Thực hiện pháp lệnh dân chủ cơ sở trong cải cách hành chính ở huyện thái thụy, tỉnh thái bình hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------ LÊ THỊ HÒA THỰC HIỆN PHÁP LỆNH DÂN CHỦ CƠ SỞ TRONG CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH Ở HUYỆN THÁI THỤY, TỈNH THÁI BÌNH

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

- -

LÊ THỊ HÒA

THỰC HIỆN PHÁP LỆNH DÂN CHỦ CƠ SỞ

TRONG CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH Ở HUYỆN THÁI THỤY,

TỈNH THÁI BÌNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC Chuyên ngành: Chủ nghĩa Xã hội khoa học

Nguời hưóng

S Nguyễn Thuý Vân

Hà Nội - 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

- -

LÊ THỊ HÒA

THỰC HIỆN PHÁP LỆNH DÂN CHỦ CƠ SỞ

TRONG CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH Ở HUYỆN THÁI THỤY,

TỈNH THÁI BÌNH HIỆN NAY

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Chủ nghĩa Xã hội khoa học

Mã số: 60.22.03.08

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phạm Công Nhất

Hà Nội - 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Phạm Công Nhất cùng sự tham khảo các công trình khoa học của những tác giả ghi trong danh mục tài liệu tham khảo Các tài liệu, số liệu sử dụng trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, ngày 29 tháng 04 năm 2016

Tác giả luận văn

Lê Thị Hòa

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

CCHC : cải cách hành chính XHCN : xã hội chủ nghĩa UBND : ủy ban nhân dân

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu 3

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 6

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined 5 Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu 7

6 Đóng góp của luận văn Error! Bookmark not defined 7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn Error! Bookmark not defined 8 Kết cấu của luận văn Error! Bookmark not defined NỘI DUNG Error! Bookmark not defined Chương 1: THỰC HIỆN PHÁP LỆNH DÂN CHỦ CƠ SỞ TRONG CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH Ở CẤP HUYỆN VIỆT NAM HIỆN NAY: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN Error! Bookmark not defined 1.1 Cải cách hành chính và cải cách hành chính ở cấp huyện Việt Nam hiện nay Error! Bookmark not defined 1.1.1.Những vấn đề chung về cải cách hành chính ở Việt Nam hiện nay Error! Bookmark not defined 1.1.2 Cấp huyện và yêu cầu cải cách hành chính ở cấp huyện của Việt Nam hiện nay Error! Bookmark not defined 1.2 Pháp lệnh dân chủ cơ sở và sự cần thiết phải thực hiện Pháp lệnh dân chủ cơ sở trong cải cách hành chính ở cấp huyện Việt Nam hiện nay 22 1.2.1 Khái niệm dân chủ, dân chủ xã hội chủ nghĩaError! Bookmark not defined 1.2.2 Hoàn cảnh ra đời và một số nội dung cơ bản của Pháp lệnh dân chủ cơ sở Error! Bookmark not defined 1.2.3 Sự cần thiết phải thực hiện Pháp lệnh dân chủ cơ sở trong cải cách hành chính ở cấp huyện Việt Nam hiện nay 32

1.2.4 Một số nội dung cơ bản của việc thực hiện Pháp lệnh dân chủ cơ sở

trong cải cách hành chính ở cấp huyện Việt Nam hiện nayError! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 1: 42 Chương 2: THỰC HIỆN PHÁP LỆNH DÂN CHỦ CƠ SỞ TRONG CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH Ở HUYỆN THÁI THỤY, TỈNH THÁI BÌNH HIỆN NAY – THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁPError! Bookmark not defined

2.1 Khái quát tình hình kinh tế- xã hội và đặc điểm tổ chức hoạt động bộ máy hành chính cấp huyện ở huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình Error! Bookmark not defined

2.1.1 Khái quát tình hình kinh tế- xã hội của huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình

Error! Bookmark not defined

2.1.2 Đặc điểm tổ chức hoạt động của bộ máy hành chính cấp huyện ở huyện

Thái Thụy, tỉnh Thái Bình Error! Bookmark not defined

2.2 Thực trạng thực hiện Pháp lệnh dân chủ cơ sở trong cải cách hành chính ở huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình hiện nay 49

2.2.1 Thành tựu và hạn chế trong việc thực hiện Pháp lệnh dân chủ cơ sở trong cải cách hành chính ở huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình hiện nay 49 2.2.2 Những vấn đề đặt ra trong việc thực hiện Pháp lệnh dân chủ cơ sở trong cải cách hành chính ở huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình hiện nay 63

2.3 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện Pháp lệnh dân chủ cơ sở trong cải cách hành chính ở huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình hiện nay 65

2.3.1 Nâng cao nhận thức về việc thực hiện Pháp lệnh dân chủ cơ sở nhằm thực hiện cải cách hành chính ở huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình hiện nay 65

2.3.2 Xây dựng đồng bộ hệ thống các cơ chế, chính sách và đội ngũ cán bộ tham gia thực hiện Pháp lệnh dân chủ cơ sở nhằm thực hiện cải cách hành

chính ở huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình hiện nay 66

2.3.3 Tạo cơ chế, chính sách để quần chúng nhân dân tích cực tham gia giám sát thực hiện Pháp lệnh dân chủ cơ sở nhằm thực hiện cải cách hành chính ở huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình hiện nay 68

2.3.4 Tích cực nghiên cứu, tổng kết thực tiễn nhằm xây dựng mô hình phù hợp trong thực hiện Pháp lệnh dân chủ cơ sở nhằm thực hiện cải cách hành chính ở huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình hiện nay 69

Tiểu kết chương 2: 72

KẾT LUẬN 73

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 75

1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Dân chủ là giá trị của lịch sử xã hội gắn liền với sự tồn tại và phát triển của đời sống con người Lịch sử loài người đã trải qua nhiều nền dân chủ khác nhau như dân chủ chủ nô, dân chủ tư sản và đang tiến đến xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ XHCN Dân chủ là bản chất của chủ nghĩa xã hội và cũng là bản chất của nhà nước Việt Nam XHCN Tiếp thu quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định đúng đắn tầm quan trọng và vai trò to lớn của dân chủ, trong bất kỳ giai đoạn nào, Đảng và Nhà nước ta đều nhận thức việc thực hành dân chủ rộng rãi sẽ tạo nên sức mạnh to lớn, đảm bảo sự thành công của cách mạng Việt Nam Với nhận thức đúng đắn trên, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn bản pháp lý quan trọng , đánh dấu những bướ c phát triển trong việc thể chế hoá phương châm ''dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra'' (mà ở đại

hô ̣i Đảng toàn quốc khóa VI năm 1986 đã nêu) nhằm phát huy quyền làm chủ trực tiếp của nhân dân Trong đó văn bản quan trọng nhất khẳng định vai trò

và tầm quan trọng của việc thực hiện dân chủ cơ sở đối với hê ̣ thống chính tri ̣

- xã hội nước ta , đó là Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH 11 về thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn do Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa 11 (2007) ban hành ngày 20/4/2007 Thực hiện Pháp lệnh dân chủ cơ sở được gắn với phát triển kinh tế - xã hội, cải cách thủ tục hành chính, cuộc vận động

"Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh", các phong trào, các hoạt động văn hoá, xã hội, giữ vững an ninh, trật tự ở cơ sở được nhân dân đồng tình hưởng ứng và thực hiện có hiệu quả, dân chủ nói chung, dân chủ trực tiếp của nhân dân nói riêng tiếp tục được coi trọng, tăng cường

Ngày nay, trong xu thế toàn cầu hóa kinh tế, văn hóa, CCHC trở thành một trào lưu, một nhu cầu thiết thực tự thân, nỗ lực của hầu hết các quốc gia trên thế giới - cả các nước đang phát triển và các nước phát triển - đều xem

2

CCHC như một động lực mạnh mẽ để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phát triển dân chủ và các mặt khác của đời sống xã hội, nhằm xây dựng một nền hành chính nhà nước hiện đại, năng động hiệu quả, giảm phiền hà, lấy phục vụ nhân dân làm tôn chỉ, mục đích để từ đó xây dựng và hoàn thiện nền hành chính Ở nước ta, công cuộc CCHC nhà nước đang là kế hoạch trọng tâm của Đảng và Nhà nước nhằm xây dựng, phát triển hoàn thiện nhà nước pháp quyền XHCN “Nhà nước của dân, do dân, vì dân”, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN với mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh Công cuộc CCHC được thực hiện ở tất cả các cấp hành chính- từ trung ương đến cấp xã, phường, thị trấn - từng bước thận trọng và

đã thu được nhiều kết quả rất đáng khích lệ CCHC đang thể hiện rõ vai trò quan trọng của mình trong việc đẩy nhanh sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Tuy nhiên, quá trình CCHC ở Việt Nam còn rất nhiều vấn đề đặt ra cần được tiếp tục giải quyết ngay như vẫn còn bộc lộ sự xa dân, quan liêu, bộ máy cồng kềnh, hoạt động kém hiệu quả, thủ tục hành chính rất nặng nề, gây phiền hà cho dân; chế độ và trách nhiệm công vụ không rõ ràng, thiếu minh bạch; cán bộ, công chức có nhiều người sách nhiễu dân, lãng phí và tham nhũng Chính vì vậy cần phải đẩy mạnh thực hiện dân chủ cơ sở, đặc biệt là việc áp dụng Pháp lệnh dân chủ cơ sở trong CCHC nhằm thực hiện tốt chủ trương cải cách nền hành chính nước nhà, đồng thời phát huy hơn nữa quyền làm chủ của nhân dân

Huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình là một huyện ven biển đồng bằng sông Hồng, là lá cờ đầu của sản xuất nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới

và đây là một trong những địa phương đầu tiên thí điểm thực hiện CCHC

Bên cạnh những thành tựu đạt được, CCHC ở huyện Thái Thụy vẫn còn nhiều hạn chế, chưa phát huy được hết quyền làm chủ của nhân dân Chính vì vậy

tôi chọn “Thực hiện Pháp lệnh dân chủ cơ sở trong cải cách hành chính ở

huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình hiện nay” làm đề tài luận văn của mình

3

nhằm phân tích thực trạng thực hiện Pháp lệnh dân chủ cơ sở trong CCHC ở huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình từ đó đề xuất một số phương hướng, giải pháp nâng cao chất lượng thực hiện Pháp lệnh dân chủ cơ sở trong CCHC ở huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình

2 Tình hình nghiên cứu

Trong những năm qua, nước ta đã có nhiều công trình nghiên cứu về dân chủ và CCHC nói chung, dân chủ và CCHC ở Việt Nam nói riêng Trong các công trình ấy, dân chủ, CCHC ở Việt Nam đã được nghiên cứu theo nhiều cách tiếp cận khác nhau có thể khai thác và kế thừa như:

Nhóm các công trình nghiên cứu về CCHC nhà nước

Bàn về CCHC nhà nước có các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học như:

Tô Tử Hạ, Nguyễn Hữu Trị và Nguyễn Hữu Đức (1998),“Cải cách hành chính địa phương lý luận và thực tiễn”, Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội Trong cuốn sách này, các tác giả đã nêu và phân tích tập trung vào những vấn đề lý luận và thực tiễn về CCHC; chức năng, vị trí, vai trò của CCHC địa phương trong CCHC nhà nước, đánh giá thực trạng chính quyền địa phương và xác định xu hướng cải cách Các tác giả đã đưa ra các giải pháp cụ thể CCHC đối với bộ máy hành chính theo các góc độ, phạm vi như: mô hình tổ chức bộ máy, thiết chế, sự phân chia theo lĩnh vực hành chính lãnh thổ…

Nguyễn Ngọc Hiến (2001), “Các giải pháp thúc đẩy cải cách hành chính ở Việt Nam”, Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội Tác giả đã đề cập đến quá trình CCHC diễn ra như thế nào, các rào cản trong CCHC, đặc điểm, nguyên tắc CCHC từ đó đưa ra những kiến nghị các giải pháp thúc đẩy quá trình CCHC

Đoàn Trọng Truyến (2006), “Cải cách hành chính và công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, Nxb Tư pháp, Hà Nội Cuốn sách gồm 2 phần: Phần 1: Xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền Xã

hội chủ nghĩa Việt Nam, Phần 2: Cải cách hành chính Cuốn sách là tổng hợp

4

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Trịnh Ngọc Anh (2003), Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng

hệ thống chính trị ở cở sở vững mạnh, Tạp chí cộng sản, (11)

2 Lê Trọng Ân (2004), Dân chủ và phát huy dân chủ của nhân dân trong sự

nghiệp đổi mới, Tạp chí cộng sản, (24)

3 Nguyễn Quang Ân – Phạm Minh Đức (2010), Địa chí Thái Bình, Nxb Văn

hóa thông tin, Thái Bình

4 Nguyễn Quang Ân- Nguyễn Văn Toại (2010), Từ điển Thái Bình, Nxb Văn

hóa thông tin

5 Lương Gia Ban (2003), Dân chủ và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở,

Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội

6 Ban chấp hành Đảng bộ huyện Thái Thụy (2000), Lịch sử Đảng bộ huyện

Thái Thụy (1927 - 2005), Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội, 2000

7 Hoàng Chí Bảo (2000), Cải cách hành chính ở Việt Nam hiện nay- vấn đề

và giải pháp, bài viết cho Hội thảo Các giải pháp thúc đẩy cải cách hành chính giai đoạn 2001- 2005, Học viện Hành chính quốc gia, Hà Nội

8 Hoàng Chí Bảo (2005), Hệ thống chính trị ở cơ sở nông thôn Việt Nam

hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

9 Hoàng Chí Bảo (2007), Dân chủ và dân chủ cơ sở ở nông thôn trong tiến

trình đổi mới, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

10 Phạm Văn Bính (2008), Phương pháp dân chủ Hồ Chí Minh, Nxb Chính

trị quốc gia, Hà Nội

11 Bộ chính trị, Chỉ thị số 30-CT/TW ngày 18/2/1998 của Bộ Chính trị (Khóa

VIII) về xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cở sở (Chỉ thị 30)

5

12 Chính phủ, Quy chế thực hiện dân chủ ở xã (ban hành kèm theo Nghị định

29/1998/NĐ/CP ngày 11/5/1998), Hà Nội, 1998

13 Chính phủ, Chỉ thị số 24/1998 ngày 19/6 của Thủ tướng chính phủ về việc

xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước của làng, bản, thôn, ấp, cụm dân

cư, Hà Nội, 1998

14 Chính phủ, Quy chế thực hiện dân chủ ở xã (ban hành kèm theo Nghị

Định số 79/2003/NĐ-Cp ngày 7/7/2003), Hà Nội, 2003

15 Vũ Hoàng Công (2002), Hệ thống chính trị ở cơ sở- đặc điểm, xu hướng

và giải pháp, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

16 Nguyễn Cúc (chủ biên)(2002), Thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở trong

tình hình hiện nay, một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội

17 Duy Hoàng Dương (2011), Cải cách hành chính cấp huyện tại Thành phố

Hà Nội, Luận văn Thạc sỹ Luật học, Khoa Luật, ĐHQG HN

18 Trần Bạch Đằng (2003), Dân chủ cơ sở một sức mạnh truyền thống của

dân tộc Việt Nam, Tạp chí cộng sản (35), Hà Nội

19 Phạm Minh Đức, Bùi Duy Lan (2010), Đất và người Thái Bình, Nxb Văn

hóa thông tin, Hà Nội

20 Tô Tử Hạ, Nguyễn Hữu Trị và Nguyễn Hữu Đức (1998),Cải cách hành

chính địa phương lý luận và thực tiễn, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

21 Nguyễn Ngọc Hiến (chủ biên) (2001), Các giải pháp thúc đẩy cải cách

hành chính ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội

22 Đoàn Minh Huấn (số 8/ 2014), Dân chủ đại diện, dân chủ trực tiếp và quá

trình mở rộng dân chủ XHCN ở nước ta, Tạp chí lý luận chính trị

23 Huyện ủy Thái Thụy, Ban chỉ đạo thực hiện dân chủ, Báo cáo Sơ kết 5

năm thực hiện Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội (khoá XI )về thực hiện Dân chủ ở xã, phường, thị trấn (Ban hành ngày 20/06/2013)

6

24 Huyện ủy Thái Thụy, Ban chỉ đạo thực hiện dân chủ, Báo cáo Kết quả

triển khai thực hiện Dân chủ ở các loại hình cơ sở 6 tháng đầu năm 2013 (Ban hành ngày 20/ 06/2013)

25 Huyện ủy Thái Thụy, Ban dân vận, Báo cáo Khái quát kết quả triển khai

thực hiện Dân chủ ở các loại hình cơ sở những tháng đầu năm 2014 (Ban hành ngày 20/ 06/2014)

26 Huyện ủy Thái Thụy, Ban chỉ đạo thực hiện dân chủ ở cơ sở, Báo cáo Kết

quả mô hình thực hiện Dân chủ ở các loại hình cơ sở (Ban hành ngày 24 /10 /2014)

27 Huyện ủy Thái Thụy, Ban chỉ đạo thực hiện Quy chế dân chủ, Báo cáo

Kết quả thực hiện Dân chủ ở các loại hình cơ sở năm 2014, Phương hướng, nhiệm vụ năm 2015 (Ban hành ngày 10/ 12/2014)

28 Huyện ủy Thái Thụy, Ban chỉ đạo thực hiện dân chủ ở cơ sở, Báo cáo

Tổng kết việc thực hiện Chỉ thị 30- CT/TW của Bộ chính trị (khóa VIII) về xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở (Ban hành ngày 02/06/2015)

29 Huyện ủy Thái Thụy, Ban chỉ đạo thực hiện dân chủ huyện, Báo cáo Khái

quát kết quả triển khai thực hiện Dân chủ ở các loại hình cơ sở những tháng đầu năm 2015 (Ban hành ngày 18/ 06/2015)

30 Phạm Tuấn Khải (2002), Về cải cách hành chính ở Việt Nam, Tạp chí

nghiên cứu lập pháp, số 3, 8/2002

31 V.I.Lênin (1976), Toàn tập, tập 33, Nxb Tiến bộ, Matxcơva

32 Hồ Tấn Lợi (2007), Cải cách hành chính: đôi điều mong muốn của người

dân, Sở Nội vụ tỉnh Ninh Thuận

33 Mẫn Văn Mai (1994), Nâng cao trình độ văn hóa dân chủ của nhân dân

trong quá trình xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay,

Luận án Phó tiến sĩ khoa học triết học

34 Nguyễn Văn Mạnh- Tào Thị Quyên (2010), Dân chủ trực tiếp ở Việt Nam,

lý luận và thực tiễn, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội