HÓA SINH sinh tổng hợp protein cô lan

Phân tích vai trò các yếu tố tham gia quá trình sinh tổng hợp protein 2.. ĐẠI CƯƠNG Sinh tổng hợp protein dịch mã, phiên dịch: dịch mã DT mRNA  aa trong Pro  Chức năng protein: enzym,

SINH TỔNG HỢP PROTEIN

Ths.Lan

hslan2011@gmail.com

MỤC TIÊU

1 Phân tích vai trò các yếu tố tham gia

quá trình sinh tổng hợp protein

2 Trình bày bằng sơ đồ các giai đoạn sinhtổng hợp protein

3 Phân tích cơ chế điều hòa sinh tổng

hợp protein

ĐẠI CƯƠNG

 Sinh tổng hợp protein (dịch mã, phiên

dịch): dịch mã DT mRNA  aa trong Pro

 Chức năng protein: enzym, cấu trúc

màng, vận chuyển chất …

 Có sự khác nhau giữa tế bào nhân thật

và nhân sơ

1 SINH TỔNG HỢP PROTEIN Ở

TẾ BÀO NHÂN SƠ

1.1 CÁC YẾU TỐ THAM GIA

 DNA: cs vật chất DT  qđ cấu trúc đặc hiệucủa Pro Biến đổi DNA  biến đổi Pro

1 SINH TỔNG HỢP PROTEIN Ở

TẾ BÀO NHÂN SƠ

1.1 CÁC YẾU TỐ THAM GIA

 mRNA: bào tương

 Chất truyền tin từ DNA đến Pro

1 SINH TỔNG HỢP PROTEIN Ở

TẾ BÀO NHÂN SƠ

1.1 CÁC YẾU TỐ THAM GIA

 tRNA:

 RNA hòa tan trong dịch bào

 Gắn và vc aa trong bào tương

 ribosom

 6 vị trí chức năng trên RNA

 60 loại tRNA

1 SINH TỔNG HỢP PROTEIN Ở

TẾ BÀO NHÂN SƠ

1.1 CÁC YẾU TỐ THAM GIA

 rRNA:

 Kết hợp với Pro  ribosom

 Ribosom: 2 tiểu đơn vị 30S và 50S

 Nhiều ribosom + Pro  polyribosom

1 SINH TỔNG HỢP PROTEIN Ở TẾ BÀO

NHÂN SƠ

1.1 CÁC YẾU TỐ THAM GIA

 rRNA:

1 SINH TỔNG HỢP PROTEIN Ở

TẾ BÀO NHÂN SƠ

1.1 CÁC YẾU TỐ THAM GIA

1 SINH TỔNG HỢP PROTEIN Ở

TẾ BÀO NHÂN SƠ

1.1 CÁC YẾU TỐ THAM GIA

 Các yếu tố mở đầu, kéo dài và kết thúc

 Yếu tố mở đầu IF: IF1,2,3

 Yếu tố kéo dài EF: EFT (EFTu và EFTs: cóhoạt tính GTPase) và EFG: chuyển vị củapeptidyl tRNA

 Yếu tố kết thúc RF1, 2, 3

1 SINH TỔNG HỢP PROTEIN Ở

TẾ BÀO NHÂN SƠ

1.1 CÁC YẾU TỐ THAM GIA

 Năng lượng: ATP, GTP

 Các ion: Mg2+, NH4+, K+

 Nguyên liệu: 20 aa

1.2 QUÁ TRÌNH SINH TỔNG HỢP PROTEIN

1.2.1 HOẠT HÓA ACID AMIN

- Vị trí: bào tương

- Aminoacyl tRNA synthetase

- Đặc hiệu aa và tRNA

1.2 QUÁ TRÌNH SINH TỔNG HỢP PROTEIN

1.2.1 HOẠT HÓA ACID AMIN

1.2 QUÁ TRÌNH SINH TỔNG HỢP PROTEIN

1.2.1 HOẠT HÓA ACID AMIN

tRNA sẽ đọc mã: đối mã của tRNA bổ sung với

mã của mRNA

1.2 QUÁ TRÌNH SINH TỔNG HỢP PROTEIN

1.2.2 GIAI ĐOẠN MỞ ĐẦU

 Bắt đầu: Met = fMet – tRNA

 Kết quả: fMet – tRNA gắn vào vị trí P của

ribosom = mã mở đầu AUG của mRNA

Giai đoạn khơi mào

1.2 QUÁ TRÌNH SINH TỔNG HỢP PROTEIN

1.2.3 GIAI ĐOẠN KÉO DÀI

 Lắp ráp aa theo trình tự polypeptid

 P site: fMet aa, A site trống  tiếp nhận aa

 GTP + EFTu GTP-EFTu + aa – tRNA gắn A

 Tạo lk fMet-aa-tRNA = peptidyl transferase

 EFG  ribosom trượt 1 khoảng = 1 bộ ba peptidyl tRNA  P  A trống tiếp nhận aa

1.2 QUÁ TRÌNH SINH TỔNG HỢP PROTEIN

1.2.2 GIAI ĐOẠN KÉO DÀI

1.2 QUÁ TRÌNH SINH TỔNG HỢP PROTEIN

1.2.4 GIAI ĐOẠN KẾT THÚC

 Khi A: bộ ba kết thúc UAG, UAA, UGA

 RF1,2,3 gắn vào ribosom  phân tách

 Sản phẩm: polypeptid, tRNA, mRNA, ribosom

2 SINH TỔNG HỢP PROTEIN Ở TẾ BÀO NHÂN THẬT

Về cơ bản: giống ở nhân sơ

Khác:

 Tổng hợp Pro: bào tương, mRNA: nhân

 mRNA được thuần thục

 Cần nhiều yếu tố, phức tạp hơn

 Ribosom 80S (40S và 60S)

 Tổng hợp bắt đầu – Met

 Monocistron

3 HOÀN THIỆN CHUỖI PROTEIN

 Loại bỏ Met, fMet, 1 số aa đầu N tận

 Cắt bỏ peptid tín hiệu (15-20aa)

 Thay đổi aa riêng biệt: phosphoryl hóa

 Gắn thêm nhóm chức năng: hem

 Cắt bỏ 1 đoạn  Pro hoạt tính

 Tạo lk nội chuỗi  CT ko gian hoàn chỉnh

4 ĐIỀU HÒA SINH TỔNG HỢP PROTEIN

4.1 Hiện tượng cảm ứng tổng hợp

 Hiện tượng:

 Nuôi E Coli + glucose  BT

 Nuôi E Coli + lactose ko PT + b-galactosidase

 PT mạnh + enzym ↑

 KL: quá trình sinh tổng hợp Pro là enzym ↑

4 ĐIỀU HÒA SINH TỔNG HỢP PROTEIN

4.1 Hiện tượng cảm ứng tổng hợp

 Hiện tượng: operon lactose

 Nuôi E Coli + glucose  BT

 Nuôi E Coli + lactose ko PT +

b-galactosidase  PT mạnh + enzym ↑

 KL: quá trình sinh tổng hợp Pro là enzym ↑

4 ĐIỀU HÒA SINH TỔNG HỢP PROTEIN

4 ĐIỀU HÒA SINH TỔNG HỢP PROTEIN

4.2 Hiện tượng kìm hãm tổng hợp

 Hiện tượng: operon tryptophan

 Tryp: aa cần thiết, VK tổng hợp được

 Thêm Tryp vào mtr  Enzym giảm

KL: Tryp kìm hãm tổng hợp Pro

4 ĐIỀU HÒA SINH TỔNG HỢP PROTEIN

4 ĐIỀU HÒA SINH TỔNG HỢP PROTEIN

4.3 Điều hòa tổng hợp Pro ở tế bào có nhân

 Điều hòa tổng hợp chuỗi globin bởi Hem (kích thích)

 Điều hòa tổng hợp protein bởi interferon

(ức chế)

Điều hòa sinh tổng hợp protein

eIF2 - P eIF-2B

Điều hòa sinh tổng hợp protein

Điều hòa sinh tổng hợp protein khác nhau ở

tế bào nhân sơ và nhân thật

 Tế bào nhân sơ điều hòa trực tiếp gen quaoperon

 Tế bào nhân thật điều hòa phức tạp thôngqua các yếu tố mở đầu