父母具解說

Ứng thời Thiên tử thừa Phật uy 　　 Vãng nghệ phụ mẫu cụ giải thuyết

Tức thời thiên tử nương oai Phật Đến nơi mẹ cha giải rỏ ràng

無得罵詈瞋沙門　　 將無長夜獲苦惱

Vô đắc mạ lị sân Sa Môn 　　 Tướng Vô trường dạ hoạch khổ não

Không được mắng chửi, hận Sa-môn Sẽ không ngày nào không khổ não,

父母欲得知我不　　 吾已踊至忉利天

Phụ mẫu dục đắc tri ngã bất 　　 ngô dĩ dũng Chí đao lợi Thiên

Cha mẹ muốn được như con không? Con đã sanh lên trời Đao Lợi

應時退轉女人身　　 得為天子光巍巍

Ứng thời thối chuyển nữ nhân thân 　　 Đắc Vi Thiên tử quang nguy nguy

Tức thời chuyển hoá thân nữ nhân Được làm Thiên tử vòi vọi sáng

父母當至安住所　　 首罵詈罪自悔過

Phụ mẫu đương chí an trú sở 　　 Thủ mạ lị tội tự hối quá

Mẹ cha phải đến nơi an ổn Trước sám hối tội lỗi mắng nhiếc

更求救護不可得　　 唯有如來為道慧

Cánh cầu cứu hộ bất khả đắc 　　 Duy hữu Như Lai Vi đạo tuệ

Lại cầu cứu hộ không thể được Chỉ có Như Lai là đạo tuệ

時父母聞佛音響　　 彼時勇猛勸化之

Thời phụ mẫu Văn Phật âm hưởng 　　 Bỉ thời dũng mãnh khuyến hóa chi

Khi cha mẹ nghe tiếng nói Phật Tức thời dõng mãnh phát tâm theo

皆和心解眷屬俱　　 同時往詣能仁佛

Giai hòa tâm giải quyến chúc câu 　　 Đồng thời Vãng nghệ năng nhân Phật

Quyến thuộc mẹ cha đều đông đủ Đồng thời đi đến đức Thế Tôn

則共稽首兩足尊　　 即自悔過瞋恚心

Tắc cộng kê thủ lượng túc tôn 　　 Tức tự hối quá sân khuể tâm

Cùng nhau đảnh lễ đấng Thế Tôn Liền tự sám hối tâm sân hận

悉共恭敬於如來　　 啟問安住令決正

Tất cộng cung kính ư Như Lai 　　 Khải Vấn an trú lệnh quyết chánh

Hết thảy đều cung kính Như Lai Khải bạch Ngài chỉ bày cho con

以何供事應奉佛　　 何謂順法佛眾僧

Dĩ hà cung sự ứng phụng Phật 　　 Hà Vị thuận Pháp Phật chúng tăng

Làm sao để cúng dường phụng Phật? Sao gọi là thuận Phật Pháp Tăng?

唯為吾等分別說　　 假使聞者無異心

Duy Vi ngô đẳng phân biệt thuyết 　　 Giả sử Văn giả Vô dị tâm

Chỉ có Ta mới phân biệt nói Giả sử nghe rồi tâm không khác

最勝則知心所念　　 救世口則說如此

Tối thắng tắc tri tâm sở niệm 　　 Cứu thế khẩu tắc thuyết như thử

Tối Thắng Vương biết được như vầy Vì thế gian mới nói lời này

其欲供養一切佛　　 堅固道意御諸想

kỳ dục cung dưỡng nhất thiết Phật 　　 kiên cố đạo ý ngự chư tưởng

Con muốn cúng dường mười phương Phật Đạo vững bền vọng tưởng tiêu tan

父母親屬及男女　　 具足五百無減少

phụ mẫu thân chúc cập nam nữ 　　 cụ túc ngũ bách Vô giảm thiểu

Mẹ cha thân quyến cùng nam nữ Năm trăm đầy đủ không thiếu sót

聽聞大人之所講　　 同時皆發大道心

thính Văn Đại nhân chi sở giảng 　　 đồng thời giai phát Đại Đạo tâm

Lắng nghe Đại Nhân đang thuyết giảng Tức thời phát khởi đại đạo tâm

最勝所言仁無異　　 阿難聽我之所語

Tối thắng sở ngôn nhân Vô dị 　　 A-nan thính ngã chi sở ngữ

Lời Tối Thắng đại Nhân không khác A-nan nghe những lời Ta nói

如菩薩行無端底　　 善權方便住智慧

Như Bồ-tát hành Vô đoan để Thiện quyền Phương tiện trụ trí tuệ

Như Bồ-tát hạnh không chấp chặc Khéo dùng phương tiện tuệ chiếu soi

敬菩薩願如此　　 假使女人愛敬我

Ái kính Bồ-tát nguyện như thử 　　 Giả sử nữ nhân ái kính ngã

Ái Kính Bồ-tát nguyện như vầy Giả như người nữ đã thương tôi

則當令轉女人形　　 速為男子人中上

Tắc đương lệnh chuyển nữ nhân hình 　　 Tốc Vi Thiện nam tử nhân trung thượng

Thì phải khiến chuyển thân nữ nhân, Mau thành Thiện nam tử đấng trượng phu

阿難且觀此名德　　 餘人所因墮地獄

A-nan thả quán thử danh đức 　　 Dư nhân sở nhân đọa Địa-ngục

A-nan thấy được danh đức này Địa ngục mọi người không bị đoạ

以放逸心貪習色　　 因愛欲變為男子

Dĩ phóng dật tâm tham tập sắc 　　 Nhân ái dục biến Vi Thiện nam tử

Tâm buông lung tham đắm sắc trần Vì ái dục biến thành Thiện nam tử

其心天子供養我　　 常以恭敬獲豐安

kỳ tâm Thiên tử cung dưỡng ngã 　　 Thường dĩ cung kính hoạch phong an

Pháp cúng dường dâng đến cho tôi Lòng cung kính giàu sang yên ổn

彼所供養難計劫　　 當得為佛號盡見

bỉ sở cung dưỡng nan kế kiếp 　　 đương đắc Vi Phật hiệu tận kiến

Kia cúng dường tính sao cho kể Được làm Phật hiệu là Tận Kiến

此五百人發道意　　 亦當自致人中尊

thử ngũ bách nhân phát đạo ý 　　 diệc đương tự trí nhân trung tôn

Năm trăm người phát tâm Vô thượng Phải tự mình đạt chúng trung tôn

何人聞此不供佛　　 其歡悅心安無量

Hà nhân Văn thử bất cung Phật 　　 Kỳ hoan duyệt tâm an Vô lượng

Nghe lời này sao không cúng Phật Lòng hỷ hoan an Vui Vô lượng

計其愛敬菩薩者　　 所開化女不一二

Kế kỳ ái kính Bồ-tát giả 　　 Sở khai hóa nữ bất nhất nhị

Ái Kính ngài Bồ-tát thân thương Lòng đại bi giáo hoá khắp nơi

無量百千億那術　　 以愛欲心立於道

Vô lượng bách thiên ức na thuật 　　 dĩ ái dục tâm lập ư đạo

Vô lượng trăm ngàn ức na thuật Vì ái dục tâm đi đến đạo

則為藥王大名德　　 何因菩薩當有穢

Tắc Vi dược Vương Đại danh đức 　　 Hà nhân Bồ-tát đương hữu uế

Dược Vương ngài đại danh đức ấy Nhân gì Bồ-tát có uế thân?

因緣塵勞施安隱　　 何況供養奉事者

Nhân duyên trần lao thí an ổn 　　 Hà huống cung dưỡng phụng sự giả

Vì trần lao bố thí an ổn Huống gì cúng duờng phụng sự ư?

爾時賢者阿難白佛言。猶如有人近須彌山。

Nhĩ thời hiền giả A-nan bạch Phật ngôn。do như hữu nhân cận Tu-Di sơn。

Lúc bấy giờ, Hiền giả A-nan bạch đức Phật rằng: Thí như có người ở gần núi Tu Di

皆隨山光炤為金色。

Giai tùy sơn quang 炤 Vi kim sắc

nhờ ánh sáng ngọn núi chiếu nên thân có sắc vàng,

Do như dược Vương。danh Viết kiến dũ。hữu thanh tịnh tâm nhược sân khuể ý。

Như ngài Dược Vương tên là Kiến Dũ Nếu tâm thanh tịnh hoặc sân hận,

見此藥者眾病皆除。菩薩如是淨不淨心。

Kiến thử dược giả chúng bệnh giai trừ。Bồ-tát như thị tịnh bất tịnh tâm。

gặp ngài Dược Vương thời bệnh tật đều tiêu trừ Bồ-tát cũng vậy, tâm tịnh hoặc bất tịnh,

婬怒癡心覲菩薩者悉為除愈。時佛讚曰。善哉阿難。

dâm nộ si tâm cận Bồ-tát giả tất Vi trừ dũ。thời Phật tán Viết。Thiện tai A-nan。

tâm sân hận si mê mà thân cận Bồ-tát thì đều được trừ diệt Lúc bấy giờ đức Phật khen ngợi rằng: Lành thay! A-nan!

誠如爾言。

Thành như nhĩ ngôn。

Đúng như lời ngươi nói

於是賢者大迦葉白佛言。甚難及也。

ư thị hiền giả Đại ca diệp bạch Phật ngôn。thậm nan cập dã。

Lúc ấy, Hiền giả đại Ca-diếp bạch đức Phật rằng: Thật khó thay!

天中天菩薩大士不可思議。在所遊至。

Thiên trung Thiên Bồ-tát Đại sĩ bất khả tư nghị。tại sở du chí。

Thế Tôn! Bồ-tát Đại sĩ không thể nghĩ bàn, bất cứ chỗ nào quý ngài đến

為諸眾生現無畏。欲空無想不願。聲聞緣覺唯行此法。

Vi chư chúng sanh hiện Vô úy。dục không Vô tưởng bất nguyện

đều vì chúng sanh hiện sự vô uý, đem pháp không, vô tướng, vô nguyện để gàng Thanh Văn, Duyên Giác thực hành,

菩薩普護。轉使更入諸通慧跡。

Bồ-tát phổ hộ。chuyển sử canh nhập chư thông tuệ tích。

Bồ-tát rộng ủng hộ, chuyển hoá khiến chúng sanh nhập vào thần thông, trí tuệ,

以善方便將順其心。終不穢厭色聲香味細滑法也。

dĩ thiện Phương tiện tướng thuận kỳ tâm。chung bất uế yếm sắc thanh hương Vị tế hoạt Pháp dã。

dùng phương tiện khéo điều phục tâm trọn không bị sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp làm nhơ bẩn.

大迦葉復白佛言。

Đại ca diệp phục bạch Phật ngôn。

Đại Ca-diếp lại bạch đức Phật rằng:

tự nhiên hữu tường。thượng chí tam thập tam Thiên。duy hữu nhất môn。

tự nhiên lại có một bức tường cao đến cõi trời thứ ba mươi ba mà chỉ có một cửa

無央數人皆入曠野。去之不遠有一大城。

Vô ương sổ nhân giai nhập khoáng dã。khứ chi bất Viễn hữu nhất Đại thành。

Vô số người đều vào trong cánh đồng đó Cách cánh đồng đó không xa lại có một thành lớn

kỳ tại bỉ thành tắc như Kim cương thành。bàng hữu giang giang trắc hữu lộ khoáng。

Thành của cõi nước kia như bằng kim cang, bên thành có một con sông, con sông lại có một con đường

路之中有黠慧人。聰識念義。

Lộ chi trung hữu hiệt tuệ nhân。thông thức niệm nghĩa。

Trên con đường đó, có người trí tuệ thông minh, nhận thức thông suốt,

懷愍欲度入曠野者。舉聲而盟稱。去曠野不遠。

Hoài mẫn dục độ nhập khoáng dã giả。cử thanh nhi minh xưng。khứ khoáng dã bất Viễn。

thương xót muốn dẫn mọi người vào cánh đồng đó liền cất tiếng nói rằng: Cách cánh đồng này không xa,

大城之安永無死懼。吾為導師來趣所樂。眾人報曰。

Đại thành chi an Vĩnh Vô tử cụ。ngô Vi Đạo sư lai thú sở lạc。chúng nhân báo Viết。

có một bức thành lớn an ổn không còn sợ chết Ta sẽ làm vị đạo sư đưa các người đến nơi an ổn Mọi người đáp rằng:

吾等不行於此不動。欲覩城像城自然現。

Ngô đẳng bất hành ư thử bất động。dục đổ thành tượng thành tự nhiên hiện。

Chúng tôi không đi đến nơi đó đâu, chúng tôi muốn thấy thành tự nhiên hiện ra,

爾乃往耳。時復有人解微妙者應曰。

Nhĩ nãi Vãng nhĩ。thời phục hữu nhân giải Vi diệu giả ứng Viết。

được vậy mới đi đến đó Lúc ấy có người hiểu rõ sự mầu nhiệm liền đáp rằng:

Bất tòng kỳ giáo bất độ khoáng dã。bỉ Vi diệu nhân tắc độ khoáng dã。

Không nghe theo những lời dạy đó để vượt qua cánh đồng Người hiểu rõ sự vi diệu kia liền vượt qua cánh đồng này,

觀路由河。則乘而進路之。

Quán lộ do hà。tắc thừa nhi tiến lộ chi。

thấy con đường từ con sông liền ven theo mà đến con đường đó

左右有百千丈深大溪澗。布諸草木四方作橋。

Tả hữu hữu bách thiên trượng thâm Đại khê giản bố chư thảo mộc tứ phương tác kiều

Hai bên đường lại có khe suối sâu trăm ngàn trượng, có các loại cây làm cầu cho bốn phương,

則濟厄路四出無礙。大賊從後追而不懼。

Tắc tế ách lộ tứ xuất Vô ngại。Đại tặc tòng hậu truy nhi bất cụ。

giúp mọi người bốn phía ra vào không ngăn ngại, giặc cướp có đuổi theo sau cũng không lo sợ,

Sảo cận thành quách tâm bất hồ nghi。nhập bỉ thành ấp Vi Vô lượng nhân。

Gần đến thành quách tâm không nghi ngờ, vào thành ấp kia thì người vô số

現其儀式增益福祚。迦葉歎已陳。喻大曠野者。

hiện kỳ nghi thức tăng ích phúc tộ。ca diệp thán dĩ trần。dụ Đại khoáng dã giả。

hiện đủ các nghi thức làm tăng thêm phước đức Ngài Ca-diếp khen ngợi xong rồi trình bày: Cánh đồng lớn đó

謂生死之難。牆至三十三天者。

Vị sanh tử chi nan。tường chí tam thập tam Thiên giả。

dụ cho nạn của sanh tử Bức tường cao đến cõi trời thứ ba mươi ba ấy

謂無黠所著恩愛之欲也。唯有一門者。謂大乘也。

Vị Vô hiệt sở trứ ân ái chi dục dã。duy hữu nhất môn giả。Vị Đại thừa dã。

dụ cho người không sáng suốt, đắm trước ân ái, dục lạc Chỉ có một cánh cửa dụ cho Đại thừa vậy

人入曠野者。謂眾愚冥凡夫之士也。

Nhân nhập khoáng dã giả。Vị chúng ngu minh phàm phu chi sĩ dã。

Người mà đi vào trong cánh đồng ấy dụ cho những người ngu si phàm phu vậy

黠人發願呼眾人者。謂菩薩大士所樂度無極也。

Hiệt nhân phát nguyện hô chúng nhân giả。Vị Bồ-tát Đại sĩ sở lạc độ Vô cực dã。

Người sáng suốt phát nguyện kêu gọi dụ cho Bồ-tát Đại sĩ ban vui vô cùng vậy

志劣不行欲見城者。謂聲聞緣覺也。

chí liệt bất hành dục kiến thành giả。Vị thanh Văn duyên giác dã。

Người ý chí hạ liệt không muốn đến để thấy thành ấy, dụ cho hàng Thanh Văn, Duyên Giác vậy

應曰當往隨仁所湊則菩薩也。聞聲不信者。

Ứng Viết đương Vãng tùy nhân sở thấu tắc Bồ-tát dã。Văn thanh bất tín giả。

Người bảo nên đến chỗ nhân giả dạy là đã thấu hiểu dụ cho Bồ-tát Hàng Thanh Văn không tin những lời đó

謂外道異學眾邪行也。度曠野者。

Vị ngoại đạo dị học chúng tà hành dã。độ khoáng dã giả。

dụ cho hàng ngoại đạo, học các tà thuật vậy Qua được cánh đồng ấy

謂奉精進至諸通慧修諸三昧也。路由河者謂法門也。

Vị phụng tinh tấn chí chư thông tuệ tu chư tam muội dã。lộ do hà giả Vị Pháp môn dã。

dụ cho sự hành trì tinh tấn, đạt được thần thông trí tuệ, chứng được Tam muội vậy Con sông ở bên đường ấy dụ cho các pháp môn vậy

Vị duyên giác thừa dã。Đại bố trí thảo mộc tác tứ phương kiều giả。

dụ cho Duyên Giác thừa vậy Sắp đặt cây cối làm cầu cho bốn phương đi lại ấy

謂善權方便慧度無極也。四出無礙者。

Vị thiện quyền Phương tiện tuệ độ Vô cực dã。tứ xuất Vô ngại giả。

dụ cho Bồ-tát dùng phương tiện thiện xảo, đó là trí tuệ độ vô cực vậy Bốn bên ra vào không trở ngại ấy

謂菩薩四恩之行攝無量人也。賊追不懼自然却者。

Vị Bồ-tát tứ ân chi hành nhiếp Vô lượng nhân dã。tặc truy bất cụ tự nhiên khước giả。

dụ cho Bồ-tát thực hành bốn ân, nhiếp độ Vô lượng chúng sanh vậy Giặc đuổi mà không

sợ, tự nhiên mà đi lui ấy

謂魔官屬及諸猗行也。終不還顧者。謂忍度無極也。

Vị ma quan chúc cập chư y hành dã。chung Bất hoàn cố giả。Vị nhẫn độ Vô cực dã。

dụ cho ma quân, quyến thuộc của ma và các việc làm của ma vậy Trọn chẳng quay trở lại ấy đó là nhẫn nhục độ vô cực vậy

稍稍前行。謂為菩薩之所開化進度無極也。

Sảo sảo tiền hành。Vị Vi Bồ-tát chi sở khai hóa tiến độ Vô cực dã。

Nhẹ nhàng tiến lên phía trước dụ cho Bồ-tát khai thị giáo hoá chúng sanh, đó là tinh tấn độ vô cực vậy

亦不恐懼者。

Diệc bất khủng cụ giả。

Cũng không lo sợ ấy

謂以清淨心發起眾生志平等覺也。不視左右者。

Vị dĩ thanh tịnh tâm phát khởi chúng sanh chí bình đẳng giác dã。bất thị tả hữu giả。

dụ cho cái tâm thanh tịnh phát tâm bình đẳng đối với tất cả chúng sanh vậy

Không nhìn thấy hai bên ấy

謂不志樂聲聞緣覺之利也。則見大城者。謂達諸通慧也。稍近城者。

Vị bất chí lạc thanh Văn duyên giác chi lợi dã。tắc kiến Đại thành giả。Vị đạt chư thông tuệ dã。sảo cận thành giả。

dụ cho cái chí không mong cầu quả vị Thanh Văn, Duyên Giác vậy Thấy được thành lớn

ấy dụ cho đã đạt được thần thông trí tuệ vậy Gần đến thành lớn ấy

謂見道功德習行佛慧也。心無狐疑者。

Vị kiến đạo công đức tập hành Phật tuệ dã。tâm Vô hồ nghi giả。

dụ cho đã thấy đạo, công đức đầy đủ thực hành theo trí tuệ của đức Phật vậy Tâm không hồ nghi ấy

謂曉智慧善權諸度無極。

Vị hiểu trí tuệ thiện quyền chư độ Vô cực。

dụ cho trí tuệ biết rõ phương tiện thiện xảo với các độ vô cực vậy

tạo hiện nghi thức tăng ích phúc tộ giả。Vị Như Lai chí chân đẳng chánh giác dã。

hiện ra các nghi thức tăng thêm phước đức ấy dụ cho Như Lai bậc Chí Chân Đẳng Chánh giác vậy

Ư thị Thế tôn tán ca diệp Viết。Thiện tai Thiện tai nãi thán tư dụ。

Lúc đó, Thế Tôn khen ngợi ngài Ca-diếp rằng: Lành thay! Lành thay! Thật đáng khen ngợi cho những thí dụ này

說此言時萬二千天與人發無上正真道意。

thuyết thử ngôn thời Vạn nhị thiên Thiên dữ nhân phát Vô thượng chánh chân đạo ý。

Khi ngài Ca-diếp nói những lời này, một vạn hai ngàn trời người phát tâm Vô Thượng Chánh Chân

佛語迦葉菩薩。德行不可稱計。

Phật ngữ ca diệp Bồ-tát。đức hành bất khả xưng kế。

Phật dạy Bồ-tát Ca-diếp: Đức hạnh của ông không thể tính kể,

bất ngôn hữu ngã diệc bất ngôn bỉ。thời tuệ thượng Bồ-tát bạch Thế tôn Viết。

không nói có ngã cũng không nói có người Lúc đó Bồ-tát Huệ Thượng bạch đức Thế Tôn rằng:

何謂一生補處。而迦葉佛時。口說斯言。

hà Vị Nhất-sanh-bổ-xứ。nhi ca diệp Phật thời。khẩu thuyết tư ngôn。

Thế nào gọi là: “Nhất sanh bổ xứ” mà vào thời đức Phật Ca-diếp đã nói lời này,

用為覲是剃頭沙門。安能有道佛道難得。

dụng Vi cận thị thế đầu Sa Môn。an năng hữu đạo Phật đạo nan đắc。

dùng để chỉ sự thân cận, cắt tóc làm Sa-môn, làm sao có thế có đạo Phật, đạo khó chứng đắc?

世尊爾時何緣說此。佛語慧上。且止族姓子。

Thế tôn nhĩ thời hà duyên thuyết thử。Phật ngữ tuệ thượng。thả chỉ tộc tính tử。

Lúc bấy giờ đức Thế Tôn do duyên gì mà nói như vậy? Đức Phật dạy Huệ Thượng rằng: Ta dựa vào Thiện nam tử

無得節限平相如來及開士行。所以者何。

Vô đắc tiết hạn bình tướng Như Lai cập khai sĩ hành。sở dĩ giả hà。

Không được hạn chế mà nhìn vào việc làm của Bồ-tát và Như Lai là ngang nhau Tại sao như vậy?

Tộc tính tử thính。thiện tư niệm chi。hữu Pháp hiệu Viết thiện quyền Phương tiện。

Thiện nam tử lắng nghe, khéo suy nghĩ nghĩa đó! Có pháp tên là: ”Thiện quyền Phương tiện.”

菩薩從定光佛已來。所興之慧不可思議。

Bồ-tát tòng định quang Phật dĩ lai。sở hưng chi tuệ bất khả tư nghị。

Bồ-tát từ trong ánh sáng của Phật phát sinh trí tuệ không thể nghĩ bàn,

隨時之宜敢可發起。講菩薩法。

tùy thời chi nghi cảm khả phát khởi。giảng Bồ-tát Pháp。

tuỳ thời mà có thể phát khởi, giảng rõ pháp của Bồ-tát,

Diệc Vô loạn tâm trí tuệ Vô tổn。dĩ đắc Pháp nhẫn sở tạo Bồ-tát。

tâm cũng không tán loạn, trí tuệ không bị tổn giảm, đã chứng đắc vô sanh pháp nhẫn trở thành Bồ-tát,

Vi nhất thiết nhân sở tại thị hiện khai hóa chúng sanh。

làm tất cả hạng người, tuỳ chỗ thị hiện giáo hoá chúng sanh,

dĩ trí tuệ lực dục đắc thành Phật Đại bình đẳng giác。

dùng sức trí tuệ mong chứng quả Phật, đạt sự giác ngộ bình đẳng

Hựu tộc tính tử。chư thanh Văn học thiết sử tự-tại。

Lại nữa Thiện nam tử! Hàng Thanh Văn hữu học giả sử được tự tại,

於三昧者未曾有也。不逮菩薩三昧之定。

Ư tam muội giả Vị tằng hữu dã。bất đãi Bồ-tát tam muội chi định。

đối với Tam muội chưa từng chứng đắc, không chứng được định Tam muội của Bồ-tát,

身亦不動心無所想。亦非眾人身心所及。

Thân diệc bất động tâm Vô sở tưởng。diệc phi chúng nhân thân tâm sở cập。

thân không dao động, tâm không vọng tưởng cũng chẳng phải thân tâm mọi người mong cầu

Bất thất tinh tấn bất Vi giải đãi。nhi Vi chúng nhân giảng lục độ Vô cực。

Không mất tinh tấn, cũng không giãi đãi, vì mọi người giảng rõ Lục độ vô cực

是謂菩薩善權方便。

Thị Vị Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

Đó là, Bồ-tát dùng Phương tiện thiện xảo

又族姓子。菩薩發意之頃。

Hựu tộc tính tử。Bồ-tát phát ý chi khoảnh。

Lại nữa Thiện nam tử! Bồ-tát trong khoảnh khắc páht tâm,

cõi trời Đâu Thuật nghe kinh pháp Tâm niệm của Bồ-tát lên đến cõi trời nhưng cũng

có thể xuống nơi này

是故正士。於閻浮利而現成佛。

Thị cố chánh sĩ。ư diêm phù lợi nhi hiện thành Phật。

Cho nên Bồ-tát ở nơi cõi Diêm Phù Lợi mà thị hiện thành Phật

為菩薩善權方便。

Thị Vi Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

Đó là Bồ-tát dùng phương tiện thiện xảo vậy

又族姓子。菩薩發意。能從兜術忽然沒已。

Hựu tộc tính tử。Bồ-tát phát ý。năng tòng đâu thuật hốt nhiên một dĩ。

Lại nữa Thiện nam tử! Bồ-tát phát tâm có thể từ nơi cõi trời Đâu Thuật bỗng nhiên biến mất

不由胞胎。一時之頃成最正覺。

Bất do bào thai。nhất thời chi khoảnh thành tối chánh giác。

Bồ-tát không từ nơi bào thai mà sanh ra, tròn khoảnh khắc liền thành tựu Tối Chánh Giác

傍人有疑此所從來為是天耶。揵陀羅變化所為乎。

Bàng nhân hữu nghi thử sở tòng lai Vi thị Thiên da。kiền Đà-la biến hoá sở Vi hồ。

Có người nghi ngờ, cho là nơi Bồ-tát đến là từ cõi trời, hay Kiền-đà-la biến hoá những điều này chăng!

若懷狐疑不聽受法。是故菩薩現處胞胎。

Nhược hoài hồ nghi bất thính thọ Pháp。thị cố Bồ-tát hiện xử bào thai。

Nếu ôm mối hồ nghi sẽ không lãnh thọ được pháp Vì thế Bồ-tát thị hiện từ nơi bào thai

是為菩薩善權方便。

Thị Vi Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

Đó là Bồ-tát dùng phương tiện thiện xảo

又族姓子。無得興念菩薩處胞。

Hựu tộc tính tử。Vô đắc hưng niệm Bồ-tát xử bào。

Lại nữa Thiện nam tử! Không nên nghĩ Bồ-tát sanh từ nơi bào thai

勿懷斯意菩薩大士不由精胎。所以者何。

Vật hoài tư ý Bồ-tát Đại sĩ bất do tinh thai。sở dĩ giả hà。

Chớ ôm giữ ý nghĩ này mà cho rằng, Bồ-tát Đại sĩ không từ nơi bào thai tinh sạch sanh ra Tại sao như vậy?

有三昧名曰無垢。菩薩大士以斯正受而自莊嚴。

hữu tam muội danh Viết Vô cấu。Bồ-tát Đại sĩ dĩ tư chánh thọ nhi tự trang nghiêm。

Vì chứng định Tam muội thì gọi là Vô Cấu, Bồ-tát Đại sĩ dùng định ấy để tự trang nghiêm

兜術天人謂菩薩沒而無動搖。不覩菩薩遊於胞胎。

Đâu thuật Thiên Nhơn Vị Bồ-tát một nhi Vô động dao。bất đổ Bồ-tát du ư bào thai。

Thiên nhân cõi trời Đâu Thuật cho rằng Bồ-tát chết thì không có dao động, không thấy Bồ-tát ở bào thai,

現處母腹而從脇生。棄國捐家尋坐佛樹。

hiện xử mẫu phúc nhi tòng hiếp sanh。khí quốc quyên gia tầm tọa Phật thụ。

hiện ở trong bụng mẹ nhưng từ hông sinh ra, bỏ nước, bỏ nhà, ngồi dưới gốc cây Phật,

示勤苦行普現悉遍無所不變。

Kì tinh cần khổ hành phổ hiện tất biến Vô sở bất biến。

tinh cần khổ hạnh, hiện khắp không chỗ nào mà không thị hiện,

Thị Vi Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

Đó là Bồ-tát dùng phương tiện thiên xảo vậy

佛告慧上。何故菩薩自化其身。

Phật cáo tuệ thượng。hà cố Bồ-tát tự hóa kỳ thân。

Đức Phật dạy Huệ Thượng: Bồ-tát làm sao mà tự mình hoá hiện thân

Thế tôn Viết nhiên。kỳ Bồ-tát giả xử chúng sanh thượng tắc đệ nhất tôn。

Thế Tôn bảo: Đúng vậy, Bồ-tát đối với chúng sanh là bực nhất,

是則化來。諸天人民所不能及。

Thị tắc hóa lai。chư Thiên nhân dân sở bất năng cập。

đó là việc giáo hoá của Bồ-tát chư thiên loài người không thể bì kịp

是為菩薩善權方便。

Thị Vi Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

Đó là Bồ-tát dùng phương tiện thiện xảo vậy

何故菩薩在母胞胎。具足十月無見而生。

hà cố Bồ-tát tại mẫu bào thai。cụ túc thập nguyệt Vô kiến nhi sanh。

Tại sao Bồ-tát ở trong thai mẹ đầy đủ mười tháng không thấy hình tượng mà sanh?

人儻起念在母之懷。

Nhân thảng khởi niệm tại mẫu chi hoài。

Mọi người thảng nhiên nghĩ rằng ở trong bụng người mẹ

Hà cố Bồ-tát sanh ư thụ Viên bất tại trung cung。

Tại sao Bồ-tát sinh ở nơi vườn cây mà không sinh ở trong cung điện?

菩薩長夜習在閑居。志樂寂寞行平等淨。

Bồ-tát trường dạ tập tại nhàn cư。chí lạc tịch mịch hành bình đẳng tịnh。

Vì Bồ-tát tu tập hằng đêm nơi thanh vắng, chí muốn yên tĩnh để thực hành tâm bình đẳng

Nhân giai xả thất Vũ tịch nhiên cung dưỡng。thử chư hoa hương phổ lưu Thiên hạ。

đều thoát ly gia đình đến nơi thanh vắng mà cúng dường những thứ hoa hương rộng khắp thiên hạ

使迦維羅衛國中人民歡喜悅預不為放逸。

Sử ca duy la Vệ quốc trung nhân dân hoan hỉ duyệt dự bất Vi phóng dật。

khiến cho dân chúng trong nước Ca-duy-la-vệ vui mừng không còn buông lung nữa

是故菩薩在於樹下寂寞處生。不在宮舘。

Thị cố Bồ-tát tại ư thụ hạ tịch mịch xử sanh。bất tại cung quán。

Cho nên Bồ-tát sanh ở dưới gốc cây thanh vắng, không sanh ở nơi cung điện

是為菩薩善權方便。

Thị Vi Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

Đó là Bồ-tát dùng phương tiện thiện xảo vậy

何故菩薩從右脇生。若不如是眾人有疑。

Hà cố Bồ-tát tòng hữu hiếp sanh。nhược bất như thị chúng nhân hữu nghi。

Tại sao Bồ-tát từ bên hông phải mà sinh ra? Vì Bồ-tát nếu không như vậy thì mọi người sẽ hồ nghi

則謂菩薩因由遘精。而處胎藏不為化育。

Tắc Vị Bồ-tát nhân do cấu tinh。nhi xử thai tạng bất Vi hóa dục。

Cho là Bồ-tát vì do tinh cha huyết mẹ mà có thai tạng chứ không vì hoá hiện mà có,

眾必懷結猶預難決。是故示現令人開解。

Chúng tất hoài kết do dự nan quyết。thị cố thị hiện lệnh nhân khai giải。

tất ôm lòng hoài nghi, do dự khó quyết định Vì thế Bồ-tát thị hiện để cho mọi người hiểu rõ

菩薩雖從右脇而生。母無瘡瘠出入之患。

Bồ-tát tuy tòng hữu hiếp nhi sanh。mẫu Vô sang tích xuất nhập chi hoạn。

Bồ-tát tuy từ hông bên phải sinh ra nhưng người mẹ không bị cái nạn đau đớn của sự sinh ra

往古尊聖因時如然。所行無違。是為菩薩善權方便。

Vãng cổ tôn Thánh nhân thời như nhiên。sở hạnh Vô Vi。thị Vi Bồ-tát thiện quyền

Phương tiện。

Thời xưa, các bậc thánh nhân cũng như vậy, việc làm không trái ngược với người

thường Đó là Bồ-tát dùng phương tiện thiện xảo vậy

何故菩薩母攀樹枝然後而生。

Hà cố Bồ-tát mẫu phàn thụ chi nhiên hậu nhi sanh。

Tại sao mẹ của Bồ-tát phải vịn ở cành cây rồi sau đó mới sanh?

設不爾者眾人當謂。皇后雖生菩薩必有惱患。

thiết ất nhĩ giả chúng nhân đương Vị。hoàng hậu tuy sanh Bồ-tát tất hữu não hoạn。

Bởi vì, nếu không như vậy thời mọi người sẽ cho là hoàng hậu tuy sanh Bồ-tát nhưng vẫn chịu sự khổ não,

若如凡庶而無殊別。欲為黎元示現安隱。

Nhược như phàm thứ nhi Vô thù biệt。dục Vi lê nguyên thị hiện an ổn。

giống như hạng người phàm phu không có gì đặc biệt, muốn làm dân bình thường mà thị hiện nơi chỗ an ổn

母適攀樹枝。志性柔和。則菩薩誕育。

Mẫu thích phàn thụ chi。chí tánh nhu hòa。tắc Bồ-tát đản dục。

Mẹ của Bồ-tát vịn ở nơi cành cây là chỉ cho tánh nhu hoà, tức là Bồ-tát được đản sinh

是為菩薩善權方便。

thị Vi Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

Đó là Bồ-tát dùng phương tiện thiện xảo vậy

何故菩薩安和澹泊忽然而生。

Hà cố Bồ-tát an hòa đạm bạc hốt nhiên nhi sanh。

Vì sao Bồ-tát an hoà đạm bạc bỗng nhiên mà sanh?

其身清淨無有垢穢。菩薩至尊三界之上。

Kỳ thân thanh tịnh Vô hữu cấu uế。Bồ-tát chí tôn tam giới chi thượng。

Bởi vì, thân của Bồ-tát thanh tịnh không có cấu uế Bồ-tát là bậc chí tôn trong tam giới,

雖處胎中如日炤水。淨無所著不增不減。

Tuy xử thai trung như nhật 炤 thủy。tịnh Vô sở trứ bất tăng bất giảm。

tuy ở trong thai mẹ mà giống như mặt trời chiếu xuống mặt nước, trong sạch không bị dính mắc, không tăng ,cũng không giảm

故現脇生不與凡同。是為菩薩善權方便。

cố hiện hiếp sanh bất dữ phàm đồng。thị Vi Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

Vì thế, Bồ-tát sanh ở bên hông là khác hẳn với phàm phu Đó là, Bồ-tát dùng phương tiện thiện xảo vậy

何故菩薩適生斯須。

Hà cố Bồ-tát thích sanh tư tu。

Tại sao Bồ-tát phải sanh nơi cõi này?

帝釋即下前稽首奉不使餘天。其釋無始立茲本願。菩薩若生。

đế thích tức hạ tiền kê thủ phụng bất sử dư Thiên。kỳ thích Vô thủy lập tư Bổn

Nguyện。Bồ-tát nhược sanh

Bởi vì trời Đế thích xuống trước đảnh lễ thỉnh Bồ-tát đừng sanh nơi cõi khác Trời

Đế thích ban đầu lập ra bổn nguyện như vầy: Nếu Bồ-tát sanh ra

當以淨意而奉受之。亦為菩薩本德之徵。

Đương dĩ tịnh ý nhi phụng thọ chi。diệc Vi Bồ-tát bổn đức chi trưng。

chúng ta phải đem tâm thanh tịnh mà phụng hành lãnh thọ; cũng vì Bồ-tát muốn chứng

cứ bổn của mình

是為菩薩善權方便。

thị Vi Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

Đó là Bồ-tát dùng phương tiện thiện xảo vậy

何故菩薩適見受已。行地七步亦不八步。

Hà cố Bồ-tát thích kiến thọ dĩ。hành địa thất bộ diệc bất bát bộ。

Tại sao Bồ-tát thị hiện lại đi trên mặt đất bảy bước mà không đi tám bước?

是為正士吉祥之應。應七覺意覺不覺者也。

thị Vi chánh sĩ cát tường chi ứng。ứng thất giác ý giác bất giác giả dã。

Đó là Bồ-tát hiện điềm tốt lành, ứng hiện bảy ý giác ngộ để giác ngộ cho những người không giác ngộ vậy

自古迄于今。未有能現行七步者。

Tự cổ hất Vu kim。Vị hữu năng hiện hành thất bộ giả。

Từ xưa đến nay, chưa từng có ai sinh ra đã đi bảy bước giống Ngài,

是為菩薩善權方便。

Thị Vi Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

đây là Bồ-tát khéo dùng phương tiện

Thích phạm phạm chí cập chư Thiên tử。bỉ thời chúng hội mạc bất biến tập。

Đế thích, Phạm chí và các Thiên tử ở trong chúng hội lúc ấy không ai là không đến,

Bồ-tát mẫn niệm ngoại đạo phạm chí chư Thiên chi chúng。

Bồ-tát thương xót hàng ngoại đạo, Phạm chí và chư Thiên

長夜不安必墜惡趣而受苦痛。是故菩薩舉聲自讚。

trường dạ bất an tất trụy ác thú nhi thọ khổ thống。thị cố Bồ-tát cử thanh tự tán。

đêm ngày không an ổn nên vào nẻo ác chịu vô lượng khổ não nên Bồ-tát lên tiếng mà tự tán dương rằng:

吾於世尊天上天下第一。權慧超異獨步無侶。

ngô ư Thế tôn Thiên thượng Thiên hạ đệ nhất。quyền tuệ siêu dị độc bộ Vô lữ。

Trên trời dưới đất Ta là bậc tối tôn bậc nhất trong thiên há, khéo dùng trí tuệ để vượt qua, một mình không có bạn bè,

當究竟盡生老死根。以此音告三千大千世界。

đương cứu cánh tận sanh lão tử căn。dĩ thử âm cáo tam Thiên Đại Thiên thế giới。

phải rốt ráo đoạn tận gốc rễ sanh, lão, bệnh, tử; đem âm thanh này, mà phổ độ khắp

ba ngàn đại thiên thế giới

其諸天子未有來者應聲便至。

kỳ chư Thiên tử Vị hữu lai giả ứng thanh tiện chí。

Những Thiên tử kia chưa đến khi nghe âm thanh ấy liền đến

thị Vi Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

Đó là Bồ-tát dùng phương tiện thiện xảo vậy

何故菩薩大悅而笑不懷輕戲。笑而不諂笑。

hà cố Bồ-tát Đại duyệt nhi tiếu bất hoài khinh hí。tiếu nhi bất siểm tiếu。

Tại sao Bồ-tát quá vui vẽ cười không đùa cợt, cười mà không cười một cách nịnh bợ?

菩薩興念。一切眾類本與我俱。

Bồ-tát hưng niệm。nhất thiết chúng loại bổn dữ ngã câu。

Bồ-tát liền khởi niệm, hết thảy các loại chúng sanh đều cùng một cái ngã,

發上道意無上正覺。恐畏懈怠放逸自恣。

phát thượng đạo ý Vô thượng chánh giác。khủng úy giải đãi phóng dật tự tứ。

phát tâm Vô thượng chánh đẳng chánh giác Tự mình lo sợ sự biếng nhác, buông lung, phóng túng,

故為卑賤愚冥貢高。或音聲者解一切法。

cố Vi ti tiện ngu minh cống cao。hoặc âm thanh giả giải nhất thiết Pháp。

cho nên Bồ-tát vì hạng người thấp kém, ngu si, cống cao để họ nghe được âm thanh ấy

mà hiểu tất cả các pháp,

至諸通慧精進敏達。使歸命佛猶斯大哀。

chí chư thông tuệ tinh tấn mẫn đạt。sử quy mạng Phật do tư Đại ai。

cho đến các thần thông, trí tuệ, tinh tấn để đạt được khiến quay về nương tựa Phật như nương tựa lòng đại bi ấy,

發起萌類除却放逸。見已願果彼亦普具。以故正士現大欣笑。

phát khởi manh loại trừ khước phóng dật。kiến dĩ nguyện quả bỉ diệc phổ cụ。dĩ cố chánh sĩ hiện Đại hân tiếu。

mới phát khởi tâm để loại trừ những tập khí buông lung Được như vậy rồi

nguyện kết quả kia được đầy đủ khắp

Vì thế, cho nên Bồ-tát mới sinh ra mà đã thị hiện sự hân hoan vui vẻ

是為菩薩善權方便。

thị Vi Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

Đó là Bồ-tát dùng phương tiện thiện xảo vậy

何故菩薩清淨無垢而復洗浴。

hà cố Bồ-tát thanh tịnh Vô cấu nhi phục tẩy dục。

Tại sao Bồ-tát thân thể sạch sẽ đâu có nhơ bẩn gì mà còn tắm rửa?

釋梵四天所見供侍。凡人初生皆當洗浴。

thích phạm tứ Thiên sở kiến cung thị。phàm nhân sơ sanh giai đương tẩy dục。

Trời Đế-thích, Phạm-thiên, Tứ-thiên-Vương thấy đều cung kính hầu hạ Người phàm lúc mới sinh ra đều phải tắm rửa

菩薩清淨隨俗而浴況世人乎。故現此義。

Bồ-tát thanh tịnh tùy tục nhi dục huống thế nhân hồ。cố hiện thử nghĩa。

Bồ-tát thân thể sạch sẽ nhưng vì thuận theo thế tục mà tắm rửa như người đời, cho nên thị hiện như vậy

是為菩薩善權方便。

thị Vi Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

Đó là Bồ-tát dùng phương tiện thiện xảo vậy

何故菩薩初生之後。去到空閑於樹下坐。

hà cố Bồ-tát sơ sanh chi hậu。khứ đáo không nhàn ư thụ hạ tọa。

Tại sao Bồ-tát sau khi sinh ra, lại đi đến nơi thanh vắng ngồi ở dưới gốc cây,

然後入城。欲以具足諸根之本。

nhiên hậu nhập thành。dục dĩ cụ túc chư căn chi bổn。

sau đó mới đi vào trong thành? Bởi vì Bồ-tát muốn biết nguồn gốc của các căn

lệnh chúng học khuyến。khí ly tài bảo lạc thăng Vi diệu。

khiến cho Bồ-tát lìa bỏ tiền tài vật báu mà tìm cầu pháp vi diệu

入家復出不興異行。去家學道則坐佛樹。是為菩薩善權方便。

Nhập gia phục xuất bất hưng dị hành。khứ gia học đạo tắc tọa Phật thụ。thị Vi Bồ-tát thiện quyền Phương tiện

Vào nhà lại ra không khởi niệm đi đâu khác, lìa nhà học đạo thời ngồi dưới gốc cây

để tu hành thành Phật Đó là Bồ-tát dùng phương tiện thiện xảo vậy

何故菩薩生後七日其母便薨。

hà cố Bồ-tát sanh hậu thất nhật kỳ mẫu tiện hoăng

Tại sao Bồ-tát sau khi sanh bảy ngày thì mẹ ngài băng hà?

后壽終盡福應昇天非菩薩咎。

hậu thọ chung tận phúc ứng thăng Thiên phi Bồ-tát cữu。

Bởi vì hoàng hậu thọ mạng đã hết sanh lên cõi trời, chẳng phải là do nhân xấu của Bồ-tát

前處兜術觀后摩耶大命將終。餘有十月七日之期。

tiền xử đâu thuật quán hậu ma da Đại mạng tướng chung。dư hữu thập nguyệt thất nhật chi kỳ。

Trước kia Bồ-tát ở cõi trời Đâu Thuật thấy hoàng hậu Ma Da thọ mạng sắp hết, chỉ trong vòng mười tháng bảy ngày,

Thị Vi Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

Đó là Bồ-tát dùng phương tiện thiện xảo vậy

何故菩薩學書射御兵仗伎術摴蒱戲樂。

Hà cố Bồ-tát học thư xạ ngự binh trượng kỹ thuật sư bồ hí lạc。

Tại sao Bồ-tát còn ham học những loại sách bắn tên, điều ngự binh mã, kỷ thuật, đánh

cờ và âm nhạc?

隨世習俗現前因緣。

Tùy thế tập tục hiện tiền nhân duyên。

Bởi vì Bồ-tát tùy thuận theo tập tục thế gian mà thị hiện nhân duyên này

Thị hiện tất học Vô sở bất bác。dục lệnh thứ nhân bất tự kiêu mạn。

Bồ-tát thị hiện không có điều gì mà không biết rộng, vì Bồ-tát muốn cho mọi người không tự cao, kiêu mạn

是為菩薩善權方便。

Thị Vi Bồ-tát thiện quyền Phương tiện。

Đó là Bồ-tát dùng phương tiện thiện xảo vậy

慧上菩薩問大善權經卷上

Tuệ thượng Bồ-tát Vấn Đại thiện quyền Kinh quyển thượng

Kinh Bồ-Tát Tuệ Thượng Vấn Đại Thiện Quyền quyển thượng

============================================================

TUỆ QUANG 慧光 FOUNDATION http://www.daitangVietnam.com

Nguyên Tánh Trần Tiễn Khanh & Nguyên Hiển Trần Tiễn Huyến Phiên Âm Và Lược Dịch Sun Apr 30 21:54:21 2006