Chăm sóc bệnh nhân viêm cầu thận cấp hậu nhiễm trùng

QUY TRÌNH CH Ă M SĨCNhận định Quan sát –Dấu hiệu phù –Cĩ tăng cân khơng?. –Nước tiểu: màu sắc, số lượng, tính chất QUY TRÌNH CH Ă M SĨC Chẩn đốn điều dưỡng –Trẻ mệt mỏi do phù nhiều, tiế

CH Ă M SÓC B Ệ NH NHI

KHOA: TH Ậ N

KHOA: TH Ậ N – – N N Ộ Ộ I Ti I Ti Ế Ế T T

ĐẠ I C ƯƠ NG – Viêm cầu thận cấp là tình trạng viêm lan tỏa cấp tính xảy ra ở cầu thận gây tiểu máu, tiểu ñạm, tiếu ít, phù và giảm ñộ l c cầu thậ

– Là một bệnh do rối loạn miễn dịch, thường khởi phát bởi tình trạng nhiễm liên cầu β nhóm A, bệnh thường lành tính, tự khỏi 90% các trường hợp Tiên lượng phụ thuộc vào sự t n thương ở cầu thậ

NGUYÊN NHÂN

• Viêm c ầ u th ậ n c ấ p h ậ u nhi ễ m liên c ầ u

trùng th ườ ng g ặ p nh ấ t (liên c ầ u khu ẩ n

kh ỏ i sau 1- 2 tu ầ

• Vi trùng: viêm ph ổ i do ph ế c ầ u, nhi ễ m

• Siêu vi: VGSV B, quai b ị , s ở i, th ủ y

ñậ u…

NGUYÊN NHÂN

–Bệnh cầu thận nguyên phát: viêm

cầu thận tăng sinh màng, bệnh Berger…

–Bệnh hệ thống: Lupus ñỏ, Henoch Schonlein

–Các bệnh khác: hội chứng Guilain-Barré, sau chích ngừa bạch hầu, ho

gà, uốn ván

C Ơ CH Ế B Ệ NH SINH

Liên c ầ u khu ẩ n β – tan máu nhóm A không ñế n th ậ n,

chúng c ư trú ở h ọ ng, da và gây nên nh ữ ng t ổ n

th ươ ng viêm m ủ h ọ ng, amidan, m ũ i, xoang, ph ế

qu ả n ho ặ c ở da ñầ u, c ẳ ng chân, c ẳ ng tay…T ừ ñ ây,

liên c ầ u khu ẩ n gi ả i phóng ra các ñộ c t ố (kháng

nguyên) Các kháng nguyên này vào máu, kích thích

h th ố ng mi ễ n d ị ch sinh ra kháng th ể Ph ả n ứ ng

KN-KT cùng v ớ i s ự tham gia c ủ a b ổ th ể C3 gây nên các

t ổ n th ươ ng viêm ở mao m ạ ch toàn c ơ th ể , nh ư ng

t ổ n th ươ ng ch ủ y ế u là ở mao m ạ ch c ầ u th ậ n: phù n ề

và t ă ng sinh các t ế bào d ẫ n ñế n t ă ng tính th ấ m và

h p lòng mao m ạ ch c ầ u th ậ n → t t c ả các d ấ u hi ệ u

lâm sàng và c ậ n lâm sàng c ủ a b ệ nh VCTC

C Ơ CH Ế B Ệ NH SINH

C Ơ ĐỊ A KÝ CH Ủ

KHÁNG NGUYÊN LIÊN C Ầ U A, β / MÁU

NHI Ễ M LIÊN C Ầ

L Ắ NG ĐỌ NG T Ạ I C Ầ U TH Ậ TẠO KHÁNG THỂ CHỐNG

KHÁNG NGUYÊN LIÊN C Ầ

PH Ả N Ứ NG CHÉO KHÁNG NGUYÊN C Ầ U TH Ậ

PH Ả N Ứ NG KN – KT T Ạ I C Ầ U TH Ậ N HO Ạ T HÓA

B TH Ể , CH Ấ T TRUNG GIAN

VIÊM C Ầ U TH Ậ N C Ấ

Y Ế U T Ố NGUY C Ơ

– Tu ổ i: 3 – 5 tu ổ i th ườ ng b ị viêm da, ch ố c

ñầ u; 7 – 15 tu ổ i th ườ ng b ị viêm h ọ ng, viêm

amidan

– Nam:N ữ = 2:1 ở nh ữ ng tr ườ ng h ợ p có bi ể u

hi ệ n lâm sàng, ở nh ữ ng th ể không tri ệ u

– C ơ ñị a: d ị ứ ng

– Th ờ i ti ế t: l ạ nh ñộ t ng ộ t d ễ b ị viêm h ọ ng,

viêm amidan

– V ệ sinh r ă ng mi ệ ng và da kém

LÂM SÀNG

Th ể ñ i ể n hình Viêm c ầ u th ậ n c ấ p h ậ u

nhi ễ m liên c ầ u trùng

– Kh ở i phát sau nhi ễ m liên c ầ u trùng: sau

mi m ắ t, ti ể u ít, ti ể u ñỏ , HA th ườ ng t ă ng – Phù: x ả y ra ñộ t ng ộ t vào bu ổ i sáng th ứ c

d y, th ấ y mí m ắ t phù nh ẹ , sau ñ ó lan ra

nhi ề u Phù m ề m, ấ n lõm

LÂM SÀNG

– Tiểu ít: thiểu niệu (VNT< 300ml/m 2 /24h), vô

niệu (VNT< 100ml/m 2 /24h)

Sda= cân nặng x chiều cao / 3600

Hay Sda= 4P + 7

P + 90

Ví dụ: trẻ 5 tuổi, cân = 17kg, cao = 110cm 

Sda = 0,72 m 2  thiểu niệu khi VNT<

210ml/24h, vô niệu khi VNT< 70ml/24h

LÂM SÀNG

–Tiểu ñỏñại thể: thường xảy ra 30 – 50% trẻ.Tiểu màu ñỏ hay màu trà

ñậm Mỗi ngày ñi tiểu ra máu 1 – 2

lần trong tuần ñầu, sau ñó thưa dần

3 – 4 ngày ñi một lần rồi hết hẳ

–Huyết áp cao: có ở 50 – 90% trẻ

HA cao ở cả 2 trị số: tâm thu và tâm

trương, thường tăng nhẹ 10 – 20 mmHg

LÂM SÀNG

–Khoảng 5% có triệu chứng thần kinh

do cao HA: nhức ñầu, ói, co giật, lơ

mơ

–Đôi khi trẻñến với biến chứng nặng:

suy tim, phù phổi cấp, bệnh cảnh não

do cao HA hay suy thận cấp

–Có một số trẻ không có biểu hiện trên

lâm sàng

C Ậ N LÂM SÀNG

– Máu:

• B ạ ch c ầ u t ă ng nh ẹ , ñ a nhân trung tính

t ă ng

• VS t ă ng nh ẹ

• B ổ th ể máu: C3 gi ả m, C4 bình th ườ ng

ho ặ c gi ả m ít

• Urê – Creatinin có th ể t ă ng, ñộ l c

c u th ậ n gi ả m

C Ậ N LÂM SÀNG

B ổ th ể là các thành ph ầ n không ch ị u nhi ệ t có

m ặ t c ả trong huy ế t thanh bình th ườ ng giúp

cho ph ả n ứ ng KN – KT bi ể u l ộ thêm nhi ề u

ho ạ t tính sinh h ọ c khác, s ự ly gi ả i t ế bào hay

vi khu ẩ n ch ỉ là 1 trong ng ữ ng ho ạ t tính trên

Khi C3 dính trên b ề m ặ t các vi khu ẩ n, các ñơ n

tiêu c ủ a ñ áp ứ ng mi ễ n d ị ch nh ư b ị th ự c bào –

ly gi ả i

C Ậ N LÂM SÀNG

• Urê – Creatinin có th ể t ă ng, ñộ l c

c u th ậ n gi ả m

• Kali bình th ườ ng ho ặ c t ă ng nh ẹ

– N ướ c ti ể u: có nhi ề u h ồ ng c ầ u, b ạ ch

c u, tr ụ h ồ ng c ầ u, tr ụ h ạ t…; có ñạ m ít <

3g/24h – Ph ế t h ọ ng hay c ấ y da có th ể có liên c ầ u trùng

BI Ế N CH Ứ NG

–Cao huyết áp

–Suy thận cấp: 1 – 2 % VCTC hậu

nhiễm trùng tiến triển nhanh ñến

STC

–Suy tim cấp

–Phù phổi cấ

BI Ế N CH Ứ NG

–Về lâu dài ña số khỏi hoàn toàn:

Phù, tiểu ít, huyết áp cao thường

mất trong 1 – 2 tuầ

C3 về bình thường trong 8 tuầ

Tiểu ñạm hết trong 3 – 6 tháng

Tiểu máu vi thể hết trong 1 năm

QUY TRÌNH CH Ă M SÓC

Nhận ñịnh

Hỏi bệnh nhi và thân nhân

–Phù: xuất hiện từ bao giờ? Phù lần

ñầu hay nhiều lần? Phù ởñâu trước?

Phù tăng nhanh hay từ từ?

–Nước tiểu: bình thường hay tiểu ít? Số

lượng nước tiểu trong 24h? Màu sắc

nước tiểu? Tiểu ñỏ kéo dài bao lâu?

Lần ñầu hay lặp lại? Có cảm giác ñau,

buốt khi ñi tiểu không?

QUY TRÌNH CH Ă M SÓC

Nhận ñịnh

Quan sát –Da có mụn nhọt? Hay dấu vết sẹo

b nh ngoài da –Có bị viêm họng?

–Đang uống thuốc gi?

–Đo huyết áp xem có cao không

QUY TRÌNH CH Ă M SĨC

Nhận định

Quan sát

–Dấu hiệu phù

–Cĩ tăng cân khơng?

–Nước tiểu: màu sắc, số lượng, tính

chất

QUY TRÌNH CH Ă M SĨC

Chẩn đốn điều dưỡng –Trẻ mệt mỏi do phù nhiều, tiến triển của

b nh –Dinh dưỡng khơng đủ do mất đạm –Dễ nhiễm trùng do sức đề kháng giảm –Tuân thủ chếđộ dùng thuốc

–Vệ sinh cho trẻ

–Chếđộđiều trị và theo dõi đặc biệt

QUY TRÌNH CH Ă M SĨC

Can thiệp điều dưỡng

1 Chếđộ nghỉ ngơi: được chỉđịnh khi

trẻ phù nhiều, tiểu ít, cao HA

– Nằm nghỉ ngơi hồn tồn tại

giường trong giai đoạn cấp

– Bệnh nhi hoạt động lại bình thường

sau 2 – 3 tuầ

– Tránh hoạt động gắng sức trong 3

– 6 tháng

QUY TRÌNH CH Ă M SĨC

2 Chếđộăn uống –Ăn nhạt tuyệt đối trong giai đ ạn

cấp –Ăn lạt tuyệt đối tùy theo mức độ

phù, tiểu ít, HA cao trong 1 – 2

tuần: tất cả các mĩn ăn của trẻ

hồn tồn khơng cho muối Cần

động viên, giám sát chếđộăn này

của trẻ

QUY TRÌNH CH Ă M SĨC

2 Ch ế độ ă n u ố ng

– Khi b ệ nh nhi h ế t phù thì cho tr ẻ ă n ch ế

độ ă n l ạ t t ươ ng đố i (là ch ế độ ă n v ớ i

l ượ ng mu ố i t ă ng d ầ n): 1mcf # 5gr mu ố i

• 1,5g/ngày trong 1 – 2 tu ầ n k ế ti ế

– Sau 4 – 8 tu ầ n ă n l ạ t t ươ ng đố i, tr ẻ cĩ

th ể ă n m ặ n bình th ườ ng

QUY TRÌNH CH Ă M SĨC

2 Ch ế độ ă n u ố ng – H ạ n ch ế u ố ng n ướ c tùy thu ộ c vào s ố

l ượ ng n ướ c ti ể u, tình tr ạ ng b ệ nh

L ượ ng n ướ c đư a vào c ơ th ể = l ượ ng

n ướ c ti ể u c ủ a ngày hơm tr ướ c + 200ml

là l ượ ng n ướ c m ấ t đ i khơng nhìn th ấ y

– H ạ n ch ế th ứ c ă n giàu protein khi tr ẻ

thi ể u ni ệ u ho ặ c vơ ni ệ u, nh ư ng ph ả

đả m b ả o cho c ơ th ể ượ ng protein

QUY TRÌNH CH Ă M SÓC

2 Chếñộăn uống

– Hạn chế các loại thức ăn giàu

Kali như chuối, cam, dừa, phô

mai, sôcôla, bánh mì…

– Cần ñộng viên, giám sát chếñộ

ăn này của bệnh nhân

QUY TRÌNH CH Ă M SÓC

3 Ch ố ng nhi ễ m trùng

nh ằ m lo ạ i tr ừ các ổ nhi ễ m trùng

50 mg/kg/ngày dùng trong 10 ngày khi

có viêm h ọ ng ho ặ c viêm da ñ ang ti ế n tri ể

QUY TRÌNH CH Ă M SÓC

3 Chống nhiễm trùng

– Thuốc lợi tiểu ( Furosemid

2mg/kg/ngày) ñược dùng trong

trường hợp phù, tiểu ít, cao HA Chỉ

nên dùng thuốc vào buổi sáng và

trưa ñể tránh gây mất ngủ cho bệnh

nhân

–Ăn nhiều chất ñạm khi trẻ không

trong tình trạng thiểu niệu hay vô

niệu

QUY TRÌNH CH Ă M SÓC

– Huy ế t áp: ñ o ít nh ấ t 2 l ầ n trong ngày,

HA – Cân n ặ ng: m ỗ i ngày th ứ c d ậ y cân

QUY TRÌNH CH Ă M SÓC

4 Theo dõi

– Lượng nước xuất nhập: lượng

nước ñưa vào cơ thể = lượng

nước tiểu/24h + 200ml lượng

nước mất không nhìn thấy/24h

– Chức năng thận, TPTNT mỗi 3 –

5 ngày

– Phát hiện sớm các biến chứng

QUY TRÌNH CH Ă M SÓC CÁC BIẾN

CHỨNG

DẤU HIỆU NHẬN BIẾT

XỬ TRÍ BAN ĐẦU

Cao huyết áp

–Là d ấ u hi ệ u gián ti ế p v ề tình

tr ạ ng viêm, phù n ề , t ă ng sinh t ế

bào trong c ầ u th ậ n gây t ă ng ti ế t renin, ho ạ t hóa h ệ th ố ng co

m ạ ch d ẫ n ñế n t ă ng huy ế t áp –B ệ nh nhân c ả m giác:

Đ au ñầ u d ữ d ộ i

 Choáng váng

 Co gi ậ t

 Hôn mê

–N ằ m ngh ỉ ng ơ i tuy ệ t ñố i –Th ự c hi ệ n y l ệ nh thu ố c h ạ áp nhanh –Theo dõi HA 1h/l ầ n trong 24h

ñầ u, sau ñ ó m ỗ i 6h

QUY TRÌNH CH Ă M SÓC

CÁC BIẾN

CHỨNG

DẤU HIỆU NHẬN BIẾT

XỬ TRÍ BAN ĐẦU

Suy tim c ấ

–Th ườ ng kèm cao HA k ị ch phát

–Bi ể u hi ệ n:

 Khó th ở d ữ d ộ i

 Toát m ồ i hôi

 Tím tái

 Th ở nhanh và nông

 Ho và kh ạ c ra b ọ t

h ng

 Nh ị p tim nhanh

 Huy ế t áp gi ả m

–N ằ m ñầ u cao 60 0

- 90 0

–Hút ñ àm nh ớ t –Th ở oxy ho ặ c NCPAP theo y l ệ nh –Th ự c hi ệ n y l ệ nh thu ố c h ạ áp

QUY TRÌNH CH Ă M SÓC CÁC BIẾN

CHỨNG

DẤU HIỆU NHẬN BIẾT

XỬ TRÍ BAN ĐẦU Phù ph ổ i c ấ Là giai ñ ạn muộ

c a suy tim c ấ Như trên

Suy th ậ n c ấ

–Ti ể u ít, s ố ượ ng

n ướ c ti ể u 200 – 500 ml/ngày

–Kéo dài 6 – 7 ngày –Kèm theo t ă ng urê – creatinin máu

–H ạ n ch ế n ướ c –Ch ế ñộ ă n l ạ t tuy ệ t ñố i –Theo dõi l ựơ ng

n ướ c xu ấ t nh ậ p hàng ngày

TÓM L Ạ I

B ệ nh nhân Viêm c ầ u th ậ n c ấ p c ầ n theo

dõi:

– Huy ế t áp

– Phù: xu ấ t hi ệ n tr ướ c ở ñ âu, tính ch ấ t phù

(m ề m, ấ n lõm), phù nh ẹ

– Ch ế ñộ ă n l ạ t + h ạ n ch ế u ố ng n ướ c

– Ngh ỉ ng ơ i

PHÒNG B Ệ NH – GIÁO D Ụ C

S Ứ C KH Ỏ E

– Tích c ự c ñ i ề u tr ị các ổ nhi ễ m trùng s ớ m

nh ấ t là tai m ũ i h ọ ng, viêm m ủ da – R ử a tay th ườ ng xuyên

– V ệ sinh cá nhân, nh ấ t là v ệ sinh r ă ng

mi ệ ng và da hàng ngày – Nâng cao th ể tr ạ ng, s ứ c ñề kháng

PHÒNG B Ệ NH – GIÁO D Ụ C

S Ứ C KH Ỏ E

–Tránh nhiễm lạnh khi thời tiết thay ñổi

–Sau khi ra viện các bệnh nhân VCTC

phải ñược theo dõi trong 1 tháng, 2

tháng, 4 tháng, 6 tháng, 1 năm Tránh

mọi hoạt ñộng gắng sức trong 6 tháng

CÁM ƠN SỰ LẮNG NGHE CỦA QUÝ ĐỒNG NGHIỆP